Skip to main content

Full text of "Delphin classics"

See other formats


A 



^^Mt 




Wmm 




'■i 




■^ffl 


I'll 



m 



'^ '''-^HH 



Iii» A'/, ^-1^1 



r^-c 






i/. 



I'f^, i^' 



r^ 



J^-vi^'^. 



A ni/T'*'i',< 



W 




-W^'W^^ 



I^SI^'FmQiUIWial/WaW 



WlMUli 



!l;=4i?]!i;,-;,<v».c. 



hM'-i'^m 



M I F-I ■ I .* . 



« A A * .* - 



I'jUWwM^ 



S'^fif 



Nrift'^W 



.n'^ 



] REESE LIBRARV \ 

"i OF THK 

UNIVERSITY OF CALIFORNIA. \ 

1 -^ r ••• ^ 

d ^^<:f^5/o«s7Vo. bCPjQSr Class No. 




Southern Branch 
of the t 

University of California 



Los Angeles 



Form L I 



PA 
6105 



This book is DUE on the last date stamped below 



Form L-9-15ni-8,'26 



Digitized by the Internet Archive 

in 2008 with funding from 

IVIicrosoft Corporation 



http://www.archive.org/details/delphinclassics123valp 



P H ^ D R I 



AUGUSTl LIBERTI 



FABUL.E ^SOPIiE. 



VOL. T. 



AUGUSTI LIBERTI 

FABUL^ ^SOPI^ 

EX EDITIONE J. G. S. SCHWABII 

CUM NOTIS ET INTERPRETATIONE 

IN USUM DELPHINI 

VARUS LECTIONIBUS 

NOTIS VARIORUM 

RECENSU CODICUM ET EDITIONUM 

ET 

INDICE LOCUPLETISSIMO 

ACCURATE RECENSITiE. 



VOLUMEN PRIMUM. 



T 



LONDINI: 

CURANTE ET IMPRIMENTE A. J. VALPY, A. M. 

1822. 




SITY y 



5"0^jC|b 



CONSPECTUS 



EORUM QUiE HAC EDTTIONE 



CONTINENTUR. 



Petri Danet Epistola Serenissimo Delphino 
Praefatio J. G. S. Schwabii 

Vita Phaedri ex Phaidro, auctore J. G. S. Schwabio 
Judicia et Testimonia de Phaedro 
Phaedri Fabularum JEsopiarum Lib. i. — Prologus 
Fab. I. Lupus et Agnus 

II. Ranae Regem petentes 

III. Graculus superbus et Pavo 

IV. Canis per fluv iura carnem ferens 
V. Vacca et Capella, Ovis et Leo 

VI. Ranae ad Solem 
VII. Vulpis ad personam tragicam 
VIII. Lupus et Gruis 
IX. Passer et Lepus 
X. Lupus et Vulpis, judice Simio 
XI. Asinus et Leo venantes 
XII. Cervus ad fontera 

XIII. Vulpis et Corvus 

XIV. Ex Sutore Medicus 
XV. Asinus ad senem Pastorem 

XVI. Cervus et Ovis 
XVII. Ovis, Canis, et Lupus 



Pag. 

1 
5 
11 
30 
39 
41 
43 
47 
50 
51 
54 
55 
56 
59 
61 
62 
66 
68 
72 
75 
77 
79 



VI 



CONSPECTUS. 



Fab. XVIII. Mulicr parturiens 
XIX. Canis parturiens 
XX. Canes famelici 

XXI. Leo senex, Aper, Taurus, et Asinus 
XXII. Mustela et Homo 

XXIII. Canis fidelis 

XXIV. Rana rupta et Bos 
XXV. Canis et Corcodilus 

XXVI. Vulpis et Ciconia 
XX VII. Canis, et Thesaurus, et Vulturins 
xxviii. Vulpis et Aquila 
XXIX. Asinus irridens Aprum 
XXX. Ranae raetuentes Taurorum praelia 
XXXI. Milvus et Columba 
Phaedri Fabularum yEsopiarnm Lib. ii. — Auctor 
Fab. I. Juvencus, Leo, et Prsedator 

11. Anus diligens Virum mediae setatis 
item Puella 
Homo et Canis 
Aquila, Feles, Aper 
Caesar ad Atriensem 
Aquila, Comix, et Tesludo . 
Muli et Latrones 
Cervus et Boves 



III. 

IV. 

V. 

VI. 

Vll. 

Vlll. 

Epilogus 

Phaedri Fabularum ^sopiarum Lib. iii. — Prolog:us 
ad Eutychum 
Fab. I. Anus ad Amphoram 
II. Panthera et Pastores 

III. yEsopus et Rusticus 

IV. Simii caput 
V. iEsopus et Petulans 

VI. Musca et Mula 

VII. Canis et Lupus 

VIII. Frater et Soror 

IX. Socrates ad Amicos 



81 

82 

83 

84 

86 

88 

90 

91 

94 

96 

97 

99 

101 

103 

105 

108 

109 
112 
113 
116 
120 
123 
125 
128 

133 
142 
144 
146 
148 
149 
150 
153 
156 
158 





CONSPECTUS. 




Vll 






Pag. 


Fab. X. 


Poeta de Credere et Non credere 


159 


XI. 


Eunuchus ad Improbum 


166 


XII. 


Pull us ad Margaritam 




167 


XIII. 


Apes et Fuci, Vespa judice 




169 


XIV. 


^sopus ludens 




171 


XV. 


Canis ad Agnum 




172 


XVI. 


Cicada et Noctua 




176 


XVII. 


Arbores in Deorum tutela 




179 


XVIII. 


Pavo ad Junonem 




182 


XIX. 


^Esopus ad Garrulum 


184 


Epilogus 


. 


186 


Ph^dri Fabularum ^sopiarum Lib. iv. — Prologus 




ad Particulonera 


191 


Fab. I. 


Asinus et Galli — Fab. ii. adjecta. 




De Mustela et Muribus 


197 


HI. 


Vulpis et Uva 


201 


IV. 


Equus et Aper 


202 


v. 


Poeta . . . . 


203 


VI. 


Pugna Murium et Mustelarura 


207 


VII. 


Poeta . . . . 


209 


VIII. 


Vipera et Lima 


212 


IX. 


Vulpis et Hircus 


213 


X. 


De vitiis Hominum 


215 


XI. 


Fur aram compilans 


ibid. 


XII. 


Malas esse divitias. — Hercules et 






Plutus 


217 


XIII. 


Leo regnans 


219 


XIV. 


Prometheus 


220 


XV. 


Capellae et Hirci 


221 


XVI. 


Gubernator et Nautce 


222 


XVII. 


Canum Legati ad Jovem . 


223 


XVIII. 


Homo et Colubra 


229 


XIX. 


Vulpis et Draco 


230 


XX. 


Phaedrus 


233 


XXI. 


Naufragium Simonidis 


234 


XXII. 


Mods parturiens 


. 


237 



"VIll 



CONSPECTUS. 



Fab. XXIII. Formica et Musca 

XXIV. Siraonides a Diis servatus 
Epilogus 

Phaedri Fabularum ^Si^sopiariim Lib. v. — Prologus 
Fab. I. Demetrius et Menander 
II. Viatores et Latro 

III. Calvus et Musca 

IV. Homo et Asinus 
V. Scurra et Rusticus 

VI. Duo Calvi 

VII. Princeps tibicen 

VIII. Occasio depicta 

IX. Taurus et Vitulus 

X. Venator et Canis 

Appendix Fabularum ^Esopiarum xxxiv. e Mss 

Divionensi, Anonymo et Romulo Nilantii 

et aliis 

Repertorium ad Fabulas Romuli Divionensis, Phae 
dri, Romuli Nilanti, et Anonymi Nilanti 
Auctore Gotth. Ephraim Lessing 
NoT^ Variorum in Lib, i. 
Lib. II. 
Lib. III. 
Lib. IV. 
Lib. V. 
NoTiTiA LiTERARiA de Phaedio 
Recensus Editionum 

Notitiee Literariae et Recensui Editionum Bi 
pontine Additamentum 
Index . . 



Pag. 

238 
241 
247 
248 
250 
263 
255 
257 
259 
263 
264 
270 
271 
272 



277 



309 
313 
426 
468 
557 
659 
703 
708 

750 



SERENISSIMO 

D E L P H I N O. 



Si quis hoc opus solo ex nomine, \ el auctorem operis ex 
una fortuna aestimabit, Serenissime Princeps, putabit 
fortasse me vel sapientiae tuae non meminisse, vel dignita- 
tis, qui Fabulas ofFeram Tibi, et velim Te in summa alti- 
tudine glorige collocatum cum liberto fabulari. Si tamen 
vel de his Fabellis, vel de Scriptore Fabellarum judicabis, 
non ex illorum-sensu, parum sano et integro, sed ex illo 
gustu acutissimo, qui Tibi est innatus ac ingenitus, sic 
opus ipsum suscipies, sic auctorem ipsum complecteris, 
ut putes nee operis tenuitatem tuae sapientiae, nee auctoris 
humilitatem dignitati tuae posse quicquam officere. 

Non dubitabis profecto, Serenissime Princeps, cum 
eo liberto confabulari, cui ad Augustum Imperatorem eiat 
aditus perfacilis, cuique sua virtus, non libertatera mouo, 
sed opes, houores, et summorum Principinn amicitiani con- 
cillavit ; qui non minus liabuit fiduciae ui mores disiioli'tos 
carperet Optimatum, quam artis, ne exulceraret ciuimos ; 
qui ita fuit accommodatus ad evudicndam plebem propter 
simplicem et quasi nudam Apologorum venustPttem, ut 
dignissimus fuerit Imperatorum. amicitia et consutrudine 
propter excclsam quandara et politiorem, turn vita^, turn 
sententiarum elegantiam. 

Delph. et Var. Clc.s. Phadr. A 



2 EPISTOLA. 

Sic age cum Phaedro, ut Athenienses ct Romani tcrra- 
nim doinini solcbant agere cum scrvis, quibus inter Satur- 
nalia dabant ali(iuam ludendi sccum, cpulandi, colloquen- 
di, impcrandi potestatem. Neque vero, quanquam ille 
est Fabiilavnm artilex, liabebis comitem indignum Tui. 
Quot cnim cdidit Fabulas, tot satyrae sunt, in quibus vel 
abstrusioris Philosophiai utilissima capita jucundissime 
tractavit, vel callide adumbravit ajtatis sua; corruptissima 
tcmpora, et conatus est, scrmoue belluis attributo, homines 
emendare. Provocavit eos ad ipsuni naturae tribunal, ut 
quod in se mali aut boni nolebant agnoscere, id in feris con- 
tcmplati fugerent aut optarent. Nam quis in cane, fidem ; 
in agno, lenitatem ; in formica, laboris assiduitatem com- 
mendari audiat; nee in homine damnet continuo perfidiam, 
crudelitatem, ignaviam ? Aut quis accuset in lupo, rapa- 
citatem; dolos, in vulpe ; in leone, saevitiam ; nee ista omnia 
in unum saepe hominrm coniluxissc indignetur ? 

Quod si rcferre volueria animum, Serenissime Prin- 
CEPS, ad illas rerum imagines, cognosces totam de mori- 
bus disciplinara, totam civilem scientiam iis contiueri, 
quarum altera vitam debet omnium informare, utraque 
tuam. Cogita enira, et ipse tecum reputa, quot et quantis 
virtutibus instructum esse Te oporteat, ut tcneas Regni 
Christianissimi clavum, et Parentis tui sedem taata asqui- 
tatc stabilitam, tot victoriis conspicuara, tot auctam Pro- 
vinciis. Debes Te Gallis, quorum ut summus est in suos 
Reges amor, summa veneratio, ita summam necesse est 
esse Regum in regendis illis pietatem, integritatem, aequi- 
tatem. Sedcbis in luce Europae, in oculis clarissimi Im- 
perii, atquc in auribus universarum late gentium ac na- 
tionum positus. Intuebitur in Te incredibilis civium et 
populorum, cum sociorum, turn etiam hostiiun multitude. 
Convertent se tuos ad nutus infinitae urbes, innumerabiles 
Provinciae, ac virtutes omnes tuas tanquam ex edito quodam 
Theatre suspicient. 

Accedit ad hanc difficultatem, SerenissimeDelphine, 
austiuenda Tibi Ludovici, bello et pace Maximi, fama. 



EPISTOLA. 3 

tantarura et tot virtutum splendore collecta. Vides quam 
sit ejus longe lateque diffusiun nomen ; vides quo vultu, 
quo supercilio Gentes omnes, Civitates, Piincipes, Impe 
ratoies, Europam denique totam solus convertit et commo- 
vet; quanta armorum suorum felicitate modo suos tegit, 
modo lacessit iraprobos, modo sc et Regnura lacessitus 
ulciscitur; quam facile iuconstantiam fortunae consilio- 
rum prudcutia raoderatur, et Victoria} jura per sua castra, 
quorum numero terras et maria occupat, sic dividit et 
partitur, lit uni Ludovico victoria videatur ubique labo- 
rare. Aspicis qua fortitudine contra exteros, qua fide pro 
sociis, qua humanitate cum suis omnia gerere consuevit. 

Hanc Tibi viam, Serenissime Princeps, Ludovicus 
aperuit. Te ad has laudes, quasi quadrigis volantem 
admiramur. Tuum est illud curriculum, in quo insistere, 
ut siimmopere gloriosum est, ita arduum atque difficile. In 
hac autem dignitate quos alios auctores agendi et regnandi 
sapientius consulas, quos sequare tutius, quam qui, licet 
mortui, Principes tamen etiamnum admonent, neque pos- 
sunt adulando decipere. Sunt cnimvero in aula Regum 
veisuti innumeri homines, diurna consuetudine ad servilem 
assentationem exercitati, qui Principi, non ex animo, sed 
sui commodi gratia, famulantur. Norunt illi solas fortunae 
vias, nihilque ejus causa praetermittunt ; et quoniam eorum 
cupiditati Veritas adversatur, solent illam ab accessu Prin- 
cipum procul amandare. 

Ne comraitte, Serenissime Princeps, hiiic hominum 
generi partem ullam existimationis tuse. Monitores ad- 
hibe potius, quos olim Socrates Regibus offerebat. Anti- 
quos intelligo scriptores, qui Principibus praeferunt facem ; 
qui dubitantes confirmant, errantes revocant ; et adeo non 
adulantur, ut egregia fidelitate et acerbitate salutari impune 
plerumque saeviant. Jam vero cum multi sunt ejusmodi 
scriptores, tum nullus fere est utilior Tibi quam Phas- 
drus. Fabellas habet cum philosophice praeceptis miro 
quodam artificio conjunctas, in quibus uativus leruni 
depictarum Icpos ad cxcellentcm morum disciplinam sic 



4 EPISTOLA. 

nccessit, iit nee prabceptorum seveiitas elegantise fabu- 
larum, nee fabiilarum exilitas praeeeptorum majestati de- 
trahat quicqiiam. 

Has ergo fabulas, Serenissime Princeps, diurna 
manu, has nocturna versabis ; eoque diliges vehemcntius, 
quod non tarn mea, quaui Illiistrissimi Ducis Montau- 
SERii manus offciat. Ille vires milii, ille suppeditavit 
animos, ille impulit ut auderem hae in parte stiidiorum 
tuoriim Tibi prodcsse quodammodo. Tu fave novo huic 
labori, quern et eo jubente suscepi, et te annucnte confeci. 
Erit haec meorum votorum summa, si videbor obsequio te 
non inani eoluisse, sed contulisse aliquid ad excolendum 
tanti Principis ingenium, in quo fortunam Imperii Chris- 
tianissimi, spem maximi Regis, Gallorum vota, totius 
Orbis expectationem Deus Optimus Maximus felicissime 
deposuit. 

Tibi Devotissimus 

PETRUS DANET. 



PRJ^FATIO. 



OuM ante hos viginti et quatuor annos Editionem Phae- 
dri, cum selectis Variorum Notis, quibus meas adjeceram 
ObservationeSjin lucem emisissera; egoquidem vehementer 
gaudebam, animadverteiis, opellam meam qualemcumque 
Viris doctis non displicuisse, immo vero a plurimis mag- 
nos hiiic impeititos esse plausus. Neque etiam subsequenti 
tempore defuerunt elegantiae et doctrinas laude conspicui 
viri, qui meam Phasdri Editionem reliquas utilitate supe- 
rare censerent.^ Ego vero, ut ingenue fatear, et usu edoc- 
tus, et Virorum doctorum sutFragiis monitus, mox intelligere 
ccepi, non pauca in hocce opusculo esse vel manca, vel 
non satis accurate exposita, quo maxime referendi Codi- 
cum Mss. nee non Editionum et Versionum Indices; 
queedam quae, etsi utilia, interpretando tamen Phaedro 
parum inservire viderentur; nonnulla etiam, quce essent 
aut male digesta, autnon satis Incide explicata; nonnulla 
deniqiie tcxtus loca, parum emendate edita. Maxime 
erat optandum, ut Notae criticae a reliquis separatae com- 
paruissent. Nunc demum enim intelligebam, tali Nota- 
rum permixtione usum libri redditum esse difficiliorem et 
molestiorem. Hoc igitur erat in votis, ut, si quando nova 

NOT^ 

» Vid. Eschenburgii V. CI. Hand- Zeit. ann. 1785. t. ii, p. 195. Lange 
buch derklassisclien Literatnr p. 248. in preef. ad Phaedrum p. IV. 
Edit. 2. Censor doctus in Allg. Litt. 



6 PRiEFATlO. 

PhEedri Editio, me curante, iu viilgus ederetur, ea quidem 
hisce occiirreret omnibus, et, si fieri posset, novis aucta 
incrcmentis prodiret. Qtiibus votis an nova Editio, quam 
lingua? Latinne et Litcratunc antiqua^, nee non historias 
literaripp cupidis, maxime Scholanim magistris ofTero, 
respondeat, de eo quidem doctrina praestantes et sequi 
rerum a:;stimatores nunc judiccnt. 

Maximam curam in eo posui, ut tcxtum darera, quan- 
tum fieri potcrat, castigatum et purum. Etsi enim recensio 
BurmannicHia, adhuc a multis recepta, laudis palmam prae- 
ripere videbatur reliquis; tamen mihi erat persuasum, 
Burmannum, qui toties vulgatam lectionem contra novas 
Richardi Bentleii et Francisci Harii conjecturas recto 
tuitus erat, non raro sine necessitate eandem neglexisse,'' 
aliasque Lectiones, passim etiam elegantiores,*^ substi- 
tuisse. At vero cum existimem, a vulgata librorum 
scriptomm Lectione non, nisi urgente necessitate, esse 
recedendum; et Criticorum esse, textum auctoris, non 
ipsum auctorem emendare ; vulgatam Lectionem, ubi- 
cumque a Burmanno sine causa videretur esse neglecta, 
reposui : quo in genere passim recentiores Editores prae- 
iverant. Accedebant Lectiones Codicis Perotti, qui, a 
Dorvillio in Italia repertus, in manus demum veniebat 
Burmanni, Editione hujus majori cum novo Commentario 
jamjam impressa,'^ ita quidem, ut viro docto non liceret, 
meliores dicti Codicis Lectiones in suos vertere usus. 
Istas igitur Lectiones, quas jam olim me recepisse con- 
stat, quasque ex parte alii post me erant amplexi, istas et 
in hac Pha;dri Editione recepi, Atque etiam Anonymum 
Nilantii, quem dicunt, denuo diligenter excutiendum esse 
pntabam. Non paucce enim bonae notac Lectiones fabulis 
illius confirmantur,' et passim habet Lectiones, a multis 

NOTiE 

" Vid. e. c. lib. i. fab. 4. 6. fab. fab. 0. 13. lib. iv. fab. 5. 41. el alibi. 
C. a. fab. 13. 10. fab. 23. 2. &c. J Leidze 1727. 4. 

<^ ^i<i. lib. 1. fab. lb. 6. lib. ii. * Sic etiam in fab. 3. Aiiunjmi 



PRyEFATIO. 7 

neglectas, sed paulo penitius inspiciendas et ponderandas, 
quo referendus, ne desit exemplum, locus lib. i. fab. 2. 16. ut 
taceam de aliis. Neque silentio pra;termittendus est Ro- 
mulus Divionensis, cujus fabulas cum textu Phaedri dili- 
genter contuli ; nee sine fructu. Hunc enim et firmandis 
melioribus Phaedri lectionibus, et passim emendando poe- 
tae inservire posse intellexi. Porro inspexi, pro eo ac 
debui, Editiones Phaedri criticas, post meam Editionera 
juris factas pnblici, Brotierii, Desbillonii, Bipontinam, 
quos Phaedrum e sua ipsorum recensione edidisse constat. 
Hasce Editiones maxime, qnibus adjungenda est Tzschuck- 
iana, in textu denuo recognoscendo magno rnihi usui fuisse, 
tateor ; etsi non unam earum lectionem rejiciendam duxe- 
rim. Legi praeterea non paucos Criticorum illustriorum 
libros, quorum videndorum ante hos xxiv. annos in ador- 
nanda Phaedri Editione mihi non data fuerat potestas ; legi 
etiam Virorum doctorum Observationes, post haec tempora 
scriptas, et quicquid textui Phaedri vel emendando, vel 
illustrando inservire posset, excerpsi. Jam vero Lectioncs 
Varias cum Codicum Mss. veterumque Editionum, turn 
conjecturas Virorum doctissimorum enumeravi, non panels 
tamen omissis, quas memorare et refellere non erat tanti. 
Singularem autemin eo collocavi operam, ut, si fieri posset, 
rei criticae anaantes notitiam Lectionum Codd. Mss. habe- 
rent certam : qua in causa praeter Notas Heinsii, Gudii, 
Schefleri, Rigaltii, Burmanni, non parum mihi profuerunt 
Editiones Brotierii et Desbillonii, quorum alter Codicem 
Pithoei nuper denuo contulit; alter non una Collectione 
Variarum e Codd. Mss. Lectionum usus est... .Non raro 
addidi rationes, ex quibus Lectiones vel defendendas vel 
rejiciendas putarem, optimorum Criticorum opera usus, 
quorum unicuique to suum reddere studui, non paucis ad- 
jectis de meo. Nulli autem temere obsecutus sum ; ncc 

NOTiE 

legltiir /awce improba, coll. Phapdii lib, prnetercani alia. 
I. fab. 1, 3. ubi vide V. L. ut silenlio 



jj PRiEFATlO. 

quicquain in textu Buimanni iuutavi sine rationibus idoueis ; 
nil sine auctoritatc librorum scriptorum ; nil deniquc c con- 
jectiira, nisi iibi Codd. Mss. plane esscnt corrupli atque 
interpolati. Innunierabilem ac pa?nc incredibilem conjec- 
turarum multitudinem novis augerc non ausiis sum, etsi vel 
hoc in genere qualecumqiie periculum lacere poteram, si 
quorundam Criticorum audaciani iniitari libuisset. Nam 
puto, post tot virorum doctorum ausus, in tanta librorum 
scriptorum inopia, hodie innovationeni onincm in textu 
Phccdri c conjectura, pcriculi ct dubitationis habere pluri- 
raum, nisi lux. alleratur conjccturis c Codicibus Mss. a 
viris doctis nondtnii collatis, sed aliquando in hicem pro- 
ferendis ; id quod nunc sperarc vix ausim. Quod reliquum 
est, fabulam alias 25. Libri iv. cum Brotierio et Bipon- 
tinis Epilogum fieri jussi Libri in. cujr.s Prolog© ad Euty- 
chuni optimc rcspondet ; pariterquc, nc Libri v. Prologus 
esset duplex, Libri iv. nulliis, illius prologum priorem huic 
reddidi suumquc Epilogum, qui Libri v. Fab. 5. et 6. 
vulgo interpositus legitur. Sic quidcm L. iv. totum Parti- 
culoni, Librnm v. Phileto sacrum esse volui.* Sed fabula 
alias 20. Libri iii. non sine ratione txicta est Libri iv. 
prima. 

W" ^ ^ ^ 1^ ■ T^ 

Huic Editioni pra;fixi Vitam Phadri ex Phccdro. Cum 
cnim onmia, qua) pertinent ad vitam et fata Phaedri, la- 
teant crassis occultata et circumfusa tenebris ; ipsae fabulae 
unicus tons putanda) siuit, ex quo vitam ejus hauriamus. 
In ea autem conscribenda ea potissirnum utilitati mihi 
fuerunt, quae Schefferus, Funccius, Fabricius, Crusius, 
Atighis, Desbillonius de poeta nostro memoria": prodiderunt, 
ita ut placita eorum sub examen vocarem, novasque passim 
conjecturas proponerem, Ixiltus argumentis, ut ego quidem 

arbitror, non ineptis. 

-JK # ^- ^ ^ «- 

NOT/E 
^ Cf. Bipontinorum Not. liter, de Phaedro p. xxxiu. iq. 



PR^FATIO. '9 

Restat, ut Viris Illiistribiis, Escejlentissimis, Clarissimis, 
Eruditissimis, Fantoribus atque ainicis aeterniim colendis, 
qui pro siio in bonas literas amore, et pro sua in me voluri- 
tate et humanitate, non pauca, quae ad rem meam tacere 
viderentur, suppeditaverunt, publice gratum sionificem 
animum. Laudibus ornandi hoc nomine sunt: Bnettigerus, 
Sacri Supremi Senatus a Consiliis, et Gymnasii iilustris 
Wiraariensis Director, multis variisque modis de Phaedro 
promeritus ; Briiggemannus, Sacri Senatus a Consiliis et 
Concionator Aulicus apud Stettinenses, qui, blando hortatu 
eel. Schiitzii excitatus, Schedulas suas, ad rem literariam 
Phaedri spectantes, humanissime mihi transmisit, e quibas 
Notitia literaria de Phaedro, maxime si rationem habeas 
Literaturae Anglorum et Italorum, ampla cepit incrementa; 
DassdorfiuSjBibliothecaeE.'ectoralis Dresdensis Pra^fectus; 
Henr. Carol. Abr. Eichstiidt, Ser. Ducis Saxo-Meiningensis 
a Consihis Aulas, Professor Jenensis et Societatis Latinas 
Director; Geisslerus, Ser. Ducis Gothani a Consiliis Aulas 
et Bibliothecae Prasfectus, cui terra levis sit; Heynius, 
Magnge Britanniae Regis a Consiliis intimis justitiae et 
Professor Gottingensis ; Fridericus Jacobs, Gymn. ill. 
Gothani Professor ; Langerus, Ser. Ducis Brunsvicensis a 
Consiliis Aulas et Bibliothecae Guelferbytanas Praefectus, a 
quo e BibliotheCcC Guelferbytanae cimeliis mutuum accept 
Codicem Fabularum Romuii Divioneusem, nunc primuin 
editum, nee non Editionera fabularum ejusdeuj Romuii 
Ulmensem, quam cum dicto Codice contuli, Variis Lectio- 
nibus textui subjunctis ; Schiitzius, Ser. Ducis Saxo- 
Wimariensis a Consiliis Aulae et Professor Jenensis; E. 
A. Schmidius, Bibliothecae Ducalis Wimariensis ib Epi- 
stolis ; Vulpius, Bibliolheca; Wimariensis ab Epistous alter; 
Wagnerus, Gymnasii Merseburgensis Corrector. Qm omnes 
summi amicissimique Viri sive ex publicis, quitjujj prae- 
fecti essent, biliothecis, sive e lauta sua supellectile prae- 
stantissimorum et rarissimorum librorum benigoissime mihi 
copiam fecerunt, pro quo viris pr ^-stantissimis hoc loco 



10 PR^FATIO. 

gratias ago quas debeo maximas, habebo autem imraor- 
tales. 

Tu vero, benevole Lector, vale ct conatui nostro fave ! 
Scrips! Wimariae, ipsis Kaleridis Maii cioiocccii. 

J. G. S. SCHWABE, 

Gymnasii illiistris Wimariensis Corrector, 
Soc. Lat, Due. quae Jenae floret Sodalis. 



VITA PH^DRI 

EX PH^DRO' 



AUCTORE 



J. G. S. SCHWABE. 



JPhjedrum fuisse Thracem, non pauci viroram doctissi- 

morum sunt, qui, duce Pithoeo, statuant.* Provocant enim 

ad ipsa Phaedri verba :^ 

Ego, quem Pierio mater enixa est jugo. 
In quo tonanti sancta Mnemosyne Jovi, 
Foecunda novies, artium peperit chorum, &c. 

et ad locum alium '^ 

Ego, literatas qui sum propior Grasciae, 
Cur somno inerti deseram patriae decus ? 
Threissa cum gens numeret auctores suos, 
Linoque Apollo sit parens, Musa Orpheo. 
Quibus addunt locum Strabonis:** 'Awo Se toO ^sXou^f xa* tou 

NOTiE 

' In enarranda vita Phaedri ea po- ad probandum idoneis. 
tissimutn in iisus meos verti, qiiaj viri ^ SchefFerus in Vita Phaedri : Fa- 

docti, Funcciiis, Joannes Schefferus, bricius in B. L. t. ii. p. 25. Ed. Er- 

Jo. Alb. Fabricius, F. Jos. Desbillo- nest. Funcciiis de Senect. L. L. c. 3. 

nius, Crusius, Anglus, de hocce poe- §. 8. alii, 
ta memoriae prodiderunt; itaquidem, '' Prol. lib. in. 17-19. 
ut placita eorum disqnisitioui subji- <= Prol. lib. m. 54-57. 
cerem, novasque passim auderem ^ Geograph. lib. x. p. 722. Edit 

coDJecturas, sustentatus argumentis Amstel. 1707. f. 



1S[ VITA 

pu5jU.ou, x«i Twv opyoLvoiv, xai r; fiovcrtKYj nu<ra Opaxlx xu) 'y4(r»aTif 
vevofXKrTon' Si^Xov b' ex re roiv tottwv, ev o»f al Moutoh T6T/p(.>)VT«j. 
Utspiu yiip, xu) OXv[X7ro;, X.01) riliXTrXu, xai Asi^r^Spov to ■!rot}Miov rjV 
Opuxia %ajg'/a xal op*j, &c, ex quo probare student, Pieriara 
raonteiiKiiie Picrium oliin fuisse regionem montemque Thra- 
ciae. At rectius Plu\idriis Macedonia ortus I'ui.sse creditur. 
Etsi enim priscis temporibus (to iraXaiov) mons Picrius 
Thracia) f'uit ascriptiis; subsequent! tanien tempore incole- 
batur a Macedonibus, teste eodeni illo Stialione, qui verbis 
paulo ante citatis ha^c subjungit, vvv Ss e^ovcri 3/axsSovef, quas 
quidem verba 8cheirerus reticuit. Atque etiam cum Pau- 
sanias^ commemorct, fuisse olim Pieri, Macedonis, nomen 
uni e Macedoniae raontibus inditum ; Plinius autem*^ et 
Mela^ Pieriam appellent Macedoniae'' regionem ; cum de- 
nique omnes antiqui Geographiae scriptores Macedoniam a 
Thracia distinguant: dubitari nequit, jugum Pierium, de 
quo Pbadrus verba facit, situm fuisse in Macedonia, et 
Phaedrum Macedonem, non Thracem, esse appellandum.* 
At enim Phaedrus loco, supra memorato,J se ipse * Thracem ' 
Vocat. Et ego haec verba minime id significare contcndo, 

NOTiE 

' Descript. Graic. lib. ix. cap. 29. igitur fieri potuit, ut iste raons ab 

t. III. p. 88. ex Edit. CI. Facii. XpSvci} aliis Thessalia^, ab aliis Macedoniae 

Si SffTfpSv (paaiUUpov MaKfS6i'a,a<p' ov ascriberetiir. Scd jiiguni Pierinm, de 

Kcu MaKiSdcrLv ufSfiaoTaiTb 6pos, TouTov quo loquitur Piiiedrus, accipiendum 

iXOoma isQeanias, iyvea re Muvtras Ka- pro ea niontis illius parte, qua; ad 

ra(TTij(TaaOai, Kal TO. ovSfMara TO. fvi/ fit- Macedoniam pertinebat. Scriblt e- 

raOeadai (T<pi(Ti. nlm, se literata' propioreni esse Grae- 

* Hist. Nat. lib. iv. 10. cia. Per consequens fiiisset Grae- 

e De Situ Orb. lib. 11. 3. 'Hie' (in cus, si in altera, qua- Tliessaliiv crat, 

Macedonia) ' Miisaruni parens do- nalus esset : cf. Disbilloii. Pra-1". p. v. 

musqne Pieria.' ' Le{;e de hac re erudite disputan- 

'' Plinius H. N. lib. rv. 8. coll. not. teui Desbillouiiiiu, in Disp. i. de 

f". refert montem Pieruui ad Tliessa- Vita Plia-ihi p. iv. sq. pra-fix. Ej. 

liaai. Dicit enim : ' Pliera^, (piarum Editioni I'hafdri. Thracem fuisse 

a tergo Pierus ad Macedoniam pro- Pba'dnun, jam ante neshdlouinm ne- 

tenditur.' Auctoribus Mela I. c. et gavit Deuiseus, qui Gallicis versibus 

Cellario Orb. Ant. t. 1. p. 83C. coll. Plia>dri fabulas leddidit. V. infra 

Mapp. G-ogr. p. 828. Pieria fuit Vers. Gall. ann. 1708. et ' Memoir de 

provincia Aiacedonia- ; mons an- Trevoux' d. a. p. 790. 

tem Pierus situs erat in confiuiis > Prol. lib. III. 54-57. 
Macedoniae et Tlies.<ialiie. Facile 



PHtEDRI. It 

quod volunt, qui secus sentiunt. Nam recte vidit Desbil- 
lonius,'' ea ita esse interpretanda : Ego decus patriae mege, 
quEe literatae Giaeciae propior est, nolo per inertiam dese- 
rerc, cum Threissa gens, quamvis a Graecia sit multo re- 
motior, suos tamen auctores, Liimm et Orphea, numeret. 
Neque etiam, judicante eodem viro docto, temporibus Lini 
et Orphei Macedonia m Thraciae partem fuisse credidit 
Diodorus Siculns. Is enim,' Macedonem, a patre suo 
Osiiide huic regioni praepositura, Macedoniae, ante Lini 
et Orphei tempora, nomen dedisse, memoriae prodidit, scri- 
bens : 5<a» Muks^ovo. jm,£v tov vlov aiToXmsiv ^xaiXeu TYjg am sKsivou 
•jrpo(ruyopBvSito-Yig MolkbIovIus . Quae cum ita sint, Phaedrus fuit 
Macedo, neque magis, quam Pindarus, Thebis natus, prop- 
terea Thrax dici potest, quod Strabo'" scriptis suis tradidit, 
Thraces olim tenuisse Boeotiam. 

Fuerunt, qui verba : ' Ego, quem Pierio mater enixa est 
jugo,' improprie et poetice a Phsedro dici putarent." Sed 
jam olim aniraadvertit Funccius,° haec ita intellecta non 
apte coheerere cum sequentibus. Cum enim Phaedrus, se 
* in ipsa schola natum' esse, dicat ;p Musae autem, artium 
omnium et Uterarum Deae, in monte Picro crederentur esse 
genitse ; facile ,vides, Pagenstecherum et viros doctos, qui 
eum sequuntur, non esse audiendos. Istam Pagenstecheri 
sententiam cl. Jacobs in dissertatione peculiari de fabula- 
toribus Latinis (Vide Nachtrage zu Sulzers Theorie, T. vi. 
P. [. p. 34.) sic confutat: * Diejenigen, welche diesen Wor- 
ten(Prol. iii, 17.) einen metaphorischen Sinn unterlegen, 
haben den Zusammenhang nicht gehorig erwogen. Phae- 
drus fiihrt die Griinde, die seine Anspriiche auf den Namen 
eines Dichters begiinstigen, der Reihe nach an. Seinen 

NOTtE 

k Vid. I.e. p. V. niis in Indice ad Edit. Phaedri, voc. 

1 T.I. 20. p. -23. Edit. Wesseling. Pierins C. H. Schraid. in Not. /. ad 

"> Loc. tit. Trfi/ T€ "E\iKa>va. KadUpa- Ciusii Vitt. Poet. Rom. t. i. p. 342. 

aavTois Mouffais @p5.Kis ol tV BotwTiai' vers. Germ. 

^iroiK'i\(javris. ° De imminenti L. L. Senect. c. 

n Pageustecherus in Vit. Phaedri, 3. ^. 8. 

laudans Persii Sat. Prol. v. 1. Ursi- p Prol. lib. ni. 20 



14 VITA 

Geburtsort, eio poetischcs, durch die Gegenwart der Muscn 
be^nsticftes Land, stellt er an die Spitze. Zmiachst kommt 
cr auf seine Erziehung, ' in ipsa natiis pa^ne schola ;' auf 
seinen Charakter, der keinen von den Flecken hat, die mit 
den Musenkiinsten unvcrtraglich sind. Man j>ebe dera 
ersten Satze eine metaphorische J3edeutung, und die ganze 
Anordnung der Gedanken ist zerstort.' 

Quo anno, quibus parcntibus natus sit Phaedrus ; utrum 
casU; an sorte nasccndi factus sit servus, definire non 
audeo : vernmtaraen conjecturam vironim doctissimorum 
silentio praitermittere non licet. Cum eniui Suetonius'^ 
narret, C. Octavium, Augusti patrem, Macedoniai Praeto- 
rem, Bessos ac Thraces raagno fudisse praelio : conjiciunt 
hinc, potuisse evenire, ut Phaedrus cum aliis captivis Ro- 
mam duceretur/ Hisce autem positis, Phaedrum putant 
paucis ante annis natum esse, quara Jul. Caesar summa 
potiretur imperii.' Eodem enim anno, quo Thraces fusi 
sunt, Q. Cicero fuit Proconsul Asiae, Caesar autem Romse 
gessit consulatum.' Quae quidem conjectura veri non est 
sirailis, recte observante Fabricio ;" quoniam inter Caligulae 
imperium et illud tempus, quo C. Octavius Thraces fudit, 
intercedunt plus, quam lxx. anni. Quid? quod Phasdrus 
rcgnante Claudio adhuc vixisse, et aliquot fabulariun libros 
composuisse videtur, ut e sequentibus constabit. Neque 
dissentit a nobis Desbillonius, cujus placita non alienum 
videtur hoc loco commemorare :" * Etenim hoc pacto,' 

NOTiE 

1 AuR. cap. 3. t Crusius 1. c. p. 343. Sueton. Oct 

' V. Schcfferiis in Vit. Phscdri : cap. 3. 

Schumannus in Diss. deVit.et Script. " Bibl. Lat. t. n. p. 25. Edit. Er> 

Phadri, edit, in Nov. Acerr. Philo- nest. 

log. Hal. 1715. 8. p. 170. sq. Miille- * Disp. i. de Vit. Phffidricit. p. vi. 

1 lis in Einlcit. zur Kenntniss der al- Mea qnidem sententia locns, quem 

ten Lat. Scliiiftstell. t. v. p. 8. Cru- mox affert Desbillonins, non tempore 

sius I.e. p. 343. Jo. Fabricius in Hist. Sejani .«ed Caligiilae scriptus est. 

Bibl. Fabric. P. VI. p. 319. Nam Fab. alias 25. lib. iv. cum 

' Crusins in Vit. Phrcdri, quae ex- Brotierio et Bipontinis Editor, epi. 

• at. I.e. p. 342. Miillerus 1. c. t. v. logum fieri jiissi lib. iii.ciijns prologo 

P' ''• ad Eutycbum bene respondet. 



PHyEDRl. 15 

inquit, * Phaedrum tempore Sejani, quo se scripsisse testa- 
tur, septuagenario majorem fuisse oportuerit ; quod veri 
simile non videtur. Ipse enim Lib. iv. Epil. 16. (Epil. 
L. HI. 16. 17. nostras Edit.) de se loquens, sic unum e suis 
patronis admonet: 

Olira senio debilem 
Fnistra adjuvare bonitas nitetur tua. 
Tunc ergo non erat neqiie senex, neque senio proximus. 
Preeterea si abductus eo tempore in servitutem fuisset, 
captum esse cum victis vel Thracibus vel Bessis dicendum 
foret, qui barbari longe ab Auctoris nostri patria (Macedo- 
nia) erant ad septemtrionem remoti.' 

Phaedrus, aetate puerili captus, nescio quo casu, Romam 
deportatus Augusto imperatori mancipatus est, qui eum, 
ob morum probitatem atque ingenii elegantiam, bonis literis 
curavit instituendum, et manumissum libertate donavit.+ 
Literis autem Latinis Romas imbutum fuisse Phasdrura, 
vel ex Epil. L. iii. 33. sq. (alias Lib. iv. 25. 33. 34.) 
potest intelligi, quo loco ex Ennii Telepho versum memo- 
rat, quem se puerum quondam legisse testatur, hujus 
sententiae : 

Palani mutire plebeio piaculum est. 
Jam vero si perpendamus, scripsisse poetam fabulas La- 
tine, i.e. sermone terso atque polito, eundemque usum esse 
genere dicendi simplici et faceto, veterem urbanitatem re- 
dolente ; vix credibile est, aliquem ad talem sermonis 
Latini peritiam alicubi pervenire potuisse, nisi Romae, et 
longo quidem ab ineunte pueritia usu.^ Quomodo servus 
factus sit Augusti, fateor me nescire. Sed dubium potest 
esse nullum, Octavium Augustum nostnmi, cum perpoli- 
visset literis ingenium, asseruisse libertati, atque adeo 
Phaedrum Octavii Augusti fuisse libertura. In libris enim 
fabularum Mss. expressis verbis Augusti vocatur libertus.t 

NOTiE 

t Harlesii Notit. Literat. Rom. p. ' Phaedri Aug. Lib. secundus incipit.' 
435. Crosius 1. c. p. 340. V. Gud. In Ms. Rem. post. 1. v. fab. 

y Desbillonii Disp. cit. p. vi. sq. 10. ' Phjedri Aug. liberti liber quiutus 
i In Cod. Pithoei scriptum est: explicit feliciter.' Vid. Brot. 



16 VIT(\. 

Sed Octavium Augustum intelligendum esse, testis est ipse 
Phaedrus, iiicmovans litem, a Divo Augusto dijiidicatam, 
addens : 

Narrabo, memoria quod factum est mea/ 
Non pauci lamen sunt, qui Pha^drum libertatcm Tiberio 
Augusto debere existimcnt ;'* a qiiibus recte dissentit Des- 
billoJiius,''(iui praeter argiimenta, et a me paulo ante notata, 
hoc in medium protulit: * iVJilii,' inquit, * conjecturadc Octa- 
vio longe probabilior videtur. Klenim manumitti Pha^drum 
oportuit ob elegantiam ingenii, sermonisque Latini peri- 
tiam: quas artes et profuisse nemini apud Tiberium,horum 
temporum historia satis ostendit, et aliquo vix in lionore 
fuisse illo regnante, versibus, Sejano adhuc superstite com- 
positis, ipse indicat:'^ ubi fatetur, quamvis insignitcr in arte 
sua se exercuerit, fastidiose tamen in Musarum coetum 
recipi.' 

Phasdrus igitur tempore Caesaris Octavii Augusti, cujus 
memoria et recordatio ei erat jucundissima, vixit rebusque 
secundis usus est. Post Augusti obitum, Tiberio imperium 
administrante, in magnam incidit calamitatem, odio maxi- 
me Sejani, qui pro arbitvio cuncta gercbat sub Tiberio, et 
nostrum, fictis accusatum criminibus, damnaverat. Con- 
queritur cnim Prol. Lib. in. 40 — 43. 

Quodsi accusator alius Sejano foret. 

Si testis alius, judex alius denique ; 

Dignum faterer esse me tantis malis. 
Qui foctum sit, ut in odium Sejani incurreret, pro certo 
aftirmari non potest. Conjicit Schefierus, Phasdrum, ab 
Augusto libertate donatum, prirao Augustum, et mox eo 
defuncto posteros illius amasse et coluisse : quos inter cum 
cxtiterit primum Agrippa, deinde Germanicus, non potuisse 

NOTiE 

' Lib. III. fab. 10. S. 39. serv. 1. ii. c. 19, ut omittaiu alios. 

■» Scbefl'oriis in Vit. PhsEtlri. Ol. Moiiiof. de Patavin. Livii p. 157. 

Bonithiiis dc Poet. p. 55. Lipsius ad haeret anibiguus, PluedrumLibcrtiun 

Seiiec. Coiisol. Poi\b. cap. 27. Buch- Augusti vel Tiberii appellant. 

)ieriis Orat. t. ii. Or. 2. coll. I'abri >^ Disp. cit. p. vii. 

Tlics. V. P/uidrus; et A. Schotli ob- = Piol. lib. m. 41. 23. 



PHiEDRl. 17 

deesse rationem Sejano, criminandi Phaednim apiid invi- 
dentem atque suspicacem principem Tiberium. Sed haec 
non magnam veri speciem habere et longe petita mihi 
videntur. Immo vero Phaedrus auctorem calaniitatis sua.' 
se ipse fatetur/ scribcns : 

Servitus obnoxia 

Quia, quae volebat, non audebat dicere, 

AfFectus proprios in fabellas transtulit, 

Calumniaraque fictis elusit jocis. 

Ego illius pro semita feci viam, 

Et cogitavi plura, quam rdiquerat. 

In calamitatem deligens quaedara meam. 
Quibus e verbis colligi potest, scripsisse Phaedruni fabu- 
las, quibus Sejani aliorumque iras concitaret ; etsi simula- 
ret, sibi non mentem esse notare singulos ; Prol. in. 40- 
50. Verba enim. 

In calamitatem deligens quaedam meam, 
non interpretanda sunt : Nonnulla applicans ad mala, quae 
passiis sum, quod, praeter alios, vult Crusius, Anglus;^ 
sed ita : Unde mihi per calumniam inimicorum postea cala- 
mitas fuit conflata. Idem hoc Phaedrus fabula do Cane 
et Venatore*^ ad Philetum significare videtur. Canis enim 
ille venaticus, fortis olim adversus omnes feras, nunc annis 
ingravantibus languens, quern adumbrat ahum, quam ipsum 
fabulae auctorem P Quanquam hasc fabula etiara alio modo 
explicari potest, uti suo loco monstrabitur. Ac mea quidem 
sententia Phaedrus post Tiberii secessum in Capreas insu- 
1am, vivo Sejano et florente, duos priores fabularum libros 
in lucem emisit. Non enim unam alteramve fabulam sibi 
amicisque tantum composuisse mihi videtur, traditam de- 
lude in manus multitudinis, quse est Desbillonii sententia.'' 
Namque non una ratione inducor ad credeudum, Phaedrum 

NOT^ 

d Prol. lib. III. 34-40. ' Lib. v. fab. 10. 

^ Vit. Phffidri, quae extat. I.e. T. I. f Hanc sententiam tuetur Desbil- 
p. 344. vers. Germ. cf. Jacobs 1. c. p. lonius Disp. cit. p. xi. ubi vide. 
35. not. o. "^ Disp. cit. p. X. 

Ddph. et Var. Chs. Phtrdr. ^. >-B 

UN: 




18 VITA 

scripsisse omnibus, non ijingulis, ut luculenter docebunt 
sequentia. Contra facile admitto conjccturam Brotierii, 
maximc Desbillonii, qui non sine causa statuunt, Libri 
prinii labulam G. do Sole et Ranis ad invidiam Sejano 
facicndam pcrtinuissc ; quod Liviam, sive Livillam, Drusi 
Neronis Gcrmanici filiam, Caio, Augusti nepoti, mox Druso, 
Tibcrii filio, nuptam, ausus cssct iixorem sibi postulare," 
ct ista ambitione tam insolcnti vulgi rumorem, odium pro- 
cerum, Tibcrii ipsius suspicioncs excitasset. Quara scn- 
tcnfiam hac video niti interpretatione i** * Liviam adulterio 
corruperat Scjanus, perpuleratque, ut Drusum maritum, 
Tibcrii filium,' veneno tolli sinerct : atque ambo sperave- 
rant, moram omnem fuisse hoc scelerc sublatam, quo minus 
cclebres fierent miptias : at ranae, id est, universa3 familiae 
Romanae, quarum Sol, Sejanus, omnes lacus, id est, omnes 
domos exhauriebat, Jovcm, i. c. Tiberium efficaci tandem 
querela commoverunt, ut nefarium inceptum disturbaret/ 
Qua fabula lecta, excanduit Sejanus in ultionem ; cumque 
intellexisset, Phfedrum fabula Lib. i. 2. de Ranis regem 
petentibus, ipsum carpere Tiberium, forte cupide arripuerit 
istam occasionem ulciscendi injuriam, ex altera fabella 
nuper acceptam ; et accusator, testis, ac judex laesae majes- 
tatis reum'" Phaedrum damnare tentavit. Atque hie obser- 
vat Desbillonius," potuisse Tiberium parvo illo tigillo, quod 
Ranae inquinant omni contumelia, non inepte designari: 
Romanos enim ac prae ceteris duces exercituum militesquc, 
ct multo etiam magis socias gcntes his potissimum tempo- 
ribus aspcrnari eum coepisse ; quod imperii clavum desc- 
rere videretur, et igiiavus * Caprearum angusta in rupc 
sederet,'" atque otiarctur, tutore Sejano. Tunc etiam, auc- 



NO'JTE 

' Tacit. Annal. jv. 39. 40. qiiens : * Legem,' inquit, ' majestatis 

^ Desbillonius I. c. p. x. reiliixciat.' Coll. Desbillon. Di."*i». 

' Tac. I. r. cap. 3. 8. coll. cap. 9- ck vita Phaedii, p. x. sq. 

Jl- " Disp. de vita Pliivdii, p. xi. 

'" Tac. Aunal. i. 72. dc Tibcriu lu- " Jiiveualis Sat. x. 93. 



PtfilLDRI. 19 

tore Tacito/ ' contumeliae in cum dictae ; et fliixa senio 
mens et continue abscessu velut exiliura aliquanto post a 
Fulcinio Trione objecta.' Non tamen crediderim, Phae- 
drum, omissa crudelitate, solum ignaviam atque inutilitatem 
Tiberii fabula memorata deridere voluisse, quod volunt 
Desbillonius et Tristanus (Histoir. des Empereurs, loco 
mox citando). Crudelis enim esse non destitit : non igitur 
alium per hydrura notavisse videtur poeta, quam huncce 
Imperatorem,t nisi quis malit intelligere Sejanum, instru- 
mentum crudelitatis suae. Neque objici potest a cl. Jacobs 
in erudita dissertatione de Fabulatoribus Latinis, (v. Nach- 
tr'age zu Sulzers Theorie T. vi. P. i. p. 34.) hydrum istum 
de Caligula non posse intelligi, quia fabula de ranis Grsecae 
sit originis. Quae enim si vera essent, vix liceret conten- 
dere, Tiberium a Phaedro per hydrum notatum fuisse. Sed 
quis possit dubitare, poetam fabulas, ab iEsopo inventas, 
et a se versibus senariis politas, genio saeculi accommoda- 
visse, eundemque sub antiquis illis fabulis res sua memoria 
gestas voluisse adumbrare ? cum ei mens esset, ut ipse 
testatur Prol. iii. 50. * vitam et mores hominum ostendere/ 
Praeter Sejanum subsequent! tempore non pauci erant 
potentes, qui Phaedri fabulis se laesos putarent, iramque 
evomerent in auctoremj'J quos hie tamen nominare non 
audet; id quod luculenter apparet ex Epil. Lib. in. 29. 
sqq.^ 

Sed difficulter continetur spiritus, 

Integritatis qui sincerae conscius 

A noxiorum premitur insolentiis. 

Qui sint requires : apparebunt tempore. 

Ego quondam legi quam puer sententiam. 



NOT^ 

p Anual. IV. 42. et vi. 38. lib. i. fab. 2. 24. 

t Jam oliin Heusingerus vidit^Ti- i Desbillon. 1. c. p. ix. Prol. m. 

beiium, non Caligulam, significaii per 45-47. coll. Epil. iii. 29. sqq. 

hythum. -Vide Addenda ad Edit. ^ Alias lib. iv. fab. 25. 29, sqq. 
Heusinger. ann. 1772. Not. K. et ad 



20 VITA 

Pulam mutirc plebeio piaculum est, 

Dnm sanitas constabit, pulclire mcmincro. 
Qui locus probat, Phajdmm, invidiae calumni?equc nia- 
cliinationibus oppressum, fictarura causarura reum esse 
factum. Ac primum quidem Scjanum accusatorem, simul- 
que testcni ac judicem habuit." Hoc deinde extincto, alii, 
sive a Sejaiio iucepta persecuturi Pha^diumque ultioni 
mactaturi, sivc propria simultate inflammati, omnem move- 
runt lapidcm, ut affligerent nostrum ct perderent. li sunt, 
contra quos supplex et reus, etsi integritatis conscius, 
implorat misericordiam Eutychi, patroni sui,' hocce tempore 
forte judicum numero habcndi," scribens: 

Stultum admovere tibi preces existimo, 

Proclivis iiltro cum sit misericordia. 

Sajpe impetravit veniam confessus reus, 

Quanto innocenti justius del>et dari? 

Tuae sunt partes ; fuerunt aliorum prius : 

Dein simili gyro venient aliorum vices. 

Decerne quod rcligio, quod patitur fides, &c. 
Sed tota res jacet in tenebris, et vix sperare licet, ha>c 
unquam in lucem cvocatum iri. 

Non yElium Sejanum, eundem, qui sub Tiberio suam 
latissime potentiam exercebat, Phsedrum perstringere, cen- 
set Cannegieterus," sed potius hominem, raoribus ejus non 
dissimilem. * Nam si,' inquit, ' ipsum Sejanum intclligas, qui, 
quajso, ausus est homo libertinus cum, sub sgevissimo prin- 
cipe crudcliter dominantem, tam acerbe perstringere in 
carmine publico ? aut si hoc est Phaedrus ausus, vitas suaj 

NOT^ 

• Prol. lib. III. 41. 42. aequo ct bono pra?scriptisqiie Icgimi 

' Epil. lib. III. 20-26. coll. Desbil- esse dijudicatiiros. Cf. Desbillonii 

lonii Disp. de Vita Phjedri, p. ix. Disp. cit. p. viii. Non tanien vero si- 

" Versus cnini, ' deceine quod re- mile vidotur Burmanno ad loc. Plia?- 

lijrio, quod patitur tides,' intelligcn- dri cit. Eiityolnim, liberti nomen ge- 

dus, ol)scrvante Desbillonio, de reli- rentem, judiciis prsfuisse. 
gione judicioruni et fide jurisjurandi, " In Piss, do fliLt, et Stylo Aviani 

quo so Komanorum judices astriago- p 270 sq. inscrtaEj. Edit. Aviani. 
bant, lites ';esp et controversias ex 



PII.ILDRI. 21 

prodigus, qui, quaeso, factum, ut tantam linguae licentiam 
impunitam tulerit ? tulisse autem videtur, quod interposito 
tempore reliqui fabulaium libri prodierunt. Nam non om- 
nes simul esse editos, facile leirgior Hario, auctori Epistolae 
criticae. At vero nequaquam in eo assentior, quod eodem 
in loco ad Prol. Lib. in. monet, Sejano jam damnato cum 
librum esse scriptum.'' Nam si post damnationem, etiam 
post mortem scriptus est; eodem enim die damnatus in 
Scnatu et ad supplicium raptus est Sejanus, Dion, lviii. 
p. 628. At vero vixisse ilium Phaedri Sejanum, ac magna 
auctori tate et potentia praeditum fuisse, cum ilia scriberet 
pocta, haec verba vincunt : 

Quodsi accusator alius Sejano foret, 
Si testis alius, judex alius denique. 
Quomodo * foret' Sejano mortuo conveniet?' 

Cujus quidem argumenti, speciosi profecto, vis facile 
infringi potest, si fingas, Prologum Libri iii. vivo quidem 
Sejano Uteris consignatum, sed demum post Pha^dri mor- 
tem juris factum esse publici. Quam sententiam sustentari 
posse censeo loco Phasdri, Prol. Lib. iii. vs. 29-32. 
Librum exarabo tertium ^sopi stylo, 
Honori et meritis dedicans ilium tuis. 
Quem si leges, laetabor: sin autem minus, 
Habebunt certe, quo se oblectent posteri. 
Cum enim Phaedrus verba tantura faciat de Eutycho ct 
postcris, quorum ad manus fabulae Libri iii. transmittcndaa 
sint; suspicari possis, poetam noluisse, ut ab aliis, tunc 
viventibus, legerentur, cum e fabulis liibri i. et ii. antehac 
editis, magna cepisset incommoda. Itaque, suo ipsius 
damno edoctus, providisse putandus est, ne scripta sua in 
posterum se vivo in publicum emitterentur.^ Quaes si ad- 
mittantur, facile intelligitur, Phaedrum, vivo adhuc Sejano, 
scribere potuisse ad Eutychum, ' Quodsi accusator alius 

NOTiE 

* Librum in. post Sejani statim ad Phaedri lib. i. fab. 2. 24. 
I uinani exaratuin esse, statiiebat Ha- y Couf.Desbillonius ad Piol. lib. iir. 
lius, probante Burmauno, quem vide 32. 



22 viT\ 

Scjano forct;' ita quidcni, ut non cssct, quod metucrct 
hominoni cnidcilitutc l)arbarum. 

Contra Librum fabularum i. ct ii. quibus poeta Sejanum 
et alios ad iram provocavit maximam, ut ego quidem 
arbitror, vivo Sejano et florente in vulgus edidit; etsi 
Desbillonius, ut supra dictum est, aliter sentiat. Namque, 
recte notante Cannegietero/ ' Prologus Libri i. et inulta 
alia arguunt, non paucis scripsisse fabulas suas Phaedrum, 
sed omnibus ; neque tantum ad privatum dolorem lonien- 
dum, sed et ad famam publico aucupandam. Quorsum 
enira solicitae illae Trpo'Pixa-sig ad lectorem, non initio solum 
ct fine, sed et in mediis libris, quibus nil opus ad amicos ? 
Quid? cum in Prologo Libri iii. 23. fastidiose se in coetum 
recipi queratur; et in Epilog© Lib. iv. 5. 6. Particulonis 
nomen dicat chartis victurum suis, 

Latinis dum manebit pretiura literis :* 
ex tacitis amicorum laudibus banc glorias immortalitatem 
eum sperasse vix putandus est, imrao vero ex publicis 
virorum doctissimorum sufFragiis. Porro qui ilia conve- 
nient ex Prologo Libri in. 45-50. 

Suspicione si quis errabit sua, 
Et rapiet ad se, quod erit commune omnium, 
Stulte nudabit animi conscientiam. 
Huic excusatura me velim nihilominus : 
Neque enim notare singulos mens est mihi, 
Verum ipsam vitam et mores hominum ostendere, 
nisi omnium manibus versatos hos Phaedri libellos existi- 
mamus?' Quae Cannegieteri conjectura confirmatur judiciis 
variis, quan de fabulis suis facta esse ipse Phaedrus fatetur, 
et quae comprobant, non singulis, sed omnibus compositas 
et publicatas esse fabulas. Scribit enim Prol. iv. 17. 18. 
Mihi parta laus est, quod tu, quod similes tui 
Vestras in chartas verba tranfertis mea. 

NOTiE 

^ Diss, de ^tat. ct stylo Aviani, » Alias lib. v. fab. a. 43.44. 
p. 270. 



PH.EDRI. 3^ 

Nec defuere hisce temporibus, qui Phaedri fabulas bona 
quaedam habere non diffiterentur, sed ea ex iEsopo mutua 
accepta ; cetera ut excogitata sint a Phaedro, ita mala et 
inepta esse.'' Alii, cum nil possent aliud, brevitatem et 
obscuritatem fabularum accusabant.'' Fuerunt denique, 
qui fabulas componere non auderent, sed vindicarent sibi, 
quod inventum erat a Phaedro. Hoc enim voluit Lib. in. 
fab. 13.^ fortasse etiam Libri i. fab. 3. 

Cujuscumque generis calamitas fuerit, in quam odio et 
persecutione Sejani Phaedrus fuit praecipitatus/ certum est, 
divitias neutiquam eum reddidisse calamitosum. Cum enim 
videret, pecunias hisce temporibus multis esse perniciei, 
opum parandarura studium orane ex animo delevit, seu, ut 
ait Prol. in. 21. curam habendi penitus corde erasit. Id 
quod innuit Lib. v. fab. 4. 7. 8. ubi scribit post enarratam 
fabulam de Asino, detrectante hordei comedere reliquias, 
quo saginatus porcus Herculi deinde immolatus fuit : 
Hujus respectu fabulas deterritus 
Periculosum semper reputavi lucrum . 
Et profecto tunc opulentissimum quemque a Tiberio variis 
criminationibus circumveniri solitum, praeter alios, Sueto- 
nius*^ et Tacitus^ docent, teste Scheflfero.'' Neque etiam 
dubium est, Phaedrum, calamitatem magno ferentem animo, 
remedium adversus eam petiisse e Uteris, et ad molliendum 
dolorem scripsisse reliquos fabularum libros.' 

Scripsit Phaedrus versibus senariis fabularum ^sopia- 
rum Libros v. Sed de aetate qua vixit, et de tempore quo 
exaravit fabulas, non una est virorum doctissimorum sen- 
tentia. Gudius aitatem ejus ad Tiberii principatum refe- 

NOT/E 

•i Lib. IV. fab. 20. 1-5. coll. Schef- vincula publica Phaedrum conjectmn 

fero in Vit. Phaedri. fiiisse, forte colligi potest e lib. iii. 

« Lib. III. fab. 10. 59. 60. fab. 9. 34. coll. Epil. iii. 15. sqq, 

•* Vid. Schefferus in Vita Pheedri. <" Tiber, cap. 49. 

•^ Capitis periculum vitaeque discri- s Annal. lib. vi. c. 19. 

men subiisse, conjicit Desbillonius *" Vid. Ej. Vita Phaedri. 

Disp. cit. p. VIII. ex Epil. in. 20-26. » Prol. lib. iii. 41-44. 
(Alias lib. iv. fab. 25. 20-26.) In 



24 VITA 

rcndam, ipsumquc Valerio Maximo aliisquc ejus acvi 
scriptoribus ycqualcm I'uisse censebat.'' Existimabat autcm, 
has I'abcllas demum post Tibcrii mortem publici juris lac- 
tas ;' cum non vero simile vidcatur, ilium ausum fuisse, 
fabulis suis vivcntcm imperatorcm immiscere, quod quam 
periculosaj aleae opus csset, alia ejus temporis mommienta 
ei probare videbantur; deinde quod fabulam de Ranis 
regem petcntibus, ct a Jove hydrum consecutis, Caligulae 
tcmpora respiccre putabat: nam Tiberium do Caligula, 
successore suo, dicere solitum, * exitio suo omniumquc 
Caium vivere : et se natriccm populo Romano, Phaeton- 
tem orbi terrarum, educare, teste Suetonio."'" Speciem ha- 
bent argumenta Gudii ; sed tamen cerium est, quid rcspon- 
deam. Namque, ut supra ostendi, Phaedrus diserte dicit, 
fabulas suas esse fontem, ex quo tot mala, qxise fucrit 
perpessus, fluxerint. Conqueritur de Sejano, accusatore, 
teste, et judice suo. Alium igitur atque aliura fabularum 
librum, Tiberio et Sejano viventibus, ediderit necesse est. 
Deinde habeo persuasissimum, Libri i. fab. 2. Tiberium 
notari, non Caligulam. Etenim ad Tiberium, post secessum 
in Capreas insulam vitam degentem inertem atque desidio- 
sam, et per Sejanum insatiabilem explentem crudelitatem, 
cum parvum tigillum, turn hydrum non inepte accoramoda- 
vcris; ad Caligulam non item. (Vide supra notata.) At 
cnim periculosum erat, viventem imperatorem immiscere 
labulis.— Imprudenter id fecit Phaedrus, fateor; at non 
fecit impunc ; etsi nesciamus, quis Dcus ex machina eum, 
si vitac adiit discrimen, libcraverit.— Burmanno Phaedrus 
Tiberii aetate vixisse videbatur, quamvis, cum provectaj 
admodum aetatis has fabulas composuisse putarct, ut e 

NOTiE 

" niirniannus in Piaef. ad Edit, reurs, t. ii. p. 303. v. Fabricius 1. 

Pha-dri anil. 1698. ct 1718. cit. t, ii. p. 26. Nee desunt, qui 

' Sic quoque visum Rigaltio et Fa- riiaedrum ' parvi tigilli' nomine Ti- 

bricio. berium, nomine ' iiydri' Caligulam 

'" Calig. cap. 11. Per hydrum a intcllexisse censeant. v. Desbillun. 

Pliaedro C. Caligulam nutari, conteu- Praef. Disp. i. p. vii. coll. Tristan. J. c. 
dit ctiam Tristan. Hist, des Euipt'- 



PHJEDRI. 25 

Libri iii. Epil. et Lib. v. fab. 10. appareat, quo tempore 
potissimum scripserit, definiri vix posse contenderet. Etsi 
vero poeta Epil. Lib. in. 10. (alias Lib. iv. fab. 25. 10.) 
scribit : ' vita morti propior est quotidie ;' et mox : * lan- 
guentis asvi dum sunt aliquae reliquiae ;' idem tamen addit 
vs. 16. 17. * olim senio debilem frustra adjuvare bonitas 
nitetur tua.' Ex quo recte potest colligi, Phaedrum timi, 
cum Epilogum Lib. in. literis mandaret, neque seuem 
fuisse, neque senio proximum. Itaque to * languens eevum' 
vs. 15. dicti Epilog, non de sencctute, sed vita Phaedri, a 
noxiorum insolentiis pressa (vs. 31.) et moerore confccta, 
intelligi posse videtur : de quo suo loco plura dicentur. 
Fac etiam. Lib. v. fab. 10. de fabulis Phaedri, summa 
senectute corapositis, esse capiendam ; etsi alio quoque 
modo explicari possit : vix tamen poeta fabulas ad unam 
omnes aetate decrepita literis consignasse existimandus est. 
Neque etiam e Lib. in. fab. 1. hoc tuto effici posse censet 
cl. Jacobs in disputatione de Fabulatoribus Latinis, supra 
citata, ubi laudat Funccii Apologiam pro Phaedro, etsi 
Phaedrum, aetate provectum, si non omnes fabulas, certe 
partem, scripsisse putet. 

Sub Claudio scripsisse, et sub Sejani nomine Narcissum 
perstringere, conjectura est Cannegieteri.° Non enim oppor- 
tuniorem licentiae, quam sibi sumsit Phaedrus, locum fuisse, 
quam sub imperatore Claudio, cujus stoliditate et patientia 
plures, in locis etiam publicis atque in foro, sint abusi re 
pariter ac verbis injurii :? fabulam de tigillo rege, contume- 
liis inquinato, huic imperatori esse aptissimam ; convenire 
etiam tempori huic libertinorum potentiam. Nam Euty- 
chum, Particulonem, Philetum, quos amicos suos non in- 
honoratos laudet Phaedrus, libertinos arbitratur fuisse, id 
quod servilia nomina ei indicare videutur. At vero si 
Claudio imperante licentiae locus fuit ; si in locis publicis 

NOTiE 

° Diss. cit. de iEtate et Stylo Avi- p Exenipla dal)it Suetonius iu 
ani, p. 270. sq. Claud, cap. 15. 



2G VITA 

atque in foro licuit injurium esse ; qui, quaeso, fieri potuit, 
ut licentia, (luam sibi sumscrat Phaidrus, vitio ei verterc- 
tur, isque magnum inde capcret detrimentum? Sed lamen, 
Particulonem atque Philetum Claudii fuisse libertos, non 
magis negaverim, quam Librum iv. et v. fabularum hoc 
regnante a Phaidro conscriptos fuisse. 

Cel. Saxius, ut argumento tituli Prolog, iii. ad Euty- 
chum, eundem fortassis qui potentissimus Caligulaj liber- 
tus iuit, teste Josepho,'' simul ut loco Seneca)"^ quodam- 
modo satisfaceret, medio Pheedrum Claudii principatus 
tempore posuit A. C. 48.' Sejano, jam extincto, nostrum 
fabulas suas opposuisse, conjectura est Jo. Fabricii.' Sunt 
denique qui poetam imperante Augusto vixisse, sed fabu- 
las, in quibus nomen Sejani legitur, demum sub Claudio 
juris public! fecisse affirment." 

Si quis iis assentiri velit, quae supra disputavi, nixus 
argumentis non penitus contemnendis, nulla potest esse 
dubitatio, Phaedrum jamjam vixisse regnante Octavio Au- 
gusto. Is enim eum vindicaverat in libertatem, et facit 
Phagdrus honorificam nominis ejus mentionem. Aurea3 
tamen aetatis scriptoribus poeta propterea non annumeran- 
dus est; cum demum sub Tiberio artis poeticae laude 
florere et fabulas scribere cceperit. Mortuo enim Augusto, 
cum Tiberius anno imperii xii. Roma excessisset, nun- 
quam earn revi.surus ; et petiisset Capreas insulam, ubi in 
otio turpique inertia vivebat, de imperio parum solicitus ; 
cdidit Phaedrus post annum Christi xxvi. duos priores 
fabularum libros, in quibus conjectura probabili Tiberium, 
Sejanum, aliosque Romanorum potentes notaverat. Quo 
cum in acerbissimum venisset odium, et conflictaretur cum 
fortuna adversa, cautior deinde factus, fabulas, scriptas ad 

NOT/E 

1 Ant. Jud. lib. xix. c. 4. p. 942. « In Hist.Biblioth.Fabrician. P. vi. 

Edit. Havercamp. p. 319. 

' Consol. ad Polyb. cap, 27. " Jo. Pet. Millcriis in Prsef. ad 

» Vid. Saxii Onomast. torn. i. p. Edit. Plicedri. Bcrol. 17,53. in luceni 

21 1- emissani. 



PH.EDRI. 27 

leniendum doloreni, juris publici non fecit. Sic composuit, 
ut videtur, Librum iii. dedicavitque, ut ipse ait, honori et 
meritis Eutychi. Qui si idem est cum Eutycho, opibus et 
gratia florente in aula Caligulae/ tertius fabularum liber ad 
hujus imperatoris tempora referendus est; etsi, Prologum 
et aliam atque aliara hujus libri fabulam e. g. Lib. in. 
fab. 2. Phsedrum, vivis adhuc Tiberio et Sejano, scripsisse, 
non negaverim. Verumtamen poeta voluisse videtur, ut 
prseter Eutychum a nullo alio legerentur Fabulas, et demum 
post ipsius mortem in vulgus ederentur; quemadmodum 
supra vidimus e Prol. Lib. in. 29-32. praeeunte Desbillo- 
nio. Duos posteriores fabularum libros, quos dedicavit 
Phaedrus Particuloni et Phileto, fuisse sub Claudio scrip- 
tos, facile crediderim. Convenit enim huic tempori, ut ait 
Cannegieterus, libertorum potentia. Videntur autem cum 
Particulo, turn Philetus, cujus meminit Lib. v. fab. 10. 10. 
Claudii fuisse liberti. Namque apud Gruterum^ occurrit 
* Tib. Claud. Philetus/ et alio loco^ * Philetus libertus' in 
lapide Brixiensi ; Veletris autem in pavimento Ecclesia; 
Cathedralis legitur ' Tib. CI. Philetus Lib.' ^ Sed vix dubi- 
tandum, libros memoratos non nisi post Phasdri exitum 
lucem aspexisse. Accepta enim tanta e fabulis calamitate, 
an credibile est, Phaedrum, tot aerumnas perpessum, de fabu- 
lis denuo edendis cogitavisse ? Immo vero, omni liberatus 
periculo, nihil prius habuerit, nihil antiquius, quam ut in 
dulci consenesceret otio.'' 

Quando vita excesserit Phaedrus, non liquet. Qui vero 
etsi ad summam senectutem vixisse videtur, ut e nonnullis 
fabularum locis, in quibus senectutis suae mentionem facit,'' 
non obscure coUigi potest ; ad Vespasiani, taraen, aut Do- 
not^ 

^ Josephus 1. c. Christian. Wase fab. 10. 10. 

lib. de Senario, p. 32. Fabricii B. L. '' Desbillonii Disp.de Vita Phaedri, 

lotn. II. p. 24. et 26. p. xii. 

y Corp. Inscriptt. p. dclxxvii. 2. "^ Hue maxime referunt viri docti 

z Lib. cit. p. cccLii. 4. lib, v. fab. 10. 

» Vid. Not, Gudii ad Phaedri lib. v. 



28 VITA 

mitiani tempora in vivis fuisse, quod Pagcnstecherus con- 
tendit, vix est cicdibilc. 

Natiiram habuisse Phasdrum probitatis atque honestatis 
amaiitem, tot cgregiae ostcridunt scutentia;, quae in ejus 
fabularum opusculo legnntur. Id ipsuni probitatis animos- 
quc hominum a vitiis ad virtutcm traduccndi studiuni, non 
mains animus, eum ad scribcndus fubulas excitassc vide- 
tur ; qucmadmodum e multis opusculi sui locis luculcntcr 
apparet. Sic scribit Prol. Lib. ii. 2. 3. 

Nee aliud quicquam per fabellas qua3ritur, 

Quam corrigatur error ut mortalium. 
Sed Prol. Lib. i. 3. 4. 

Duplex libelli dos est : quod risum movet, 

Et quod prudenti vitam consilio monet. 
Quibus adjungo locum Prol. iii. 49. 50. 

Neque enim notare singulos mens est mihi, 

Verum ipsam vitam et mores hominum ostendere. 
Hue quoque referendum, quod habet Lib. ii. fab. 5. 5. dc 
ardclionum natione, multa agendo nihil agente : 

Hanc emendare, si tamen possum, volo. 
In quo tamen studio, mores hominum corrigendi, justo 
audacior et parum cautus providusque fuisse, et urbeni 
principesque nimio sale defricuisse putandus est.** Qua; 
cum ita sint, equidem nolim contendere cum Schcffero, 
primam scribendarum fabularum causam fuisse calamita- 
tcm, in quam odio et pcrsecutione Sejani incidcrit Phae- 
drus; qui, cum ei non licuerit aperte, ob adversarium poten- 
tem, occulte saltern et sub involucris fabularum fortunam 
cxponere, dcpingendoque mores ejus et flagitia, velut ultio- 
nem sumcre de ipso, seque consolari sic susceperit. Ita 
enim intclligit locum Prol. Lib. in. 34-40. Sed antece- 
dentia docent, vero esse simillimum, Phaedrum demum, 
duobus prioribus fabularum libris in vulgus emissis, in 
odium venissc Sejani, auctoris calamitatis suae ; adeoquc 

NOT^ 

'' Dcsbillouius 1. c. p. xin. 



PH/EDRI. 29 

primam fabularujn conscribendarum causam non fuissc 
calamitatem, immo vero homines emendandi desiderium. 
Ad quod accedebat laudis et gloriae cupiditas, illius maxi- 
me, quae est ex Uteris, et immortalitatis desiderium, quo 
inflamraatum fuisse poetam, baud unus testatur fabularura 
locus. Namque Prol. Lib. in. 60. 61. 

Ergo, (inquit,) hinc abesto, livor, ne frustra gemas : 

Quoniam mihi solennis debetur gloria. 
Sic Epil. IV. 5. 6. 

Particulo, chartis nomen victurum meis, 

Latinis dum manebit pretium literis. 
Quae docent, tarn praeclare de se sensissc Phaedrum, ut 
et aliis famam nominis et immortalitatem dare posse scrip- 
tis suis crederet f ut omittam loca, quae nostrum pr^edi- 
cari de se, et nominari a posteritate voluissc, manifesto 
probant/ 

NOT/E 

e Hoc nomine perstrlngitiir noster vem, vel impudicam obscffinitatem, 

ab Adriano Baillet, in Jugemens des cujus vestigia in fabellis ejus snper- 

Savans, torn. iv. p. 148. Sed vide ad snnt, excusari posse credit. Sed in- 

Epil. IV. 5. G. Dcsbiilonium in Disp. r. diilgcndum genio saeculi, ut mihi qui- 

de Vita Phsedii p. xiv. qui non ita dem vidctur. 

benigne spurcam a>que ac indoctam f Vide e. c. Prol. m. 32. 
narrationcm de Canum legatisad Jo- 



JUDICIA ET TESTIMONIA 
DE PHiEDRO. 



Joannes Cardinal. Bona in Notitia Auctorum. 

Ph.ij:drus Thrax, Augusti Cajsaris libertus, fabularum, 
quas, ut ipse ait lib. v. auctoritatis gratia ^sopias nuncu- 
pavit, libros qiiinque conscripsit lambicis versibus cultissi- 
mis ct elegantissimis. 

Thomas Reinesius Eponymol. inedit. 

Phxdrus Thrax, Augusti Lib. fabulas iEsopi pulcherri- 
mis versibus Latinis reddidit. 

Jacobus Bidermannus e Soc. Jesu Utopias lib. i. pag. 3. 

Phaedrura horis subsccivis per proximos priores dies legi, 
Tiberii principis libertum, doctum cetera scriptorem et fa- 
bulatorem sane non inficctum ; quiquc probioris aliquantum 
indolis, quara hodie pleraque fabularum commenta ; aut 
vcrius aevi nostri dedecora : in quibus Icgendis pra^ter bo- 
nas horas, morum quoque animorumquc dispendium est. 

Jo. Pricaeus notis in Apuleii Apologiam pag. 18. 
Phasdrus lepidissimus Fabularum Scriptor. 

Caspar Barthius Adversar. lib. xxx. cap. 22. 
Ingenuas Phaidri fabulas a prima pucritia in deliciis 



JUDICIA ET TESTIMONIA DE PH.EDRO. 31 

habui. Et immortali amoic prudentiam, in tarn suavibus 
verbis et fabulis abditam, dignam esse quis neget ? 

Idem Adversar. 1. xxxv. c. 21. 
De Phaedri fabulis ita judicant doctorum plerique, esse 
ingenuae Latinitatis, neque mentiri aevum Tiberii. In quo- 
rum ego prorsus opinione sum, licet unam et alteram subdi- 
titiam et insititiam esse jam olim notarim. 

Augustus Buchnerus in libris de commutata ratione 
dicendi. 
Phacdrus elegantissimus Fabularum iEsopicarum poeta. 

Idem Oration. Tom. ii. Orat. 2. 
Phaedrus elegantissimus Fabularum ^sopicarum poeta, 
libertus Tiberii Caesaris doctissimus. 

Idem Epist. Tom. ii. Ep. 71. ad Janum Gruterum. 

Phaedri elegantes et purissimae Latinitatis, sic Barthius 
censet, Fabulas tenere semper amavi. Et quidni? cum 
illas nemini non eruditorum hactenus in dcliciis esse vi- 
derem. 

F. Vavassor de ludicra dictione pag. 205. 

Phaedrum igitur habemus, Augusti libertum, sive Octa- 
viani sive Tiberii, qui et nomine ipso hilaritatem prae se 
fert, et profitetur libelli sui dotem alteram c duabus esse, 
ut risum moveat, et fictis fabulis jocetur. Idem quam pro- 
prie de communibus et quotidianis rebus, quas alii tracta- 
runt scriptores nulli, loquitur! quam sincere et ab omni 
peregrinitate atque insolentia remote ! quam presse, nee 
moleste tamcn ! quam solute, nee licenter ! quam emendate 
literateque, ac bene, ut verbo dicam, Latine ! In quo genere 
quid posset, et agnovit ipse, et aequales, qui aetate vivebant 
cadem, cum ejus verba in suas chartas transferrent, satis 
xleclararunt. Memini cquidem Jacobum Sirmondum nar- 
rare mihi solitum, cum Petius Pithoeus hos Phaedri -<Eso- 



32 JUDICIA ET TESTIMONIA 

piariim fobularum quinque libros Lutetiac edidissct primum, 
et ad se Romam pro veteri amicitia miincri misissct; per- 
cusses illico Romanos novitatc voluminis, atque, iit gens 
est * cmuncttc naris,' 

Natura nunquam verba cui potuit dare, 
suspicari coepissc num quidnam partus iste recens ac sup- 
posititius esset, qui tanto intcrvallo appareret, tamquc 
dclituisset diu : verumtamcn libro perlecto toto, ncmincm 
dubitassc, quin a)tatcm redolcrct Augusti, ac summara illam 
facilitatem styli et scriptura?, et beatam copiam rcpraescn- 
tarct ; tuncquo vixisset auctor, cum laus bene loquendi 
tcmporum potius, quam hominura fuit ; ibique ctiam apud 
Caesarera servissct, ubi sedem ac domicilium eruditio col- 
locasse viderctur ; qua in domo filiae et neptes, intimi et 
familiares, servi et liberti literas egregie didicissent. Ete- 
nim nicmoria sua Phaedrus rem memorabilem ait delatam 
ad centumviros, de qua divus Augustus ab iis ascitus ju- 
dex, quod ipsi satis verum non dispicerent, judicarit. Alio 
quodam loco Sejanum male nescio quid de se meritum 
significat. Undo colligitur hunc Octavii temporibus exti- 
tissc et Tiberii. Cujus etiam, quantum subodorari licet, 
improbos mores passim expressit, libidincm, sumtus, ava- 
ritiam, rapinas, vulpinam vafritiem, cum leonina feritate 
et violentia conjunctam. Quare miror vehementer, cur 
affirmarit Seneca, iEsopios logos esse intentatum Roraanis 
ingeniis opus : cum Phacdrum hunc habcret, quern oppo- 
nere posset toti Graeciae. Nam quod clarissima lumina 
supcrioris saeculi duo, Petrus Pithoeus et Justus Lipsius, 
prodiderunt, vere id a Seneca dictum ; quia Phaedrus non 
genere aut ortu Romanus, sed Thrax, sicut ipse testatum 
reliquit, esset : minus ca probabilis videtur expositio Sc- 
necge. Quasi vero Romanis ingeniis opus intentatum, sit 
quicquam aliud, quam Uteris nondum illustratum nee ela- 
boratum opus : aut comoedia fuerit carmen intactum Ro- 
manis, quamvis id solus natione Afer Terentius tractasset : 
aut si percenserct Seneca, qui philosophlam scriptores 
Latine explic«assent; de eo se numcro eximerct ipse; prop- 



DE PHiEDRO. 33 

terea quod natione foret Hispanus, patria Cordubensis. At 
non exemit Quintilianus, qui, quo loco de philosophis egit 
Latinis, his ilium potissi.num annumeravit ; cum inter ora- 
tores, et poetas, et alios diversi generis scriptores potuisset 
referre. Citius dixerim Senecam vel parum hie attendisse, 
quid scriberet : vel istud, ut alia, oblitum prorsus, memo- 
rige vitio peccasse. Nam maligne ab eo et invide praeteri- 
tum Phaedrum, quasi pro nihilo putaret, aut in honore ac 
pretio nollet esse, a cujus munditia et nitore abesset tam 
procul ; etsi non alienum videtur crimine, quod ei Quintilia- 
nus, et Suetonius, ac Tacitus etiam infemnt ; nolim tamen 
facile, ac nulla ratione manifesta, dc tanto viro credi. lUud 
verisimilius, iniquissimis Tiberii, Caligulae, Claudii, Nero- 
nis temporibus, cum scripta edictis abolerentur et senatus- 
consultis, si cui Poetae aut historico verbum excidisset 
opportunum delationi et calumniae ; cum ne liberae quidem 
relictae cogitationes ; et opinio tacita de principe, sicunde 
vel ex vultu argui posset, majestatis rea fieret; libellum 
labularem, cujus in apologis plerisque raera illius sseculi 
tyrannis notaretur, suppressum fuisse continuo, ac eva- 
nuisse tandem, et ignoratura a Seneca, et reliquae posterita- 
tis oculo subductum. Ita fuit tanto thesauro fatale, ut usque 
ad setatem nostram defossus lateret : aut, quemadmodum 
de se auctor futurum praesensit, ut in sterquilinio, sic tan- 
quam margarita pretiosissima, jaceret; non quia non intel- 
ligeretur, sed quod ne compareret quidem. 



Olaus Borrichius in Dissertationibus de Poctis. 

Phsedrus Thrax aevo Tiberii inclaruit, notissimus ob ex- 
quisitos illos iambos, quibus fabulas JEsopicas illigavit, 
iibere in mores saeculi sui, sed tecte invectus. Hunc qui 
Oct. Augusti Libertum credunt, non advertunt satis, artes 
Sejani ab eo attactas, quas ntique Tiberii imperium ape- 
ruit, non Octaviani. Dictio ejus pura est, et emendata, nee 
indigna quam imitentur Linguae Latinac candidati. 

Dfljih. et Var. Clas. Phccdr. C 



84 JUDICIA ET TESTIMONIA 

Idem de variis Linguae Latinae aetatibus. 

Subroffati Atlantes alii, et ipsi fortes fidique, qui anti- 
quam ixloriam ita sustinuere, ut in illis vel nihil, vel parura 
aut peregrinitatis aut invisi senii internoscas : Paterculum 
designo, Curtiuni, Cclsum, Phajdium, &c. 

Daniel Georgius Morhofuis in libro de Tatav. Livian. 

pag. 158. 
Phfedrus Augusti vel Tiberii libertus, gente Thrax, JEso- 
pi Fabulas Latiuis versiculis descripsit adeo nitidis et lima- 
tis, ut nil Romanius dici scribique possit. 

Idem Polyhistor. part. ii. pag. 61. 
Ne fabulas quideni ipsas hie cxcipimus, estquc eo in 
genere nihil Phaedri fabulis elegantius. 

Joann. Petr. Titius Manuduction. ad exccrpendum. 

Esse sane Phaedri Fabulas maximi pretii, vol ex eo in- 
telligi potest, quod tarn multi tanti nominis viri illustrare 
eas superior! et nostra aetate dignati sunt. 

Christ. Wagenselius in Pera librorum Juvenilium. 

Haesi nonnihil ambiguus, quo maxime antiquo et inge- 
fiuo libro Filiura puerum Latinitati initiarem. Cumque nee 
severitas Epistolarum Ciceronis, nee alius Auctor prolixus, 
ac in rerum verborumque amplitudinem diftusus, vidcrctur 
tantillo captui convenire, Quintiliani consilio locum dan- 
dum esse mecum statui, qui aetati nondum Rhetorem ca- 
pienti, ^Esopi fabellas, sermone puro, et nihil sc supra 
modum extoUente, narrare, ac nutricularum fabulis substi- 
tuere suadet. Quamobrem Phacdrum, quo nemo iEsopi 
Apologos magis scite magisque diserte elocutus est, Prae- 
ceptorem filio exponcre, et elegantiores exprcssiones edis- 
cendas committere jiissi. Simul occasioncm semper cap- 
tabam, monendi puerum, quid iEsopus per fabellas quaesi- 
verit, et quantum ad errores mortalium corrigcndos eae 



^ DE PHiEDRO. 35 

faciant ; ut sic mature virtiitis et probitatis praeceptis tene- 
ram mentem imbuerem. 

Christoph. Cellarius in Caris posterioribiis de Barba- 
rismis, &c. 

Phaedrus, Augusti Libertus, Tiberio remp. administrante, 
Sejani odio, fortuna ad versa conflictatiis, scripsit politissi- 
mas Fabulas turn ultioni sui, turn etiam solatio, quod utrum- 
que ex prooemio Lib. in. apparet. Scioppii judicium, qui 
Infam. pa^. 09. in Phaedro nescio quid barbari subodora- 
tur, non magis se doctis probavit, quam illius, qui in Livio 
deprehendit Patavinitatem. Principem ergo locum in hoc 
saeculo et proximum Poetis Augusteis, non tantum tempo- 
ris ratione, quo vixit, sed etiam styli ornatu, quem Fabulis 
expressit, jure ipsi meritoque assignamus. 

Jo. Albertus Fabricius in Bibliotheca Latina. 

Phaedrus Thrax, Augusti Imperatoris Libertus, sub Ti- 
berio Imperatore versibus senariis suavissirais expressit 
libros quinque Fabiilarum ^sopiarum. 

Paulus Colomesius in Animadversionibus ad Gyraldi 

Dial. VII. de poetis, p. 402. 
Tersissimus ille Fabularura jEsopiarum imitator Phaj- 
drus. 

Phaedrus ipse de se lib. v. fab. 6. 42. 

chartis nomen victurum meis, 

Latinis dum manebit pretium literis. 

Particulo, aliique, de quibus Phaedrus Prol. lib. v. 
Vestras in chartas verba transfertis mea. 

Martialis in. Epig. 20. de Canio. 
An aemulatur improbi jocos Phaedri ? 



00 JUDICIA liT TESTIMONIA 

Avicnus in praefat. fabularum suarum. 

Phaedius ctiam partem aliquam quinque in libcllos rc- 
solvit 

Septi. Florens Chrislianus in Carm. ad Pithoeum de 
Phciedro loqiiens. 

de stylo atque tempore. 

Par proximusve Laberio vel Publio. 

Rittershusius in epist. dedicatoria Phaedri. 

Fabellas continet opusculum expositas sermone Latino et 
puro atque genuiuo, in quo multas antiquaj elcgantiae 
notas impressas cernere est, multas legere sententias, ad 
quaslibet \itae partes utilissimas. 

Idem in Epist. ad Camerarium, ubi et de Camerarii 
Bongarsiique judicio, hoc modo. 

De hoc libello idem ego tecum, et cum politissimo viro, 
Jacobo Bongarsio, sentio, elegantem esse cumprimis, et 
florente etiam, ac pura lingua Latina scriptum, ac sup- 
parem esse judico hunc Phaedrum Laberio ac Publio Syro 
Mimographo. 

Lipsius ad Scnec. Consol. Polyb. c. 27. 

Phaedrus, Tiberii Libertus, jam condiderat (logos ^sopi) 
ct pulchcrrimis versibus Latinos fecerat, qui extant. 

Rigaltius in dedic. ad Thuanum. 

Haec ratio fabulares liberti jocos, vernula urbanitate ama- 
biles argutias, placpre tibi posse persuasit. 

Idem paulo post. 
Habe igitur imperatorium libertum, quem inter rustican- 
dum suaviter fabulantera, imo gravitcr, ct quidem paucis 
philosophantcm adraireris. 



DE PH^.DRO. 37 

hvtUY. Pignorius epist. 13. 

Etiam ego venire possim in literarura plausum, velut lo- 
quitur elegantissimus Tabulator Phaedrus. 

Schottus Observ. Humanar. ii. c. 19. 

Adjicio, pereruditos extitisse libertos Tiberii, Phaedrum, 
^sopiarum lepidum scriptorem, &c. 

Schoppius in Paradox, liter. 

Similiter apud Phaedrum, cultissimum fabularura scripto- 
rem, legimus. 

Idem in Infamia Famiani, p. 86. 

Eum tamen scriptorem (Phasdrum) velut domo barbarum, 
et sermone non parum saepe plebeium, non nisi cum dis- 
crimine ac delectu imitandum intelligo. 

Idem in Consultatione ii. 

Phaedrum tamen et Hyginum velut elegantise minus stu- 
diosos plebeia plusculum usurpasse apparet. 

Demsterus ad Rosinum, 

Phaedrus Thrax, Tiberii libertus, fabularum luculentus 
scriptor. 

Tanaquillus Faber in Praef. ad Notas Phaedr. 

De dicendi genere si roges quid sentiam, dicam equidem, 
et quasi me censor rogaret, ex animi sententia. Neminem 
arbitror a felici ilia Terentii simplicitate propius abesse. Et 
mox : Nemo e veteribus ingenio fuisse videtur ad illam 
Terentii semper lenitatem magis facto, quam Phaedrus : 
quod et necesse fuerat; ea enim est apologorum, atquc 
adeo fabellarum omnium natura, ut sermone non debcant, 
nisi facili placidoque, tractari. 



7 5^ f) i .4 

J ClJ :> ^ 1 



38 JUDICIA ET TESTIMONIA DE PII^DRO. 

Muliorum aliorum judicia collegit cruditissimus Axenius, 
quae videre apud ipsum potcs. Addo unicum, nimis dis- 
crepar.s a ceteris, sed tamen dignnm legi, iit liqueat, nil 
tain bene dici, ut non inveniat adversarium. 

Scriverius ad in. Ep. Martial. ^0. ubi poeta: An aemu- 
latur improbi jocos Phaedri. 

Possuntne ma<;^is decoquere de judicio, ac magis ludere de 
otio suo viri docti, qui existimant, fabulatorem Phaedrum 
a CI. Pitboco cditum, ct cujus Avienus quidani in praefa- 
tione fabularum suarum ^sopiariim ad Theodosiiim memi- 
nit, hunc eundem esse, de quo loquitur Martialis ? Volunt 
nos credere scilicet, Libertum ilium Augusti Caesaris fuisse, 
stylo atque tempore parem proximumve Laberio vel Pub- 
lio Mimo, et quidem, quantum conjiciunt, sub Tiberio 
vixisse, atque adeo post Sejanum damnatum. Nugas. 
Certe, nisi vehementer fallor, aevo illo dignus censeri 
minimc potest scriptor iste, cuicui tandem ille alapas et 
libertatem debeat. Parco argumenta sigillatim apponere, 
qua3 me movent, et cogunt seorsum sentire, foetumque 
alienissimum pronuntiare impellunt a jocis Phaedri, cu- 
jus hie Martialis meminit. Ostendam fortasse alias plene, 
ubi otium erit, et animus istoec frivola pertractandi. In- 
terim considera mihi, quae olim Perottus, Pontifex Sc- 
pontinus in Commentariis suis ad librum i. Martialis con- 
signavit ad hunc locum : * Quid possunt hcderae Bacchi 
dare,' &c. Allusit, inquit, ad fabulam, quam nos ex 
Avieno in Fabellas nostras adolescentes iambico carmine 
transtulimus, , 

Olim quas vellent esse in tutela sua : 
et quae sequuntur ibi totis duodecim versibus, et finiunt, 

Nisi utile est, quod iacinuis, stulla est gloria : 
quae ipsissima Phaedri illius sunt a Pithoeo primum, et post 
a Rittershusio, Rigaltio, atque aliis editi, notisquc et scho- 
liis illu strati. Extant lib. iii. lab. 18. 



P H ^ D R I 

AUGUSTI LIBERTI 

FABULARUM ^SOPIARUM 
LIBER T. 



P R O L O G U 8. 



.i^sopus auctor quam materiam reperit, 
Hanc ego polivi versibus senariis. 

JEgo reddidi versibus idimhis sex pedum illam tnateriem quam auctor .^sopus ex- 



*^* Ooines VV. LL. praeter quas uncinis inclusimiis, ex Scliwabii E'iiuone debumsimus. 
t Msopiarum. Oniisit Brotierius JEsopiarum, quod redundet, nee repeiiatiir 
iu Mss. Pith, et Rem. sed retineo vulgatum, ob Prol. lib. iv. 10. 11. — 1 Re- 
perit. Mss. Pith, et Rem. repperit. Sed vide Desbillon. Hoc enim et alia 
ejusmodi vocabnla primam j^yllabam ancipitem habent : quae si prodiicatur, 
proxima litera cunsonans neiitiqiiam geminanda est ; id quod optimi Codd. 

NOT/E 

1 JEsopus auctor] Multi ante yEso- perunt (nam videtur earum primus 

piim finxere fabulas, ut Honienis, auctor Hesiodus), nomine tanien .^- 

Hesiodus, et Archilochns, sed alias sopi maxime celebrantnr.' 

longe a fabulis iEsopicis. iEsopus 2 Polivi] Dedi novam faciem his 

enim e Phrygia fabulator ceteris ma- fabnlis, quas Graece conscriptas verti 

teriam praebuit, vel quod inprimis id in Latinas. Revera enim versus ornat 

tractavit, vel quod creditur &pi<rTa quod incultum est per se in oratione 

irAvTwv crvyypdypai rovs fxvdovs : optime pedestri ; et quod scabrum et hiul- 

omnium sciipsisse fabulas. Unde ait cum in sermone, lasvigat. 

Quiutil. ' lUae quoque fabulae, quas Versibus senariis] lambicis senariis. 

etiamsi originem non ab TEsopo acce- Sunt enim iambic! dimetri, id est, 



40 PFIiHiDRI FABULARUM .r^SOPlARUM 

Duplex libelli dos est : quod risiini movet, 

Et (luod pnuleiiti vitam consilio raonct. 

Culiimniari si quis atitem volucrit, 5 

Quod aiborcs lo(iuantur, non laiitum ferae ; 

Fictis jocari nos meraincrit fabtilis. 

eogitavit. Est geminn utilitas l)iijiisce libri: quia concitat risum; et quia instruit 
ritam sapientibus monilis. Si quis vera repreltcmtat maligne quoniam aibores lo- 
quantur, non solum belluce, recordetur nos ludereficlionibus poeticis. 



Mss. ct Insciiptionps antiqiias satis ostendiint. — 3 Dos, In prima Rigaltii 
Etiltionc les;itnr: Duplex libellis os est. Ita et Neveletiis ; qua Icctione nihil 
est diirius. Ms. Pitii. Duplex lilielli mos est. Sic priores Editt. Pilli. Kittersh. 
alionini, ut (/(OS sit indoles, quaiitas. Hanc lectioneni tuetiir Gcbliard, Cre- 
pund. II. ct Piasciiio plaoebat ; ita taineii, nt voceni t)wris acciperot pro lege. 
Gronov. Duplex fabellis os est, i. e. dupliccni habent faciem, sive personam; 
alteram, ipiie ridiciila ap|)aret ; alteram, quae sapere docet. Vid. Not. SfhefF. 
Scd vcrani lectioneni, qu;t est elegantior reliquis, Duplex libelli dos est, huhet 
Cod. Rem. ciii obs(;(iiuintiir Rigaltins in Ed. 2. Faber, Freinsli. c. Schcfl'ero, 
ct optimi intcrpretes. Lectioneni Jos, ntpote Latinissimam et Ms. atictori- 
tate firmatam, probat etiam Claud. Civilis, i. e. Witiiofius, (Vid. Scbraderuni 
in Emcudatt. libro p. 85.) in Obs. Misc. Nov. Vol. i. T. i. p. 114.— 4 Prudenti. 
Sic reperit Hcinsius in V. C. Pithnei, ut videtur. Teste Brotierio in Mss. 
Pith, et Rem. et Vett. Editt. est prudentis. Alterutra lectio est a niann 
secunda. Placuit rccentioribus prudenti, quod tucntur Gebli. Crep. ii. 6. 
et IJurm. Qua' enim, inquiunt, snperbia I'ha;dri foret, si prudcntem monere 
sibi sumeret ? At rccte lirotier. ' hac ratione mininie moveor. Veruni cnm et 
prudenti dici possit, et sit receptum, nihil mutavi.' Gninero in Spicileg. 
Observatt. ad Ph. prudens est perspicax, qui sententiam fabularum assequi 
valet. Et hoc sensu defendit prudentis, quam lectioneni quoque pr*ferunt 
Gail, et Lang, monct. Hcinsins/t*rf<, quod insolens videtur Burm. Hcuniannus 
in Censur. Pluvdri Walch. (N. B. P. xxvii. p. 605.) mallet regit, qvioii, cum 
inta pro hominibus dicatur, uon est necessc ; deinde, si regit scripsisset Phae- 
drus, qui jnonet potuisset irrepere ? — 6 Bentloius : Quod et urbores I. n. t. f. 
Sed Harius ostendit, hoc niinime necessariuni esse. Omittunt enim poetae 
particulas et, etiam, ut apud Ovid. A. A. lib. i. 384. ' Corpora, non tantuiQ 
sedulitate, placet.' Vid. Burmann. 

NOTiE 

quatnor pedum ; et ianibici tetrame- et aliaruni rerum quaj utilitatem af- 

tri, id est, octo pedum; et iambici ferunt. . 

trinietri, id est, sex pedum, qualcs 7 I'ictis fubulis'] Ncc inepte vo.\ 

sunt versus fabularum Pha-dri, iique illa/cfisadditiir. Maluit proprie lo- 

maxime usitati. Nam tetranietri sunt qui Phaidr. utCic. in Milouiana. Fa- 

comicorum. bula enim ex earuni vocum numero 

3 Libelli das'] Metaphora : nam est, qua; verum et falsuni significat. 

dos proprie dicitur quod marito cum Unde infra legitur ' vera Fabella.' 

uxore datur. Sumitnr praeterea dos Lib. ii. fab. 5. Et apud Graecos ^Cfloy 

pro eo quod alicui datum est, vel a pro Fabula falsa, et vera, usurpatur. 

natura, vel ab hominibus ; unde do- Et apud Hom. pro sermonc vero su- 

tes aniuii dicuntur, ct etiam librorum, mitur. 



LIBER I. FAB. 1. 41 



FABULA I. 



LUPUS ET AGNUS. 



Ad rivum eundem Lupus et Agnus venerant, 
Siti compulsi : superior stabat Lupus, 
Longeque inferior Agnus. Tunc fauce improba 
Latro incitatus, jurgii causara intulit. 

Lupus et Agnus pressi siti accesserant ad eundem rivulum. Lupus erat superius, 
et Agnus multo infer ius. Tunc Lupus prado, compulsus gula crudeli, movit materi- 



3 Fauce improba. In Cod. Vhh. est face improha. Hinc Pithceus, Nevelet. 
Ursin. Prasch. et olim etiam Rigaltitis, alii, ciun quibiis facit Bartli. Adv. 
lib. xi.vii. c. 10. ediderunt/ot-e improia, per/acCT«ir.iminteIligentes ; sed quod 
Burmannns capi posse putat pro rabie veiitris. Hanc lectionem, qua, judi- 
cantibus Barthio et Gudio, nihil est vennstius et Latlnius, lecte rejlciunt 
Heinsius et Fabef. In vetustissimis eniin membranis non raro u omittilur, 
et pro faucibus lugitur facibus. Vid. Gebhard. Crepund. lib. ii. cap. 6. p. 76. 
Rittershusius, quern sequitnr Bentlei. legit, fame improba, quod non ideo im- 
probat Burmannus, quia de siti praecesslt ; sine dubio enim, agni quoque 
caine famem sedare, arsisse lupuni; sed quia contra Codices onines scriptos 
et editos non iibenter adinittlt novas conjecturas, Delnde si fame scripsisset 
Phaedrus, nullus librarius mutasset obvium et facile verbum ; cum contra 
TToi-rfTiKwrepov et durius visum t5 fauce facile ad miitandum sciolos inducere 
potuisset. Neque etiam jEsopus F. 230. Ed. Hanptm. Ignatius, vulgo Ga- 
brias, F. 35. et Anon. Nil. F. 3. faniis mentionem faciunt. Veram lectionem, 
fauce improba, habet Cod. Rem. Sic ediderunt Rigaltius et Faber. Cui lec- 
tioni, quae ad poeticam rationem propius accedit reliquis, favet praster Cod. 
Rem. Romulus, (quem vid. infra lib. i. fab. 2.) et locus Virg. JEn. ii. 355. sq. 
qui ' improbam ventris rabiem' et ' fauces siccas' in lupis commemorai. 
fauceimproba defendit etiam Claud. Civilis in Obs.Mlsc. N. V. I. T. i. p. 114. it. 
Cuperus lib. ii, Obs. cap. 20. et loca, a Gudio, Burraanno, ceteris adducta, 
tirmant certissime eam lectionem. Scioppius legebat e conjectura voce im- 
proba, et jungebat cum iis,quae sequunlur,ju;'gtic. i. quam lectionem deinde 
Jac. TolHus invenit apud Vlncentium Bellovac. in Spec. Doctriu. cap. 114. 
Vid. supra Notit. Litt. de Vincent. Bellovacens. coll. Excurs. ii. ad vs. 3. 4. 
— 4 Editio Didoti stereotypa h. v. ita e.xliibet : Latro incitatus jurgt causam 
liuic intulit. Latro. Scioppius reponit Lucro, inepte ; judicante Burmanno, 
cum et ' Latrones' lupos vocet antiquus Scholiastes Statii lib. v. 167. et eadem 

NOTiE 
I Lupus et Agnus'] Unde Hor. Ep- tito obtigit, Tecum mihi discordia 
od. IV. 'Lupis et aguis qnauta sor- est.' 



42 PHyEDRI FARULARUM ^SOPIARUM 

Cur, inqnit, turbiilentam fccisti mihi 6 

Istam bibenti ? Laniger contra timens : 

Qui i)ossum, quacso, facere, quod qucreris, Lupe? 

A te dccurrit ad nieos haustus liquor. 

Rcpulsus ille vcritatis viribus, 

Ante hos sex menses male, ait, dixisti mihi. 10 

Respondit Agnus : Equidem natus non eram. 

Pater hercule tuus, inquit, maledixit mihi. 

am rixa, Quarc, ait, reddidisti aquam turhidam mihi potanti ? Agnus metuens ex 
adverso respondit : Quomodo, obsecro, Lupe, valeo efficere quod expostidas? Aqua 
deftuit a te ad meos pntus. Ille, cvnfutatus vi verilutis, dixit : Sed conviciatus es 
mihi sex abhinc mensibus. Agnus reponit : Certe ego non eram procrcatus. Per 
herculetn tuus parens, ait, me incessit malcdidis. Et sic invasit et discerpsit morte 



ratione venatorem dicat ' latroiiem' Virg. lEn. xii. 7. — 5, C Libri scripti et 
Editt. pr'mcipes : Cur, inquit, iwhulentam mihi fecisti aqunm Istam bibentii 
quod miitarunt vaiie. Bentlei. Cur, inquit, turbulentam mihi fecisti aquam Ob- 
stans bibenti? Sic Bipontini, nisi quod vs. 6. instans Icgant, quod ad veterem 
scriptuiani propius accedit. [Obscivat Anton, instans legi posse et neglecto 
et addito coinmate ante bibenti. Dicit etiam: ' Possit forte legi iiistans bi- 
6enJo, qui bibere. non desinis: ve\, istic bibenti.''] Sed jam olim Harius et 
Burm. rejecerunt Bentleii Obstans. Longe enim a lupo distabat agnus, nee 
impedire hipum poterat, quo minus biberet. Neque, observante Burmanno, 
verba Gra?ci, nlyetv avrhi/ fj.^ ewvra, capi possunt de agno obstante, (aut in- 
stante;) sed quod turbulentam faciens aquam, non sineret ilium bibere, ut 
pra>texebat, aquam piiram. Stiielfer. Lallcmant. Brotier. Dcsbillon. alii, 
c. i. t. /. m. Aquam bibenti. Sod malunt critici retinere Istam, et subintelli- 
gere aquam. Cuningham. legit : Cur, inquit, t. mihi fecisti aquam Isthic 
bibenti? — 7 Possum. Heins. passim. — 8 Querei-is. Al. querere, quod etiam satis- 
facit metro. In scriptis libris est queris. — 10 Antea legebatur : Ante fws 
sex menses, ait, maltdixisti mihi. Sic Nevelet. Sed quia ait, ut est in vulgata 
lectionc, non potestesse monosyllabon, excogitavit GudiusTmesin, qua utitur 
Phiedrus 1. i. fab. 27. 8. etquae apud alios frequens est. Exempla congesserunt 
Hoogstratan. et Gud. Nonnulli ediderunt : Ante hos sex tnenses at maledixisti 
mihi; niutato ait, quod est in Mss. Rem. et Pitli. in at, cum versus ait re- 
spueret. Sic Lallcmant. Brotier. Dcsbillon. alii. Rlenrsius bunc versuni 
sic restitui posse putabat : Aiite hos sex metises maledixisti, ait, mihi, quod re- 
cepit Ursinus. Non male. Sed Marcilius ad Hor. Ep. i. 3. p. ll'J. Edit. 
Par. I(i04. f. Phaedrum t5 ait non exprimi, sed intelligi voluisse existimat. — 
11 [Hie turn necessario rcquiritur, (juod, quum in arsi sit ponendum, ttn 
videtur pronuncianduni, ut in Andria Ter. i. 1. 82. .4w<ojj. Vult Bentleius 
Respondel. In tcxtum accipit Anton, sed tacitc.] — 12 Hercule. Codices 
hercle ; versus gratia hercule reposuit Rigaltius. Ncveletus edidit: Paler 
hercle t.i.m.m. Meursius sic restituere conabatur : Pater tuus, inquit, heroic 
maledixit mihi. Sic dedit Ursinus. AtBentleius: Pater hercle tum tuus i. m, m. 
Harius: At pater hercle tuus. Sine causa utcrque, ut docet Burm. Cf. V. L. 

NOTiE 

, 12 Hercule'] Adverbiuni est juran- Herculeni jiirare hominibus mininie 
tis per Herculeni. Cum autem per esset consuetum, primus id instituit 



LIBKR 1. FAB. 2. 43 

Atque ita correptum lacerat, injiista nece. 

Haec propter illos scripta est homines fabula. 
Qui fictis causis innoceiites opprimunt. 15 

immerita. Hac fabula excogitata est propter illos qui obruunt insojites falsis rati' 
onibus. 



ad lib. III. fab. 17. 8. — 13 Beutl. existimabat, male Latine dici lacerat injusta 
nece; legebat igitur, mactat i. n, Sed Harius notat, id aeqiie insolenter dlci. 
Hie vero conigit, lacerans injuste necat, quod snperfliium videtur Burmanno. 
Nam qiiis dubitet, lupum lacerasse agnum, nee insecutam fuisse necera, nisi 
hoc addeietiir ? 

NOTiE 

Nestor, iisque, qui ad Trojam erant, 15 Fictis causis'] Subauditur (2(?, et 
tradidit ; ut Vinitor apud Philostra- est ellipsis, 
turn in Heroicis ait. 



FABULA II. 



RANiE REGEM PETENTES. 



Athene cum florerent aequis legibus, 
Procax libertas civitatera miscuit, 
Freenumque solvit pristinum licentia. 
Hinc conspiratis factionuin partibus, 

Cum AthencE clarescerent justis institutis, libertas pctulans divisit civium multi' 
tudinem,et licentia abru pit vinculum antiquum. Jnde partibus inter se divisis per 

Z Licentia. Heinsius et Oiivering. mallent licentiw. — 4 Hinc. Heins. Hie, 

NOTyE 

Describit ibi ferum Caligulae inge- 1 Athena] Urbs erat Graeciae spec- 

nium, de quo olini affirmavit Nero, tatissima et magni nominis, ntpote 

utrefertStiet. ' Exitio sue, omnium- qu* erat sedes potentissims Rei- 

que, Caium Caligulam vivere ; et se publicse, ac pra^stantissimarum qua- 

Natricem (serpeutis genus) populo rumque artium parens. 

Romano, Phaetontem orbi terrarum ^(juis legibus] A Solone sapiente 

educare.' latis, quibus cives erant aequales, et 



44 PIIiEDRI KABUL ARUM jTlSOPlARUM 

Arccm tyranniis occiipat Pisistratus. ' 5 

Cum tristcm servitntem flerent Attici, 
Noil quia crudelis ille, sed quoniam grave 
Omnc insuetis onus, et coepissent queri ; 
^sopus talem tuui fabellam retulit. 

Ranye, vagantes liberis paludibus, 10 

Clamorc magno regem petiere a Jove, 

factiones, Ti/rannus Pisistratus invasit arccm iirbis. Cum Athetiienses deplorarent 
molestum servitium, et coepissent cxpostulare, non quod Pisistratus cssot scevus, 
verum quod servitiis est onmino pondus durum iis qui non consueverunt ferre ; 
Msopus proposuit hunc apologum. RancB, suhsultantes in paludibus apertis, postU' 



Sic enini invenerat in niaigine Cod. Pith. Himc seqnitur Bentlci. ncc Gudio 
haec lertio displicet. Elcganter anteni Hie ponitur pro, tunc, conspiratis 
factionum p. Gionov. mallet: Jlinc conspiralce factionis partihus. Cf. Not. 
Scheff. — 7, 8 Codd. Mss. gravis Omnino insueti sonus est. Vid. Gud. Hinc 
vulgo le<iitur Omnino; quod vol ad grave, ved ad insuetis traliit Gronov. 
Retinnit etiani cum Lallemanto Biotier. et airidet lectio Lanj^io, quern vide 
ad h. 1. Sed recte euieiidavit Hcinsius Omnc, quod Burmaimus tuetnr; quia 
non erat omnino et sine exceptione j^rave onus tyiannis Pisistiati, sed re ipsa 
leve per ejus clementiam et humanitatem ; sed libertati assuctis omne onus, 
etiain leve, videjjatur grave.— 11 Scioppius \cg\ ,]\\hct, petierunt Jovem ; (juod 
viris doctis non videtur Latinnni ; sed tuetur Hurmann. Latinitateni hujus 
formida^ ad Ovid. Met. vii. 290. Neque tanien admittendam putat Scioppii 
lectionem, quia dubiam sententiaui faceret, quasi ipsuni Jovem voluissent 
sibi hai)ere ranic. Ursinus transposite, petierunt regem a Jove. Marcil. ad 
Hor. Ep. I. 3. p. 119. Ed. Par. 1G04. F. Clamorc magno regem a Jove pctivcrunt. 
Edit. Rigaltii ii. Clamorc magno regem petiere a Jove, quod placuit plurimis. 

NOTiE 

aequali jure continebantur, ut in De- doque vox ilia usurpata est, pro Rege 

mocratia solet. qui figebat leges, et populis juste 

5 Arccm occupat Pisistratus'] Hnjus praeerat. Nunc vero ad illos princi- 

historiam ita paucis refert Justin, pes refertur, qui libidine dominandi 

' Pisistratus, quasi sibi, non patriaj duro iniperio snbditos tenent ; ut in 

vicisset, tyranuidem per dolum occu- hoc loco Pha;dri. 

pat : quippe voluntariis verbcribus 7 ISon quia crudelis ille'] Licet Pisi- 

domi affectus, laceratoque corpore, stratum tyrannum vocet, tamen non 

in publicum progreditur. Advocata saviebat in illos, ncc crudeliter im- 

concione, vulnera populo ostendit : perabat. Ita enim Solon de Pisistra- 

de crudelitate principuni, a quibus to loquitur : Ka\ ffe <prip.\ ndvTuv rvpdv- 

baec se passum simulabat, queritur : vuv elvat fiiXTia-Tov : Ilium esse omnium 

adduntur vocibus lacryniap. Obtinet tyrannorum optimum. Lcgas praeterea 

ad custodiam corporis sui satellitum testimonium Vai. Max. lib. v. c. 1. et 

auxilium, per quos occupata tyran- etiam Senecic, lib. iii. De ira. 

nide, per annos triginta tres rcgna- 10 Liberis paludibus] Ellipsis prae- 

vit.' positionis in. 

Tyrannua] In bonam partem quan- 



LIBER I. FAB. 2. 43 

Qui dissolutos mores vi compesceret. 

Pater Deorum risit, atque illis dedit 

Parvum tigillura, missum quod subito vadi 

Motu sonoque terruit pavidum genus. 15 



larunt magna voce Regem a Jove, qui co'erceret sua auctoritate mores depravafos. 
Pater Deorum risit, et eis prwfecit parvum tigillum, quod delapsum repente in 
aquam territavit motu et strepitu animalia timida. Cum hoc mersum cceno heereret 



ah Jove dederunt Lallemant. Brotier. Cuningh. Desbillon. Sic etiam volebat 
Heinsius. — 12 Vi. In Mss. Pith, et Rem. legitur ut compesceret, teste Gudio 
Not. ad lib. i. fab. 11. Sic edidit Nevelet. qui tamen Cod. Pitii. vi habuisse 
contendit in Not. ad h. 1. Sic Rigaltius in Edit. i. Sed recte reposnerunt 
viri docti vi. Seepius enim vi cnra ut permutasse libraries, nota res. Cf. Burm. 
ad h. I. et Gudius 1. c. At Ulit. ad Grat. Cyneget. vs. 240. p. 196. e Cod. 
Pith, legi jubet : Qui dissolutos mores ut compesceret. Marcil. vero ad Hor. 
Epp. I. 3. conjicit, mores iis compesceret. Ceterura Rigaltius in Edit. i. hunc 
versum loco suo niovit, et post vs. 22. inseruit, improbante Meursio et aliis, 
laudante vero Barthio lib. XLvii. Adv. cap. 10. et in ipsa Editione sua coUo- 
cante Hoogstratano. Sed ostendunt Nevel. et Burmannus, summo jure 
locum suum tueri posse. Quae confirmantur verbis Anonymi Nilant. fab, xxi. 
et Romuli lib. II. fab. 1. Apnd ilium enim legitur: RancB vagantes in liberis 
pnludibus, clamore regem petierunt a Jove, qui dissolutos mores earum compesceret; 
apnd hunc : petierunt sibi reclorem, qui errantes corrigeret. Sed ipse Rigaltius 
in Edit. ii. versum inseruit post vs. 11. Heinsius more suo conjicit : Sibi dis- 
solutos mores ut (vel qui) compesceret. Frustra. — 14 Missum. Rittershus. immis- 
sum. Male. cf. Rutg. Ouwens Noct. Hagan. p. 77. vadi. Nevel. Rigalt. Ed. ii. 
Cuningh. Ursin. Lallem. Brot. Desbil. ediderunt vadis. Sic quoque Bentlei. 
nescio ex quo Codice, forsan Pith, laudans Hor. Od. lib. i. 2. 1. 2. Sed non 
opus est, ut vadis addatur rip missum, quia missum hie ponitur, ut lib. v. fab. 
7. 23. et quia saepius fulmina et siniilia missa dicuntur, licet non addatur ter- 
ris, ut recte monet Burm. In Cod. Rem. est radt, quam scripturam res ipsa 
vindicat. Non enim tigilli niotus significatur, quod immotum jacuit, {aKlvri- 
Tov ifv rh ^uAoj',)sed vadi. Cf. Heusinger. — 15 Motu sonoque. Meursius : Totum 
sonore ; Gebhard. Crep. 1. iii. c. 10. Motus sonore; Heinsius: vadi Moti sonore; 
Idem in Adversar. p. 726. legebat : missum quod subito vadis Motu sonoro t. p. 
g. Richterus in Animadvers. crit. p. 63. missum quod subito levi Motu sonoque. 
Valde mihi arridet haec lectio, nee displicebat Hario. Anonynius enim 
Nilantii, qui fere verbo tcnus, panels tantum mutatis, banc fabnlara expres- 
sit, habet: tigillum quod subito missum \e\i motu sonoqiie t. p. g. Deinde levis 
motus sonusque respondet t^ parvum tigillum. Parvum enim tigillum levem 
reddit sonum, etiamsi Jupiter sit, qui mittat. Commodnm denique sensum 
habet base lectio: etiamsi motus et sonus, inde ortus, levis esset ; pavidum 
tamen ranarum genus terrebat. Objicit quideni Burmannus: si ims motns 
fuisset, non addi opus erat sonoque, quod idem sit ac motu sonoro, sc. maximo, 
qui levis esse non possit. Ego vero non video, quare r^ levi motu non potue- 
rit addi, sonoque; cum negari non possit, sonum, etsi levis esset, ortum esse 
motu. Neque opus est, motum sonorum explicare maximum; etsi probe 
sciam, de grave sonantibus saepe usurpari. Nihilo vero secius in lectione 

NOT^ 

H Parvum tigillum'] Ut rem mini- vum. Ita Terentius* minutes' dicit 
mam uuuorem faceret, addidit par- * pisciculos.' 



46 PHiEDRl FABULARUM iESOPIARUM 

Hoc meisum limo cum lateret diutius, 

Forte una tacite profert e stagno caput, 

Et, explorato rcge, cunctas evocat. 

Ilhie, timorc posito, tertatim annatant, 

Lignumquc supra turba petulans insilit : 20 

Quod cum inquinassent omni contumelia, 

Aliuni rogantes regem misere ad Jovem; 

Inutilis quoniara esset, qui fuerat datus. 

Turn misit illis hydrum, qui dente aspero 

Corripere coepit singulas : frustra nccem 26 

Fugitant inertes : vocem praecludit metus. 



per longius tempus, vna forsitnn effert caput tacite e sta^nn, et ob.iervato rege 
excivit socias, qua" abjecto inetu cnatant certatim, et insilhoit pctidanter supra 
lignum. Cum hoc conspurcasscnt sordihus omnibus, delegarunt ad Jovem postulan- 
tes alium regem, quia ille erat prorsus inutilis qui fuerat prcepositus. Tunc 
Jupiter dedit illis hydrum, qui coepit discerpere quasque dente immiti. NequiC' 
quam imbelles fugiunt mortem, timer impedit vocem. Ergo submittunt clanculurti 



Cod. Rem. acquiesco. — 16 Viilgo legitur: Hoc tnersum limo cumjaceret diutius. 
Heinsius putaris, lignum meigi iion potuisse, legebat : Consparsum limo, \el 
Obspursum, vel Obsessum limo, Bentleius : Immersac limo cum laterent diutius. 
Comprehend ere eniiu non poterat, quomodo lignum, aqua levins, mcrgi po- 
tuerit, aut cur non semel mersnm intra permanserit, aut cur e stagno caput 
protulerit turn raua. Quae licntleii conjeclura, quam sibi valde blandiri 
diffiteri nolebat Burniannus, firmatur Anonymo Nilantii, qui babet: merscB 
limo cum laterent diutius, forte U7ia tacite profert amne caput. Recto vidit lient- 
Icins ; qneui, si a paucis discesseris, sequuntur Bipontini, qui roceperunt : 
Mersa laterent cum limo diutius, addicentc CI. Jakob. Cuninghamus : Ha 
mers(P I. c. laterent diutius. Scd cimi a vidgata lectionc, ([uk Latina est et 
egregiimi liabet sensum, non nisi urgentc necessitate putem esse recedendum ; 
nihil enim in veteribus integrum manerct, si invalesceiet ilia emendandi 
licentia, recte observantc Brotierio : vulgatum rctineo, ita tamen, ut levi 
mntatione lateret, verbum utique aptius, reponam, \)\ojaceret, prtvennte Ano- 
nymo. Sic et olini conjecerat Hcusinger. Qui vero Hoc mersum de tigillo 
inteliigere vellet, mergere capere debet pro cintuuchen, ita ut inferior tigilli 
pars leviter limo immersa esset, superior emincret. Non enim ita immersum 
limo latuisse putandum est tigiilum, ut non extra a(|uani conspici posset, 
quia exploratum mox insiliebant rauiL-. v. Burm. Sic cepit Langius. Ita 
Sattler. Lang lag er eingetaucht im Schlamtn. Paido alitor ad diflicidtates, a 
Bentleio motas, respondet CI. de Schirach. in Clav. P. i. p. 223. — 17 Stagno. 
Praschius mallet hie limu et IG. stagno. Perperam, ut jam olim Scheffer. no- 
tavit. — 18 Male Romulus et Anonymus Nilant. advocat. — 20 Lignum. Gndius 
et Heinsius c conjectura Tignurn, quia paulo ante * tigiilum' dixorat poeta. 
Sed Cod. Pith, et Rem.it. Romulus Lignum habcut; Or.xcus ^v\ou. Nil 
igitur mutanduui. sM/int Ms. .super Gud. — 22 Bentlci. Alium rogatum »•. »i. n. 
J....miseri. Cuniugham. vcnere ad J. — 23 Quoniam. Heinsius more suo quia- 
nam, quando, vel quod. — 26 Fugitant. Ms. Fugiant. Gud. inertes. Mallet 
GudiuK inermes, ut lib. i. fab. 31. 6. sed rectius hie inertes, quia ignaviam 
rauarum tangit. Vid. Burtuann. pracludil. Heiosius voce praclu$a metu. 



LlBER I. FAB. 3. 47 

Furtim igitur dant Mercurio mandata ad Jovem, 

Afflictis ut succurrat. Tunc contra Deus : 

Quia noluistis vestrum ferre, inqnit, bonnm ; 

Malum perferte. Vos quoque, o cives, ait, 30 

Hoc sustinete, majus ne veniat, malum. 

Mercurium ad Jovem, ut subveniat miseris : Turn contra Jupiter edixit : Sustinete 
hoc malum, quia recusastis fnii vestro bono. Sic quoque, o Cites, perferte istud 
malum, ne vobis accidat pejus. 

Cuningham. perdudit; conjectura uterqne. — 30 O cives. Sic legit cum Rit- 
tersh. et V. C. Heinsius. Alii omittunt rh a. Marcil. J. c. melius legi censet: 
vos etiam, cives, ait. — 31 Veniat. Hoogstrat. cveniat. Sic eraendaverat Hein- 
sius ; sed idem ad Ovid. Ep. iv. 113. docuit, venire etiani mala, pcenas et 
similia eieganter dici, teste Burm. Nulla ergo mutandi ratio. 

NOT^ 

27 3Iercuno] Is Jovis et Maize fi- non venit ipsi in mentem : ' Hem, 

liusfuitjDeorum legatus. Recte ergo ista virtus est, quando usu' est qui 

Ranae Mercurio dant mandata ad Jo- malum fert fortiter.' 

vcm. 31 Majus ne teniat, inalum'] Hanc 

30 Malum perferte] Rigaltius non mentem habuit et Horatius ; ' ^tas 
existimavit dici posse Latine ferre parentum, pejor avis, tulit Nos ne- 
bonum suum et ferre malum ; idcirco quiores, mo.\ daturos Progenieni vi- 
per malum intelligit dv(TKo\ov, princi- tiosiorem.' 
pern truculentum. Sed locus Plauti 



FABULA III. 

GRACULUS SUPERBUS ET PAVO. 

Ne gloriari libeat alienis bonis, 
Suoque potius habitu vitam degere, 

Ne quis velit superbire bonis aliorum, et agere potius vitam in sua veste,Msopus 

2 Suoque. Meursius, emendabat : Suo quin, quem sequuntur Bentleius et 

NOTiE 
2 Suo liabitu'] In ea nempe condi- habitus quicquid vel a natura, vel a 
tioue in qua nati sumus. Est autem fortuua, cultus ornamentique possi- 



48 rriyEDRI FABULARUM iESOPIARUM 

yEsopus nobis hoc exemplum prodidit. 

Tiimens inani Graciilus supcibia, 
Pennas, Pavoni quae decidcrant, siistulit, 5 

Seqnc exornavit : deinde contemnens suos 
Formoso se Pavonum imniiscuit gvegi. 
Illi impudenti pennas cripiunt avi, 
Fugantquc rostris. Male mulcatus Graculus 

reliquit vobis illud exemplum. Graculux, inflatus vano tiimore, coUegit phimas, quce 
cxciderant Pavoni, nsque se vestirit. Debt spernens suos, agf;rt's;iirit seformosce 
turlxx Pavonum. Qui eximunt plumas huic volucri inverecundo, ct ahi^unt rostris. 



Cuninghaimis ; nee sine ratione. Habet enim Anonymus Nilantil fab. xxvi. 
ne libeat gioriari quctiquam bonis alienis, suis qiiin potiiis vivere malic. Sed hac 
emendatione iion erat opus, quia post negativam particuhuu ne, nee, vel nan 
passim sequitur et, s. que; id quod probavit Burni. ad Ovid. Met. iii. 492. — 
.5. 6 Pavoni. Anouyinus Nilantii pavonum quce deciderant ; Vincent. Pennas 
pavonum qua; ceciderant ; sed qiiia hoc secpiitur, et Roinubis babet sumens pavo- 
vis pennas, quce ceciderant , rcctius letinetnr/xiioni.^ — G Anonymus : seque cxinde 
ornavit, unde Burm. conjici posse putat, PhaHlruni scripsisse, seque inde ornavit ; 
cui lectioni favet Vincentius, qui babet, et inde se ornavit, ut inde ponatur pro 
pronomine. Mallet tamen Burm. hie legere Seque exornavit : inde contemnens 
suos, nt inde sit deinde ; vel ic/co, quia jam ornatiis melior et major sibi vide- 
batur et suos contemnebat. Grunerus in Spicil. Observatt. ad Phuedrura 
p. 9. Seque exornavit : exin (ex illo tempore) c. s. Bipontini : Seque exornavit : 
dein c. s. — 7 Script! libri : Immiscuit se formoso pavonum gregi. Tinn vero 
immiscuit debet esse trisyllabon. Hanc lectionem tuentur Rigalt. in Edit. 2. 
Nevel. Fabcr, Wasius de Senar. p. 125. Bartb. Adv. lib. xi.vir. c. 10. Hein- 
sius, Haiius, Desbillon. al. Se immiscuit pavonum f. g. JNIarcil. ad Hor. Ep. 
1.3. p. 119. Immiscet se f. p. g. Sic Bentlei. et Ciininghanius. Broticr, et 
Lallemant. Immiscet se p. f. g. Bucbnerus ct Rittersbus. Immiscuit retinent, 
sed rh se censent dclcndum, e vs. 6. rejietendum, quod recte durum videtiir 
Tzscbuckio. Wakefield, ad Lucret. iii. 501. pronomen se vult elidi et 
locum sic legi : Immiscuit pavonum formoso gregi, nt immiscuit ponatur pro iin- 
miscuit se, cujusmodi intransitivis Lucretius sa^pe usus sit, et V'irg. Ain. ix. 
372. Scioppius et Scbefferus nietri causa patAm substituunt, pro, pavonum. 
Frustra. Burnianno placet : i<e miscuit pavonum f. g. Nou male. Romulus 
enim et ex hoc Vincent, miscuit se gregi pavonum, et llor. Od. i. 1. ' Me hede- 
rae Dis misccnt superis ;' Anonymus aiitem Ml. 7niscuit se Pavonu)n formoso 
gregi. Quam dedimus lectionem Gudius fecit, addicente Burmunno. Sic 
enim non tantum numerus constat, sed auribus etiam rotunda suavitate gra- 
tior est. — 9 Fugantquc. Heins. Figuntque curis secundis ad Ovid. Amor. ii. 
5. 24. atque ita Marcil. ad Hor. d. I. jam correxerat ; sed non probat Burm. 

NOTyE 

denius. 7 Formoso se Pavonum immiscuit 

4 Tumens inani Graculus supevbia] gregi] [I. se P.f.g.] Vox ilia i;n?njs- 

Descripsit hoc Corniculae infortu- cuit hoc loco est rpiavWaPos. Ita 

nium his versibus Horat. ' Moveat Virgil. ' Miscueruntque herbas et 

Cornicula risum Furtivis nudata co- non innoxia verba.' 
loribus.' 



LIBER I. FAB. 3. 49 

Redire moerens coepit ad proprium genus : 10 

A quo repulsus tristem sustinuit notam. 

Turn quidam ex illis, quos prius despexerat : 

Contentus nostris si fuisses sedibus, 

Et, quod natura dederat, voluisses pati. 

Nee illam expertus esses conturaeliam, 15 

Nee hanc lepulsam tua sentiret calamitas. 



(iraculus exceplus pessime coepit reverti mastiis ad sunm genus: a quo rejectus 
pertulit molestum convicium. Quidmn ex Us, quos ante contemserat, dixit : Si 
fuisses contentus nostra loco, et voluisses ferre quod natura largitafuerat, neqite 
passus esses illud probrum, neque luum infortunium subiret hanc repulsam. 



Agitur enim de sedibus novis, in quas giaciilus, suis desertis, irrepere 
volebat ; primo igitar eripiiint pennas, et tunc nudum fugant. Vid. etiam 
Burm. Syll. Epp. T. v. p. 83. mulcatus. Sic optime Cod. Rem. Alii, ut Ursin. 
Sclicff. Nevel. Lallemant. Anon. Nilant. Didot. in Edit, stereotypa, Brotier. 
muWafus, quod frustra defendit ToUius. — 11 Repulsus. Tollius: repulsce tris- 
tem s. n. i. e. ignominiam lepulsae ; quod receperunt Hoogstratan. et Lalle- 
mant. probante Schulzio. Cuninghamiis : repulsce trislis s. n. Sed his non ac- 
cedendnm. Nam Codd. Mss. Rem. et Pitii. Vett. Editt. nee non Anonymus 
Nilant. habent repulsus, atque etiam nota absolute potest poni, quod ex Prop, 
lib. I. 18. 8. Ovid. Tiist. ii. 406. aliisque locis probat Burraannus. — 13 Sedi- 
bus. Heinsio ccetibus, vel dotibus ; Neveleto vestibus placet. Romulus enim 
Ulm. si has vestes, quas natura dedit, amasses ; etiam Romulus Divion. et Vin- 
cent, vestes tuas a)nasses. Sed nil niutandum. Codd. enim Mss. Rem. et Pith, 
item Anon. Nil. habent sedibus, quee lectio est sana et elegans. Natura enim 
unicuique animalium generi sedes, statioues et receptacula dedit. Laudat 
Burm. Hor. Od. i. 2. 10. ' Nota quae sedes fuerat columbis.' Senec. 
Here. (Et. 1632. 'sedibus pulsae suis volucres.' Sic Phaedrus lib. iv. fab. 
23. 20. formicae receptaculum vocal ' copiosam domum,' et lib. ii. fab. 6. 5. 
testudinis ' corncam domum.' Ita lib. i. fab. 30. 7. ' statio.' Plura de hac 
re dabunt Notae Burmanni. Of. etiam Gud. — 14 Voluisses. HelnsiaH potu- 
isses, quod non probat Burmann. Superbife enim voluntari« dat poenas 
graculus. Habet etiam Anonymus Nilant. voluisses pati. 



Delph. el Var. Clas. Phcedr, B 



60 PHvEDRI FABULARUM ^SOPIARUM 



FABULA IV. 



CANIS PER FLUVIUM CARNEM FERENS. 



Amittit merito proprium, qui alienum appetit. 
Canis per flumen, carnem dura ferret, natans, 
Lymphariim iu speculo vidit simulacrum suum : 
Aliaraque prasdam ab alio ferri putans, 
Eripere voluit : verum decepta aviditas, 
Et, qucm tenebat ore, dimisit cibum. 



Qui concupiscit alienum, deperdit jure suum. Intereadum Canis nando per 
amnem gestaret carnem, vidit in speculo aquarum suam imaginem, et ratus ferri 
aliam pradam ab alio cane, voluit ipsi auferre: sed voracitas fiiit frustrata. 



2 Dum. Scheffer. recte conjicit, cum, quod habet Anonynms, et placet 
Burmanno ; prspfcrt etiam in hoc nexii CI. Tzscliiickiiis. Vitl. V. L. ad lib. i. 
fab. 15. 10. et ad I. in. fab. 10 .13. — 3 Lympharum. Anon. Nil. Nympharum specu- 
lo, om'isso in ; penniitatione solenni. — 4 Quia in hoc versu syllaba deficit, ver- 
sioni laboianii ronjeiMura alius aliasubvenit. Marcil. ad Hor. Ep. i. 3. p. 119. 
deferri putans ; ita edidit Philippus. Danetus, secutns Editionem IMeursii, 
perferri putans. Sic et Ursin, et Laurentins, nee non Didot. in Edit, stereo- 
typa. Bentieius, Aliamque pro-dam ab alio cane ferri putans, \nohdnteiiairio. 
Cuninglianms : Aliamque pradam ab altera ferri putans ; cui lectioni, quae recipi 
posset, et qua> placet Fhilippo, in Del. Var. Lectt. p. 37. favet Anonynins, 
apud quern lefjitur : Alteramque pradam ab altera ferri putans ; nee displicet 
Tzschuckio. Heinsius : A. p. a. alio se f. p. id est, ab alio ac ipse eiat ; v^ ab 
alio ac se ; Gudius offerri ; Bipor)tini cum Marcilio, deferri putans. CI. 
Schulzc/cri ier putans. Plurimi.confu};iunt ad m non elidendum, ut Wasins 
in Senar. p. 08. Barth. Adv. lib. XLvii. c. 10. Buimann. Desbiilonius, al. 
Quap litera quia s.vpius a Pliiedro aliisque poetis non eliditur, recte retine- 
tur vulpatuin. Cf. Burniann. Bothius niaiit : Aliamque pradam ab alio quo 
ferri pulans. — 6 Dimisit. Sic Mss. Pith. Rem. Anon. Nilantii et Romulus 
Ulm. Sic Editt. Vett. Merito igitur reposui. Habent etiam Editt. Bentl. 
Brotier. Bipontinor. Desbilionii. Burniannus post Ursin. et Scheffer. demisity 



NOTiE 

4 Aliamque pradam ab alio'] Litera rum. Ita Lucret. ' Semina seque 
m non eliditur hoc loco, more vete- simul cum eo comniiscuit ignis.' 



LIBER I. FAB. 5. 51 

Nec, quern petebat, adeo potuit attingere. 

Nam sivit caiere escam quam portabat gtda, neque potuit adeo assequi cibum cut 
inhiabat. 



quod est, deorsiim mittere. — 7 Vaiia tentant viri docti, quia versui metri 
ratio non constat, nisi vel adeo, vel potuit dissyllabnm sit. Bartbius Adv. 
XLvii. 10. potuit ; Hoogstratan. adeo in dims syllabas contrahunt. Rigalt. 
in Edit. 2. et Ursinus, quos sequuntur Bentlei. Cuuingham. Brotier. Desbil- 
lon. trdinsponnnt potuit adeo: alii legimt iang-ere, quod legitur apud Anony- 
mum Nilantii : recte igitur placet CI. Tzschuckio. Freinshem. Nec quern 
petebat eo potuit attingere, ut eo referatur ad ore. Griiner. 1. c. p. 10. conji- 
cit: Nec quern petebat potuit ideo attingere. Cf. lib. ii. fab. 8. 11. Sedjudi- 
c^nte Burmanno, ciii obsecuti sunt Bipontini, locus relinquendus, ut in 
scriptis ct editis adhuc lectus est. Prjestat enini exhiberi corruptum, quam 
incertis conjecturis interpolatum. Censor doctus tamen in Ephem. liter. 
Gothan. ann. 1799. Partic. 62. p. 535. legi jubet, vel, potuit adeo a. vel, 
adeo a. p. 

NOTM 

■ 7 Nec adeo'\ Freinshemius commi- dro genuinse Latinitatis scientissimo. 

seratione uescio qua ductus emendat Quam lectionem secutus sum qnoque, 

adeo, et reponit eo, referendo ad vo- utpote meliorem. Nec adeo potuit 

pern supra, ' ore.' Tanaquillus Faber verteres Galilee, avec tout cela il ne 

v-ult retineri voculam adeo, ut concin- put. 
ne et eleganter usurpatam a Phae- 



FABULA V. 



VACCA ET CAPELLA, OVIS ET LEO. 

NuNQUAM est fidelis cum potente societas : 
Testatur haec fabella propositum meum. 

Consociatio cum potente nunquam est fida : hae fabula confirmat meam sen 



1 Nunquam. Heins. Nusquam....potente. Fr. Harius, potenti, ne tot syllabse 
Treves concurrant. Sed vide Burmann. cui potente blandius ad aures acci- 
dit, quam potenti. [Possit legi cum potente est societas, ut evitetur concnrsns 
tot gyllabarum brevium. Anton.]— 2 Testatur, Heins. Testetur, e conjectura. 



52 PH.EURI FABULAllUM iESOl'J ARUM 

Vacca ct Capella, ct patiens Ovis injuriae, 
8ocii fiicre cum Leone in saltibus. 

Hi cum cepissent cervum vasti corporis, 5 

Sic est locutus, partibus factis, Leo : 
Ego primam tollo, nominor quia Leo ; 

tentidin. Vacca et Capella, et Ovis tolerans injuriarum, extitere socii Leonis in 
sylvis. Cum hi cepissent ccrvnm imnuini corpore, Leo sic dixit, factis partibus: 
Ego sutno niilii primam partem, quia vocor Leo: concedetis mihi et alteram, quia 



— 4 Socii. Hcinsiiis lofiit : Social i iei-e, vel, ivere ; citra necessitatem. Bipon- 
tini interpniij;nnt : Socii fuere cum leone. In saltibus Hi cum cepissent c. v. c. 
Vincent. RcUov. fuerunt sociae simulcum leone. At in Romulo, qnem exscrip- 
sil, est socii, — 5 Hi. Meiirsius : Qui cum cepissent, vel, Ibi c. c. Conjiciebat 
quoque Hie cum, nt Hie referatur ad ' saltibus ;' quod propter asperiorcra 
illam litcrre c gmiiuationem non adniittit Burmannus, nisi legatur Hie 
quum. Qui cum non displicct, et est elegantius. Sed in Mss. Rem. Pitij.nec 
lion Anon. Nil. et Ed. vet. est Hi cum. Nil igitur niuta.— 7 Nominor quia 
Leo. In liac, (\nx vul<];alior est, lectione, ultima vocis quia producenda est : 
quo oft'ensi editores pro suo quis()ue ingenio conjecturis indulgent. Gudius, 
invitis Codd. Mss. nominor quia Creon ; \eA, quia rex leo. Sane docta et spe- 
ciosa sunt, (]\\x profert Gudius ad adstrucndani euiendationem, nominor quia 
Creon, qua- placuit Hroukhousio et Hoogstratano, qui recepit in Edit. Am- 
stel. 1711. 12. excusa. Sed Burmannus observat hire: ' Cccon si idem notare 
possit, lit vult Gudius, quod Rex, pariter frigida et languida esset ratio, sive 
dicas, nominor quia Leo, sive Creon. Si vero projirii nomiuis viceni fungatur, 
insolens certe, nomen liominis tribuere animali, ideoque, ut Creon sic dictus 
fuerit absolute post regnum acccptum, licet autea habuerit aliud nonieu,ita 
quoque Leones (non hunc, vel ilium, sed omne genus Lconiim) Creontes vo- 
care. ('ujus rei an exemplum alibi extct, vehenienter dubito. Nam eodem 
jure tunc vulpem liceret Ulixem (aquilani vero Creusam v. Desbillon. Praef. 
p. XXIX.) vocarc.' Docte et egregie rationes singulas Gudii excussit Wolfius 
ad h. 1. p. 96. sqq. Heumannus transpositioue versui subvenit : Ego primam 
lollo, quia nominor Leo. Vid. N. B. P. xxvii. p. 605. quod rejicit Biirni. quia, 
s>i ultima in Ego producatnr, tres prima; voces absolvent pedes singulos et 
.sine ulta oa-sura versum inticctum. Delude nieliores poeta>, ut et Pliaedrus, 
(iltimain in Ego corripuennit. RiclUerus et Harins : quoniam nominor leo, 
«juod prae ceteris arridet Heusingcro et CI. Ouwens, cum nihil notius $it, 
quani tum facillime errare librarios, si quando similes in propinquo sint vo- 
ces, lientleius, cujus Nota; in I'hudrum eriticir; niirum in modum displi- 
cent eidcm Viro docto, edidit : nonwie hoc, quia sum leo, scabra elisione et 
sono, judicante Bnrmanno, et intrusis duabus voculis. Ipse Burmannus 
mallet: Ego primam tiillo partem, quia doniinor leo ; quani conjecturam illus- 
trat doctissimc ; nihilo vero seciiis vulguta- acqiuescit. At vero displicet 
Santoroco lectio liurmanni, quia sic in (|uarta et ipiinta regione Dactylus 
et Anap-.estus invicem se exciperent ; quod re|)ugnaret metro Senariorum. 
Hiuc mallet in quanta regione spondeum poncre loco dactyli, ita nt quia sit 
monosj llabum, hoc niodo : Ego tol | lo pri | mam par | tern, quia \ dominor ) 

NOT/E 

Ad hanc fabulam pertinet et alia semper est vicinitas Vitanda tcnui- 
de olla a»nea ct fictili, ex qua sic oribus.' 
couclusit I'atirnus : ' Potentiorum 



LIBER I. FAB. 5. 63 

Secundam, quia sum fords, tribuetis mihi ; 

Turn, quia plus valeo, me sequetur tertia ; 

Malo afficietur, si quis quartam tetigerit. 10 

Sic totam praedara sola improbitas abstulit. 

sum animosus : quinmihi et tertia obtinget, quia prcssto robore : si quis vestnim 
abstulerit quartam, mactabitur infortunio. Ita sola iniquitate potitus est omni 
prcEda, 



Leo. Contrahi posse quia in unam syllabam, e Terentiano Mauro probant 
Wasins in Senar. cap. 16. et Baitli. lib, xv. Adv. 2. Mea quidem sententia 
vnlgatum feni potest, Habet enini Anonynius Nil. qui iion raro Phadri 
fabulas verbo temis expressit, Deinde ostendunt Desbillon. et Giunerus 
1. c. p, 10. Plautiim Bacchid. iv. 4. 29. et Ansoniuin Profess, viii. 7. iilti- 
mam vocis quim prodiixisse, Vid. Wasins in Senar, p. 228. coll. Not, Pras- 
chii. Cnninghaniiis tamen, Brotier. et Bipontini legi jiibent : nominor quoniam 
leo. Rutger. Ouwens V, CI. 1. c. voce partem ciun Bnnnanno ex Anonymo 
inserta, putat legi posse : Ego priniam tollo partem, numen quia leo, vel leo est. 
Qua emendatione vix opus est, cum partem facile ex ' partibus factis' repeti 
possit. Neque etiam insistit Vir doctus. Tuendam enim censet vulgatam 
lectionem cum vitiosa qnantitate, donee afferatnr conjectura, quae probate se 
doctis merito queat. — 8 Fortis. VVithofius, ravroAoylau ferri posse uegans, 
conjicit: Secundam, quia sum socius, tribuetis mihi; id quod me docuit per 
literas CI, Herbell, Cui conjectursie, ex niente Withofii, favet Tgnatii, s. 
Gabriae fab. 9. in Nevelet. Mythol. yEsop. p, 368. Sed ravroXuyia non 
potest esse ratio emendandi. — 10 Malo afficietur. Bentl, niale accipietur s. q. 
q. t. putabat enini tVustra apnd bonos scriptores quari. Gudius, itidem du- 
bitans, an malo ajjiei Latiiie dicatur, legit, affiigetur. Gudium sequitur Hoog- 
stratanus, Sed locutioneni vulgatam vindicarunt Gronov. ad Senec. de Ira i. 
cap. 16. et Burmann. Laudat etiam Desbillonius Senec. Benef. lib. vi. c. 37. 
* Satius erat, duos iniquo malo affici, quam omnes publico.' Si denique 
Phaedrus lib. ii. fab. 11. 10. dixit : ' Leonis affliguntur horrendo impetu,' num 
ideo hie affiigetur scripsisse putaodus est? Ita vero millios eniendare solcnl 
critici. 



54 PHiEDRI FABUFiARUM iESOPIARUM 



FABULA VI. 



RANiE AD SOLEM. 



ViciNi furis celebrcs vidit nuptias 
^sopus, ot continuo narrare incipit: 

Uxorem quondam Sol cum vellet ducere, 
Clamorem Ranae sustulere ad sidera. 
Convicio permotus quserit Jupiter 5 

Causam querelae. Quaedam turn stagni incola. 
Nunc, inquit, cranes unus exurit lacus, 

JEsopus, conspiciens nuptias famosas latronis finitimi, coepit statim referre : 
Cum Sol vellet olim accipere conjugetn, Rancc emiserunt siias querimonias ad cce- 
lum. Jupiter, cotnmotus liac vocif'eratione, rogat causam qu^stus. Turn qucedam 
inquilina lacus dixit : Unus cum sit, exsiccat nunc nostra stagna, et adigit ad 



1. 2 Bentl. Vicini lit furis c. v. n. JEsopus sic c. n. i. qua emendatione 
non erat opus. Phaedrus enim, bene obseivante Burmanno, non semper 
amat eodem niodo loqui : modo particulam addit, ut lib. i. fab. 21. 8. lib. in. 
fab. 16. 8. niodo oniittit, nt lib. i. fab. 7. 2. et fab. 13. 5. Sic alii, ut idem 
vir doctus fuse nionstrat. Etiam Hario displicet ista Beiitleii conjectura ; 
Cuninghamus edidit : V, f. c. nuptias videns JEsopus sic c.n.i. Heinsius legit 
en .' pro et. [/E5o;ms, ila legit Anton.] — 3 Sol cum. Sic Mss. Rem. et prima 
manus in Pith. Sed secunda et imperita manu emendatum est in Ms. Pith. 
solem; cujiis rei testem habeo Broticriuni. Itaque soi c«»n reponendum pu- 
tavi, quod practer Meurs. Heins. Rigalt. Ursiu. recte retineut Bentiei. Brot. 
Bipontini, Desbillonius, Cuningliam. ut omittam alios. Burmannus, obsecu- 
tus Rittershusio, legit : solem velle, quod pendet a clamorem sustulere. At sol 
cum vellet eniendavit (pioque sua manu Tanbmannus in notls, margin! Editio- 
nis Rittershusii ascriptis, quam possidet Bibliotheca Electoral. Dresdensis 
splendida. Et jure placere potest hsec lectio; videtur enim elegantior.— 



NOT^ 

.5 Convicio] Convicium, quasi con- tur, sed a coUatione vocum. Neque 
vociuni dictum, ideo secundam habet significat hoc loco maledictum aut 
longam. Haec vox non a vitiis dici- contumeliam. 



LIBER I. FAB, 7. 55 

Cogitque miseras arida sede emori : 
Quidnam futuriim est, si crearit liberos ? 

mortem inopes, arefactispaludibus. Quid vero turn eveniet, si susceperit filios ? 



8 Cogitque. Heinsius: Cogetque miseras aridce sediimmori. Coget habet Coi. 
Pith, ut notavit Neveletus ad marginem p. 393. Mythol. iEsop, Et de- 
fendi potest e Virg. Eel. ii. 7. et Theocr. iii. 9. Sed quia Cogit ab omnibus 
receptuin est, iion ausus sura quicquara mutare. emori. Ita Mss. Alii mori, 
— 9 Crearit ; Cod, Pitii. crearet, teste Neveleto ; Anonymus Nil. et Roniul. 
Divion. creaverit ; at Uhnens, procreaverit. 



FABULA VII. 



VULPIS AD PERSONAM TRAGICAiVl. 



Personam tragicam forte vulpis viderat: 

O quanta species, inquit, cerebrum non habet ! 

, Vulpes, videns fortuito laroam scenicam, exclamat : O quanta forma, non habcl 



*^^***^***90- 



1 Vvdpis. Ita legendum esse, non vulpes, quod saepe mutatum fuerit a li. 
brariis iraperitis, erudite monstrat Burm. quern vide; sed utroque raodo ye- 
teres locuti sunt, et per es vel per is istius modi vocabula extulenint. Vide 
IQotas Tollii P. iii. p. 145. Phaedri. Sic vulpes facit, vulpecula. vulpeB ei 
vulpis in nominativo inveniri, ait quoque Gesner. in Tbes. h. L. L. v. Addc 
Bongars. in Lection. Var. ad Justin, lib. xii. quera preeter alios landat San- 
torocus. Barth. ad Stat. Theb. p. 441. et Adv. lib. xxvii. c. 4. Rigaltius in 
Edit. 2. et Neveletus habent vulpes. Bentleius : forte ut vulpis viderat. Sed 
V. V. L. ad fab. praec. vs. 1, 2.-2 Habet. Jan. Broukhus. teste Hoogstratano 
ad lib. III. 12. legebat, O q. s. i. c. n. habes. v. Burm. habes etiam placebat 
Scheffero, quod arripuit Bentlei. Sed habet relinendum. Nam et Romulus 
Divion. eodem, quo Phaedrus, modo haec expressit : O quanta species, ait, et 

NOT^ 

1 Personam tragicam] Erat larva, put obtegebant, ut sic melius perw- 
qua personae in scena vultum et ca- nam quamlibet sustinerent. 



r)G PFIyEDRI FABULARUM iESOPIARUM 

Hoc illis dictum est, quibus honorem et gloriam 
Fortuna tribuit, sensum communem abstulit. 

cerebrum ! Hac verba speclant illos quibus fortuna dedil decus et claritatem, ne- 
gai'it autem sensum communem. 



cerebrum non habet ! Vid. Fabb. Romiili lib. ii. fab. 13. Lei^itiir etiam in 
Grapca fabula: iyKi<pa\ov ovk ex«'- Heinsiiis : O quanta species/ ut cerebrum 
non habet. 

NOTvE 

4 Sensum communem'] Ita Horat. Fortasse ex Phaedro, qiiem sclmiis 

Sat. I. ' Conimuni sensu plane caret.' ilia tempestate lectitari solitum Mar- 

Et Juven. Sat. viii. ' Rams enim fer- tialis testimonio. 
me sensus coniniiinis in ilia Fortuna.' 



FABUL.\ VIII. 
LUPUS ET GRUIS. 



Qui pretium meriti ab improbis desiderat. 

Bis peccat : primum, quoniam indignos adjuvat; 

Tmpune abire deinde quia jam non potest. 

Qui expelit mercedem beneficii a malis, incidit in duplicem culpam : primo quia 
nuxiUalur improbis, deinde quia non potest se expedite ab illis citra periculum. 



2 Indtgnos. Cod. Pith, dignos. v. Nevel. Absorptiim enim rh in a prjece- 
denti quoniam.— 'i Quia jam non potest. Barth. in Adv. lib. XLVii. 10. monet 
legendum, jam nunc potest, vel concinnius jam tunc, quod tamen, teste Bur- 



NOT^ 



Hancfabulamintegramfinxit etiam si, capite injecto, os e guttuic sibi 
-Slsopiis, ' Lnpus, giitturi osse infixo, extraheret,'&G. 
mercedem Grui se prabitnrum dixit, 



LIBER I. FAB. 8. 57 

Os devoratum fauce cum haereret Lupi, 
Magno dolore victiis, coepit singulos 5 

Illicere pretio, ut illud extraherent malum. 
Tandem persuasa est jurejurando Gruis, 
Gulaeque credens colli longitudinem, 
Periculosam fecit medicinam Lupo. 
Pro quo cum pactum flagitaret praemium ; 10 

Cum OS devoratum adhareret gutturi Lupi, superutus summo dolore ccepit inducere 
pramio curtcta animalia, ut auferrent hoc incommodum. Tandem Grus, adducta 
juramento, aggressa est curationem Lupi plenum alew, committens longam cenicem 



manno, nemini adhuc persuadeie potuit. Putabat aiitem peccati vocem hie 
ambiguae significationis esse, et prioie loco culpaiti, posteriore errorem de- 
signare ; errorem vero in eo consistere, quod deinde in aocietatem mali ve- 
niens et liber dimissus, non videt, se satis magnum beneficiuni accepisse, 
quod a perfidi liominis consortio integer et inviolatus redire potuit. Hoc 
ex Lupi ad Gruem verbis in fine hujus fabulaB recte effici censet ; v. Bur- 
mann. Heinsius margini ascripserat, quianam non potest ; Gebh. Crepund. 
lib. III. c. 10. conjicit, Impune abire deinde inanis non potest, \\t inanis sit, qui in 
opera fuit gratuita. Brotier. quia jam vix potest ; quae omnia vix placebunt. 
— 4 Bentleius mallet legi : Os devoratum fauce cui harebat, Lupus, Censebat 
enim, in lectioue vulgata deesse ad constructionem is, vel ille. Sed Harius 
ostendit, hoc omitti posse, quia rb victus de alio, quam de Lupo, accipi ne- 
queat, aptissimum ex lib. v. fab. 3. subjiciens exemplum. Quot etiam locis, 
observante Burmauno, medicina temeraria esset facienda, si particulas illas, 
is, ille, qui, quae deficientes avaKSKovOov videntur efficere, ubique intrudere 
vellemus ? ut omittam, in emendatione Bentleii metrum vix constare, de quo 
fuse disputantem lege Burmannuni. Ceteruni ipse Bentleius non multum 
huic conjecturae tribuisse videtur, cum et alteram lectionem proferat, quam 
recepit, Os devoratum fauce cum hcereret Lupo ; citra uecessitateni, cum et lupi 
et lupo Latine dici possit ; ut lib. iii. fab. 7. 16. ubi nounulli legunt cani, 
Cuningbamus : O. devorantif. c. h. Lupo. — 5 Hunc v. Anonymus Nil. expres- 
sit integrum. Cuninghamus : Magno is dolore v. sed vid. V. L. ad vs. 4. — 
6 Post hunc versum aliquot versus excidisse, suspicatur Meursius in 
Animadv. ad Phasdri Fabb. Sed quae supplere conatus est, a brevitatis 
studioso poeta rectius omittuntur. — 8 Gulaque. Faber in Edit. iii. Quia quce 
credens. — 9 Periculosam. Cuningham. Periculose. — 10 Pro quo cum pactum. 

NOTyE 

7 Gruis'] Antique pro Grus; sic spondit. 

apud Ennium mentis pro mens. 9 Periculosam fecit medicinam Lupol 

8 Colli longitxidinem] Longum col- Ambiguitas in hac voce periculosam; 
lura, Hellenismus, cujus apud Poetas nee enim periculosa erat Lupo talis 
Latinos sunt exempla non pauca. Ut medicina, sed potius ipsi Grui, cui 
inf. ' Corvi stupor' pro Corvostupido, erat periculum ne devoraretur a Lu- 
Fab. XIII. ' Doctorum corda viro- po. Addit enim Lupus, ' lugrata es, 
rum,' pro doctis viris. * Olli respon- ore quae uostro caput iDCoIume abs- 
dit suavis sonus Egeriai,' apud En- tuleris,' 

nium : i. e. Suave loquens Egeria re- 



58 PH^DRI FABULARUM iESOPIARUM 

Ingrata es, inquit, ore quae nostro caput 
Incolume abstuleris, et mercedem postules. 

ipsias faucibus. Exposcenti vero pretium pro tali merito, Lupus respondit : /m- 
mentor es qwB eduxeris tuuni collnm salvum e mea gula, et petis prcemium. 



In Ms. Rem. corrupte legitur : Pro quo cum factum, v. Gud. In Cod. Pi- 
th<ea.r\o, facto. Antea legebatur Pro </mo chw /ac<o. Sic E'lit. Pith. Nevel. 
Ursin. Sed quia pactum vitio librariornin sa-pe transiit in /actum, ut probant 
Heins. ad Ovid. Ep. in. 112. et (Jiicv. ad Flor. i. 15. recte omendavit Gu- 
dius : fro quo cum pactum Jlagitaret p. Lupus enim singulos illexerat pretio, 
et tandem couvenerat cum grue ; praBniium ergo erat pactum. Quam Gudii 
emendationem deinde confirmavit AnonymusNilantii, qui I'hapdrum cxscrip- 
sisse recte creditur, apud quern extat a quo cum pactum Jlagitaret prcemium. 
lUud Anonymi a quo recepit Bentlei. quia Pro quo prsecedenti non satis re- 
sponderc putabat; improbante tamen Burmanno, qui recepit certissimam, 
lit ait, Gudii emendationem. Contra Bentleii lectio placet Heusingero; 
nee mihi displicet, cum auctoritate nitatur Anonymi. Pro qua ediderunt 
Brotier. et Desbillon. ut referatur ad 'medicinam' vs. 9. Sed ista emen- 
dationc non est opus, ctuu Latinis scriptoribus ha>cce generis mutatio fami- 
liaris sit, teste Gifan. in Indie. Lucret. in sanguis et generis mutatio. Vide 
quos laudat Burmannus. — 11 Ore qua nostra. Bentlei. ore qua e nostro, sed 
V. Burm.et Epist.crit. Harii p. 15. Anon. Nil. ori nostro quod caput incolume 
extuleris, cui lectioni favet locus Virg. JEn. i\. 698. qui Burmanno debetur, 
quern vide. Cuninghamus perperam duas intriidit particulas, legens, qua 
cum ore e nostro caput. — 12 Postules. Sic recte reposuerunt Rittersh. Faber. 
Ursin. Hoogstrat. Bentlei. Heusinger. quos et ego in priori editione secutus 
sum. Ita et Desbillonius, Didotus in Editione stereotypa, Bipontini. Pos- 
tulat enim orationis contextus, ut legatur postules. Non enira dicit lupus in- 
grata es et postulas, quod volunt Scheffer. et Burm. sed ingrata es, qua (i. e. 
cum) caput incolume abstuleris, et postules. Causam reddit cur ingratam dicat. 
Vjd. Heusinger. et Harlesii Progr. Brotier. tamen r&iinmt postulas. 



LIBER I. FAB. 9. 59 



FABULA IX. 



PASSER ET LEPUS. 



SiBi non cavere, et aliis consilium dare, 
Stultum esse, paucis ostendamus versibus. 

Oppressum ab Aquila, fletus edentem graves, 
Leporem objurgabat Passer : Ubi pernicitas 
Nota, inquit, ilia est ? quid ita cessarunt pedes 1 5 

Dura loquitur, ipsum Accipiter nee opinum rapit, 
Questuque vano clamitantem interficit. 
Lepus semianimus mortis in solatio : 

Demonntremus paucis veraiculis esse ineptum consulere aliis, et sibi non providert. 
Passerculus increpabat Leporem captum ab Aquila dantem acerbos gemitus. Ubi, 
inquit, est ista velocitas cognita ? Quid pedes sicpigrifuere? Dum diceret haec, 
Accipiter ipsum arripit incautum et occidit edentem querimonias inutiles, Lepus 



2 Paucis ostendamus. Cuningb. paucis his oslendam. Tollius : ostendemus,— 
3 Bentlei. et Cuningli. Oppressum ab aquila ac /. e. g. sed monet Burm. ista 
emendatione fieri ex versii bene incedente duplicata elisione horridiorem; 
deinde non laro adjectiva curaulari oniissa copula. Anon. Nil. habet et fletus 
dantem ; sed edere recte. — 8 Semianimus. Bentl. semianimis, quod est usita* 
tins, in solatio. Varie tentatus locus. Codd. Pith. Rem. et vet. Edit, in 
solatio, quod praeter Gronov. Peii«on. et Barth. recte probant Rigalt. 
Bentl. Hoogstrat. Burmann. Heusinger. Brot. Desbilloniiis. Hanc lec- 
tionem etiani tuetur, etsi paulo alio sensu, Cannegieter. ad Avian, p. 301. 
qui multa profert exempla, quibus haec Phaedri scriptuia confirmetur, et 
quae probaie contendit, solennem esse in usu praepositionis in casuum ac- 
cusativi et ablativi perniutationem. Ita Justinus lib. xvin. 1. 3. * duobus 
parvulis filiis, Alexandre et Heleno, in solatio longinquae secum expeditionis 
adductis,' et lib. xvii. 2. ' cujus sororeni Lysiniachus in matrimonium haba- 
crat.* In his tamen locis et aliis lectio nonduni satis certa esse videtur. 
Legunt enim alii, ut Bipontini, in locis memoratis in solatia, in matrimonio. 
Alii alia tentaruut. Jam olim solatio suspectum habebat Scioppius. Etiam 

NOTiE 

5 Quid ifa] Locutio elliptica, pro, tium reponnnt Meursius et Faber, in 

ob quid ita ? vel, quani ob causam ? solatio mendum arbitrantes ; nee ia- 

8 Mortis in solatia'] Mortis in sota- juria : vult praeterea Faber Phae- 



GO PIl.EDRI FABULARUM iESOPIARUM 

Qui modo securus nostra irridebas mala, 

Simili querela fota deploras tua. 10 

semivivus in consnlationem mortis ait : Tii passercule, quijamjam sine cura deri- 
debat meum infortunium, defies pari questti tium sortem. 



Meursius reponit in solatium, cui deinde obsecutus est Ciiper. Obs. lib. ii. 20. 
ut sit dictum, siciiti in spcm, in cuntumeliam. Fnistra aiitem piitabat, liic 
aliquid deesse. Vid. Bartliii Adv. xlvii. 10. Nam solent cicl)ro omittere 
veibum inquit. Meursii cmendationcm vel probant, vel retinent Faber, 
Prasch. Danct. Sahnas. ad marginem libri, Jiirde ns. nisi quod Faber censcat, 
pro solatium, Pliadiiim antique scripsisse solatiam, i>ro quo negligens ex- 
scriptor scripserit solatio. Heinsius satis ingeniose : Lepiis semianinms : mortis 
en solatia! ut sint verba leporis. Quae conjectura placet Hario. Simili modo 
Sanadon. et Pliilipp., quos sequitnr Lallem. en solatium ; quod raagis, quam 
Heinsii conjectura, recedit a scriptura Codd. Mss. v. Brotier. Freinsb. vul- 
gatam putat posse f'erri, nee biulcam esse orationem. Gebhard. Crepund. iii. 
17. legit tnortis cit, vel init, solatium, quod non ferendimi esse recte existi- 
niat liurmann. VVopkensius in Misc. Obs. Nov. torn. x. p. 169. conjicit, ut 
fere Faber, mortis in solatia ; sic enim propius acccdit ad veterem scriptnram, 
ut sensus sit : tinn lepus semianinms boc dicto se in morte sua solatur. 
Non tamen plane repudiat in solatio. CI. Jakob, edidit in solatia. (Accedant 
sequentia e Scbwabii Supplendis : ' tnortis in solatia vulgo, cujus lectionis 
germanitatem Burmannus (Epist. crit. de bis lientleii notis) cum plerisque 
doctis addubitans, correxit, Heinsio praeeunte : mortis en solatia, vel solatium. 
Botlie. Quod Vir cl. seribit de Burmanno, intelligendum de Haiio. Harins 
enim auctor est Epistolae criticae de Notis Bentleii in Pliaedrum, non Bur- 
mannus. Vid. Epist. cit. ad calcem Editionis Burmannianje p. 1.5. Etenim 
Burmannus edidit in solatia , (\»^m lectionem tuetur loco Ovidii. M. V. 191. et 
Lucani viii. 314. addens, Heinsii conjecturam en solatia, qui« placeat viro 
doctissimo (Hario), tolerabiiiorem esse, quam Gebbardi lectionem, non fe- 
rendam, mortis cit solatium. Edidit Botbius tnortis en solatiutn, etsi en solatia 
scriptioni propius accedat. V. Not. Bnrmanni in novo commentario.') — 
10 Deploras. Harius mallet, tiunc ploras, quia praecessit modo, et certe lib. v. 
fab. 2. 8. 10. post ' adjuvisses modo' sequitur, ' nunc coude ferrum.' Sed 
cum PbaRdrus vix cogi possit eodem semper modo loqui ; cum etiam Anony- 
mus Nil. dt7)/oia.s babeat, retineo vulgatum, Alitcr contra Anglum dispntat 
Burniann. Caunegicter. ad Avian, p. 27. deplora. Bartbio Adv. xi.vii. 10. 
versui 10. signum interrogandi videbatur subdendum, ut sarcasmo quodara 
lepus passerern rogct, ec^juid simili querela uti didicisset. 

NOTiE 

drum scripsisse, tnortis in solatiotn, tigia supersunt, sed sciolutn aliquem 
more veterum, cujus liodieque apud exscriptorem solatio scripsisse, omit- 
Plaut. Terent. Lucret. et CatuU. ves- tendo m. 



LIBER I. FAB. 10. 6l 



FABULA X. 



LUPUS ET VULPIS JUDICE SIMIO. 



QuicuNQUE turpi fraude serael innotuit, 
Etiamsi verum dicit, amittit fidem. 
Hoc attestatur brevis vEsopi fabula. 

Lupus arguebat Vulpem furti crimine : 
Negabat ilia, se esse culpae proximam : 5 

Tunc judex inter illos sedit Simius. 
Uterque causara cum perorassent suam, 
Dixisse fertur Simius sententiam : 
Tu non videris perdidisse, quod petis ; 
Te credo surripuisse, quod pulchre negas. 10 

Quisquis manifestus fuit semel mendacii inhonesti, ei denegalur fides, etiatn 
Jicenti vera, Brevis fabula Msopi probat illttd. Lupus insimulabat furti Vul- 
pem : hac contendebat -se von esse affinem hiijiis criminis. Tunc Simius consedit 
arbiter inter lios. Et cum uterque dixisset pro se, ferunt Simium protulisse tale 
judicium: Tunon videris, o Lupe, amisisse quod postulas ; et arbitror, o Vulpes, 
te furatnm esse, quod bene pernegas. 



2 Etiamsi verum dicit. Anonym. Nil. etiamsi verum dicat. Romulus Di v. etsi 
verum dicat. — 3 Hoc attestatur. Sclieff. mallet, Hoc et testatur. Cuningham. 
emendandi prurigine captiis : Id hcec testatur. — 4 Furti. Ms. Pith, forti. — 
5 Culpa proximam. Helns. et Giidius resciibi jnbent, culpcs obnoxiam. Sed 
defend! potest vulgatiim. Bentleius : Negabat ilia, se esse culpa: huic proxi- 
mam. Perperani. Certtim enim est lectori, de qua culpa agatur. v. Bur- 
mann. — 8 Sententiam. Cod. Pith, sentium, e conipendio. Heinsins sententiam 
hanc, quod lecte displicet Burmanno, cum non dubium sit, de qua st-ntentia 
sermo sit. Bentlei. Dixisse hanc fertur S. s. Cuninghamus : Ha7ic dixe fertur 
iS. s,— 10 Surripuisse. Ita quoque Anon. Nil. et Romulus. Heinsius taraen, 
ut sit mitior numerus, mallet surpuisse, exemplo Catulli et Horatii. Vid. 
Heins. ad Ovid. Met. iv. 556. 

NOTiE 

2 Etiamsi verum dicU, amittit Jidem^ sit probare aliquid per juramentum, 
Id euiui jure cautuiu est, ue quis pes- ubi turpi fraude semel innotuit. 



62 PHiEDRl FABULARUM ^SOPIARUM 

FABULA XI. 
ASINUS ET LEO VENANTES. 



ViRTUTis expers, verbis jac tans gloriam, 
Ignotos fallit, notis est derisui. 

Venari Asello comite cum vellet Leo, 
Contexit ilium frutice, et admonuit simul, 
Ut insueta voce terreret feras, 5 

Expers forlitudinis, se extollens verbis, decipH ignotos, et se prabet deridendum 
notis. Cum Leo vellet venari socio Asino, ilium occultavit in vepribus, et praterea 
momit, ut territaret animalia cantu inaolito, dum ipse ilia caperet infuga. Asinus 



1. 2 Bentleius edidit : Virtutis expers verbis jactans gloria ; laudans lib. j. fab. 
4.5. etfab. 12. 12. Idem igitur esset, ac si Plisedrus scripsisset : gloriosus, vir- 
tutis expers, verbis jactans. .Sed nunc quaeritiir, quid jactet gloria? An forte 
res gestas ? quae esset Ellipsis inaudita. Lege Burmannum, qui fuse contra An- 
gluni vulgatuni tuetur. Brotier. verbis captans gloriam. Etsi vero * nulla 
mihi captatur gloria' Ovid. Trist. v. 1. 75. dixit ; tamen, quia vulgata lectio 
satis defencli potest, recte retinetnr. Ignotos. Barth. Adv. lib. XLVli. 10. 
Ignotus fallit, notus est derisui, quod displlcet, quia notis ct ignotis est in omni- 
bus Codd. Confer tamen Ejusdem Bartliii Adv. lib. xxxix. 7. In nonnuUis 
Fabri Editionibus est, If(naros. Male. v. Gud.— 5 CI. Jakob, ut occurreret ob- 
jection! Lessingiana?, edidit : Ut in specu voce terreret f eras. Quue emendatio 
est adniodum dura, et facit versum claudicantem et una syllaba breviorem. 
Vid. Epheni. Getting, ann. 1785. Partic. 164. Allg. Litt. Zeit. ann. 1785. 
n. 281. Quodsi potita exprimere voluisset, quae sunt In fabula Graeca, 
alio modo et luculentins expressurus fuisset. Recte igitur Censor eru- 
ditus in Epbem. Lit. Golban. ann. 1785. p. 411. so hingeworfen undunvor- 
bereitet schreibt kein guter Schri/tstcllcr. Displicet etiam ista emendatio 

NOT.E 

.Xsopus et banc fabulam attigit, li- quae ad virtutem animi, et ad fortitu- 

Cet non eodem niodo, ubi dicit Asi- dinem significandam assumitnr. Ibi 

nnm pclle Lconis indutum pertcr- vero usurpatuf pro robore et fortitu- 

rnisse feras omnes practer "Vulpem, dine. 

quse, audita voce Asini, ait ad ipsum : 2 Ignotos'] Hie active vox ista ac- 

* Ego te paritcr timuissem, nisi ru- cipitur de iis, qui non noscunt ali- 

dentem audivissem.' quid. 

1 Virtutis expers] Vox aequivoca, 



LIBER I. FAB. 11. 03 

Fugientes ipse exciperet. Hie Auritulus 



Langio Prolegg. ad Pheedr. p. 19. sq. qui praeter alia objicit, tJ> specu, si ad- 
mittatur conjectura, capiendnm esse in pliirali, cum non probahile sit, omnes 
bestias in una fiiisse specu. Frustra. Nam et in fabula Givpca una tantum 
memoratur speous, in quaerant caprae sylvestres. — 6 Fugietitesip.se exciperet. 
Locus varie tentatus ! Ms. Rem. ut ipse exciperet ; Cod. Pith, ipse ut exciperet. 
Hie auriculas ; quam Ms. Pith, lectionera dederunt Nevel. Rigalt. in Edit. 2. 
Ursinus ; sed quae viris doctis metro iambico resultare videtur. Redundat 
enim ut, et longioiera una syllaba versum efficit. cf. Brotier. Hinc Wasius 
deSenar. p. 151. Fugientes ipse ut exciperet : hie auriclas. Gudius, Fugientes 
vi ipse exciperet, qui in defendenda hac lectione longus est; sed notat Buim. 
vi non intrudendum esse, propter locum Cic. Cat. iii. 4. ' praesto esset ille, 
quiet fugientes exciperet.' Heinsius cum V. C. Daniel, ut putat delendum. 
Grunerus 1. c. p. 13. conjicit, Fugientes ipse ut excipere, ut snbintelligatur 
posset. Heusingerus recte opinatur hoc dici : Admonuit asinum, ut insueta 
voce et in venatu nunquam audita, terreret feras, qms fugientes ipse, leo, exci- 
peret. An vero verbis, quae adsunt, id quod auctor voluit, significetur, 
dubitat, miraturque, cur plana haec facere nemo voluerit. Nam leo asinum 
admonuit, ut terreret feras : se vero ipsum fugientes excepturum dixit. Ergo 
exciperet ipse probum esse negat. Putat vero, particulas simul ut, non divel- 
lendas, sed hoc modo copulaudas: Contexit ilium frutice, et admonuit, simul 
Ut insueta voce terreret feras. Hoc est : Admonuit asinum, simul ac insneta 
ille voce terreret feras, fugientes sese excipere, vel excepturum esse. Ita- 
que vs. 6. legendus ei videtur ; Fugientes ipsum excipere se ; vel ipsum exceptu- 
rum. Non ipse, sed ipsum scriptum fuisse, illud etiam indicio esse, quod 
Neveletus et alii ipse ut legant. Simul ut pro, simul ac. Ciceroni usitatum 
esse, notante Hor. Tursellino, cui addit locum Val. Flacci lib. v. 549. ex- 
cipere pro, exceptunim esse, aliorum exenipla vindicare, quae ipse attulerit 
ad Vechneri Hellenolex. p. 246. Si tamen hoc minus placeat, nihil obstare, 
quo minus legatur excepturum, quod breviatuni mutari potuerit in exciperet. 
Quae emendalio, etsi sensui accommodata, et erudite illustrata, paulo durior 
et a veteri scriptura nimis longe recedere niihi videtur. Hoc enira raodo 
multa in priscis scriptoribus loca facili negotio sanare possimus. Mea qui- 
dem senlentia rh simul rectius jungitur cum admonuit. Leo enim contexit 
asinum frutice, et simui admonuit, ut insueta voce terreret feras. Quare si 
nihil uovandum est, statuendum cum Funccio et Auctore Epistolae ad Amic. 
p. 5., et terreret et exciperet ab una eademque particula ut regi ; exciperet vero 
expMcandam, excipere posset, quae conjunctivi notio centies occurrit; etsi nee 
sic locus mihi satisfaciat. Quodsi vero mutatio sit necessaria, Auctor Ep. ad 
Amic. putat legendum, fugientes ipse ut exciperet. Auritulus cet. ita ut ad 
Lectionem Cod. Pith, ut inseratur, hie vero omittatur. Sed noUem invitis 
libris deleri hie, quod eleganter jungit narrata, maxime cum ut absit in Cod. 
Dan. — Auritulus. Teste Brotierio, in Ms. Pith, est : Hie auriculas Clamorem 
et subito toUit totis viribus. Excerpta Rigalt. et Cod. Dan. habent auriculus. 
Hinc locum vario modo solicitatum constat. Meursius edidit auriculans, 
quasi qui motaret aures, ut luna corniculans apud Ammian. Marcellin. xx. 3. 
quae lectio metro adversatur. Neveletus, Rittersh. et Rigalt. in Ed. 2. cum 
Walch. et Gebhard. Crep. m. 10. nee non Schirach. V. D. in Clav. P. i. p. 30. 
legunt auriculas et vs. sq. Clamore subito, nisi quod Scbirachius, strenue de- 

NOTyE 

6 Hie Auritulus Clamorem subito totis tamen si quis ope veterum exempla- 
ioUit viribus] Hie auriculas clamore sub- rium scribere malit, Hie auritulus Cla- 
ito tollit retinuimus ; non displicebit morem subitum toUit totis viribus. 



64 PH^DRl FAUULARUM ^SOPIARUM 

Claraorein subito totis tollit viribus, 

Novoque turbat bestias miraculo. 

Quae- diim paventes cxitus notos petunt, 

Leonis affliguntur horrendo impetu. 10 

Qui postquam caede fessus est, Asinum evocat, 

erectis statim anricuUs cocpit rudere quam maxime, et terrcre /eras hac arte inso- 
lita. Qua exterritcc dum quarutit effugia sihi 7iota, opprimuntur impicssione hor- 
renda Lconu. Qui postquam de/atigatus est tanta strage, vocat ad se Asinum et 



fendens auriculas, raalit, Clamorem subitum, omissa copula et. Quae lectio non 
potest admitti. Decent enini Faber et Buiinann. duhiuiu esse, an tollere 
auriculas, pro erigere, vel arrigere, Latine dicere liceat. Deinde duplex 
ablativus illepide videtur dictus, nee venustatem, sed obsciuitatein afFert 
sensiii. Denique haec lectio vim tacit versiii. Secundam eniin syllabam auri- 
cula habet hreyem. Itaque cum in Cod. Dan. sit auriculus; Kigalt. Edit. 3. 
Faber, Heins. Hoogstratan. alii reposneriint auritulus ; eisi ha'c vox apud 
Phaedriim solum inveniatur. Sed habet Ovid. Fast. vi. 469. et Amor. it. 
El. 7. 15. ' auritus,' pro asino, adeo ut eadeni forma dici possit auritulus, 
qua centies Cicero, Catullus, alii dixerunt barhalulus, nasululus, eruditulus, 
politulus ; et aMri<MZMS unice veriuu esse videatur. Nihilo vero secius Brotier. 
tuetur auriculas, et vs. sq. clamorem et subito. Putat enim, vel F^haedrura 
produxisse secundam syllabam in auriculas, ut et produxerit in ' quotidie' 
lib. II. fab. 4. 8. quod etiam ScliefFero non displicet ; vel geminasse literam c, 
ut lib. III. fab. 18. 15. id reccidat ; vel denuim maliiisse trocliaeum pro 
spondiro ponere. Sed fac, produci posse syllabam secundam in auriculas ; 
Phaedrus tanieu peritus Latini sermonis non fiiisset, si scripsisset, tollit auri' 
aulas pro, erigit, arrigit. Ex quo intelligitur, quid statuendum sit de emen- 
datione Desbillonii, qui omnes voces Cod. Pith, retineri, et salvo metro, 
salva et Latinitate, sic legi posse judical ; Fugientes ipse exciperet. Auriculas 
hie et Clamorem subilu tollit totis viribus. Nam voculam hie ante vocalem recte 
corripi statuit, ut Virg. JEn. \i. 792. Ne dicam, lectionein hie auritulus esse 
elegantiorem, et ad poeticam rationem accedere propius.— 7 Clamorem su- 
bito. Cod. Ms. Rem. qiiem Meursius sequitur, C/amorem subito: Ms. Pith. 
Clamorem et subito, quia praecesserat auriculas ; Cod. Dan. Clamorem subitum 
t.t.v. Hinc ediderunt varie. Neveiet. Rigalt. 2. Walch. Ursin. C la more su- 
bito ; Faber, Hoogsirat. Clamorem subitum, quod probant Scheffer. qui antea 
legi jubebat Ctamores subito, et CI. Schirach. in Clav. P. i. p. 30. recepit 
etiani Didot. Heins. Clamores subitos. Sed recte i)lacuit lectio Cod. Keni. 
Sic lib. IV. fab. 5. 29. lib. i. fab. 12.7. fab. 15. 5. lib. ii. fab. 7. 7.— 10 Affli- 
guntur. Glim legebatur afficiuntur, quod est in Mss. Pith, et Keni. Edit. 
Kigalt. 2. Neveiet. Ursin. Sic quoque Barth. Adv. iii. 19. qui (Vnstra affi- 
cere explicat, vexare. Nam affiiguntur habet Cod. Dan. quam lectionem 
geuuinam omnes fere Critici sccuti sunt. — 11 Qui. Pitliceus, cui et Bro* 
tier, obsequitur, Hie. Atque etiam Heinsius Uic, vel Hinc, vel Ibi con- 
jicit. Sed melius in Mss. Pith, et Rem. legitur Qui — est. Deest in Mss. 
Pith, et Rem. Itaque Cudius m in asinum non putat esse elidendtmi, 
ut coustet versus; vel legi posse de/essus, absorpta syWaha de a cccde, quod 

NOTyE 

10 Leonis affliguntur [afficiuntiir] tio verior videtur, quanquam primaui 
horrendo impetu] Sic legitur in quo- retinuerim, quia hunc locum Plijcdri 
dam exemplari, affiiguntur; qua lee- non obscurat. ? 



LIBF.R 1. FAB. 11. 

Jubetque vocem premere. Tunc ille insolens : 
Qualis videtur opera tibi vocis me^ ? 
Insignis, inquit, sic, ut nisi nossem tuum 
Animum genusque, simili lugissem metu. 



G5 



15 



prcEcipit, contineat vocem. Tunc Asinus insolescens : Quale tibi videtur betu^Jicium 
mece vocis ? Insigne, ait, et ita ut ipsefugissem timore pari, nisi mihifuisset per- 
spectui tuua animus et tua progenies. 



praecedit. Hoogstratan. Gudium secutus, delet est. — 12 Gudius : Jubetque 
vocem premere : ea re ille insolens. Contendit enim, in Cod. quo iisus sit, i. e. 
Pith, deesse tunc, a Pitboeo nimis audacter excogitatum. Multis autem dis- 
putat de usu vocularuui ea re, pro ideo, ea de causa. Pluiimi tamen tunc re- 
tinent; sed Cuningbamus edidit contra ille insolens ; Brotier. tunc iste insolens. 
— 13 opera. Nevelet. Ursin. ediderunt: Qualis tibi videtur opera hac v. m. 
Desbillon. Qualis videtur tibi opera hac v. m. Sed in Mss. hcec abesti V. Gud, 
In Cod. Dan. est, Qualis tibi vocis mece videtur opera, teste Rigaltio. Recte 
reponunt Gud. et Salmas. ad oram libri lectionem, quam dedimus. [Anton, 
legit : Qualis videtur vocis opera tibi mea.] — 15 simili fugissem metu. In Mss. 
Pith. Rem. et Vett. Editt. ut Rittersbus. Nevel. Rigalt. 2. simili fuissem in 
metu. Sed recte placuit viris doctis lectio Codicis Danielis simili fugissem 
metu. Praecedit enim ' fugientes ipse exciperet;' item ' exitus notes pe- 
tunt.' Fuit etfugit in Mss. seepe confusa fuisse, apparet ex Not. Heinsii ad 
Ovid. Ep. XVII. 192. i. Amor. xi. 15. Faber, ut succurreret metro in vulgato 
fuissem, scribebat fuvissem, sicut Plautus fuverim, et Lucilius adfuvissemus, 
ab antiquo /uo, extulere. Cf. Fabri Notas. 



HOTM 



15 Simili fugissem ^Simili fuissem 
in] metu] Quod exemplar Danielis 
habet, et sensui Phaedri meo judicio 
accommodatius. Videtur Fabro ratio 
earminis postulare fuvissem sitniliter, 
cum legatur apud Plaut. in Poen. 
' Quo genera gnata, qui paircutcs fij- 



verint,' pro fuerint. Idque a verbo 
fuo, quod nee Virgil, ipse in Mn. re- 
fugit : ' Tros Rutulusve fuat.' For. 
mat auteni ex sese, fuvi, ad eundem 
ferme niodum quo dicebatur pluo^ 
pluvi. 



Delpli. et Var. Clas. 



Piucdr. 



E 



6(5 PHiEDRI FABULARUM jESOPIARUM 



FABULA XII. 



CERVUS AD FONTEM. 

Laudatis utiliora, quae contemseris, 
Saepc invcniri, haec cxerit iiarratio. 

Ad fontem Cervus, cum bibisset, restitit, 
Et in liquore vidit effigiem suam. 

Ibi dum raraosa rairans laudat cornua, 5 

Crurumque nimiam tcnuitatem vituperat ; 
Venantum subito vocibus conterritus. 
Per campuni f'ugere coepit, et cursu levi 

Hcec fahula ostendit ilia qua spreviinm esse uliliora quam quce laudavimun. Cum 
Cervus potasset ad rivum, substitit, ct intuitus est suum simulacrum in aquis. Jbi 
stupens dum laudat cornua arboreu, ct damnat 7iimiam frracilitatem tibiarum, tur- 
batus repente clamoribus venantum co-pit nufugere per agros, et fe/ellit canes 



1. 2 In Cod. Dan. hi versns ita exiiibentur : Sctpe esse vtiliora, quce contem- 
seris, Ejusce rei testis hcec narratio est ; pro quo Heinsiiis legi jubet : Sa-pe esse 
facta utilia, qua; contemseris, Ejusce reji testis hcec narratio est ; vel ad vestigia 
libri sciipti melius : Sirpe esse utilia, more quce contemseris, Ejusce reji t. h. 
11. e. \\X more sit aut de more, quo scnsu passim occurrit, atit positum pro 
stulte, ut Jib. III. Prol. 47. quae posterior cxplicatio, judice Biirmanno, 
omni veri specie caret. Itaque hie rejicit emendationeni, utpote niinime 
necessariani. Ferri tamen posse putat ox Codice quod profertur, Sccpeinve- 
niri, testis est narratio. Bentlei. edidit, Scepe inretiiri, testi.'i h(cc narratio est ; 
Cuninghamiis, testis hac narratio; Neveletus, Laudatis utHiora qua temseris 
Scepe invcniri, hcec erit narratio. Nam Cod. Kern. vs*. 2. habet here erit 
narratio. Scaligcr ad oram Editionis Kigali, qua utebatur, ascripserat, 
.sibi hos priores versus non videri esse a Phvrdro profectos, quos etiam 
Pi)ilipp. omisit. Sed liurmannus nondum potest induci, ut haec a librariis 
profecta credat. Pithoeus edidit, cxerit, ut vero est simile, ex Codice. 
p cxerit uou coiiveuit h. 1. asscrit, quod Hcins. proponit, facilius possit 
ferri.' Anton.] — 3 Ad fontem. Romulus dcfurdc. — 4 Effigiem. Cod. Dan.fagi- 
em. Hinc conjicit Heins. Et in liquore vidit ut facicm suam.— 7 Subito. 
Gudius, su6j7is. — S Levi. Schefferus mallet k'l'Js, quod non damnat Burnian- 

NOT;E 

2 E.veritli Prodit et notum facit. tantum ' pro ' uatantinm.' 

7 Venantum'] Ut Virgil, sappe ' n.i- 



LIBER T. FAB. 12. 67 

Canes elusit. Sylva turn excepit ferum. 

In quaretentis impeditus cornibus, 10 

Lacerari coepit morsibus saevis canum. 

Tunc moriens vocem banc edidisse dicitur : 

O me infebcem ! qui nunc demum intelligo, 

Utilia mihi quam fuerint, quae despexeram, 

Et, quae laudaram, quantum luctus habuerint. 15 



celeri cursu. Turn subiil saltus, in quibus retentus cornibus ramosis ccepit discerpi 
diris deritibus canum. Tunc fcrtur moriens misisse hanc vocem : O me miserum, 
qui nunc tandem video quam ea me juverint qua; contemseram ; et quam ea, qute 
laudaveram, m\\\\ fuerint perniciosa ! 



n«s, sed tamen viilgatam lectionem letinet, quia cursu led magis poeticum 
est, lit lib. III. fab. 2. 10. 'veloci saitu,' et in vnli^ata lectioiie inagis mos 
Pha?dri et alioiiuH poetaiiini servatiir. Cuniugiiainns, gyro levi. — 9 Excepit. 
Anon. Nil. et Komuliis Divion. suscepit. — 10 Sciiefferus dnbitat, an rectius 
sit retentus impeditis, ut impedita coinna sint raniis in)plicatis devincta. Ego, 
cum similes lociitiones nlioqiie niodo eniintiatie defend! possint, vuigatam 
retinendani esse oenseo : nam cornua feii inter densos arboinm ranios liaese- 
lunt, et ids quasi vincnlis ipse impeditus fuit cerviis. Sic Salliist. Jug. 53. 
' elephantt impediti ramis aibornm.' Burmannus. Gnd. pro retentis conjicit 
retensis, i. e. repandis. — 12 Edidisse. Cod. Dan. dedisse vocem hanc, pro quo 
Heinsius legit : edidisse vocem hanc. Sed nil mutandum. — ]3 Intelligo. Heins. 
intelligam — 14 Mss. Pith, et Rem. Ut ilia mihi quam profuerint. Itaqiie 
niultte editiones ^ .Ut ilia mihi profuerint, q. d. Sic Pithceus, Kigalt. 2. Nevel. 
Ursin. prima Bnrm. Funcc. Lallem. Sclieff. Brot. Didot. omisso r^ quam, 
qiiod videtur esse e-glossa. Ut autem liic est, quantum, et habet vim inten- 
dendi. Sed in Cod. Dan. est, Utilia mihi quam fuerint, quod respondet prin- 
cipio fabul*. Habet etiam Romulus : quce mihi utilia erant, vituperavi. 
Recte igitur viris doctis placuit altera Cod. Dan. lectio. — 15 Hie versus 
Heinsio immerito videtur delendus. 



NOTjE 

9 Elusit] Elegantissime dictum de Ferum] Ferus pro fera usurpatnr, 

illis flexibus, circuilibusque implici- ut Virgil. ' In latus inque feri cur- 

tis, et in se redeuntibus, quibus fera; vamcompagibus alvum.' Atque etiam 

insequentes canes eludunt. Vulgo, Pliapdr. ' Turn gaiidens ferns Bobus 

les meltent ai d^aut. quietis ccepit agerc gratias.' 



68 rHyliURl FABULARU.M ^SOPIARUM 



FABULA XIII. 

VULPIS ET COllVUS. 

Qui sc laudari gaudent verbis subdolis, 
Sera daut poenas turpes poenitentia. 

Qui latatur se laudari sermonibus fraudulentis, solvit ferme semper panas pani- 



1, 2 Mss. Pith, et Rem. Qui se laudari gaudet verbis subdolis, Fere dat pa- 
nas turpi pcenitetitia. Vid. Brotier. Contra in Cod. Dan. qiiem etiam vocant 
sclicdas regias, s. Vossianum, reperlt Rigallius, Qui se luudari gaudtnt verbis 
subdolis, Sera dant poenas turpeis pcenitetitia, qiiod Sclieffero longe videbatur 
rectius. Vid. Gud. et Oiiyeti Notas. Ita factum est, ut locus vario niodo 
solicitaretur. Pitliceus, Kittcrslius. Nevel. Meurs. Fieinsliem. Rigalt. Ed. 2. 
I'isin. Schiracli. (Clav. P. i. p. 88.) Brotier. Bipont. Dobillon. Miichler. 
alii, Icctioneni Codd. Mss. Rem. et Pith, secuti, edidenint : Q. s. /. gaudet 
V. s. Fere dat poeuas turpi pcenitentiu ; ut/ov sit pierunique, quo seiisu occur- 
rit apud Tcr. I'liorm. ii. 3. 16. ' rnri fere se continebat.' Cf. Desb. ad h. 1. 
Ncque tamen lectio turpi pcenitenlia potest adiuitti, quia nou est turpe com- 
niissornm prenitcntiani agere. Gudius quideni poenitentiam dici turpem pu- 
tat, quia decipiatur, qui verbis subdolis laudetur, sed male. Nam qui deci- 
pitur, pcenas dat turpes, non pceixitentinm agit turpem. In Cod. \'oss. 
scriptum erat, teste Heinsio, Sertr daut popnas lurpes poenitentia. Sed Cod. 
Voss. non alius est, <)uam Cod. Panielis, (Vid. supra de Codd. Mss. N. 3.) in 
quo paulo ante dixi legi, Sera dant pcenas turpeis jioenitentia, Vidctur igitur 
lectio, Serce dant pwnas t. pamiteutite, esse a nianu secunda, cum sine dubio a 
manu prima sit lectio, quam paulo ante protuli. Uiversae enim unius eju8- 
demque Codicis lectiones probant,Codiceui Danielis s. Voss. pluribus in locis 
a scriptore fuisse correctum. Cf. Schirachii Clav. P. i. p. 88. Sera d. p. t. 
paiiitentia receperunt Hoogstratan. Santoroc. Funcc. Bnrraann. Buchner. et 
tuetur banc lectiouem cl. Lang, in Prolegg. ad Edit. Pliadri p. 20. quae 
tamen displicet Bentlcio et Heusiugero. F"orlasse tamen lectio sera paeniten- 
lia fcrri potest, si ita explicetur, ut nou sit poena ob panitentiam, sed poena, 
quffi consistit in seia pa-nitentia, qiiem ad modum dicuiit ;jana capitis. Bent- 
leius legit, Fere dant panas turpi panitcntia ; Salmasius; Sero dant poenas 
turpi poenitentia, vel Sere, pro sero; Cuninghamus ; verbis gaudet subdolis, 
Sera d. p. torpens pa-nitentia ; Lallemant. gaudet v. s. Sera dat poenas turpes 
poenitentia. Lectio a me recepta, quse prapter Heusingerum etiam placet 
Tzschuckio, firmatur auctoriiate Cod. Danielis. Versum autem 1. in plurali 
esse cfi'erendnm, docent cum Romulus Divionensis (lib. i. fab. 14.) tuoi 

NOTiE 

Ad banc fab. Horatius : ' Plerum- 2 Sera dant pcenas turpes [...gaudet... 
que rccoct'is Scriba ex quinqueviro Fere dat p. turpi^ poenitentia] Non 
corvum deludet hiantem.' abs re quibusdam rectius videtur, 



LIBER I. FAB. 13. @9 

Cum de fenestra Corvus raptum caseura 
Comesse vellet, celsa residens arbore ; 
Hunc vidit Vulpis, deinde sic ccepit loqui : 5 

O qui tuavum, Corve, pennanim est nitor ! 
Quantum decoris corpore et vultu gcris ! 
Si vocem haberes, nulla prior ales foret. 
At ille stultus, dum vult vocem ostendere, 

tudine indecora. Cum Corvus sedens in arhore alta vellet comedere caseum rajduui 
de fetiestra; Vulpes hunc videns incipit loqui ita: O Corve, quanta est elegantia 
tuaruTh pennarum! Quantus te ore et corpore refers/ Si tibi vox esset, fores prima 
ex alitihus ! Verum hie matesanus, volens ostendere vocem, demisit rostra caseum, 



Ulmensis, turn Anonymns Nil. in qui))us omnibus iste versus sic exhibetur : 
qui se laudari gaudcnt verbis suhdolis, vel, qui se laudari verbis subdoUs gaudent. 
De hoc loco v. quoque J. F. Gruneri Observ. in Phaedruin. Jen. 1745. — 
3 Fenestra. Heins. conjicit canistro, qiiam emendationem satis probabilem 
existimat Biiiin. In canistris enim panis, edulia, et coenaruni reliquije lepo- 
nebantur. Vide, quae citat, ioca Hor. Sat. ii. 6. 105. Virg. lEn. i. 701. <*tc. 
Sed non satis constat, hie agi de leliquiis coenae ; sed de caseo, qui forte ve- 
nalis expositus erat in tabernae cujui>dani fenestia. — 5 Ms. Rem. Vulpis huiic 
vidit, dehinc s. c. /. Ms. Wissenb. Vulpis hunc vidit, dtinde s. c. I. lUud deinde, 
prasterquam quod metrum id postulet, vera est atqae huic loco conveniens 
lectio. V. Gudius. Cod. Dan. teste Rigaltio, Vulpes ut vidit, dehinc s. c. I. 
Ms. Voss. i. e. Cod. Dan. Vulpes ut vidit, deinde s. c. I. alterutrum esse videtur 
a nianu secunda. Heinsius mallet: Vulpes adivit, ddnde s. c. I. Sed recte 
hanc emendationem rejicit Burmann. vidit enim, non niovendum. yEsop. 
fab. 208. aK'Jiitril 5e rovrov Beaaafj-evr) ; et ita Aphthonius. Salraasius. Vtdpes 
ut vidit, sic dehine c^l. Burmaiinus probat deinde sic ccepit, quod etiani placet 
Bentleio et Hario, At non paucae Editiones habent, dehinc sic occoepit, ut 
Rittersh. Risalt. 2. Ursin. Santoroc. Hoogstrat. prima Burm. al. Sed Neve- 
let, edidit, Hunc vidit vulpes, dehinc sic ccepit loqni. — 6 Cod. Dan. O quis pin- 
narum. Anon. Nil. O quis t. c.p. vigor est. — 7 Decoris. Cod. Dan. decorem, quod 
praefert Salmas. ad marginem libri, teste Gudio. — 9 Heinsius notat ad h. v. 
* Mss. habent latiorem dujn, et dum etiam. Lege igitur : Ad ilia, latum, dui.i 
vult vocem intendere, Emisit ore caseum. latum caseum, i. e. qui fertur.' At 
Bentleins : ' Codex alter sic locum exhibet : At ille, dum etiam vult vocem 
ostendere latiorem, Emisit ore caseum.' Sed nescio, in quibus libris viri docti 
istas lectiones invenerint. Namque in Mss. Pith. Rem. et vet. Edit, est : 
At ille stidlusdum ndt vocem, 8fc. teste Brotierio. Neque etiam Gud. et Rigal- 
tius eas inter lectiones Cod. Danielis memorant. Contra Anonynius Ni- 
lantii habet: ille dum vult ostendere vocem latiorem (quod Burmannus ex 
altiorem, Bentlei. ex elatiorem depravatum credunt) emisit caseum. Unde 
dum etiam sit, nescio, quod tamen receperunt Bentlei. Cuningh. Sana- 
don, Philipp. Lailem. hoc modo : At ille dum vult etiam vocem ostendere ; 

NOTiE 

quod exemplar Danielis suggerit : minus invidiaeque.' 
Sera dant pcenas turpeis pcenitentia. 8 Nulla ales~\ Usitatior est ales a- 

Z Cum de fenestra Corvus'] Hue per- pud Poetas ma^culino genere ; ali- 

tinet Horatianura illud Epist. 1. ii. quando tamen et foeniinino icgitur, nt 

' Sed tacitus pasci si posset corvus, in hoc loco, 
haberet Plus dapis, et rixae niulto , 




70 PII^DRI lABULARUM TliSOPIARUlM 

Emisit ore cascum ; qiicm cclcriter 10 

Dolosa Vulpis avidis rapiiit dentibus. 

Turn demum ingemuit Corvi deceptus stupor. 

^ ^ "sk T^ 

Hac re probatur, ingenium quantum valet, 

fjucm Vulpes versipellis slatini arripuil dente avido. Tunc stupidus Corvus delusus 
iledit gcmitum. Hac fabula probat quid possit ingenium, et sapientiam semper 
prmstarc virtuti. 

nisi qiirxl llentlei. cdiderit : At ilk duni eliam v. vult ostendere. Fnistra. 
Tueri eniin potest stuUus locum suuin, piobaiitc Biirmanno. Mox enim 
respondct tw coni stupor; et Pluvdnis similiter loquitur lib. i. fab. 15. 7. 
' at ille stidtus,' Cum etiam in libris scriptis inveiiiatur h.rc vox, milii qui- 
(leiu noil temere ejicienda videtiir. Neque opus est einendatione Heinsii, 
vocem intenderc ; nam, ex mente Bentleii atque Hurmanni, non corvns volu- 
isse tollerc totis viribus vocem putandus est. Sufficiebat, si modo aperiret 
03 ; etsi dicat Gritcus : fieydKa (Kpay^v. Multo minus Gebhardi voce os 
tendere placcre potest. Vid. Ej. Crepund. lib. m. 10. — 10 Emisit. Sic legitur in 
t^odd. Mss. Pith. Rem. Anon. Nil. Editt. Vett. multisque aliis. Alii, ut 
Lalleni. Dimisit ; Salmas. Demisit. At Biirmannus, quem seqnitur CI. 
Scliulze, legi jubct Aniisit ; nam emittere usurpari dicit, nbi volentes et 
conscii t'acti nostri, aliquid aut e manu, ant ex ore, ut vocem, ant oculis, ut 
lacrymas mittimus, sed amittere, nbi quasi imprudentibus et insciis, et invitis 
aut negligentibus aliquid elabitur; emiltcre \ero hie esse removendum, quia 
non spontc credendum sit eorvum emisisse caseuni, qui decepto et im- 
prudcnti elapsus sit. Sed cum in altera fabula Gr;roa sit ^a\wv rh Kpeas, 
/xeyaAa fKpayfu; in altera ^i\f/as rh Kpeas fieydXas (KeKpayet ; a[)ud Aphtho- 
nimii vero rhu rvphv fK^aXuv, aveKpaye ; atque etiam liomulus liabeat, oi'e 
pate/acto oblitus caseuni dcjecit; corvus dedita opera caseum abjeoisse pu- 
tandus est, (pio melius vocem posset ostendere. Dixit autem Pluedrus 
emittere ore cuscum, ut Cs!s. dc B. G. i. 2j. 'scutum manu emittere, et nudo 
corpore pugnare,' quo \oco emittere est abjiccre. Itaque recentiores Edito- 
ves rccte rotincnt vidgatiim Emisit, ut Broticr. Bip. Desbillonius, Langius. 
Aptius etiam putat Ci. Tzschuck. [)ropter sequens ore, et impetuiu motae 
vocis. At vero recte etiam dicitnr amisisti ore cuseum, ut Plant. Mil. Gl. ii. 
5, 47. ' amisisti manibus privdam.' — 12 Turn demum. jNIss. Tunc. v. Heinsius : 
Anon. Nil. tunc demum; sed Romulus, nunc corrus ingemuit. — 13. 11 In Codd. 
Pith, et Rem. scriptum est : Uuc re probniur, quantum ingenium valet ; in Cod. 
vero Pith, rh et vs. It. abesf, ita ut legator Mrtuie semper prtendet supientiu. 
Hos duos versus delendos et spurios notavit ad margineni Heinsius, quia 
Pha?drus, (juo fabulap peitiueant, sirpe ante ipsani narrationem, raro post 
narratam prodit ftibuiam, non vero utroqne simul loco. Heinsii seutentiam 
jam olim probabant Bentleius et Hariiis, quos dcindc alii sectiti sunt, ut 
Sanadon, et Philippns, qui illos versus expnnxernnf ; Kohlius in Comment, 
crit. Pentadec. i. Loc. 49. p. IIG. cjiciens non solum vs. 13. II. sed etiam 
autepenulliuium, nullo profecto jure ; Heusingerus, qui vs. 13. 14. nncis 

NOT/E 
12 Tum Corvi deceptus stupor] Tunc qims, ut dixinuis ad fab. 2. 
Corvus stupidus deceptus ingenmit. 13 Ingenium quantum valet] [Q. i. 

Sic Catull. ' Talis iste mens stupor, v.] Hie non m necat more aniiqno. 
nihil videt, nihil audit.' Hie loqnendi 14 Virtute] Id est, vi et fortitu- 

inodus usitatissimus est apud anti- dine. 



LIBER I. FAB. 13. 7l 

Virtutc ct semper pras valet sapientia. 



inclusit ; Lessingius, Tzsciiuckiiis, ut oiuittam alios. Bmnianiius, etsi oi non 
multiim placeant lii versus, tantiim sibi tamen iion pennittit ; sed cum Ne- 
veleto transpositione iiicderi aliquantum vcrsui primo credebat (ingenium 
quantum lutkt), secuiidimi veisum facile abire patiehatur. Gudius, cui olim 
accedebani, veisiini i:$. utpote a glossatore additam, ejiciens, vs. 14. corvo 
tribuit. Legit autein, cum et in Cod. Pitb. desit : Virtuti semper profvalet 
sapientia. Mam vs. 13. putabat esse inepticium, formatum ex Ausonii dis- 
ticho in Severum Pertinacem (vid. not. Giid. adli. 1.); in Cod. fabularum 
^sopiarum Wissenbuigensi ne volam quidem hnjus versus extare; suave et 
elegans esse in PliEpdio, si quid amplins piaeter TrpofivQiov ei eirifjivQiovlecXortm. 
e fabula nionere velit, id pleruiuque \iuo yvuniK<^ versiculo ad finem fabulise 
aliis disserendum committere, ut lib. i. fab. 26. 12. iii. 7. 27. in. 17. 12. iil. 
11. 7. 'ingemuit ' autem idom valere, ac cum gemitu dicere ; id quod exeni- 
plis firmare studet. CI. Schiiachio Clav. Poet. P. i. p. 291. Gudius optime 
jndicasse videtur. Ista enim eniendatione elegantiam fabulae natara esse 
contendit; elumbem leddi sententiam, si inter vs. 12. et 11. interponatur 
vs. 13. secundum banc Gudii lectionem sensum fabulaj etiam bene sibi con- 
stare, ob ipsam sententiam, quam ei prajposuerit Phaadrus ; ueque euini 
corvnm sibi virtutem, sapientiam vulpi tribuere,quemadmodum Bentleius in- 
terpretatus sit; sed queri, sibi, quamvis prsestanti et voce et ceteris fere 
rebus omnibus, ut putat, tamen hie defuisse sapientiam. Duce Gudio 
Hoogstratanus vs. 13. e sua editione ejecit, atque etiam Richterus suspectuni 
habet. Ursinus, pra;eunte Rittershusio, edidit, virtuti prcevalet, probante 
Salmasio ad ^El. Spart. p. 97. et ad oram libri : it. in Exercit. Plin. p. 6, 
At Bartbius ex Cod. Pith, legi jubet ; Virtute semper pravalet sapientia. 
Adv. lib. XV. cap. 2. et ad Gratii Cyneg. p. 36. et ad Theb. iv. 662. Ex- 
plicat antem Virtute per robur, vires ; qnemadmodum et alii interpietati 
sunt, ut Salmasius locis paulo ante citatis. Alii alia tentarunt. Buchne- 
rus Virtutem et semper p. s. suspicatur; Gruneius, Obss. in. Phiiedr. p. 14. 
legit et interpungit : Hac re probatur, ingenium quantum valet. Virtute ut 
semper p. s. ut Pha^dri mens sit: quamvis liaec fabula doceat, multum 
saepius valere ingenium, i. e. calliditatem, qua vulpes caseum acceperat : 
tamen sapientia plus semper virtute, quam calliditas dolis efficere po- 
test. Bipontini vs. 13. et 14. a rcliquis separates ediderunt; sic tamen 
interpungunt : Hac re probatur ingenium : quantum ailet Virtute, itu semper 
pravalet sapientia. Desbillonius, retinens vs. 13.tantummodo vs. 14. spurium 
habere videtur. Sed etiam sunt, qui istos versus genuinos judicent, ut Bro- 
tier. Jakob. Lallemant. Legit autem et interpungit Brotier. H. r. p. i. q. 
valet. Virtute s. p. s. Ita et Lallcm. nisi quod hie ediderit quantum ingenium, 
ut m non elidatiir, quemadmodum volunt Faber, Prasch. Rittershus. Func- 
cius. Si quid ego judico, versus 13. et 14. recte a viris doctis Phredro 
indigni et insititii liabcntur. Ut enim taceam, neque isi Romulo Div. neque 
Ulm. neqne apud Romulum et Anonyuium Nilantii istorum versuum uUum 
extare vestigium, (qnibus quoad vs. 13. adjungere possis Codicem Wissen- 
burgensem,) in quo ultima pars fabul* sic redditur: ' Tunc vero corvus in- 
gemuit, stuporc deceptus : niulti quod viribns non possunt, sapientia expli- 
cant ;' omisso v. 13. non pauca sane impediunt, quo minus statuamus, versus 
memoratos a Pha?dro esse profectos. Virtuti enim quis aptus hie locus sit, 
vix potest intclligi ; nam earn frustra in corvo quapras. Delude rh valet vs. 13. 
etprccvalit vs. 14. sine efficacitate repctitum, offendit aures. Porro ininquani 
in una cademque fabula reperitur el Promythium et Epimythiuni. Sed jam 
in prologo fabula- vim vere exposuerat Phaedius. Neque etiam quantum valet 
hoc nexu Latine dici potest ; dicendum erat quantum raleat. Denique cum 
sapientia sic ad calliditatem et astutiam pertineat, rede dubitat CI. Tzschuck. 
an ita dicere lueat. Quodsi vero proprie intelligatur, et sapientia et virtus 
a fabula sunt aliena. Cf. Burm. et Tzschucke. 



rZ PH/EDRI FABUL\RUM yESOPIARUM 



FABULA XIV. 



EX SUTORE MEDICUS. 



Malus cum Sutor, inopia deperditus, 

Medicinam ignoto facere coepisset loco, 

Et venditaret falso antidotum nomine ; 

Verbosis acquisivit sibi famam strophis. 

Hie cum jaceret morbo confectus gravi 5 

Cum Cerdo imperitus, oppressus pauperiate, incepisset exercere medicinam in 
loco uhi non erat notus, atque venderet medicamentum pro vero antidoto, comparavit 
nilii nomvn prcrstigiis verhorum. Cum hie decumberet affectus morbo gravi, Rex 



1 Deperditus. Bentlei. proterritus. Sed proterrere est, injecto terrore in 
fiigam dare, quod liic nullum locum habet, notantibus Haiio et Bnrmanno. 
Sntor enini, videns se, imperitia suae artis nobilern, quaestus amplius facere 
non posse, spoute deserit patriam, sperans, se ignoto loco medicum posse 
agere, et rem facere. Cf. Burm. Schefferus mallet inopiaque perditus, citra 
necessltatem, cum deperditus probum sit. Bothins : ' Cum perditus, immo 
etiam deperditus egestate, amore, luxu, bene dicatur, de aiitem significationem 
eimplicis verbis tantum augeat, Burmannus vulgatam retinet, cui antipulor.' 
— 4. 5 Lessingins Zur Gesch. der ^Esop. Fab. p. 245. hos versus suppositi- 
tiis annumerat. Sed jam olim Kohlius, Comment, crit. Pentadec. i. Loc. 49. 
vs. 5. spurium judicavit ; etsi veniam det quarto. Cum enini iste, salvo et 
incolumi sensu contextus, non tantum abesse queat, sed etiam, si recipia- 
tur, sensum alioijui bonum satis et comniodum disturbet ; cur, inquit, nobis 
religiosit, eum exturbare ? Kohlio assentit CI. Jakob, qui vs. .5. putat de- 
lendum, nee sine ratione ; probantibus Censoribus cruditis. Vid. A. L. Z. 
ann. 1785. ii. 281. Coll. Ephemer. Gothan. aun. 1785. p. 411. Etsi vero hie 
versus salvo sensu contextus et salva fabulie vi abesse potest ; ego tamen 
tantum milii non permitto, ut duos Pliaedri versus ejiciendos censeam ; etsi 
probe sciam, vs. 5. non carere difficultate. Quodsi enim omnes versus in 
priscis scriptoribiis, maxinie in Phapdro, vel spurii et supposititii, vel inter- 
polatijudicandi essent, qui aut rectins possuntexprimi, aut superflui ineptive 
videntur, quot quaeso essent vel emendandi, vel rjiciendi ! At vera artis cri- 

NOT.E 

2 fgnoto loco'] Peregrino in loco ubi verborum. Metaph. Stropha; enim 
eum nemo noverat. proprie laqnei sunt deripiendis et 

4 Verbosis strophis] Id est, laqueis captandis feris aptae, a ffrpe'^w, f<?r<fl. 



LIBER I. FAB. 14. 73 

Rex urbis, ejus experiendi gratia 

Scyphum poposcit : fusa dein simulans aqua 

Antidoto miscere illius se toxicum, 

Combibere jussit ipsum, posito praBmio. 

Timore mortis ille turn confessus est, 10 

Non artis uUa medicae se prudentia, 

Verum stupore vulgi factum nobilem. 

Rex advocata concione haec edidit : 



eivitatis, exploraturus illius scientiani, petit calicem, in quern infundens aquar/i 
finxit se miscere venemim, cum antidoto ; deinde jussit exhaurire, proposita tner- 
cede. Turn Sutor fassus est metu mortis se non evasisse medicum ulki aHe ef 
exercitatione, sed sibi acquisivisse hanc famam inscitia vulgi. Rex vocatis civibus 



ticae ratio postiilat, ut textum, non ipsum anclorem emendemus. Si vs, 5. 
extnrbetur, narratio clandicat. Male enim istacohaerent : ' Verbosis acqui- 
sivit sibi famam stropbi8...Rex urbis ejus experiendi gratia Scyphum popos- 
cit.' Itaque si quid ejiciendum est, non vs. 5. solus, etiam 4. debet ejici, quod 
volebat Lessingius. Sed retineo utrnnique. Nee desunt, qui malint Phap- 
drum oscitantiffi argnere, quam temere duos ejirere versus. — 9 Combibere. 
In Codd. Mss. est : Bihere jussit ipsum posito prcemio, quae varie supplere 
conati sunt viri docti. Vnlgatiim est Hoc bihere, quod est in Editione Pi- 
thflpi. Neveletus edidit Bifcerej. i. p. p. mallet t amen Hoc bibere. Heinsius 
Obbibere ; sed nondnm satis tuta est hnjus verbi Latinitas ; neque etiam 
verosiniile videbatur Gronovio, ex Integra voce priorem syllabam evanuisse. 
Richterus in Spec. Obs. crit. et in sua Phaedri editione ingeniose profecto 
conjicit Ebibere. Dicit enim, librarios plerumque literas versuum initiales 
omisissp, iit videlicet eas minio pingerent. Quae conjectura ita placnit 
Bentleio, Brotierio, Lailem. Desbillon. ut reciperent in contextum. Sed 
recte observat Burmannns, Pliaedri fabulas olim non per versus dispositas, 
sed continiio sermone conscriptas fuisse a raonachis, ut e Nilantii, Romnli, et 
aliorum fahulis appareat, quas varie etiam interpolarint. Atque etiam 
Brotierins, qui Cod. Ms. Pithoei in manibusbabuit, testatur, Phaedri fabulas, 
ut prosani, non ut versus, a librarlis descriptos fuisse. Gronovins docet, 
ultimam syllabam in toxicum potuisse absorbere sequentis vocis primani, 
nnde ille facit. Turn 6i6ere ; quod rejicit Burmannns. Quae enim esset sca- 
brities, ddnde simulans, vet. Turn bibere jussit, et mox sq. itenim versa sVic 
turn confessus est? Quare mollins judical toxicum Combibere jussit, laudans 
Hor. Od. I. 37. 28. Ovid. Met. vii. 287. Nihilo vero secius vultratum ser- 
vari posse putat, quia jubere bibere, dare bibere fere solennes sunt looutiones. 
Equidem Combibere jussit recepi cum Bipontinis, nee immerito. — ^11 Medicce. 
Mss. Pith, et Rem. medicum ; sed medica est ex emendatione Heinsii et 
Gronov. Vnlpatum tamen praeter Nevelet. Rigalt. 2. Ursiu. al. retinent 
Lailem. Brot. Uesbill. — 13 Edidit. Ita pro addidit primus Gronov. legi vo- 
init, quae conjectura etiam in mentem venit Heinsio, quibus deinde obsecuti 
sunt alii, niaxime Burmann. Brotier. Bipontini, al. Gudius et Wolf, tuenlur 
addidit sc. iis, quae advocata in concione sutor ipse fatebatur : putat enim 

NOTyE 

6 J2ca;ur6u] Qui summani tenet, et vocabantur singularum urbium lec- 
regit in Urbe. Atque sic antiquitus tores. 



74 PH^DRI FABULARUM ^SOPIARUM 

Quantas putatis esse vos dementiae. 

Qui capita vestra non dubitatis credere, 15 

Cui calceandos nemo coramisit pedes ? 
Hoc pertinere vere ad illos dixerim. 
Quorum stultitia quaestus impudentiae est. 



sic argucbat : QuanlcB exktimatis vos esse stultitice qui non timetis committere illi 
vitam vestram, cui mtllus credidit pedes calceis induendos ? Affinnaverim vere hoc 
spectare illos quorum audacia/acit rem ex fatuitate raultitiidinis. 



Wolfius, procul dubio legem prius coegisse ipsum sutorem publice confiteri, 
quae privatim regi fuerat confessHS, vel ipsum ea concioni exposuisse : non 
extra veii speciem, judicante Bui manno ; non enini Phaedium solere omnia 
exequi, et ilia verba ederc et addere solenniter librarios confudisse. Mihi 
tamen, si addidit retineatur, et paulo ante inemorata supplenda sint, narratio 
paulisper claudicare videtur. Alia res esset, si Phaedrus dixisset : Concione 
advocata combibere jussit ipsum cet. Rex hdic addidit. Desbillonius paruit 
lectioni vulgattt, addidit. — 15 Dubitatis. Heinsius dubitetis e conjectura, 
quod non est spernendum. — 16 Commisit. Sic vnlgo legitur ex Cod. Pith, 
recte ; metro id postulante. Meursius et P'aber niallent commissit, (\uo(\ per 
archaismuni est pro commuerit, ut pugnassit, pro pug7inverit. In Editione 
Pithrei et Rittersh. est commiserit : sed Frcinshem. Srhefi'. alii recte probant 
vulgatum commisit, ut sensus sit: vos nunc ei committitis capita vestra, cui 
nemo antehac commisit pedes, seu, ut ait Grouov. voluit locure calceos fa- 
ciendos. Heins. conjirit committat. — 17 Hoc peilinere vere. Sir vulgo legitur. 
Burmannus, cui vocalisrepetitio ingrata videbatur, edidit : Hoc pertinere ad 
illos vere dixerim, ut vere cum t<^ dixerim conjungatur. Cui noniiiilli obse- 
quuntur ; sed retineo vulgatum cum Lallemant. Brotier. Bipontinis, Desblllo- 
nio ; quod detVndit Burmann. c Ter. Andr. V. 3. 14. ' eodem die istuc ver- 
buni vere in te accidit ;' nisi quis vclit vere in loco Piiasdri jnngerecum 
dixerim. — 18 In Mss. Pith. Rem. et vet. Edit, hie versus ita exliibetur: 
Quorum stultitia quastus impudentia est. Hoc testatiir Brotier. At Gudius 
in Ms. Cod. qui non alius est quam Pithcei, ait se reperisse imprudentia, 
quam lectionem tnctur e vs. 11. bujus fabula?, it. e lib. ii. fab. 3. 6. lib. iv. 
fab. 5. 48. An forte alterutra lectio est a manu seeunda .' Neveletus edidit : 
Quorum stultitite quastus imprudentia est. Sic quoque prima Rigaltii ; quae 
lectio Fabro non displicet. Gronovius et Harius stultilia nomiuativo casu 
positum crcdunt, hoc sensu, ut ipsa stultitia et iniperitia sit (|na-stiis, i. e. 
qnaestum pra^beat impudcntibus. Sed ipsi ditfidnnt huic expONitioni ; hiuc 
malunt quwstui. Sic Kreinshemius, legi jubens. Quorum stultitia quastui im- 
pudenliceest. Quastui autem dicuutur homines esse, ex quibus alii quaestum 

NOTiE 

15 Capita vestra] Cum caput sit cnim opponit pedes, 
praccipua corporis pars, nsitatissi- 18 Quorum stultitia quastus impu- 

mum est apud Cic. ut vox ilia usur- dentio' est] Id est, qui ita fatui sunt, 

petur pro vita. Elegantissinie antem ut quapKtus ad impudentes devolet; 

Loc loco usurpatur propter sequen- vel, ut lis sit quaestus, qui gnaviter 

tern vocem, pedes, augetque dicti impudentes sunt: ita Georg. Grae- 

acrimoniam, ex oppositione. Capiti viiis. 



LIBER I. FAB. 15. 75 

capiunt. Liv. lib. iv. 30. de sacrificulis ' qiiibus quajstiii sunt capti supersti- 
tionibiis animi.' Quastui, qiiod iiiiiltis aliis placet, piajft-rt Richterus et in 
contextum recepit, appiobante Heumanno; iiapc ita explicHnt: quorum 
stultitia impudentes homines iituiitur ad qutpsiuni suuni. Vid. N. B. P. 
XXVII. p. 606. Bipontini edideriint : Quorum stultitia qucrstui imprudenticB 
est, Sed durns videtur Burnianno diiorum dativornin concuisus, qui stuU 
titia ablativum esse putat, i. e. per quorum stultitiam. Deindc vis fa- 
bulae significat, praeferendiim esse impiidentia. Far enim, in libris scrip- 
tis legi imprudentia, pro impudentia; quid ad rem? Constat inter omnes, 
has voces saepe confundi. Itaqiie Ursin. Btirmann. Lallemaiit. Brotier. 
Desbillon. alii recte edidernnt : Quorum stultitia quastus iiripwietiticB est. 
Hanc lectioneiu etiam probant Faber, Gra^vius, Scheffer. CI. Tzsrhuck. 
Rittersbus. legit : Quorum stultitia qua-stiis impudentia est, ut sensns sit, qui 
per impudentiam suam qua?stnm et lucrum t'aciiuit apud homines stultos et 
imperitos. Sed recte non satis Latinum videtur Scheftero quastvm stullitice 
interpretari, qua;stum apud stultos. Est enim qusestus stultitiae, quern facit 
stultitia, quo seusu repugnat antecedentibus. Heinsius conjicit, Quorum e 
stultitia qucestus impudentia est, quae conjectura firmatur a Liv. xxv. 1. Cf. 
Burmauni Notas ad h. v. 



FABULA XV. 



ASINUS AD SENEM PASTOREM. 

In principatu commutando civium 

Nil praeter domini nomen mutant pauperes. 

In mutatione imperii, inopes mutant sapius nihil aliud nisi nomen sui domini. 



1.2 Civium. Rittersb. Nevelet. Rigaltii 3. Faber, Ursin, Brotier. al. ha- 
bent scepius. In Codice enim Phh.evat, commutando civium scepius ; alterum 
a giossatore ascriptum. scepius autem spectat ad sequeus mutant, ferrique 
potest; esse etiam in Coil. Rem. testatur Brotier, Sed placn ; \ii'' doctis 
civium. — 2 I 'rater domini nomen. ^evelety^n edid'it prater domini iimi .^, quod 
est in Codd. Pith, et Rem. Ita quoque Ursni. et Brotier. qm tnc ;■ mores, 
quia Romani Augustiim et Tiberiuni expert! fuerint diversis .sane moribus ; 
diversi quoque fuerint Caligula et Claudius, alter insanus, alter hebes. 

NOT^ 

1 In principatu commutando'] Ele- dicit Augustum, licet mutate impe- 
gans in hanc fabulani exemplum poli- rio, eadem magistratuum vorabula 
ticum legere est apud Taciturn, iibi retiuuisse, * Ne dimissis,' iuquit, 



76 PH/EDRI FABULARUM yESOPIARUM 

Id esse verum, parva haec fabella indicat. 

Ascllum in prato timidus pascebat Senex. 
Is, hostium clamorc subito territus, 5 

Siiadebat Asino fiif^erc, nc possent capi. 
At illc lentus : Quaeso, nam biiias mihi 
Clitellas impositurum victorein putas ? 
Senex negavit. Ergo quid rcfert mea, 
Cui serviam, clitellas dum portem meas ? 10 

Hac parva fabvla exevit illud esse cerium. Senex pavidus pascebat Aslnum in 
prato, Ille conlerritus advenlu repentino hostimn hurtahatiir Asinum ad fugam, 
ve caperentur. Verum hie gradiens lenle: Dic,amabo, mini credis victorcm mihi 
'Iiiturum binus clitellas? Senex negavit id factuium. Quid mea igitur interest cu- 
jus sini, cum debeain svmper ferre meas clitellas? 



Sed banc lectionem rejicit Censor eriiditiis in Ephem. Getting, ann, 
1784. Partic. 67. cum aberret longiiis a mente poetae. Rigaltii 2. 
Axen. Freinsh. Walch. propter domini mores, quae, lectio Scheffero placet, 
hoc sensii : nil mutant propter domini mores ; cum sint iideni, ct illins 
qui decedit, et illius qui subsequitnr. At vero propter non est in li- 
bris scriptis. Heinsius mores niutat in sortem. Nomen primus edidit Bon- 
garsius, testihus Scheffero et Ursino, cui recte viri docti obsecuti sunt, 
quia nuilus sensus esset, si legeretur Nil prater domini mores m. p. cum pau- 
pcres possiiit suos mores, non domini mutare ; sed tlominorum novornm 
mores possunt facile mutatos deprehendere. Vid. Burmann. et Wolf. Vindic. 
(liid. p. 80. sq. (.'onjiciebat etiam Heins. Nil prater dominum more mutant 
pauperes. — 4 Timidus. Meursius tumidiis, i. e. inipotenter dominans, ultra 
necessitatem et contra nientem Pluedri. Recte enim timidus, propter ea, 
quae sequuntur, de consilio fugSK asino dato. Cf. Fabii et Sclipfferi Not. 
Bentleius, emendandi prurigine captus, libris invitis, legit, pro timidus, qui- 
dam, quod recepit Brotier. ' timidus pascebat senex. Cum nullum uptins sit 
sent epitiu'ton, nescio quid in mentem venerit viris doctis, vel tMmj'dus, vel 
quidam supponere, de quo Phacdrus nunquam cogilavit. Non tamen ideo 
repudiari debet, quia quidam semper a Phaedro adjectivo, nou substantivo 
jungitur. Quid enim est, quaeso, senex, nisi adjectivum? svque ac maritus, 
jrrtrrw/Hs, ppttt/rtns, quibus omnibus ?)ir, aut homo subest.' Burmann. — ti Asino. 
iiurmauiio persuasum est, Plisdrum scripsisse, Sitadebat asinum fugere, de 
quo docte disputat; sed tamen a vnlgatis mutandis abstinct. Mittanius 
haec ; legant Notas Burmanni, quorum interest, coll. Tzschuck. qui nescit, 
an Burm \evQ. \f\\\ usimtm.... possent. Bentl. posset, invito Burmanno, quern 
vide. — 10 Dum portem. CI. van Beigeii. Obs. crif. C. xxvi, p. 50. (>ntat lo- 
j.'endum vcl, dum porta ; quia dum iudicativum amat, si pro quamdiu, vel donee 
ponitur, vel cum portem, quod mallei, laudans Burmannum ad lib. iii. fab. 
10. 13. ubi hie docet, particulas cum et dum sa?pe esse permutatas. Sic 

NOT^ 

'quidcm tinem esse militiae, sed apud 8 Clitellas] Clitella; sunt instru- 
vcxillum retentos, alio vocabulo, cos- mcuta liguea in quibus coUigatae sar- 
dem laborcs perferre.' ciuiK imponuntur asinis. 



LIBER I. FAB. 16. 77 

lib. in. fab. 10. 13. oliin legebatur dum; etlib. i.fab.4. 2. nonnuUipraEferunt 
cum, ut suo loco indicavi. Pari modo hie legi posset cum partem c. m. quod 
liabet sensum commodioreni maxiine si quis ponderare velit, quae observ, 
Drakenb. ad Liv. i. 40. fia. 



FABULA XVI. 



CERVUS ET OVIS. 



Fraudator hominem cum vocat sponsum improbura, 
Non rem expedire, sed malum dare expetit. 

Cum fraudator se obstringit malo prcede, cupitfacere malum, non absolvere nego- 



1. 2 Nnllus vexatior variis conjecturis locus toto in Phaedro. Codex Pi- 
thoii lios versus iti exhibet : Fraudator homines cum avocat sponsore improbo, 
Aon rem expedire, sed mala videre expedit. Sic edidit Neveletus, nisi quod 
2t\tero versa expetit legat. Contra in Cod. Dan. Fraudator nomen cum locat 
sponsore improbo: quae varie emendare ausi sunt Critici. Vulgo legitur : 
Fraudator nomen cum locat sponsu improbo. Nun rem expedire, sed mala vidsre 
expetit. sponsu improbo est e conjectura Kittershusii. Ex interpretatione 
Gronovii, Hartmauui, aliornm, rh nomen locare adhibetur de debitore, qui 
accepto mutuo vel merce alteri obligatur, qui suum tamquam debitoris no- 
men locat, et patitur apud alium esse in tabulis, iu quas referimus, si cui 
mutnamur aut vendimus in diem ; quod appellatur ' noinina facere' apud 
Cic. Off. m. 14. Sed et nomen facere dicitur creditor, qui credit alteri pecu- 
niam vel mercem, ejusque nomen in libro suo notat, quod in tabulis suis ex- 
pungit creditor, quando alter, quod debet, solvit. Unde * nomen expuu- 
gere' apud Plaut. in Cist. i. 3. 40. sq. 'nomen expedire' Suet, de ill. 
Graram. C. 11 . ' nomen explicare' Cic. ad Att. xiii. 29. est, debituni solvere. 
Sic Cicero dicit ' exigere nomina,' pro, ad dissolutionem cogere; ' habere in 
nominibus,' cet. Vid. Clav. Ernesti in nomen et expedire. sponsus improbus 
idem est, quod sponsor malae fidei. Abstractum pro concrete, rem expedire 
Pithoeus, Gronov. aliique viri docti explicant, pecuniam mutuo acceptam 
solvere et reddere. mala videre si retineatur, expoui debet per, procurare, de 

NOT^ 

1 Fraudator"] Qui in fraudem ere- Sponsum improbum] Spousorem 

ditorum et eorum fraudandorum non locupletem, qui non est sol- 

causa quid fecit gessitve, fraudator vendo. 

dicitur. 2 Non rem expedire, sgd maluin dare 



78 PHiEDRI FABULARUM iESOPIARUM 

Ovem rogabat Cerviis modium tritici. 

Hum. Cervus pclebat ah Ove modium frumenti sponsu lupi : scd hcec, purtimens 



qna verbi significationc, apiid Ciceronem, Terenlinm, alios non raro ohvia, 
Burmanniis landat Heins. ad Ovid. A. A. i. vs. 587. ct Victor, ad Cic. Att. 
V. Ep, 1. Hnnc in iiMiin addiici i|iiOfnip. solet c\ Tiisc. Una'st. iii. * aliquid 
videamiis cibi,' iihi Id rerentioribiis ICditionilxis est providcumus. Scd de 
lectionis viilgat.i> veiitate meiito viri docti tliibitant. iiomeii locnre hoc sensu 
insolitiiiii. Sponsoris enim potiiis est, (jiiaiii vcri debitoris. Vix alias iiive- 
nitiir dc debitore ; est enim pro alio nomcii simm profiteti ; deiiide iinda videre 
recte siispectiim, nee satis Latiniini vidt-ii potest. Uiiaie tiitiiis videbatur 
Koldio, locum ita explicart.' : cum J'raudalor local (commodat) howcji sniim 
(alteri, iiiulmim aliquid siimturoj sponsu improbo (spoiiNione t'iaudiilenta,j 
non rem expedite, (debitum a debitore non soliitimi dcpendere fidemque 
snam libeiarc,) sed mala videre expetit (ex alteriiis, creditoris, iiuoinmodo 
suum compaiare vel coinmodum, vel gaiidiiim sttidet). Qnnni interpreta- 
tioncm illustrat verbis Cic. in Vcir. iv. 42. ' nomen siuim aliciii conimodare 
ad translationem criminis,' (eines andcrn Verbrechen aiif sicii nelimeu). 
Etiam CI. Tzscluick. vuljratani Icctionem feni posse putat, si ita explicetiir, 
ut fraudator sit non di-bitor, cervns, sed sponsor, i. e. lupus, qui ceivo loca- 
bat nomen sunni improba sponsione. Tzschuckius conjicit : J'raudator no- 
men cum vocat sponsum improbum, ita, ut improbum conjniigatur cum vocat, et 
nomen cum sponsum. Scd sic constructio niuiis tuibatur, recte observante 
Censore docto, (Vid. A. L. Z. ann. 1791. i. 87.) (]ui buic loco sic studet 
inederi, ut rctincat vulgatam, nisi quod vs. 2. in fine legat expedit, quod est 
in Cod. Pith, pro expetit, hoc sensu : Wenn ein Belriif^er Geld uufnehmcn uill, 
und einen hetr'ngerisclien liiirgen stellt, dann tviire es selir uuklug, sein Held hinzu- 
zahlcn ; king vielmehr ist es, den Betrug zu merken, sich vor Schuden und Gefahr 
zu hiiten. jam olim Gudius vs. 2. ad creditorem traliebat, legens expedit, 
pro expetit, quasi creditori non utile esset, expedire pecuniam, i. e. dare mu- 
tuam tVaudatori, sponsore improbo. Sed non sine causa accedo viris doctis, 
Burmanno et Beciiio V. C. (l)e Interpret. Vet, p. 80.) quibus displicet in- 
grata ilia verbi expedit repetitio. Ineleganter profecto dixisset Phiedrus, 
rem expedire non expedit ; etsi Gudio in nativa hujus verbi signilicatione hi- 
sisse videbatur. Placuit tamen ha^c lectio Bipoutinis, qui hunc locum ita 
constitunnt : Fraudator homines cum aditat sponsore improbo, Non rem expedire, 
sed mala videre expedit. Cui lectioni etsi favent libri scripti, verba tamen, 
homines cum aditat, sensum duriuscule et subobscure exprimere niilii vidcn- 
tur. Mihi quideni conjectura Burmanni, quam recepi, inprimis placet; 
cnni satis prope ad primae scriptura; vestigia accedat, et ista leciione sf-nsus 
Phaedri constare videatur. Eandem adoptavit Bentleius, ct Heusingerus 
earn reliquis Criticorum pra-fert conjcctiiris. Sic feie Dcsbillonius, qui re- 
cepit : Fraudator homines cum advoC(d sponsum improbos, Non rem expedire, sed 
mala videre expetit. Contra IJrotierius edidit : Fraudator homines cum advocat 
sponsH improbo cet.^ — ...mala ridere, pro, mala videre, mallet Sclicfferus; vide 
Burmanni Syll. Epp. T. V. p. 10. pro quo Censor doctiis (Vid. A. L. Z. ann. 
1785. 11. 281. coll. Not. Burm.) legi jubct, male ridere. Quie lectio ingeniosa 
non displicet. Graeviase Schedis Dan. legendum existiinat: mala dare expetit. 

NOT.E 

[mala videre] expetit] Sensus istius enim est : Non sincere agere, sed 
versus est subobscurns; aliud enim aliquod architectari malum vult. 
bignificat quam verba sonant. Talis 



LIBER 1. FAB. 17. 79 

Lupo sponsore : at ilia pra3metuens dolum : 

Rapere atque abire semper adsuevit Lupus ; 5 

Tu de conspectu fugere veloci impetu : 

Ubi vos requiram, cum dies advenerit? 

/raudem, dixit : Lupus solet semper subripere et secedere ; tu vero, o Cerve, 
soles abire ex oculis summa velocilate: ubi vos quaram cum dies aderit prpestituta 
solutioni P 



(Vid. Burmanni Syllog. Epp. iv. 42.) At CI. Jordens. legit male cidere, videre 
explicans, providere. Alii alia tentanint. Vid. e. c. Praef. CI. Jakob, ad 
Pbaedr. p. xvi. sqq. coll. Epheni. Liter. Gothan. aim. 1785. p. 411. Cuning- 
hamus conjicit : Veterator mimmos cum rogat s. i. et vs. 2. malum edere ; Ursi- 
nus : Fraudator, nomen sponsore locat cum improbo, N. r. e. sed mala videre ex- 
petit. Cannegieter. ad Avianum p. 24. Noji rem expedire, at se malajide expe- 
tit. Salmasiiis : Avarus nomen dum locat sponso, vol sponsu improbo, Legant, 
quorum interest, lectoies Notas Burmanni, c. Notis reliquorum Interpre- 
tumin Ejusdem Edit. c. N. Varr. maxime Schefferi, Heinsii et Gudii. [An- 
ton, legit homines cum vocat sponsum improbos, Non rem expedire, sed malce addere 
expelit.] —4 Dolum. Pro vulgato dolum, quod est in Mss. Pith, et Rem. et 
seque Latinum est, Burmannus ex Heinsii conjectuva edidit doli. V, Heins. 
ad Ovid. i. Met. 323. ' metuens pericli* dixit Virg. HLa. lib. v. 716. Gru- 
nerns tamen 1. c. banc emendationem non putat esse necessariam. Cui recte 
suffragantur Brotier. Bipont. Desbillon. Langius, quem vide. 



FABULA XVn. 

OVIS, CANIS, ET LUPUS. 

Solent mendaces lucre pcenas malefici. 
Calumniator ab Ove cum peteret Canis, 

Fraudulenti solent dare poenas mendacii. Cum Cants stjcophanta repeteret ab 



1 Malefici. Sic plurimas Editioiies, etiani Brot. Bipont. Didot. Desbillon, 
recte legunt, e conjectura Heinsii, pro, mnlfficii. At Bentleius mendaces ma- 
leficos intelligere videtur. Nonnnllie Editt. nt Nevelet. Ursin. maleficii re- 
tinent; sed illud metro accommodatius.— 2. 3 Cuninghanius hunc locum ita 
constituit : C. panem ab ove c. p. Canis q. c. se contenderet. — commendasse. Sic 



80 PH^DRI FABULARUM .ESOPIARUM 

Quern commendasse panem se contenderet ; 

Lupus, citatus testis, non unum modo 

Debere dixit, verum affirmavit decern. 5 

Ovis, damnata falso testimonio. 

Quod non debebat, solvit : post paucos dies 

Bidens jacentem in fovea prospexit Lupum : 

Ilaec, inquit, raerces fraudis a Superis datur. 

Ove panem quern affirtnahat se illi dedisse servandum. Lupus vocatus in testem 
asseveravit non deheri solum unum panem, verum decern. Ovis, condemnata liac 
affirmutione mendaci, reprasentavit quod non debebat. Aliquot interjectis diebus, 
Ovis vidil Lupum prostratum in fovea. Dii, inquit, rependunt hoc prcemium ma- 
lejicii. 



habent Mss. Pith, et Rem. nee non vet. Edit, quae lectio placet Neveleto, 
Rigalt. in Ed. 2. Gionov. Giid. Albino, Gallico interpreti, Schirachio Clav. 
1'. 1. p. 67. niiillisque aliis. Earn recepere Funcc. Brotier. Bipont. Desbill. 
Sed in Cod. Dan. est commodasse, c\uo(i cum Rigaitio in Ed. 3. Heiusio, Fa- 
bro, Uisino, aliis retinnit Burniann. Nam non servandos se dedisse panes 
caluniniatum lupum, sed mutuos dedisse credebat. Sic olim conjecit Rit- 
tersh. Sic Salmasius ad maiginera, Bentlei. Lailemant. Jordens. Didot. 
Cui lectioni t'avent prspter Ms. Dan. Anonymus Nilantii fab. 5. apud quern 
leguntur h'<£c: debet mihi reddere panem, quern dederam mutuo, el mo\ : scio 
panem commodaium ovi. Sic fere Kouiulus Nil. fab. 4. Nam apud Ro- 
inulum Div. hacc fabula non legitur. Piaeterea sequentia debere et solvit 
postulate videntur commodare. Vid. CI. Tzschuck. coll. Not. Guyet. Nihilo 
vero secius commendare praeferendum putavi. Veio enim est similius, com- 
modare esse a librario, qui verbum commendare, paulo difficilius hoc sensu, 
non intellexit. Atqiie etiam ovis, cui canis servandum tradiderat panem, 
utique dici potest debere cani ? contenderet. Scheff. et Heins. mallent contcH' 
derat — se. In Ms. Pith, et Edit. Pith, est sese ; sed coirigit Salmasius se. 
V. Gud.— 5 Debere. Mss. Pith. Rem. et Vett. Editt. Deberi. Sed in Ms. 
Dan. 8. Voss. (est enim unus idemque Codex) Debere legitur. Sic ediderunt 
Ursin. Bipontini, Jordens. Facile autem irrepere poterat Deberi, propter 
sequens (/(ortt. Heiusius, quern sequuntur Sanadou et Pbilipp. conjicit : non 
unum modo panem debere, verum cet. v. Biotier. Etiam Burmannus, quern 
dixit et affirmavit in uno versu offendit, ex sententia Htinsii legi jubet : 
Panem dehere, verum affirmavit decern ; etsi receperit vulgatum Deberi, t\\ioi\ 
placet CI. Gail. Desbillonio, aliis. Turn vero, si legatur Debere, subintelli- 
genduni ovis. — 8 Bidens. In Ms. fragmento Petav. i. e. Cod. Dan. Videns 
jacentem prospexit in fovea lupum. Vid. Not. Schefferi. Unde Heinsius emen^ 
davit bidens, cui igitur egregia hujus loci restitutio debetur, Permutatio 
enim literarum h ct v soleunis. N. Scheff. et Burni. Mss. Pith. Rem. et pris- 
cae Editt. etiam Ursin. habent ovis, inconcinna repetitione. Male Bentl. h. 
T. ita expressit: Forte ut jacentem in fovea conspexit lupum. Nam in Cod. 
Pith, est conspexit ; at in Rem. et Ms. Daniel, prospexit, quod rectius retine- 
tnr. conspexit tamen ediderunt Rigalt. in Edit. 2. Nevelet. Ursin. Funcc. 
Desbillonin^, Petsch. Didotus. At Cuninghamus : ut fovea conspexit I. Bo- 
thius : Ovis ut jacentem infov. consp. L. [Anton, legit: Bidens jacentem in fovea 
ut conspexit L.] — 9 Cuninghamus : Hac i.fraudi rn. ab S. d, 



LIBER f. FAB. 18. 81? 

FABULA XVIIl. 
MULIER PARTURIENS. 



Nemo libenter rccolit, qui laesit, locum. 
Instante partu, mulier, actis mensibus, 
Humi jacebat, flebiles gemitus ciens. 
Vir est hortatus, corpus lecto reciperet, 
Onus naturae melius quo deponeret. 5 

Minima, inquit, illo posse confido loco 
Malum finiri, quo conceptum est initio. 

Nullus i-evisit liibens locum qui nocuit. Mulier parturiens exacto suo tetnpore 
recumbebat humi edens graves gemitus. Maritus ipsam monuit ut reponeret cor- 
pus cubili, quo abjiceret commodius pondus naturce. Nullatenus, inquit, existimo 
malum posse auferri ibi, ubi prima contractum est. 



2 Actis. Ms. Pith, peractis, sed illud per ex ultima syllaba rov mulier Bur- 
manno videtur proveiiisse. Hinc jam olim Menrsius reposuit actis, cum 
peractis repugnet versui. V. Meursii Animadv. ad Pherdriim p. 198. peractis 
edidenmt Rittersh. Wasius in Scnar. p. 29. Nevelet. Neque actis facile 
mntandum in exactis, etsi et hoc in hac re proprie dicatur, quod multis probat 
Burniannus; e ciijus seutentia, si quis hoc verbum prajferaf, Icgere posset: 
Instante partu, exactis mulier mensibus. — 3 Humi. Sic legi jiibet Heinsius. Ms. 
Pith. Humo, ut Nevel. Rigalt. Ed. 2. Ritteishiis. Freinsh. Gionov. Ursin. 
alii ediderunt, quod accipi potest per ellipsin pracpositionis pro, in humo. 
De qua locutione docte disputat Munkerns ad Hygin. fab. ccxt.vii. melius 
tamen Burmanno videtur Humi. Ita enim frequenter poetae et alii. — 5 Onus 
naturcB. Sic Mss. Pith. Rem. et vett. Editt. quam lectionem probant, pra-ter 
alios, Gronov. Hoogstratan. Eandem etiam recte receperunt recentiores 
Editores, Petsch. Brotier. Bipont. Desbill. etsi de foetu dici nondum obser- 
vatum sit. Sed Heins. substituit Onus maturum, notum poetis, quod placet 
Bentleio et Burmanno, cujus eruditam de ista Heinsii conjectura, minime 
necessaria, disputationem,si placet, lege. [Legit Anion, melius ut dep.'] — 6 Illo. 
Ita Mss. Pith. Rem. et Vett. Editt. Sed Cod. Dan. habet ilia, ut jungatur 
cum inquit. Ita volunt legi Salnias. et Gud. Hanc lectionem quoque recepe- 
runt Bentlei. et Pliilipp. Utrumque recte dici potest. Nam si hoc eligas, 
illud subintelligitur. confido. Bentlei. confido hoc Joto,quod est in Cod. Dan. s. 
Voss. Sanadon et Philipp. legunt confidam. — 7 Initio. Cod. Dan. i. e. Schedaj 
regiae initium, unde Heins. coUigebat primulum. 

aOTJE 

2 Actis mensibus] Novera scilicet, 3 Humi] [Humo] Pro humi. Ita 
ad solutionem partus requisitis in Ovid. ' Sedit humo nuda.' 
muliere. 

Delph. et Var. Clas. Phccdr. F 



82 Vhlj£DRl FABULAHUM jESUPIARUM 



FABULA XIX. 



CANIS PARTURIENS. 



Habent insidias hominis blanditiae mali: 
Quas lit vitemus, versus subjecti monent. 
Canis partnriens cum rogasset alteram, 
Ut foetum in ejus tugurio deponeret, 
Facile impctravit : dein reposcenti locum 
Preccs admovit, tempus exorans breve, 
Dum firmiores catulos posset ducere. 
Hoc quoque consumto, flagitare validius 



Bkmd'd'ut improbi hominis sunt plena insidiarum. Versus consequentes nos do- 
cent illas fugere. Cum canis instante partu peliisset ah alia, tit ederet catulos in 
ipsius casa, cxoravit facile: deinde cum alia reposceret sedem, adhilmit preces, ro- 
gans breve tempus dum posset ahigere catulos robusliores. Hoc etiam finito, coepit 



2 Ut. Heins. qui. Hiinc veisum integrum retiniiit Romulus Divion. nisi 
quod ornnes inlriulat post ut. — 3 Rogasset alteram. Anonynius Nilantii fab. 
Mv. rogavit scrofam; sed v. Lcssingii 1. c. paj;. 246. Romulus Nil. 
fab. 9. aliam Cayiiculam. Romulus Dlv. lib. i. fab. 9. rogabat alteram. Pro 
alia quavis sumunt Scioppius ct Schefterus. Sic Cic. de Off. iii. ' de- 
traliore altcri sui commodi causa:' et ita lib. i. fab. 4. 4. 'aliam pra'dam 
ab alio fcrri putans.' Sed Burm. alteram proprie sumi jubet, quia agatur 
de duabus. Equidem mallem prius. — 4 [Romulus et Aaonymus Nil. ex- 
poncrel.'] — 5 Dein. Ms. Pith, deinde. — 7 Catulos jwssct ducere. Sic Mss. 
Pitli. Rem. et Vett. Edit, ut Nevel. Rigaltii 2. Sed Ursin. Burmanu. 
Bentlei. posset catulos ducere, Icvi, sed nou necessaria, mutatione. Quare 
cum rccentioribus Brotier. Bipont. Desbillon. retinco vulgatum. ducere. 
Cod. Dan. s. schedae regiaj deducere. Inde Heinsins ali(|uot conjecturas 
ascripserat margini : Dum Jirmiores posset caula educcre ; vel, Dum firmiores 
catulos post educeret ; vel etiam, Turn firmiores catulos posse educerc ; vel, Dum 
firmiores catulos inde abduceret. Sed omnia frustra. V. Scliefferi ct Buim. 
Notas. educere tamen non displicet CI. Schirach. Clav. P. i. p. 108. — 8 
Bentlei. ut clarius intelligatur, utra duarum canum flagitare coeperit, cor- 
rigit : fldgitari ut validius cubile ccepit : Si cet. Sed cum hoc non possit esse 
tlubium, ut jusfo fusius monstrat Burmannns, is quidcm banc cinendationem 
rrpndiat. Atque etiam melius et Latinius dicvreUxr flagitun cceplum. Ex- 
f mplis, a Burmanno adductis, addi posset Ncp. Timoth. 3. validius. Male 
RiKei>!nis. ct Hcin^. raldius, quod idem est, sed contracli^ syllabis. [Botliiu* 



LIBER I. FAB. 20. 83 

Cubile coepit. Si mihi et turbae meae 

Par, inquit, esse potueris, cedam loco. 10 



postulare vehementius tugurium. Cedam, inquit, tibi illud, si potueris esse par 
resistendo mihi et meis catulis. 



legit, consumto, ut fl. val.]—0 Ms. Pith, et Dan. CubUe ccepit, ilia si cet. Sic 
Editt. Pitb. et Neveleti. Salmasius deleJ rb ilia; sed Heins. legi volebat : 
Cubile ccepit: Ilia, mihi et turba mcce, Par si, inquit, esse potueris, cedam loco. 



FABULA XX. 



CANES FAMELICI. 



Stultum consilium non modo effectu caret, 
Sed ad perniciem quoque mortales devocat. 

Coriuni depressum in fluvio viderunt Canes : 
Id ut comesse extractum possent facilius, 
Aquara coepere ebibere : sed rupti prius 5 

Susceptum ridiculum non modo est irritum, verum etiam ducit homines in ruinam. 
Canes aspexerunt in imo Jluento corium demersum, et caperunt haurire aquam, nt 
illud eductum possent comedere facilius : sed disrupti peiierunt ptiusquam perjice- 
rent quod conati crant. 



5 Ebibere. Mss. Pith. Rem. etVett. Editt. Aquam cceper ebibere. Sic Nevel. 
Rittersh. Rigalt. Ursin. Gronov. Richter, Maittar. Lalleni. Brot. Desbillon. 
al. Sed Cod. Dan. coepere ebibere, quod, ut ait Bunnannus, conatum canum 
plenius exprimit. Namcerte ebibere sibi proposuerant, cujns nunc initium 
faciebant. Cum etiam in fabula Graeca sit tK-nlwai, recte placnit viris doctis 
ebibere, \\t Neveleto, Heinsio, Burmanno, Bipontinis. Sed Beutlei. mutavit 
in cceperunt bibere. Qua mutatione, cum caperunt et coepere rectum sit, non 
est opus. yEqne enim tribrarhys ac dactyhis probatur Pbaedro, observante 
Burmanno. Sanadon et Phiiipp. ediderunt Ebibere aquam coepere. Anonymus 
Nil. caperunt lamhere, quod non displicet Benlleio et Burraanno. ita enim 



84 PH/EDRI FABULARUM ^SOPIARUM 

Periere, quam, quod petierant, contiugerent. 



fab. 25. ' qiiamlibet lambe otio.'— 6 Periere. Cod. Pith, et Ed. Nevel. 
Ritterbii. ibi periere ; sed delet Salmasius ibi, quod et abest a Cod. Uan. 

NOTiE 

G Contingerent] Id est, attingerent. gere gaudent.' 
Ut Virgil. ' Funeinque manu contin- 



FABULA XXr. 



LEO SENEX, APER, TAURUS, ET ASINUS. 



QuicuMQUE amisit dignitatem pristinam, 
Ignavis ctiam jocus est in casu gravi. 
Defectiis annis, etdcsertus viiibu.s 

Qui dfjectus est de veteri honore, est derisui in tajita calamitnte, etiam inertibus. 
Cum Leo confeclus celate, et destitutus robore, jaceret expiranSj Aper savis denti- 



2 Neveletus edidit : Ignavis est etiam j, i, c. g. — 3 Defectus. Romulus Ulm. 
unnis decrepitus, pro quo in Koni. Divion. conupte Deceptus, e compendio. 
Scioppius male rh Defectus explicabat, cui anni deessent ; emendabat igltiir 
De/esaus, quam lectionem recte rojiciunt Faber et Scheffer. quos vide. Vnl- 
gatum Defectus firniat quoque Anonymus Nilantii fab. IG. apnd quem legitnr: 
defectus annis et desolatus viribus. Istiid desolatus viribus leccpit Cuninghamus. 
Bentleius legit, Confectus annis, ut lib. i. fab. 14. 5. et in. 7. 2. annis. Ms. 
Kem. armis, quod frustia tuetur Gudius. desertus. Bentl. invitis libris et sine 
necessitate, defectus viribus, laudans praetor alia Romuli Nilautii fab. 14. an- 
nosum leonem viribus defectum. Heumannus conjicit ; Defectus annis et defectus 
viribus, qnam lectionem strenue defendit in N. B. P. xxvii. p. 607. Repetitio- 
neni rov defectus ait facere clegantiam, et poi>ticEe rationi esse accommoda- 
lam; defectus et desertus facile potuisse confundi ; desertus viribus non esse 

SOTIE 

3 Defectus annis] Qui dedciebat Desertus viribus] Id est, a viribus. 
proptei auuo>. Ellipsis pra^positionis a. 



LIBER 1. FAB. 21. 

Leo cum jaceret, spiritum extremum trahens, 
Aper fulmineis ad eum venit dentibus, 
Et vindicavit ictu veterem injuriam : 
Infestis Taurus mox confodit cornibus 
Hostile corpus. Asinus, ut vidit, ferum 
Impune laedi, calcibus frontem extudit. 



bus accurnt ad ilium, et uUus est antiquas injurias plagis: quin et staiitn Taurus 
infensus transverbeiat ilium suis cornibus. Ut Asintis conspexit vulnerari sine pe- 
riciUo Leonem, comminuit ipsi caput pedibus. At Leo trahens extremum spiritum: 



Latinum; defectus viribus solennetn esse loquendi formulam. Quae aliquam 
profecto speciem habent, nisi quod putem, desertus viribus, Latine dici posse ; 
adeo ut t^ desertus non temere ejiciendiim sit. Heumanni tanien conjectura 
defenditur in A. E. ad ann. 1718. p. 344. ex Pheedri lib. v. fab. 6. 2. aliisque 
locis. Heumanno accedit El. Major, de V^arianda Oratione c. 4. sect. 4. 
p. 451. Contra desertus defendit Thom. Wopkens. in Misc. Obs.vii. torn. 3. 
p. 380. ex Auct. Dial, de causs. corr. eloq. c. 1. 1. ' nostra aetas deserta et 
laude orbata.' — 6 Ictu. Hems. ita, vel sic, sed v. Burm. qui probat, in lectione 
vulgata nietruMi constare, neque emendatione opus esse. — 7 Infestis. Rigaltii, 
Nevelet. Rittershus. Ursini, Meurs. al. Editiones habent Infestus. Perperam. 
Infestis est in Cod. Dan. quod, quia est magis poeticum, recte placuit viris 
doctis. Anonymns Nilantii in/es<ans. Vid. Notas Nilant.— 9 £xh(djf. Recepi 
lectionem Ms. Rem. et Cod. Dan. Sic quoque ediderunt Gronovius, qui 
tanien exterit tuetur ad Senec. Brev. Vit. c. 13. teste Biirmanno; Funcciiis, 
Santoroc. Ricliter. prima Burmanni, Petsch. Brotier. Desbillon. Sic etiani 
legi jubet Gudius; statiiit enim, a vetustissimorum libroriim auctoritate non 
teniere esse recedendum ; atqne etiam, si ita legatur, convenire tempora, quae 
ceteroquin discrepent. Laudat autem Suet. Vesp. 2. ' ea demum extudit 
magis convicio, quam precibus, vel auctoritate ;' in quo tamen loco rh extudit 
de violenta et saepins repetita percussione vix capi potest. Lectionem 
extudit quodammodo confirmat Romulus Ulmensis, apud quera legitur 
contudit. Codex Pith, antiquitus habuisse videtur extudit, teste Brotierio ; 
sed recenti manu eniendatum extorxit, non exterxit, quod vnlt Heinsius. 
Inde Pithopus emendavit exterit, i. e. calcitrando confringit. Cui lectioni 
favet locus Statii Theb. lib. x. 473. ' gravis exterit artus Ungula,' ad quern 
locum, aScheffero adductum,Burmannus laudat Barthium. Recepit eandem 
jam olim Neveletus, atqne etiam post Ursinum praefert Burmannus, cui non 
verisimile videtur, librarium hoc verbum vulgari extudit supposuisse. Cui 
accederem, si exterit esset in libro scripto, in quo tanien legitur extorxit, 
quod est a manu secunda, non prima; unde Pithoeus fecit exterit, quod fa!>o 
Benlleius contendit esse in Cod. Ms. An forte rudis librarius, qui verbum 
primae manus non intelligebat, eraendandi prurigine abreptus, emendavit 
extorxit, cam scribere debuisset ea;forsi<? Bipontini legunt exculit, qnod in 
simili re passim occurrit in priscis scriptoribus; sic excutere dentem, cerebrum, 
oculum. Prope etiam accedit ad scripturam verbi extudit. Recepit hanc 

NOT^E 

5 Fulmineis dentibus} Qui instar bent acres in aduncis dentibus apri.' 
fulminis sternunt et proterunt obvia Et : * Fulmineo celeres dissipat ore 
quaequc. Unde Ovid. * Fulmen ha- canes.' 



80 VllJETmi FABULARUM yESOlM A RUM 

At ille expirans : Fortes indigne tuli 10 

Mihi insultare : te, naturae dedecus. 
Quod ferrc ccrte cogor, bis videor mori. 

Iiidignatus sum, ait, fcras generosas mihi inlulisse contumeliam : quod autem cO' 
gor te sustinere, opprobrium naturce, sane videor bis perire. 



lectioncm CI. Jordens,— 10 Tuli. Cod. Dan. i. e. Schedae legiaj fero. V. 
Scheff.— 12 Quod ferre certe cogor. Sic Mss. Pitli. Kern. Alii ediderunt : 
Quodfcrre cogor, certe bis videor tnovi, lit Meursiiis, Ursin. Fioinshem. Fiincc. 
Cuningham. Lallem. Didot. al. Burmanmis legi posse putahat, Quod ferre 
inertem cogor, ut iners opponatur fortibus ; sed ipse viilt nil nioveii. CI. 
Jakob, conjicit, Quod ferre morte cogor, sufiVagante Langio; sed v. A. L. Z. 
1785. II. 281. 

NOTiE 

12 Bis rideor mori] Semel apri den- * ^neae magni dextra cadis.' Et O- 

tibiis, et iterum per infamiani. Cum vid. ' Quisquis es, o jiivenis, dixit, 

bona fama sit veluti altera vita, in- solamen habeto Mortis, ab yEmonio 

fame quid est vinci ab ignavo, glo- quod sis jugulatus Achille' 
riosuni vero a forti : unde Virgil. 



FABULA XXII. 



MUSTELA ET HOMO. 



MusTELA, ab Homine prensa, cum instantem necem 
Effugere vellet : Parce, quaeso, inquit, mihi. 

Cum Mustela capta ab homine vellet vitare mortem imminentem: Te oro, ait, 



2 Puree, quceso, inquit. In Mss. Pith, et Rem. quceso, inquit, parce mihi, quod 
metro rcpugnat. Sic tamen Neveletus et Didotus in Edit, stereotypa ; nee 
displicet CI. Gail. Pithoeus emendaverat : quaso, inquit, parcas mihi. Maluit 
enim sic mutate, quam transferre. Ita legunt non paucae Editiones, ut 
Ursin. Rittershus. Rigaltii 2. Maittar. Funcc. Philipp. Lallemant. Ricliter. 
aliaj. Bnrmannus obsecutus est viris doctis, rescribentibus, quaso parce, 
inquit, mihi. Equidem recepi Bentlcii lecdonem; parce, quceso, inquit, mihi. 



LIBRR 1. FAB. 2*2. <S7 

Quae tibi molestis muribus purgo domum. 

Respoiidit ille : Faceres si causa mea, 

Gratum esset^ et dedissem veniam supplici : 5 

Nunc quia laboras, ut fruaris reliquiis, 

Quas sunt rosuri, simul et ipsos devores, 

Noli imputare vanum beneficium mihi. 

Atque ita locutus improbam leto dedit. 

Hoc in se dictum debent illi agnoscere, 10 

Quorum privata servit utilitas sibi, 

ignoscas mihi qua libera tuas cedes muribus tibi incommodis. Ille rehilit : Si pra- 
stares id mea causa, hoc gratia apponerem tibi, et exorares quod a me petis sup- 
pliciter: verumquia insequeris mures quo rodas quce sunt rosuri, et quo simul eos 
vores, noli mihi expensmn feirefalsum officium, Et sic fatus dedit neci lianc ma- 
lignam. Hi debent fateriillam fabulam sibi script am, qui, dum stitdent propria 



Sic quoque edidennit Brotier. Bipont. Desbillon. Jordens. Anon. Nil. rogo 
parce viihi. At Romulus Div. rogo, inquit, ut parcas ; Rom. Ulmens. rogo, 
inquit,parcastnihi. — 4 Faceres si causa mea. Antea legebatur, /aceron si. Ita 
Cod. Pith. Rigalt. Nevelet. Rittersh. al. Sed /acercs legendum esse, docet 
Romulus Div. 7WW causa mea fads; necnon Anonymus Nil. Non causa mea 
fads, nam si pro me fecisses, gratum haberem et darem tibi veniam. Emendavit 
etiam Bongarsius faceres, probantibus Salmasio et Heinsio. — 5 Et dedissem. 
Ms8. Pith. Rem. et non agnoscunt. Sic igitur litera m non elidi debet. Sed 
Pithop.us emendavit et dedissem, cui obsecuti sunt plurimi ; Brotier. tamen 
recepit lectionera llbrorum scriptorum. Sed defendi potest ef ex Anonymo 
Nil. gratum haberem et darem tibi veniam supplici. Rittershus. conjicit swpp/ic/, 
pro supplicii. Perperam. — 6, 7 Reliquiis, Quas. Sic Ms. Rem. et recentiores 
Editiones. In Cod. Pith, et Vett. Editt. utNevel. Rigalt. 2. est Qua. Qui 
sic legunt, reliquia in neutro genere usurpariputant, referuntque ad peculiares 
Phaedri dictiones. Provocant autem ad Plaut. Mil. i. 1. 54. * at pedites 
tibi reliquia erant, si viverent.' Sed Gronov. et Bipontini legunt reliquia. 
Nonduni igitur cerium auctorem haec forma habet, quicqnid Scheffer. 
Rittersh. Faber de ea disputent. Cf. Gesner. Habent etiam Romulus Di- 
vion. tnwres necas, ut comedas reliquias ; Anonymus Nil. rdi^uias nostras totas 
devoras; ipse Phaedrus aliquoties hac voce usus est. Heinsius \e g\t relicuis 
Quas ; Gud. reliquis, ut vel scribatur relliquis, vel ut reliquis sit quadrisyllabum. 
sunt rosuri. Harius mallet sint. — 9 Atque ita. Alii ista ; perperam. ita enim 

NOT^ 

3 Molestis muribus purgo domum"] quia in neutro usnrpavit in Milite 

Ita Palladius de Mustela : ' Morda- Glorioso : ' At pedites tibi reliquia 

ces morsu solitus consumere mures, erant, si viverent.' 

Invisum et domibus perdere dente 8 Imputare beneficium'] Non est hoc 

genus.' loco, acceptum referre beneficium, 

6 Reliquiis Quas [QuaJi sunt rosuri] sed collatum alicui. Phrasis Senecae 

Reliquium, et in plurali reliquia, etiam et Plinio, potius quam Ciceroni, usi- 

nentro genere a Latinis dicuntur ; ut tata. 
alimonium, deliquium, Plautits reli' 



88 ril^URl FABULARUM .CSOPIARUM 

Et meritum inane jactant imprudentibus. 

utilitati, itnputant vanum beneficium incautis et minime advertentibus. 



est ill libris scriptis ; deinde Atque ita Pliaedri genuiniim est. — 12 Jactant. 
Alii jactiit, quod est a Rittershusio. Sic Bipontini, Hoogstratan. Gronov. 
prima Buriuanni, Richter. nee displicet Scheffero. Hed jactant non pendet 
a privata utilitas, sed ab illi qui. Cf. Heiisinger. et Biirmann. imprudentibus. 
Gra;v. Ep. 306. ad Nic. Heins. t. iv. Syll. Epp. Biirm. p. 481. legi vult: Et 
meritum inane jactant impudentins. ' Hinc/ inqiiit, ' et mustelatn vocat impro- 
bam, i.e. inipndentem. Nam fabiila non ad illos pertinet,qiii imprudentibus 
venditant sc, et inania iniputant bencficia, qui borum jactatorum artes noii 
intelligunt et ab iis decipiuntur; nam mustelie vanam ostentationem statim 
deprebendebat ille, qui eam ceperat, hinc et pcenas dabat morte; sed in 
homines illos eftVontes, qui audent nierita sua niaguifice pr;edicare, quibus 
tameu non tarn aliis conimodant, quam suae utilitati serviunt, deprehensi 
autem spe sua frustranturet ludibrio sunt.' Quae etsi placere possunt, tamen 
praestat, Phaedrum oscitantix arguere, quam contra libroruni scriptoruin 
Adem quicquani mutare. 

r 

NOTiE 

* 12 Et meriltnn inane jactant impru- Cum is nil promereat, postulare id 

dentibus'\ Istuc ipsum est quod dicit gratiae apponi sibi.' Id supra rotun- 

Terent. ' Ego, Charine, neutiquam dissime dixit Pb;ied. * Vanum benefi- 

officinin liberi esse bominis puto, cium cuipiam imputare.' 



FABULA XXIII. 



CANIS FIDELIS. 



Repente liberalis, stultis gratus est; 
Verura peritis irritos tendit dolos. 

Beneficux subito placet imprudentibus, sed struil inanes insidias prudent ibu.s. 



2 Verum. Sic Mss. Pith. Rem. et Vett. Editt. fide Brotierii. Ita etiam 
Nevcl. Ursin. Scheff. Funcc. Sed Bentlei. et Burmannus suspicantur, Ph*- 
drum scripsisse Rcrum peritis; quod saepe occurrat, addito vcl geuitivo vel 
ablative, ut lib. in. fab. 3. ' usu peritus.' Quod ctsi vcrum est, et ejecta 



LIBER I. FAB. 23. 69 

Noctumus cum fur panem misisset Cani, 
Objecto tentans an cibo possit capi : 

Heus, inquit, linguam vis meam praecludere, 5 

Ne latrem pro re domini ? multum falleris. 
Namque ista subita me jubet benignitas 
Vigilare, facias ne mea culpa lucrum. 

Cum fur nodurnus porrexisset panem Cani, volens experiri mtm posset capi oblata 
offa: Heus, ait Canis, I'is milii detinere linguam ne latrem pro bonis fieri mei ? 
Eiras plurimum ; namque tua liberalitas repentina me monet ut vigilem, ne facias 
tuain rem mea negligentia. 



particula Vei'um nihil nocetur sensui, et subintelligi potest, ut lib. i. fab. 26. 
9. tamen invitis librisnolim quicquam iniitari ; niaxiuie cum /jeriius absolute 
dici possit. Amat Plisedrus etiani alibi istam particulam, ut lib. i. fab. 4. 5. 
Prol. III. 50. Itaque cum Hario, Brotier. Bipontin. Desbillon. al. retinui 
vulgatum. Tzschuckio tamen rh Verum languere videtur. tendit. In Cod. 
Pith, erat ostendit, factum ex priBcedenti iiritos. — [3 Fur mihi necessaiio in 
arsi ponendum videtur. Anton.'\—A Possit. Reposui cum Bipontin. et CI. 
Jiiidens. lectionem Mss. Pitli. et Rem. nee non piiorum Editt. Pith, et Rigalt. 
Non enim video, quaie possit, quod ferri potest, contra Codd. Mss. ejici 
debeat. Ritterslms. primum emendavit posset, cui plurimi obsecuti sunt, 
etiam Bentl. Burni. Brotier. Desbillon. [Forte : Cibo anne possit tentans 
objecto capi. Anton.]— 5 Heus, inquit. Ita Ms. Rem. Pith, et Editt. Vett. 
Ita Nevelet. Sed cum sententia postulare videretur, Heus si, inquit ; Heinsius 
adjecit si. Mollis sane conjectural quia si ab ultima literaroG Heus et prima 
Tov inquit potuit absorberi, judicantibus Hoogstratano et Burmanno. Sicque 
edidit Bnrmanniis, qui prater alia affert locum Prop. ii. 18. 21. Bentleius 
id respuit et interrogationis notam ponit post vocem domini, laudans lib. ii. 
fab. 5. 21. et lib. in. fab. 14. 6. quae distinctio placere recte potest. Facile 
enim an, vel 7ium, potest subintelligi, quod fieri aliquando, ipse Burmannus 
non negat. v. Curt. lib. v. c. 5. 13. Neque sic orationem obscuram reddi 
puto ; immo vero clara sunt omnia. Accedit denique librorum scriptorura 
auctoritas. Neque etiam Anonymus Nilantii agnoscit to si, et Romulus Nil. 
haec expressit per interrogationem : Sic gratisne mihi panem porrigis? anut 
prodam dominum meum et domum et familiam ac pecuniam illius tibi ! Bentleio 
assentiuntur Heusingerus, Gruner. J. c. ii. de Schirach. in Clav. P. i. 
p. 296. Lang, in Edit. Pha?dri. Alii sine t^J si etiam negligunt illam Bentleii 
distinctionem, qui tunc supplent per particulam sed, et ita capinnt : Intelligo, 
quid veils ; vis ut ne latrem, sed multum falleris. v. Burm. Nee sic male. 
Ita Bipontini, Brotier. Desbillon. al. post Nevelet. Rigaltii Ed. 2. Ursin. 
Lallem. [Both, et Anton, legunt Heus, inquit ilk, ling, vis pr. — 8 Forte leg. 
Vigilare, culpa lucrum ne facias mea. Anton.] 

NOTiE 

6 Pro re domini] Rei appellatio ge- 'bona quae quis possidet. Sic Terent. 
neralis est, et extenditur ad omnia ' Ad rem noslram sunius attentiores.' 



*J0 l'H/El)RI FABUI.AUUM /ESOPIARU^f 



FABULA XXIV. 



RAN A RUPTA ET BOS. 



Inops, potentem dum vult imitaii, perit. 

In prato quondam Rana conspexit Bovcm, 
£t, tacta invidia tantae magnitudinis, 
Rugosam inflavit pellem : turn natos suos 
Interrogavit, an Bove esset latior. 5 

Illi negarunt. Rursus intendit cutem 
Majore nisu ; et simili quaesivit modo, 
Quis major esset. Illi dixerunt, Bovem. 

Dum pauper studet imitari divitem, perit. Rana vidit aliqnando Bovem hi 
ttVufUo prato, et, mota invidia ob tantam ipsius viugnitudinem, distcndit cutem ru- 
gosatn. Turn petiit a 7iatis suis, num esset major Bove. Hi negarunt. Inflavit 
iterum pellem conatu validiori, et similiter interrogavit quisnam esset amplior. 



2 Quondam. In libris scriptis Pitli. et Rem. nee non Editt. Vett. quodam. 
Sic prater Ursin. Nev. Vincent, edidit Desbillon. pro quo Heins. reposuit 
quondam, ut lib. i. fab. 6. 3. lib i. fab. 28. 3. quod phniniis placuit. Idem 
Heinsius ascripserat libro sue : In prato eodem, ut lib. i. fab. I. 1. lib. iv. fab. 
8. 5. quod se probavit Broukhusio et Hoogstratano. v. Burm. Gudius mallet 
qucedam. Sic Romulus Divion. Anonymus Nil. In prato conspexit lana bovem 
pascere. Nil. araplius. — 4 Inflavit. Anonym. Nil. et Vincent, implevit. — 5 La- 
tior. Anonymus Nilantii, si esset altior bove, ut Schefferus conjiciebat. Idem 
Anonymus mox, Bos te superior est. ' Alta pectora ' dixit Val. Place, v. 
595. ubi alii /uta; ubi v. Notas et ad Sil. Ital. iv. 294. Burm. — G Intendit. 
Anon. Nil. extendit non male, judicante Burm. quern vid. ad Petron. c. 46. 
— 8 Hunc versum tanquam spurium ejici jubet Bentlei. qui uncis inclusit, 
quod non recte Quis major dicatur pro, Uter major, et sententia ipsa sit sine 
nervis, sine venere. Sed et alibi Pha>.drus ' quis,' pro, uter dixit lib. iii. 
fab. 13. 14. et lib. iv. fab. 23. 2. quae loca cum aliis Harius notavit. Cf. 
Heusinger. Itaque hunc versum ejicere, Burmannus opus periculi plenum 

aOTJE 

Hanc attigit fabulam Horat. Sat. Major dimidio. Num tanto ? eum ma- 
il. 3. ' Ilia rogare, Quantane ? num gis atque Se magis inflarct : Non, si 
tandem, se inflans, sic magna fuisset ? tc ruperis, inquit, Par cris.' 



LIBKR I. FAB. 25. 91; 

Novissime indignata, dum viilt validius 

Inflare sese, rupto jacuit corpore. 10 

Responderunt, Bovem. Tandem succensens,dum conatur se ynagisac magis inten- 
dere, disrupta periit. 



recte judical. — 9 Validius. Heins. valdius. Vid. V. L. ad lib. i. fab. 19. 8. — 
10 Rupto jacuit. Anonymus HU.ruptainteriit, pro quo Bentlei. conjiciebat : 
rupto interiit corpore. Perperani. 



FABULA XXV. 



CANIS ET CORCODILUS. 

CoNSiLiA qui dant prava cautis hominibus, 
Et perdunt operam, et deridentur turpiter. 
Canes currentes bibere in Nilo flumine. 

Qui dant perversa eonsilia viris prudentibus, et abutuntur operam, et se prcebent 
ridiculos. Ferunt Canes infltivio Nilo bibere currendo, ne devorentur a Crocodilis. 



3 In Nilo. Sic libri scripti. Sed Bentlei. cum Rittershus. e Nilo: 
quia jElianus habeat, 4k too irorafxov Trivovai, et Anonymus Nil. Canes 
currendo bibunt ex Nilo flumine; et mox, currens ex Nilo bibere ccppis- 
set. Lectionem e Nilo defendit etiam Harius, quia canes non sint, 
aut stent in Nilo, sed currentes ex Nilo bibant. Eandem piajferunt 
Tollius, Ouvering. Cuninghamus. At vero Burmannus recte tuetur 
lectionem Codd. Mss. in Nilo. Etiam hoc loco praevaleat Mss. aucto- 

NOTiE 

3 Canes currentes bibere in Nilo] Sic raus et notissimus. Credidere anti- 

Plin. lib. viii. ' Certum est,' inquit, qui Nilum fuisse unum e brachiis 

'juxta Nilura amnem Canes curren- Gehonis, ut legere est apud varios 

tes lambere, ne Crocodilorum avidi- auctores, praesertim apud Lucanum 

tati occasionem praebeant.' Unde lib. decimo, in quo sacerdotes ^gyp- 

natum Proverb. ' Tanquara Canis e tii inducuntur idipsum referentes in- 

Nilo.' ter epulas, precibus ipsius Ceesaris. 

Nilo] Nilus fluvius Africae maxi- Verum hodie compertum est, ut pa- 



92 PllyEURl FABULARUM yESOPIARUM 

A Corcodilis ne rapiantur, traditum est. 

Igitur cum currcns bibere coepisset Canis, 5 

Sic Corcodilus: Quam libet lambe otio. 

Noli vereri. At ille : Facerem mebcrcule. 

Cum ergo Canis qiiidam coepisset lambere currens,ila Crocodilus ad eum: Bibe 
quantumris otiose, nihil time. At Canis: Facerem equidem, nisi nos$em, te esse 
avidum mece carnis. 



ritas ! — 4 Corcodilis. In Ms. Pith, est Corcodrillis Brotierio, at Corcodrilis 
Ncveleto testibiis. In Ms. Rem. Corcodillis ; at Giidius attestattir, in hoc 
legi Corcodilis. MultaE tamen editiones habent crocodillis, s. Crocodilis. Lec- 
tioneni vero CortWiiis esse veram et rectam, erudite piobat Giidius. Nam 
viilgatam Crocodilis versus ratio respiiit, cum prima in Crocodilus natura sua 
brevis sit. Constanter enim Grapci scribunt KpoK6Sfi\os, non KpicKdSeiXos et 
KpoK6Sei\os promiscue, quod vult Faber, qui primam in Crocodilus producebat. 
' Testari possum,' inquit Gudius, ' in optimis et septingeutorum et ampliiis 
annorum meuibranis non tantum apud poiitas, iis in locis, ubi metri ratio id 
postulat, sed eiiam in prosa apud oratores et philosophos reperiri Corcodilus. 
Neque his obstabit, quod belluee istius Niliacae nomen a Graecis Latiui acce- 
perint, qui KpoKo'SfiAos scripserint. Sic enim ssppe vocabula, qua? a Graecis 
habent Latini, immutarunt. Sic tardus a Ppahvs, &c. Eodem modo Kaprtpos 
et Kparepos. Non negandum vero est, poetas, quoties prima foret corri- 
picnda, ad imitationem Gra-corum scri|)sisse Crocodilus. Sic Hor. Epod. xii. 
11. Postea unice tandem obtinuit, ut scriberetnr Crocodilus.' — 6. 7 In utro- 
que Codice et Fith. ct Rem. corrupte ha;c ita leguntur, teste Desbillonio : 
quamlibet lambe ocyus pota accede Noli timere sedulo ait at noli vereri inquit at ille 
facere tnehercule. Heinsius tamen docet, in Veteri Codice, i. e. Pith, inveniri 
pro ocyus, otio ; cujus modi diversitatem scripturae in eodem Codice supra 
aliquoties vidimus. Th otio autem videtur esse a manu prima, ocyus a se- 
cunda. Phaedrum hie esse interpolatnra additionibus librariorum, qui expli- 
catione rod lambe otio sensui consniere vellent, vero est simiilimuni. Sic, 
teste Brotierio, lib. i. fab. 22. 7. post verba, ' et ipsos devores,' Ms. Pith, 
habet : ' Hie intellige soricem esse generis masculini.' Pitha'us post vs. 6. 
nnnm versum addidit : Accede, pota leniter,et noli dolos, Inquit, vereri, A. i.f. 
m. qui deinde a multis, ut Nevelet. Rigalt. Ed. 2. Freinshem. Funccio, etiam 
Bnrmanno, receptus est. Sed non pauci sunt, qui versum : Accede, pota leni- 
ter, et noli dolos, penitus omittant ; versu autem sq. pro inquit praeferant noli. 
Sic Rigaltii Editio postrema, et Maittarii Danetique Editiones. Atque etiam 

NOT^ 

tet ex historia Africa; de Marmol. et tamen nisi decimoquinto Junii, prop- 

dissertatione Isaaci Vossii de Nili ter longuni iter, quod excurrere de- 

origine, hunc oriri ex duobus fonti- bent illae aquas antequam ad jEgyp- 

bus in j?£thiopia superior!, et in reg- tum usque perveniant, testimonio A- 

no Abasseiiorum, in terra Sachala, bassenorum. 

inter montes exceUos, qui siti sunt 4 Corcodilis^ Crocodillis j^gypti 

ultra Tropicuni Cancrijduodecim cir- animal quadrupes. Nascitur ex ovo 

citer gradibus citra iEquatorem. An- magnitudine ovi anserini. Cetera 

getur vero Niius solutis nivibus, et quae de ipso narrautur, sunt passim 

imbribiis assiduis qui multi sunt in ubvia. 
Ethiopia uieujc Male : non cxundat 



LIBER I. FAB. ^5. 

Nisi esse scirem carnis te cupidum mcae. 



Bentleius h. v. uncis inclusit legeus vs. ti. qua lubet lambe otio, i. e. ubicumque 
lubet. Bipontini vero cum PLilippo, Lallemant. Schirach. V. D. Ciav. P. i. 
p. 258. Brotierio, penitus ejiciunt. Hisce ego obsecntus sum ; etsi impro- 
bet Gudius, nee desint, qui hunc versum, in libris scriptis parnm expressnm, 
ex ejus tanien vestigiis utcumque restitutum, retinere satius ducuiit. In his 
Burmannus et Heusinger. Maxime moveor Anonymo Nilantii, qui h.l, sic 
expressit : dixit ei Crocodillus : Quod libel labia tuo, noli vereri; in quo loco rb 
labia tuo ex lamhe otio natum esse, acutissimo Bentleio recte videtur. Vides 
igitur, apud Anonymum Nilantii hujus versus plane nullum extare vestigium. 
Quaerit etiam Bentleius : quis ferre potest illud inquit, a capite sententiae 
tam longe remotum ? quod leve est. Sed majoris momenti est ratio adjecta, 
quod locutiones lambe otio et pota, noli timere et noli veren parum differant. 
Vix igitur dubitari potest, locum additamentis librariorum esse corruptnm. 
Contra si versus ejiciatur, meo quidem seiisu, oratio redditur concinnior, et 
brevitati Phaedri accomraodatior. Gudins totiim hunc locum, quem erudite, 
ut solet, iliustrat, ita constituit : Sic Corcodilus : quam libet lambe, otio [i.e. 
sensim, leniter] Pota, ac accede Nilo lemere [audacter, sine periculi metu] de 
dolo Noli vereri. Gudium sequuntur Gronov. et Hoogstratan. nisi quod hie 
lenins habeat, a<(;we accede. Sed rejicit Burmannus banc conjecturam, quia 
accedo cum dativo in ea significatione non satis Latinum sit ; dicendum fuisse 
vel ad Nilum, vel Nilum. Quamvis enim exempla produci possent cum da- 
tivo, frequentius tamen tunc poni pro, addi, adjungi ; sed pro, adire, ant 
prope venire, accusativum vel solum, vel cum praepositione amarc, ut ' acce- 
dere ad lectum* 1. iii. fab. 10. 26. ' ad praesepe ' 1. ii. fab. 8. 22. Si qnid ego 
judico, emendatio Gudii dura, nee facile propter hiatus admitteuda. Heu- 
mannus legit : Sic Corcodilus : aquam bibere libet, o Canis, Accede, pota leniter, 
et noli dolos, Inquit, vereri. Sed Ricbtero displicet illud inquit, postqnam sic 
prrecessit. Ipse vero legit : Sic Corcodilus: quamlibet lambe et dolos Noli ve- 
reri, ejecto versu ; in editione sua tamen Burniannianam lectionem sequitur. 
Sed rh inquit, observante Burmanno,hic in fine poni, non magis nos ad emen- 
dandum deberet inducere, quam ubi in longiori periodo repetitur. Desbil- 
lonins b. 1. ita emendat : Sic Corcodilus: quum libet lambe : ocyus Potarenoli: 
accede; quid times? dolos Noli vereri. Ingeniose profecto ! At vero offendit 
aures, fateor, verbum noli, bis in eadem sententia positum. Deinde languida 
oratio videri possit, quid times? et mox, dolos noli vereri. Notandun) denique, 
in nonnullis Editionibus pro otio vs. 6. inveniri ocyus, quod alii, ut Schefferus, 
referunt ad accede, a quo commate divulsit Rittershusins ; alii ad lambe. 
Prascbius mallet, otium est. De hoc loco vexato v. Burmanni aliornnique In- 
terpretum, etiam Freinshemii Notas. Bothius hunc locum ita constituit : 
Sic Corcodilus : qua lubet, inquit, otio Accede, lambe, pota sedulo, ac dolum Noli 
vereri, probantibus Censoribus doctis, in Leipz. A. L. Z. ann. 1803. Partic. 
40. et in Hall, A. L. Z. ann. 180.5. n. 258. p. 642. Qulbus ut accedam, non- 
dnm ego possum induci. potare sedulo opponitur rf lambeve in cursu, vel 
celeriter. Both. [Anton, legit : Sic C: qua libet, lambe otio, Potansque accede 
nobis temere, sed dolum Noli vereri.'] 



J)4 PIIyliI>RI FABULARUM >!ESOPIARUM 



lABULA XXVI. 



VULPIS ET CICONIA. 



NuLLi nocendum; si quis vero laeserit, 
Mulctandum simili jure, fabella admonet. 

Ad coenam Viilpis dicitur Ciconiam 
Prior invitasse, et illi in patcna liquidam 
Posuisse sorbitionem, quam niillo modo 

Nemo ladendus: si quis vero nocuerit nVicm, fnbiila docet puniendum pari modo. 
Ferunt Vulpem prius vocasse Ciconiam ad prandium, ct ipsi apposuisse sorbitiun- 
culam Jiuidutn in vase, quam Ciconia /amelica nequiverit guslave ulUUenits. Hicc 



2 Multandum. Heinsius legi jubet Mukandum. Perperam ; quia, obser- 
vaiite Burmanno, pulsatio, ictus, et veibera bic longe absunt. Heinsio tamen 
obsequuntur Dispontin, Maittar. Hoogstratan. alii. Bentleius edidit, impro- 
bante tamen Hario, Mactandum simili vice, quod Latine dici vix potest. De 
utraque cniendatione cf. Burm. jure. Cunirighamus : more hcec fabella admo- 
net. [Mihi qiiidem totum promythinni displicet, utpote superfluum. Both.'] 
— S Ad ccenam Vulpis. In Mss. Pith, et Rem. est, Vulpis ad cccnam. Ita 
vulgo legitur ; sed cum Brotier. Bipontin. Desbillon. edidi, Ad ccenam Vulpis. 
metro postulante hunc verborum ordinem. Alii Vulpes ad coenam. v. Brotier. 
— 4 Invitasse. Nescio, cur hac vox Burmanno suspecta videatur, qui mallet 
vocasse, propter revocasse vs. 7. At invitavit habent etiam Romulus et Ano- 
nymns Nil. et ' invitare ad cccnam ' dixit Cic. ad Div. xii. 4. et de Off. iii. 
58. ct illi in patena liquidam. Haec est lectio Heinsii et Burmanni. Mss. 
Pith, et Rem. habent, et ei liquidam in patena, teste Desbillonio. Sed Brotier. 
ct Bcntlei. in utroque Codice inveniri scribunt, et illi liquidam in patena ; pro 
quo male Pithoeus emendaverit, et ei. Etiam Romulus, et pos-uit illi in catino 
sorbitionem liquidam; Anonymus Nil. et posuit illi inscutella. Qui ediderunt, 
it ei liquidam in patena, ut Nevel. Rittersh. Ursin. vim fecerunt vcrsui, quam 
rcmoturus Jac. Gronovius legit : ct ei in patena liquidam ; sed v. Burm. Des- 
billon. et ei in patella liquidam; (\ma patella poiitis longe usitatior tuerit, quam 
patena, ?iut patina. Lallemant. Funcc. Brot. ediderunt : et illi in patina liqui- 
dam ; Bipoutini : ct illi liquidam in patena. liquidam. Bentl. conjicit parum 
probabili conjectura,^c<J/t, quia liquidam produci non posse putabat. patinam 
fctilem habet ter quaterque Plinius, notante Bentleio. [Anton, legit et liq. 

NOT;E 

2 Mulctandum simili jure} Id est, pcrnabitnr idem jus dici sibi, quod 
poena talionis. Unde Cic. ' Quis as- ipse aliis dixit, vcl dici effecitf' 



LIBER I. FAB. 26. 95 

Gustare esuriens potuerit Ciconia. 

Quae Vulpem cum revocasset, intrito cibo 

Plenam lagonam posuit : huic rostrum inserens 

Satiatur ipsa, et torquet convivam fame. 

Quae cum lagonae collum frustra lamberet, 10 

Peregrinam sic locutam volucrem accepimus : 

Sua quisque exempla debet aequo anirao pati. 

cum invitasset vicissim Vulpem ad coenani, ipsi anteposuit lagenam refertam cibo 
eomminuto, in quam immittens collum, repletur ipsa, et crucial convivam fame. 
Qua cum lingeret incassum oras amphora, cognovimus advenam avem sic locutam : 
Quilibet debet reprasentare libenter in se excmplum quod dedit. 



in patina Jictili.] — 8 Lagonam. Sic libri script! et Edit. Vet. ita legitur et in 
aliis vetustis Codd. v. Gud. et Brotier. Al. lagenam, iit Romulus et Anony- 
mns Nilantii. — 9 Satiatur ipsa et torquet. Sic vulgo legitur. Cnninghamus, 
Se satiat. Scioppius, at torquet, quod rccepit Funccius. Heinsius rh et ju- 
bet omitti, cui obsecutus est Burmann. qui de particula sed eleganter omissa 
agit ad Quintil. Declam. xiv. 6. Equidem cum Ursin. Brot. Bipont. Des- 
billoD. reposui vulgatum. — 10 Collum frustra lamberet. Retinui lectionem 
librorura scriptoium. Sic ediderunt quoque Ursin. Brotier. et Bipontini. 
Sed Nevelet. Burmann, Desbillonius, frustra collum lamberet. 

aOTIE 

8 Plenam lagoham posuif] Lagena nominibus Graecis, in quibus v verti- 

usitate dicitur. Tamen in veteri tur in o. Ita ex vv^, nox. 

marmore legitur Laguna : ' M. Ulpio 11 Peregrinam volucrem^ Sic vocat 

Aug. lib. Phaedimx). Divi Trajani Ciconiam, quae, teste Petronio, est 

Aug. a potione et laguna.' Rigal- bospita avis, exul hyemis, titulns te- 

tius vult legi in veteribus libris, La- pidi temporis. 
gona. Sed id factum est, ut in aliis 



9G FH/i;i)RI KABULARUM /ESOPIARUM 



FABULA XXVI r. 



CANTS, ET THESAURUS, ET VULTURIUS. 



HyEC res avails esse conveniens potest, 
Et qui hnmiles nati, dici locupletes student. 
Humana effodiens ossa, thesaurum Canis 
Invenit, et violarat quia Manes Deos, 
Injecta est illi divitiarum cupiditas, 5 

Poenas ut sanctae religioni penderet. 

Hoc argvmentum potest esse congmens uraris, et illis qui, editi licet humili 
fortunu, amhiunt taincii noviinari divites. Caim, effodiendo cadaver humanum, 
repent thesaurum. Et quia offendit Deos Manes, imniissa est ipsi fames auri, ut 



1.2 Duns hos piiores versus ineptos et spuiios judical Bentleiiis. Nani- 
que inficete dici piitat hac r<?s, pro, haac fabiila ; eiindem his versibns patrein 
esse, qui et illis lib. i. fab. 13. 13, Epimytliii locum supplere Vulturii verba 
vs. 0-11. ' o Canis, nierito jaces,' &c. Etiam Bipoiitini, dura certc senteii- 
tia, iincis incliiscnint hoc proniythiiim, quod erudite tuetur Burmanniis. In- 
ter alia quajrit, cur non potius proiiiythiuni prapcedentis fabulae ejecttim 
fuerit a Bentleio, quain illud * niactandum simili vice' obtrusuni, cum Cico- 
nia> vox, ' Sua (jnisque excmpla debet aequo animo pati,' egregie ejus vices 
implere possit. conrcniens. Gebhard. Crepund. iii. 10. obtrudit ton(i?ifns, sine 
nllo exeniplo. Vid. Burm. — 3 Thesaurum. Cod. Pith, thcnsaurum, de qua 
lectione v. Gud. — 4 Violarat. Ita Ms. Rem. Sic quoque antiquitus habuit 
Ms. Pith. Sed recentiore luanu emendatum est violut, quod Burniannus 
coDJicil scriptum fuisse, pro violarat. Pithoeus cdidit violavit, quod habent 
niulta: Editiones. cf. Brotier. Schefferus conjicit, uf f»oiatJ<; Bipontini et 

NOT^ 

4 Violarat quia ]\Ia7ics Deos'] Dii pellavit, qui ne ipsa quidem mortua 

Manes erant I)ii iiit't rorum, (ut qui- corpora dcserant, sepulcrisijue inlia- 

dani existimant,) qnibus fiebantsacra bitent. Piaculum erat antiquitus vim 

ne nocerent. Alii putant hoc nomine iuferre Manibus mortuorum. 

appellatas fuisse animas separatas a 6 Pccnas ut sanctcc religioni pende- 

corporc. Unde videmus vetusta se- ref] Id est, violatic religioni sepul- 

pulcrorum monunienta Diis Manibus crorum. Antiquitus enim grande erat 

esse inscripta. Sunt ctiam qui dicant piaculum violare rcligionem sepul- 

eosdem es'^c (juos Vot\istas grnios ap- crorum, ct sa?vire in niorfiios. Ita 



LIBBR I. FAB. 28. 97 

Itaque aurum dum custodit, oblitus cibi. 

Fame est consumtus ; quern stans Vulturius super 

Fertur locutus : O Canis, merito jaces. 

Qui concupisti subito regales opes, 10 

Trivio conceptus, et educatus stercore. 

luerel poenas sanctce religioni violatse. Dum ergo inculat miro, immemor ciborum, 
enectus est fame. Super quern Vultur sedens dicitur protulis.ie haec verba: Juste 
periisti, o Canis, qui natus in compitis, et nutritus sordibus, appeticisti derepente 
divitias regum, 

Jordens. edidenint, «< I'ioZara^ — 9 Locutus. Heins.jocatus. Vid. lib. ii. fab. 
5. 23. lib. III. fab. 20. 9. — 11 Et educatus. Bentlei. qiiem sequitur Cuning- 
hamus, rejicit rh et, quod habent libri scripti et editi. Etiam Anonymus 
Nil. et in stercoribus educatus, iit apud Val. Max. iv. 4. 1. * in hac pecunia 
nutritus.' v. Burm. 

NOTiE 

Cic. de legibus, * Deorum Manium parce sepnito ; Parce pias scelcrare 
jurasancta sunto.' Et Virgil, ^n. iii. manus.' 
' Quid iniserum, vEnea, lacerasP jam 



FABULA XXVIII. 



VULPIS ET AQUILA. 

QuAMvis sublimes debent humiles metuere, 
Vindicta docili quia patet solertiae. 

Vulpinos catulos Aquila quondam sustulit, 
Nidoque posuit pulli.s, escam ut carperent. 

Quantunwis pntentes debent extimescere abjectos, quia ultionis Jit copia quibus 
eit solertia docilis, Aquila rapuit quondam natos Vulpis, et abscondit cubili in 



2 Solertiije, Mss. Pith, et Rem. soZer<ia. Sic Nevel. Ursin. Sedjamolim 

Prasch. conjecit, solertia.— i In Editt. Philipp. Lallem. Brotier. Bipont. 

Miichler. hie versus ita exhibetur : Nidoque imposuit, pulli escam ut carperent, 

invitis libris scriptis. Quare cum Desbillonio vulgatum retineo. Bentlei. 

Delph. et Var. Cks. Phadr. O 



98 PH^DRI FABULARUM ^.SOPIARUM 

Hanc persecuta mater orarr incipit, 5 

Ne tan turn miserae luctum importaret sibi. 

Contcmsit ilia, tuta quippc ipso loco. 

Ab ara Vulpis rapuit ardentem facem, 

Totamqiie flammis aiborem circumdedit, 

Ilosti dolorein damno misccns sanguinis. 10 



ncam siiormu catulonim. Vnlpes ffcuitrix hanc insecuta coppit prccari ne inferret 
sihi infelki tuntum dolorem. Aquiln sprevit, secura quippe situ loci. Vulpes 
ubstulit ub uUari toireni accensum, et ciicumcinxit Mam arborem ignibus, addens 



r>i'ido(]ue posuU, puUis escam vt comleret ; sed v. Burm. Cuninghamns Icgi jnbet : 
Isidoque posuit escam, lit piiUi carperent. posuit: Heinsius malehat apposuit, et 
j;j yiidum apposuit liabet Anon. Nil. sed nil mutandiim, judicante Biirmanno. 
Nam dapes scqwc bene positw etapposilfe dicuntur. ' Displicet Bentleii con- 
joctiira, propter ravroXoylav, quani infert senteiitiie. Quid enim est condere, 
nisi reponerc? Vid. Bnrmanni (Haiii) Epist. crit. de liis Bentleii annotationi- 
bns (p. 27.)' Both. — 5 Persecuta. Romvilns Divion. prusecuta. — G Ita liic 
versus legitur in Mss. Pitli. et Rem. et Ed. Vet. Pliilippiis, quern sequitur 
Lallemant. iVustra emendavit, tantum misercc luctuum importet s. v. Brot. 
Cuningbamus, Ne tantum luctus importet. s.— ti Ah ara Vulpis. Sic edidi cum 
rerentioribus Broliei-. Bipont. Desbillon. Vulgo legitur, Vtdpes ab ara — ar- 
dentem, Heinsius an/tnfi; sed ardentem probnm. Etiam Rom. Div. habet, 
faculam ardentem; et Virg. TEn. v. G37. * Ardentes dare visa faces.' — 10 Bent- 
Icius legit: Froprii dolorem damno nlciscens sanfiuinis, laudans Ovid. Rem. 60. 
in quo loco taraen legitur socii, non proprii. Delude rh miscens, quod est in 
Hibris scriptis et editis, loco suo vix movendnm est ; cum etiam apud Anony- 
mum Nil. legatur, damnis miscens sanguinem. Heinsius conjicit : liosti dolose 
damnum sanguinis ciens ; vel, Hosti dolorem datnno utciscens sa7iguinis, ascripto 
loco Ovidii paulo ante citato, nisi quod vitio memoriae ascripserat Codici 
proprii, pro socii. Posteriorem Heinsii conjecturam non temerariam judical 
Burmannus, cum 'dolorem vindicare' dixcrit PhaRdrus lib. iii. fab. 10. et 
' dolorem ulcisci' Val. Max. lib. u. c. 10. 2. ct Ovid. Amor. ii. 14. 32. Ipse 
vero Burmannus mallet trauspositis vocibus legcre, Dolorem hoslilis damno 
utciscens sanguinis, vel Hoslis (i. e. hostilis) dolorem d. u. s. quam Icctionem 
certe praRferendam esse contendit lectioni Gronovii, Dolorem damno ityiciens 
sanguiiiis, quae longius acccdit a scriptis et editis, propagata ex Heinsii ciens. 
Nee felicior eidem videtur conjectura immittcns. Heusingero, cni erat per- 
snasnm, locum esse corruptum, j)lacet : Hostis dolore damnum ulciscens sangui- 
nis, ut ulciscens ponatur pro ultura ; sed Cuningbamus, Dolorem et proprii 
damno xUciscens sanguinis. Prascbius rescripsit Hostis, ut sit, miscens dolo- 
rem liostis damno sanguinis sui, probantibus Guyeto, Burmanno, Brotierio; 
cl. TzscliHck. mittens, pro miscens, etsi ei non penitus placeat ; ut omittam 
conjecturam Gruneri i. c. p. 126. Sed praestat, lectionem vulgatam, etsi 

NOTiE 

8 Ardentem facem'] Non est otio- * Ferroque faces inspicat acnto.' 

sum cpitbetum. Fax enim nihil aliud 10 Damno sanguinis] Id est, nato- 

tsl (piani fustis incisus, ct ita compa- mm periculo. Ita Venus apud Virgil, 

ratus ut tlammam, si ita usus postu- vocat /l'2neam, * Sanguis nieus.' 
let, concipere possit. Sic Virgil. 



LIBER I. FAB. 29. 99 

Aquila ut periclo mortis eriperet suos, 
Incolumes natos supplex Viilpi tradidit. 

dolori inimiccB periculum prolis amiltendce. Aquila supplex reddidit Vulpi natos 
salvoSy ut liberaret suos catulos a periculo mortis. 



non careat difficultate, retinere,quam dubias istas atqne incertas conjectnras 
admittere. Eandem praeter Fabrnm, Ursinum, alios, receperunt Bipontini. 
Si quid vero miitandiim est, emendationem Praschii praeferendam arbitror 
esse reliquis. Etiam Schirachius, V. D. nihil mutandum in veteri lectione 
censet, Clav. P. i. p. 226. — 12 Incolumes. Cod. Pitb. et Anon. Nil. Inco- 
lomes. Giidius conjicit Involucres, quia in yEsopi fabula airrfives; sed ibi 
sernio est de puUis aquilas, non vulpis. Tradidit. Ha?c est lectio Mss. et 
Editt. fere omnium. Sed reddidit habent Anonymus Nil. qui vs. 11. et 12. 
fere expiessit integros, et Romulus Divion. Hiuc Philipp. Lallem. et Brot. 
dedenmt reddidit, quibus obsectiti sunt Bipontini; pia?fene etiara videtur 
Tzschuck. At Desbillonius vulgatum retinet et laudat. Hi duo versus 
Censori erudite in All. Lit. Zeit. additamentum raonacbi cujusdam es.se 
videntur. 



FABULA XXIX. 



ASINUS IRRIDENS APRUM. 



Plerumque stulti risum dum captant levem, 
Gravi destringunt alios contumelia, 
Et sibi nocivum concitant periculum. 

Dum atolidi quarmit risum inanem, Icedunt peracepe alios summa injuria, sibique 



2 Destringunt. Guyet. Funcc. CI. Tzschuckins mallent dis^n'ng-nn^ Vid. 
ad lib. IV. fab. 7. 1. — 3 Nocivum. Cuningliamiis satis ingeniose : Et s. ino- 
pinum c. p. Burmannus conjicit nociturum; Bentleius vicissim. Putabat 
enim, nocivum esse Epitlieton iners et ineptuni. Sed Phaedrus more vcteruiii 
passim adhibet Epitbeta, quce superflua videri possint. Ita lii). ii. fab. 4. 
* scelesta malitia' lib. i. fab. 30. 9. ' sccreta latibula.' Cf. Jortini 'Tracts 
Philological,' &c. vol. ii. p. 297. Deinde vicissim Burinanno otio&um videtur. 



100 PFI/EDRI FABULARUM iESOPIARUM 

Asellus A pro cum fuisset obvius, 
Salve, inquit, Frater. Ille indignans repudiat 5 

Officium, et quaerit, cur sic raentiri velit. 
Asinus demisso pene : Similem si negas 
Tibi me esse, certe simile est hoc rostro tuo. 
Aper cum vellct facere generosum impctum, 
Repressit iram ; et : Facilis vindicta est mihi ; 10 

Sed inquinari nolo ignavo sanguine. 

parant exitium nocivum. Cum Asellus occurrisset Apro, dixit : Ave, Frater. Hie 
SHCcensens rejicit officium, pctitque quare velit mcntiri ita. * * Cum Sus iienioris 
alitor pararet illuui afficere horrendo impetu, cohihuit iram, et dixit: Mihi facile 
est ulcisci, terum nolo coiitaminari sanguine till et abjecto. 



cum alios et sibi id satis indicent. — 4 Hunc versnni integrum retinuit Ano- 
nyraiis Nilantii. — 7. 8 Demisso pene. In Mss. Pitii. et Rem. dimisso pene. Sic 
Rigalt. in Edit. 1. Nevel. Sed in Cod. Pith, recenti manu male eniendatum 
erat pcde. Hinc Pithoeus emendavit dimissis pedibus. v. IJrot. Anon. Nil. ex- 
tenso pede ostendit ungulam, et mox, hie rostro tuo similis. NonnulliE cdltiones 
habent demissis pedibus, ut Rittersh. Ursin. similem si. Ita Mss. Pith, et 
Rem. sed Pithoeus edidit si similem, quod defendit Biirmann. At recte reti- 
netiir lectio Codd. quani probat Gud. et quam scquuntur Nevel. Bentlei. 
Cuuinghani. Brot. Bipont. In locum vs. 7. et 8. Desbillonius substituit 
Los : Garrire Asdlus institit nihilominus, Rostrumque aprugnum derisit procaci- 
ter. Omisit etiani istos versus pudentiov Anonynuis Nevel. v. fab. 11. [Bo- 
thius emisso.] — 9 Anon. Nil. aper cum vellet se facere generosum impetu. — 
10 Et Facilis. Cuperus lib. ii. Obs. c. 20. sciibendum putat, en facilis. 
Etiam Heinsius libro suo ascripsit en ; improbantibus Scheftero et Perizonio 
ad Sanctii Mineiv. lib. iv. c. .5. p. m. 752. de Ellips. quos vide ; coll. Burm. 
[£7 delendum erat: qnanquam inquit post el poterat omitti, ista ellipsis 
tamcu est duia; minus dura, si et omittitur. Anton.~\ 



LIBER I. FAB. 30. lOl 



FABULA XXX. 



RANiE METUENTES TAURORUM PR^LIA. 

HuMiLES laborant, ubi potentes dissident. 

Rana, in palude pugnam Taurorum intuens, 
Heu, quanta nobis instat pernicies ! ait. 
Interrogata ab alia, cur hoc diceret, 

De principatu cum decertarent gregis, 5 

Longeque ab illis degerent vitam boves : 
Est statio separata, ac diversum genus ; 

Parii sunt in periculo ubi Magnates ilecertant. Rana videns e palude certamen 
Taurorum, Heu, inquit, quanta nobis ruina paratur ! Altera percontante quure 
loqueretur ilhtd, cum illi contenderent inter se uter pecori imperuret, et botes vive- 
rent vitam longe aliam ab ipsis: Gens est, inquit, sejuncta a nobis, et genus sepa- 



2 Inpalude. Bentlci. cui obsequitur Cuninghamus, e palude; qua emen- 
datione non eiat opus. Nam si legatur in palude, inde non potest colligi, 
quod metuit Bentleins, ne quisquani suspicetur, pugnam taurorum in palude 
fuisse. Inimo vero rana intueri poterat in palude pugnam, quae pugnabatur 
in terra, baud procul a stagno, in quo erat rana. Neque tamen lectionem e 
palude puto esse ineptam. Nam ex, pro in, tunc inprimis poni solet, si in loco 
aliquo ita fiat aiiquid, ut simul alius locus respiciatur, Nep. Paus. 4. ' lo- 
cum fecerunt sub terra, ex quo posset audiri, si quis loqueretur cum Argilio.' 
— 5. 6 In Mss. legitur : De principatu cum illi certarent gregis, Longeque ab 
illis degerent vitam boves. (Sic ediderunt Nevel. Scheff. Ursin.) Nicol. Hein- 
sius removet a primo versu illi, et legi vult decertarent. Quam quidem emen- 
dationem omnes prope Editiones nunc exbibent. Sed per vocem boves, quae 
subsequitur, cum vaccaj debeant intelligi ; et vox illi tauros significet, qui de 
earum grege gubernando certabant, nihil in primo versu, ubi vox illi neces- 
saria esse videtur, mutari debuit. At neque vox illis subsistere in altero 
versu potest, quia orationem prorsus invenustam elficiat, et sensura etiam 
perturbet. ulvis ergo reposuimus ; quam vocem cum librarius parum intel- 
ligeret, mutare in illis facile potuerit. Ulvffi autem, quae sunt herbae palus- 
tres, ranarum stationem optirae designant. Desbillonius. Haec conjectura 
Censori erudito in A. L. Z. aun. 1786. v. 476. faciiis videtur et apta, etsi 
contendat, per boves non vaccas, sed omnino armenta (Kinder) esse intelli- 
gendas. Equidem acquiesco iu vulgato. — 7 Statio separata. In Mss. Pith. 

NOTvE 

1 Humiles laborant ubi potentes dis- quid delirant reges, plectuntur Achi- 



sident] Ad id Herat, apposite: 'Quic- vi. 



102 PHiEDKI FABIJLARUM A-«0P1A11UM 

Sod pulsus regno nemoris qui profugerit, 

Paludis in secreta veniet latibula, 

Et procukatas obteret duro pedo : 10 

Caput ita ad nostrum furor illorum pertinet. 

ratum: sed qui mifufferU ejeetus iniperio sylvarum, in lat elms proper ahil paludis, 
et prolcrcn^ nos oppritnct pedibus duris. Sic conim rabies special ad noslram 
salulcm. 



et Rem. scriptum est : Esl ratio separata, inquit, ac diversum genus. Itaque 
niinim vidcii potest neinini, istum qiioque locum varie esse solicitatiim. 
Gronoviiis tiietur lectioiiem Codiciim, iit ratio sit, ratio vivendi ; quod ab 
hoc loco est aliermm. vSic edidenint, practer Rittcishusium, Neveiet. Ursin. 
Prasch. ita tamen, ut in Edit. Ritteishusii sit : Ratio est separata, ail, a. d. g. 
Probat Ritteislins. lectionem Cod. Pith. Est ratio separata; sed cum vel sic 
clandicet versus, rh ait lemoveii vult, ut ex glossa iuterpositum. Contrail! 
Editione Neveleti iegitur : Est ratio separata, ait, a. d. g.: Ursinus, Esl sepa- 
rata ratio a. d. g. Alii legunt : Nalio, ail, separata ac diversum est genus. Ita 
Rigalt. in Edit. 2. Schefl. Danet. Maittar. Walch. Nutionem de animalibus 
dici, probant SchetF. Rigalt. Gud. quibus adde Gesner. in Thes. L. L. Fes- 
lus : ' In pecoribus bonus proventus foeturae bona natio dicitur. Virg. JEn. 
VII. 282. ' Illorum de gente,' dc equis. Sic Gra^ci ; fifMo-crHv, fivuv idvea 
apud Hoinernm. Salmasius in era libri : Est natio separ, ait, a. d. g. Tb 
separ excogitaverat Scioppius, legens : Est ratio separ, ait a. d. g. Sed recte 
viris doctis, Hoogstratano, Burnianno, muitisqur aliis, placuit emendatio Gu- 
dii : Est statio separata. IJnicuiqne enim anin\alium speciei sedes est et sta- 
tic. Sicqne optime respondet versus 7. duplici objectioni, vs. 5. et 6. facta?. 
Bipontini, Scioppii et Salmasii prementes vestigia, ediderunt : Est statio se- 
par, ait, a. d. g. Hisce obsequitur cl. Miichlerus. Lallemant. Desbillon. 
cum Brotierio ; Statio, ait, separata, ac diversum est gevus. Longius abit Ben- 
tlei. qneni seqintur Cuninghamus : Esto, inquit, dispar vita ac d. g. cujus 
emendationis Burmannus ne meminit quidem. [Anton, legit, Esl separatu 
stalio.'\ —11 Rentlei. et Harius legunt : Ita caput ad nostrum furor illorum per- 
tinel, numeris lueiioribus, ut putant ; sed v. Burm. 

NOTiE 

II Ha] Hoc modo, hac vatione. 



LIBFvR I. FAB. 31. 103 

FABULA XXXI. 
MILVUS ET COLUMBA. 

Qui se committit homini tutandum improbo, 
Auxilia dum requirit, exitium invenit. 

Columbae saepe cum fugissent Miliium, 
Et celeritate pennae vitassent necem. 

Consilium raptor vertit ad fallaciam, o 

Et genus inerme tali decepit dolo : 
Quare solicitum potius aevum ducitis, 
Quam regem me creatis icto foedere. 

Qui se credit defendendum malo homini, dum inclamat opem, reperit pcrniciemi 
Cum Columbce scepe vitassent Milvium, et se eripuissent a morte pemicitate alarum, 
rapax ille recurrit ad dnlum, et circumvenit talifallacia genus imbelle: Cur Irahitis 
potius vitam anxiam,quam eligatis me in regem inito fader e, ut vos reddam securas 



2 Auxilia. Ita viilgo legitur. Bentlei. ^uxr/mw, fiiltus auctoritate Anony- 
mi Nilantii, qui habet: Auxilium cum quarit, exitium invenit, ut respondeat 
rf exitium. Quam Lectionem confirtnat Romulus cum Divion. turn Ulmcns. 
ubi haec : qui se tutandum dederit homini improbo, perdit male auxilium, dum 
qucerit. Neque etiam movet me Burmannus, statueus, Auxilia prcestare, quia 
non ad unum mllvum, sed ad omncs improbos referendum sit. Puto euim, 
eeq-iie bene dici posse auxilium, eliamsi ad omnes improbos, non ad unuui, 
referatur. Sic Cic. pro Rabir. tap. 2. ' Ab Jove O. M. ceterisque Diis Dea- 
busque immortalibus, quorum ope et auxilio multo magis hsec respubltca, 
quam ratlone nominum et consiiio gubernatur, paceni ac veniam peto.' Ex 
quo loco luculenter apparet, Auxilia hie ad multos, non ad unum, referri ; 
neque tamen Cicero dicit, quorum auxiliis: ut omittam alia. Itaque aim- 
lium recte placere potest, quod praeter Beutleium dederunt Cuninghamus et 
Brotier. ISihilo vero secius retineo vulgatiim.— 3. 4 Fugissent. ...vitassent, 
Bentlei. edidlt, effugissent....evitassent. Dicit enim : ' non omnes qui fugiunt, 
etiam effugiunt :' et mox, ' saepe vitat, qui evitare non potest.' Sed quae 
columbae vs. 3. milvum fugisse dicuntur, ezedem vitabant, i. e. evitabant De- 
cern vs. 4. vitare etiam significat evitare. Conipara longam Burmanni ad h. 
1. disputatiouem, qui fuse tuetur suam hujus loci interpretationeni, et de usu 
verborum fugere, effugere, vitare, niultis disputat. ecitassent conjiciunt qno- 
que Heinsius, Tollius, Cuninghamus, alii. Anonymus Nilantii ha-c ita ex- 
pressit : cum semper fugerent et cekritate pcnnarum mutassent necem, e permu- 
tatione verborum vitare et mutare solenni.— 6 Genus inerme. Apud Anony- 
mum Nil. legitur, genus incertum, unde nonnulli fecerunt inermum. Sed v. 
Burman, rh incertum, judicante eodem viro docto, posset explicari, incertum 
salutis, et quid ageret dubium, ut delude tutum et securum, non solicitum 
levum ducerent. Ovid. Tr. ill. 3. 4. ' Incertusque meae paene salutis eram.' 
Nil tamen mutandum censet.— 8 Sic edidi e Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. 



104 PH^^DRI FABULARUM MSOV. LIB. I. FAB. 31. 

Qui vos ab omni tutas praestem injuria ? 

Ulae credentes, tradunt sese Miluo : 10 

Qui, regnum adeptus, coepit vesci singulas, 

Et exercere iiuperium sajvis unguibus. 

Tunc de reliquis una : Merito plectimur. 

nl omni contumelia? Ha nimium credxda sese dedunt Milvio,qui poiitus regno 
ccepit pasci singulis, et exercere principatum diris tmgjiibus. Tunc una superstes 
ait : Punimur juste. 

quam leclioneni, qiize sana est, pliuinii recte secnti sunt. Ita Nevel. Ursin. 
Scheff. Funcc. e lecenlioiibus Lallem. Brot. Bip. Desbillon. Didot. Burman- 
nus, ciii, ne litera m concurieret, transpositione opus esse videbatur, dedit: 
Quani me creatis icto regem feeder e. Sed et sic litera m concurrit. Praeterea 
criticoiumest, emendare textuni, non auctoreni. In Cod. Pithoei recentiore 
manu frustia emendatura era.t,juncto fadere. v. Brot. — 13 Tunc de reliquis una. 
Sic Mss. Pith, et Rem. neque aliter Pith. Rittershus. Nevelet. alii turn tem- 
poris edidere, quibus et ego libenter obsecutus sum. Sed Rigaltius, falso 
putans vitium inesse metro, contra fidem Codd. Mss. primus transposuit, 
De reliquis tunc una, ut reliquis esset trisyllabon, prima syllaba producta. 
Perperam. Non enim videbat, reliquis qnatuor esse syllabarum. Sic enim 
apud veteres semper efferebatur hasc vox : id quod adeo observatum veteri- 
bus poetis ut, observaute Bentleio, aurea setate nemo trisyllabo eo usus fue- 
rit. Quam enim vocem si Heroicum ant Elegiacum carmen admisisset, aurei 
JEvi poetae sine dubio ab obvia voce non abstinuissent. Postea TpiarCwaffov 
factum facile admittebatur. Vid. Martial, iv. 42. Juvenal, v. 153. quae 
loca Bentleius memorat. Ueinde Phivdrus in aliis locis quadrisyllabum sem- 
per facit. Sic lib. iii. fab. 4. 2. ' inter reli(|uas raerces.' Lib. iv. fab. 24. 
13. ' cum reliqiium jiosceret.' Inspice quoque loca, quae Bentlei. et Des- 
billoii. producunt e Lticretio, Terentio, et Plauto. Qua? docent omnia, nil 
esse mutandum, et infeliciter Nevelctuni atque etiani Heinsium ad lib. iii. 
fab. 4. 2. conjccisse, de relictis, iniprobantibus Gudio et Burmanno. Merito 
antem mirnm videri possit, plurimos Criticos Rigaltium esse secutos, inter 
quos Desbillonius ; etsi hie dicat in Addend, ad Not. p. XLVii. ' Rigaltium forte 
non satis prudenter cum aliis fere omnibus Criticis secuti sumus.' Praeter 
jam nominatos. Tunc de reliquis ediderunt Ursinus, Bentlei. Cuninghamus, 
Wasius in Senar. p. 136. Salmasius, qui scribi vult, Tunc de relicuis, Didot. 
Eliam Burmaunus favet liuic lectioui, etsi ediderit, De reliquis tunc, quod 
ftiam Bipontini retinent. De hoc loco conf. Not. Gndii, Bentleii et Bur- 
liianni. 

NOT.^ 

11 Vesci singulas] Pro singulis. Ita las, non oranes collective vox ilia sig- 

Virgil. 'Quid pner Ascanius? Supe- nificat, sed quod Gallice dicimus, lea 

ratne et vescitur auras?' Saltern ut unes apr^s les autres. Id est, Liviano 

in antiquissimis libris legitur, singu- more, * alias post alias.' 

EXPLICIT LIBER PRIMUS. 

Solebant veteres in fine librorum culis, ad distinctionem rei alterius 
icribere, ' explicit,' ut significarent li- sequentis, medium interponere, ' ex- 
brum absolutum. Unde Hieron. ad plicit,' aut, ' feliciter explitit." 
MarccU. ' Solemus completis opu8- 



■* 



P H ^ D R I 

AUGUSTI LIBERTI 

FABULARUM ^SOPIARUM 
LIBER 11.^ 



AUCTOR. 



ExEMPLis continetur iEsopi genus. 
Nee aliud quicquam per fabellas quaeritur. 

Ratio scTihendi ^sopi constat exemplis, neque intenditur aliud quicquam per 



t Cod. Pithoei haec ita expressit : Phcedri Augusti Lib. secundus incipit, 
V. Gud. — i Auctor. Sic Mss. Pith. Rem. et Edit. vet. Nonnulli omittunt 
Auctor. — 1 ^sopi genus habent Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. Male quidam, 
ut Lallemant. ediderunt, Msopi stylus. Burmannus, >it suam hujus loci tuea- 
tur interpretationem, legendum proponit, JEsopi hoc genus; [quod probat 
Anton.] Heinsius vero Ep. 19. ad Scheff. ^sopi id genus, sc. fabularum ; 

NOT^ 

1 jEsopi genus} Perperam quidam inventum genus.' Quemadmodum 
intelligunt prosapiam iEsopi. Nihil apud Terent. * Olim isti fuit generi 
enim aliud intelligit hoc loco Phae- quondam quaestus apud saeclum prius.' 
drus, nisi earn scribendi rationem qua Ceterum istud continetur nihil aliud 
U8US est iEsopus in scribendis fabu- est quam constat. Cic. ' Dii non ve- 
ils. Ita in Prologo lib. iv. Et etiam nis, et nervis, et ossibus continentur/ 
alio loco : ' Usus vetusto genere, sed id est, constant, 
rebus novis, Nunc fabularum cur sit 



lOfi PII^DRI FA.BULARUM .ESOPIARUM 

Quam corrigatur error ut raortalium, 

Acuatque sesc diligens industria. 

Quicuinque fuerit ergo narrantis jocus, 5 

Diim capiat aurem, et servet propositum suum. 

Re commendatur, non auctoris nomine. 

Equidem omni cura morem servabo senis, 

Sed si libuerit aliquid intcrponere, 

Dictorum sensus ut delectet varietas, 10 

Bonas in partes, Lector, accipias velira, 

fahulas, nisi ut vitia hominum cmendentur, et ut accurata diligentia excitetur. 
Qtuecumquc igituv occurreril occasio narrandi, duin teneat aures, et sequatur suum 
consilium, lestimatur rebus ipsis, non nomine auctoris. Certc sequar omni industria 
consuetudinem senis yEsopi : verum si niihi videbitur inscrere aliquid jocorum, ut 
diversitas sensus niagis placeat, velim, lector, aqui bonique consulas. Sic brevilas 



ToUius hoc scripti genus conjicit. Bentleiiis, gladio Gordiuni nodiim resecans, 
ut Burmanni verbis utar, ejicit jEsopi, et supponit, Exemplis continetur huma- 
num genus. Sed ostendit Harius, hie non universira de exemplis, sed de solis 
yEsopi fabulis agi ; nee ipse tanien se expedit, nisi totum infarciondo versuni, 
quze ratio auctores tiactandi periculosa et teineraria recte videtur Burman- 
no. Mcursius totum prologura censet niutilum varieque trajectum, quern 
restituerc conatur. Frustra ; nam omnia beue coliserent. — 5 Narrantis jocus, 
Mss. Pith. Rem. et Ed. Vet. narrandi locus. Sic Nevelet. Rigalt. Ed. 2. 
Meurs. Ursin. e recentioribus vero Maittar. Brotier. Bipont. Desbillon. Sed 
narrandilocus est ansa, occasio ( Veranlassung ) narrandi, quod dicitur, ut ' lo- 
cus gaudendi,' ' locus resecandae libidinis' apnd Ciceronem, non ipsum nar- 
rationis argumentum, le sujet de la fable, quemadmodum interpretatur Brotier. 
Si probari posset, vocem locus hoc signiticare posse, libentissime Icctionem 
Codicum sequercr, quam viri docti rejiciunt, quia seqiiitur capiat aurem, quod 
dejoco recte, de loco pcrperam dicitur. Vid. Burni. et Tzsclnick. Itaque 
jam oliui Rittcrshusius conjiciebat Jociis. Cum /Esopi logorum a Platoue fiat 
mentio, Guyeto legendum videtur, narrandus logus. Alii, ut Tollius, narran<i 
locus; Sanadon, Philipp. Lallemant. Quodcumquc fuerit ergo narrandi genus ; 
Lientleiua, cui paret Cuninghanuis, narrandus jocus. Optime iili, qui vel le- 
gunt, qnicumque fuerit narrarilis jocus, ut Graev. quern vid. ad Cic. ad Div. xvi. 
21. coll. Burm. Syllog. Epp. torn. iv. p. 585. 42. 195. Heinsins ; v. Syll. 
Epp. tom. IV. p. 41. Hoogstratan. Funcc. VValcliius ; vel juirranli jocus, ut 
Burmaun. Sic jam olim conjecerat Gudius. In Cod. Rem. enini, in eadem 
voce, i sirpe mntatur in I. Ita lib. i. fab. 21. ' ignavis etiam locus est,' ubi 
aperte scribendum,joc»ts. — 7 Heinsius et Bentleius lescribi jubent commende- 
<«r, quod prapfert etiam Gra2v. Vid. Burm. Syllog. Epp. tom. iv. p. 585. 
Hanc emendaiioiicm aniplectuntur Philipp. Lallemant. Brotier. sine uUa 
necessitate, ob^ervantc Burmanno ; est cnim oratio confidentis et afiirraan- 
tis. Refiagantur etiam libri scripti et editi.— 9. 11 Commodum et egregium 
hujus loci sensum esse, unusquisqiic videt : nihilo vero secius varic viri docti 
vexarunt. Rittershus. Nevelet. Rigalt. Edit. 2. Ursin. Faber, Desbillon. 
Heinsius vs. 9. mallet legere, Sed ubi libuerit, i. e. quotiescumque, (|iiod nihil 
fere ad (lit aut aufert seusui, notanie Burmanno. Quia per compeinlium in 
Cod. Rem. et Pith, crat siluerit, inde Gronovius conjicit, Sed si fuerit aliquid 
interpnnere, quia est cum infinitivo aliquando pro, licet, occurrit. Sed ita hie 
etiam loqui cogetur Phajdrus durissime et praeter moreiu suum, In qua 



LIBER II. 107 

Ita, si rependet illam brevitas gratiam : 
Cujus verbosa ne sit commendatio, 

ootnpensahit hanc gratiam, cujus ne sit laus verbosior, vide cur debeas denegare 



correctione Grouovius quoque cogitnr in aliquid secundam productani pro- 
nuntiare, sine ullo exemplo, aut ratione, Vid. Burmanni et Hoogstratani 
Notas. Bentleius reponit : Sed si libuerit aliquid interponere Diversum, sensus 
ut delectet varietas. Sed rov diversum nulla vestigia in editis et scriptis. Cum 
etiara aliquid non semper requirat adjunctum sibi adjectivum, liac emendati- 
one non erat opus. Burmannus jubet legi ; Sed si I. a. i. Factorum vel Acta- 
rum sensus, ut, S^-c. nee sine ratione, quod fuse monstrat vir doctus. Facta 
enim opponuntur fabulis a Petron. cap. 76. Ovid. Fast. vi. 3. Cic. Off. iii. 
9. et 26. dictorum autem et factorum a librariis facile poterant confundi : 
aliquid denique cum geuitivo construi notum. Sed quia in vulgata lectione 
nibil est, quod lectorem niorari possit, rectius retinet. Tollius in locum rov 
aliquid substituit aliud. Bentleio obsequuntur Brotier. et Desbillonius. — 
12. 13 Brotierio teste in Mss. Pith, et Rem. hie locus ita erat expressus : Ita 
sic rependet illi brevitas gratiam. (Gudius tamen in utroque Codice contendit 
inveniri : Ita sic rependit illi b. g.) Cujus verbosa nescit commendatio. Sic 
Editt. Pithoei, Rittershus. Nevelet. Ursini, prima Burmanni, aliae ; nisi quod 
Ursin. habeat, Cui verbosa nescit commendatio, et Rittershusius Cujusverbosa 
nescit commentatio, nimirum rependere gratiam, censeat reponendum, probante 
Meursio. Cum vero particulae ita sic locum obscurum et intricatum reddere 
viderentur, alii tentarunt alia. Pithoeus, quem nonnulli sequuntur, (v. Bro- 
tier.) emendavit : Ita sit, rependet illi brevitas gratiam. At recte reponebat 
Heinsius : Ita, si pro, ita sic; ne sit, pro, nescit ; illam, pro, illi, quod ad scrip- 
turam antiquam propius accedit, quam ista, istam, ipsa. Editiones Rigaltii 
2. Maittar. Walch. Hoogstratan. Danet. habent : Sic ista tibi rependet brevi- 
tas gratiam. Gudius, prater alia, conjicit : Studio rependet illi b. g. id est, 
voluntati illi et benevolentiae erga me. Ex stu monachum descriptorem ait 
formasse Ita, atque dio in sic convertisse. Quae vix placebunt. Sanadon 
satis temere legi jubet : Saltern rependet ipsa brevitas gratiam. Bentleius, ex 
parte obsecutus Heinsio, conjicit: accipiat vtlim : Ita, si rependit illi brevitas 
gratiam: Cujus v. n. s. c. Attende, ^c. in qua emendatione Burmannus vellet 
post ita etiam distinctionem duorum punctorum poni, ut Ovid. Trist. v. 3. 
53. ' Idque ita : si vestrum merui candore favorem ;' etMet. i. 377. Atque 
etiam idem vir doctus quaerit, si cum Bentleio legamus, accipiat, quod vide- 
tur sequens illi poscere, quomodo delude iterum converti oratio possit ad 
lectorem : Attende, 8fc. Refingit igitur, ut omnia cohjEreant melius : Ita ; si 
rependet ipsa brevitas gratiam. Bentleii accipiat recte quoque rejicit Bothius. 
Barth. Ablegm. Crit. ii. c. 23. mallet : Ita, si rependet illi brevitas gratiam, 
Cuijus verbosa nescit commentatio. Gudius enim testatur in Ms. (Fith.) esse 
Cui jus. Perizoiiius in Animadv. Hist. cap. 2. p. 64. Sic istam tibi repen- 
det brevitas gratiam, Cujus v. n. s. c. Attende, Sfc. Ita ediderunt Philipp. et 
Lallemant. Grasvitis Ep. 519. ad Nic. Heins. in Burmanni Syllog. Epp. tom. 
IV. p. 584. Ita non refert ad vs. 12. sed prapcedentes : Bonas in partes acci- 
pias velim, si qurd interposuero dictorum. Ita sc. fiat. Sic rependet istam 
brevitas gratiam. Desbillonius totum locum sic constrnit : Sed si libuerit, 
aliquid iriterponcre Dictorum, sensus ut delectet varietas, Bonas m partes lector 
accipiat velim : Sic ea rependet illi brevitas gratiam, Cujus ti-rhusa nee sit com- 
mendatio. id est, quje verbose etiam noii conmiendetur. A versu autem 14. 
et 15. incipit Desbillonius Fabulam i. hujus libri. At hi versus lnco suo non 
movendi, quod nonnullis visum est, post Pithoeum. Fuerunt adeo, qui conti- 
nuo copularent fabulam 1. cum Prologo, omissis verbis inscriptioui», Juvencus, 



108 PriTEDRI FABULARUM yESOPIARUM 

Attende, cur negare cupidis debeas ; 

Modestis etiam offerre, quod non petieriut. 15 

avidis, ct dare ultro mudestis quod non postulaveritit. 



Leo, et Pradator. Id quod factum a Fabro in Editione Phaedri. Bipontini 
edidenint: Lector accipias velim Ita, si rependet illi brevitas f;ratiam. Brotier. 
qui vs. 11. legit accipiat, tiietur vulgatam, Itasic rependet illi In-evitas gratiarrif 
laudans Liv. lib. ii. c. 10. ' Ita sic armatus in pontein desiliiit.' Brotierio 
paret Didot. in Edit, stereotypa. Hisce addo, qua scribit Scliirachius, V. 
D. in Clav. P. i. p. 321. ' Hunc difficilem locum non dubitamus, consentien- 
tibtis vetustis libris, ita scribeie : Ita sic rependit illi brevitas gratiam, !fc. Non 
ineplum videtur, servare lectionem coustantem in Codicibus, vs. 12. et le- 
gere, Ita sic, quod, nee sine exemplo, dici affirniat Gronovius in Emendatio- 
nibus in Pnedrum, atque plane pleonasnius est germanus, cum dicimus: Auf 
diese Art also. Ita enim pro, itaque atque, hoc modo explicanduui. Agmen 
claudat conjectura Cannegieteri, in Misc. Obs. vol. vi. p. 603. rcscribentis 
versu 13. Cut vis verbosu nescit commendarier, ut vis verbosa sit, multitude ver- 
borum. 



FABULA I. 



JUVENCUS, LEO, ET PRJ3DAT0R. 

Super juvencura stabat dejectum Leo. 

Praedator intervenit, partem postulans : 

Darem, inquit, nisi soleres per te sumere : 

Et improbum rejecit. Forte innoxius 

Viator est deductus in eundem locum, 5 

Feroque viso retulit retro pedem. 

Leo sedcbat super Jmencumjacentcm. Pr<cdo supervetiit petens partctn. Con- 
cederem, ait, ni consuevisses rapere, et repulit hunc malum hominem. Fortuito 
vero innocens viator venit eodem, et, viso Leone, regressus est. Cui mitis ilk dixit : 



1 Bentlei. more .sue emendat, juvencum, ut stabat, quod rcjicit Burm. ob 
soni insuavitatem et duritiam ebsionis, cum, ut, Cuninghamus: S.j.dum 
stat. — 2 Heinsiiis : Prwdo intervenit postulans partem lupus, quia supra lib. 
I. tab. 1. ' Latro' dictus lupus. ImprobatBurmanuus, cum de lupo hie agi nul- 



LIBER II. FAK. 2. l69 

Cui placidus ille : Non est, quod timeas, ait, 

Et, quae debetur pars tuae raodestiae, 

Audacter toUe. Tunc diviso tergore, 

Sylvas petivit, homini ut accessum daret. 10 

Exemplum egregium prorsus et laudabile; 
Verum est aviditas dives, et pauper pudor. 

Nihil est quod reformides ; sume confidenter partem dehitam tuce modestice. Turn 
separate tergore, Leo immisit se in sylvas, ut accessus pateret viatori. Exemplum 
illustre omnhio, et dignum laude ; sed aviditas habendi dat divitias : pudor vero et 
modestia, paupertatem. 



lum sit indicium. [Anton, legit Pr. ut int.] — 7 Quod. Mss. Pith, et Rem. 
quid, sed Pithoeus correxit quod. Brotier. recepit lectionem librorum scrip- 
torum. — 8 Et qua. Heinsio placet En quce, probantibus Meursio, Onverin- 
gio, Freinshemio ; SchefFems mallet At quce; Giiyet. Est qu<x debetur.— 
9 Tergore. Guyetus corpore, reprehensns a Cupero lib. ii. Obs. 20. Virgil, 
JEu. I. 210. sq. Burmann. — 12 Bentlei. Verum hodie aviditas dives est, pauper 
pudor. laudabile post egregium frigere videtnr Botbio, cui totum epimythium 
suspectum est. Hinc hos versus uncis iuclusit. 

NOT^ 

6 Retulit retrol Pleonasmus. Pot- nihil habent elegantiae. Ita Terent. 
erat enim oratio carere ista vocula, ' Ante prsescisse,' ' Ita subtristis ali- 
retro, sed ejusmodi pleonasmi non- quantulum/ &c. 



FABULA II. 



ANUS DILIGENS VIRUM MEDI^ ^TATIS, 
ITEM PUELLA. 

A FCEMiNis utcumque spoliari viros, 

Docemur exemplis homines quomodocumque expilari a mulieribus, sive ilium 



1 Utcumque. Suspicabatur Rittershus. Phfedrum scripsisse utrinque, i. e. 
utroque casu. spoliari. In Codd. Mss. inveniri exspoliari, testatur Gudius. 
At hujus lectionis, quod mirum videri possit, neque a Neveleto, neque a 
Rigaltio et Brotierio, qui Codicem Pith, denuo contulit, video factara esse 



110 PHiEDRl FABULARUM ^ESOPIARUM 

Ament, amentur, nempe exemplis discimus. 
iEtatis mediae quendani mulier non rudis 
Tenebat, annos celans elegantia : 
Animosque ejusdem pulchra juvenis ccperat. 5 

ament, sive amentur ah illo. Qiiacdam /frminrt callida dissimuhbat annos cuidam 
homim provccta- atatis, tcgens illos eleuanti cm\U\. lllitis etiam animus detine- 



mentioneni. Placet tamon Bmnianno cxspoliari, cum hoc verhiim meretrici 
aptius conveniat ; ait enim esse, ita spoliare, iit nihil fere reliqiii sit; ct ita 
convenire fiiii fahiilsp, iiiup fiinditiis eviil.-op capillos iiarret.— 2 Fxemplis dis- 
cimus. MvinWi. excm}tln hoc discimus ; qua lectioiie pi lit elefiantia Fh«dii. — 
3. 4 Quendam. Sic iccle Icyitiir ex Cod. Kein. in quo nat qu?dam, lineola 
supra e a ijecta. V. Cud. Ms. Pith. qumUim, (iuoil,qnia sensussic esset niu- 
tilus, Riaaltiiis propter sequens tegebat niutavit in cuidam, hoc sensu :^ mnlier 
non rudis teg.hat cuidam mediae atatis annos. Sed non prohat Guyetus, 
\erhit jJ^Jatis media- rcferri ad cuidam; imnio vcro locum hoc ordine vult 
legi: jli^tatis media; mulier non rudis tegebat annos cuidam. Perperam ; 
cum mulier vs. 10. ' anus' dicatur. cuidam Icgebat ediderunt Ncveieius, Ursi- 
nus, Faher. Tincbut. In Mss. Pith. Kern, et Ed, Vet. legitur Tegebat, quod 
defcndit Tollius ; sed propter sequens celans ferri non potest. Legendum 
Tenebat, e certissima Praschii conjectiira, a Gudio et Burmanno prohata, et 
deinde tot viroruni doctissiniorum suffragiis confirmata. Ex quo intelligitur, 
vix opus esse emendatione Cuperi Obs. ii, cap. 20. Mtatis m. cuidam mulier 
non rudis Degebat, a. c. e. ut degere alicui sit, in alicujus obseqnium ; .e qua 
locutione docte disputat Cuperus. Schefferus praefert regebat. Lapsus enim 
librariorum erat faciliimus ; atque etiam hsc lectio nititur verlns Sueton. 
Galb. 11. ' regebatur triuni arbitrio." Regere enim quendam mulier dicitur, 
quje eum sibi liai)et obsequentem, et ad nutum suum facicntem omnia. 
ScliefFerum seipiitur Johnsonius, quia anus quidem amabat, sed non amabatur 
a viro, cujus animos ceperat pulchra juvenis. Sed qua>rit IJurniannus : si 
non amabatur, quomodo i-cgere virum dici potest, cujus verbi eadem est effi- 
cacia vere, qua; rod tenebat? et fuisse a>que obnoxiuni vetula^ ac juveni patet, 
quia utrique caput stium spoliandum pra;buit. CI. Jakob, cui obse piitur cl. 
Lang. Proleg. ad Phiedrum p. 24. tuetur vulgatum Tegebat, ut tegere idem 
sit, quod latus tegere, assectari, quo sensu legitur apud Statium Sylv. v. 1. 
25. sq. Docere enim fabulani, viros spoliari a faniinis, sire eas anient, sive 
amentur ab illis ; sed si legatur tenebat, virum ulramque ct anum et pulchram 
juvenem amavisse putandum esse, qnod rei)ugnet scopo fabula>. Cl. Jakob, 
assentit Censor doctus in A. L. Z. ann. 1785. ii. p. 281. statucns, vero nou 
esse simile, virum, eodem tempore, et puella; juvenis et anus amore fuisse 
captum ; sed facile vetulam credi posse virum esse assecutam (nacltgegangen), 
sicque ament, amentur, acconimodatius dici ct intelligi melius. Equideni cum 
Burmanno credo ita capiendam fabulam : primum se anui, forte propter 
opes, vel aliani ob causam, virum hunc applicuissc, qua^, ut fere solent, eum 
tenebat, ct imperiose in potcstate habebat : postea animos ejus cepisse juve- 
nem puellam; ita ut respondeat fabula illis ament, amentur; amabat puel- 
1am, amabatur ab anu, quam prius, ante puellam, amaverat, nunc vero mi- 
nime. annos. In priori Editione Scheti'erus conjecerat canos ; quod etiam 
Heinsius margini ascripserat, teste Burmanno ; sed postea mutavit senten- 
tiam.— 5 Animos. Sic bene Ms. Rem. et Editt. Vett. In Cod. Pith, est Am- 
mus. Sanadon, et Philipp. conjiciunt j4/itmM?H. ' ]Meursius po.st vs. 4. aste- 
riscos posuit, quasi lacuna esset ct decsset aliquid, et idem suspicatiir Faber. 
Sed licet viri docti ex oraticui? contcxtu ostendcriut, recte omnia cohaTerej 



LIBER II. FAB. 2. Ill 

Ambae, videri dura volunt illi pares, 

Capillos homini le<>ere coepere invicem. 

Cum se putaret fingi cura raulieruni, 

Calvus repente factus est: nam funditus 

Canos puella, nigros anus evellerat. 10 

batur aiiiore pukhrte adolescentulte. Dum ambce mulieres affectant esse similes 
ipsi, coeperunt inrkem seligere crines homini. Hie cum crederet se ornari studio 
mulierum, ecasit cahus subito : nam puella exemerat omnes capillos albos, anus 
vero nigros. 



taincn Christoph. Hauptius, Rector ScIioIeb Grimmens. in snpplemento fabu- 
larum PhiEdri, quod jussit inseri Misc. Lips. torn. i. p. 258. talem versutn 
neqiie necessariiim, iieqne admodiim elegmitem interjecit, A talibus fieri ut 
celeberrime solet ; quales versus centum loci< iuscrere liceret, et cui siniilem 
etiam obtrudit hujus libri epilogc' Bitrmunn. — 8 Cum. Ursinus eriidit Qui, 
post Neveletum; Toll, coujicit Qui cum, ita wtrhse subintelligatur. fingi. Mss. 
Pith. Rem. et Edit. Vet. pingi, quod ortum esse videtur a prima litera praece- 
dentis verbi putaret ; sed jam olim Scioppius et Heinsius legi jubebant fingi; 
nee displicet Sciieffero, etsi ediderit pingi. Monet enim Heinsius, iioniinem 
pingi non potuisse, nisi velimus, unam mulierem illi canos pinxisse pro 
nigris capillis. Non pauci tamen, qui pingi legunt, nt Nevflet. Ursin. 
Rittersh. Faber, Rigalt. Gronov. Maittar. itidem explicant ornari; qua signi- 
ticatione per translationem passim legitur. Sic Plaut. Sticb. ii. 3. 30. 
' pingere humum.' PInra dabunt Lexica. Brotierius quoque, Uesbillon. 
et cl. Both, receperunt pingi, quod etiam tuetur Gruter. ad Martial, vii. 83. 
teste Hoogstratano. Plurimis tamen, ut Burmanno, Gud. Bentlei. Lallem. 
Bipontinis, placuit^ng-i, quibus ego accedo ; cum de cura capiliorum _/?Mg'ere 
dicatur, quod usitatius esse videtur, qnam pingere. 

NOTiE 

6 Videri dum volunt illi pares'] JEtate crepitae aetatis indicia, anus vero ni* 
aut annis. Oderat enim juvenis ca- gros qui sibi non conveuiebant. 
pillos albos, utpote senescentis et de- 



112 PIIvEDRI FABULARUM ^SOPIARUM 



FABULA III. 



HOMO ET CAXIS.^ 

Laceratus quidam morsu vehementis canis, 
Tinctum cruore panem misit malefico, 
Audierat esse quod rcmedium vulneris. 
Tunc sic JEsopus : Noli coram pluribus 
Hoc facere canibus, ne nos vivos devorent, 6 

Cum scierint, esse tale culpae praemium. 
Successus improborum plures allicit. 

Quidam lastis dente Canis acris, projecit ipsi improbo panem mersum siio sanguine, 
quia acceperat id cedere pro remedio vulneris. Turn ^sopus locutus est sic: Noli 
facere hoc in conspectu nmltontm canum, ne nos discerpant vivos, cum viderint se 
donari tali prcemio, ob culpam, Successus muloruin attrahit multos. 



t In Ms. Rem, Pith, et Edit. Vet. titulus hnjus fabulae est : Msopus ad 
ifuendam de successu improborum. vid. Brotier. Sic edidit Ursinus post Neve- 
letum. — I Vekemtntis. Rittershus. Heinsius ad niaiginem, et Gronov. ad 
Senec. Consol. ad Marc. 1. c. 5. legi jubent vehementi, quod, notante Bufmanno, 
defendi potest, quia poeta saepe cpitlieta, personis aut aninialibns propria, 
dant eoruni armis, aut rebus, quibus utuntur. Ita lib. i. fab. 21. 12. ' Saevis 
unguibus.' lib. i. fab. 12. 11. ' niorsus sjevi. ' lib. i. fab. 21. 7. ' infestis cor- 
nibus.' Quia tamen acque recte et proprie vehemens dicitnr canis, pra>,fert 
vulgatum. — 2 lUisit. Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. immisit, forte ex litera 
prjficedentis vocis panem. Lectionem Codd. retinent Rittershus. Ursin. 
Scheffer. Ncvelet. Rigalt. Ed. 1. Walch. Both., alii, atque etiam Gud. de- 
fendi posse putat, ut sit compositum pro simplici. Sed viri docti, praeeunti- 
bus Gudio et Grouovio, recte tuentur misit, quo PhaEdrus in eadeiii re ali- 
quoties utitur. — 6 Bentleius, [quern sequitur Anton.] moUiores numeros fore 
pronuntiat, si legatur, Cum tale scierint. Sed docet Burniannus, nihil inde 
molle accedere numeris, cui longe mollius videtur, Cum scierint. Solet enim 
saepissinie vcrsum a darfylo incipere PhaedruSjet bis in hac brevissima fabula, 
praeter hunc versum. Bentleium sequitur Cuuinghamus. 

NOT;E 

1 Vehementis] Vox dissyllaba in et liquidus, puroque simillimusamni.' 
hoc loco, ut ap. Herat. ' Vehemens C Scierint] Pro tciverint. 



LIBER II. FAB. 4. IIJ? 



FABULA IV 



AQUILA, FELES, APER. 

Aquila in sublimi quercu nidum fecerat : 
Felcs cavernam nacta in media pepererat : 
Sus nemoricultrix fcetura ad imam posuerat. 
Turn fortuitum feles contubernium 
Fraude et scelesta sic evertit malitia : 
Ad nidum scandit volucris : Pernicies, ait. 



Aquila posuerat nidum in alia quercu. Feles, reperta caverna, partum ediderat 
in media quercn. Susincola sylvarum pepererat ad radices arboris. Turn Feles 
turbavit banc sodalitatem fortuitam dolo,et scelerata maligTiitate. Repit ad nidum 



1 Sublimi, Bentlei. tuprema ; nam felem, quae in media qnercu, in sublimi 
fiiisse nihilo minus. Sed sublimi eodera sensu did potest (Vid. exempla in 
Not. Burm.) et fest magis poeticum. Cf. Ephem. Gotting. 1780. p. 45. sub- 
limi etiara contra Bentleinra tuetur cl. Both. Cuningham. suprema, e conjec- 
ttira. — 2 Nacta. Cod. Pith, nancta. Ita Neveletus. — 3 Nemoricultrix. Libri 
scripti et Edit. vet. Nevel. Rigalt. 2. nemoi'is cultrix, quos sequuntur alii; 
pro quo Rittershus. legendum proposuit nemoricultrix, quam conjecturam 
Faber, Gnd. Prasch. Bentlei. Burmaun. aliique permulti recte receperunt. 
Desbillonio tamen magis apposite dictum videtur sus nemoris cultrix, cum 
unum nemus hie intelligi debeat ; nemoricultrix vero cultricem nemorum in- 
nuat. Cui paret Brotier. Sed haec dicta puto subtilius, quam verius, nee 
sine probatione admittenda. Atqne etiam Phaedrus eodem jure dicere po- 
tuit nemoricultrix, qao Catullus ' aper nemorivagus,' et ' cerva sylvicultrix.' 
Vid. Gesner. in Th. L. L. v. nemoricultrix. Walchins tamen et Leonhard. 
tuentur vulgatum nemoris cultrix e Virg. ^n. xi. 557. ' nemorum cultrix La- 
tonia virgo.' — 4 Fortuitum. Faber fortunatum, indignante Burmanno, cum 
sensus sit : Forte ita acciderat, ut contubernales essent tres diversi generis 
bestiae ; neque fortunatum fuisse, ex ipsa fabula apparet. — 5 Evertit. Lalle- 
mant. et Brotier. avertit. — 6 Scandit. Heinsius escendit, e conjectura, de qua 
vid. Burmann. ad lib. iv. fab. 21. 9. Cuninghamus edidit : Ad volucris scandit 

NOT^ 

4 Contubernium] Vocabulum mili- degentibus, unus quasi praeesset de- 
tare ; manipulum enimmilitumsigni- canus, qui caput contubernii nomi- 
ficat, teste Vegetio, qui centurias in nabatur. Unde commilitones et con- 
contubernia divisas fuisse scribit : ut tubernales dicuntur, a communibus 
decem militibus sub uno papilione tabernaculis. 

Delph. et Var. Clas. Pluedr. H 



114 PH.EDRl FABULAUUM .ESOPIARUM 

Tibi paratur, forsan et raiserae mihi. 

Nam fodcre terram quod vides quotidie 

Aprum insidiosiim, quercura vult cvertcrc, 

Ut nostram in piano liicile progcniem opprimat. 10 

Terrore offuso et pertuibatis scnsibus, 

Derepit ad cubile setosaj siiis ; 

Magno, inquit, in pcriclo sunt nati tui. 

Nam simul exieris pastum cum tenero grcgc, 

Aquila: Tibi, iiiquit, struitur exitium; quin et forte mihi infclici; nam Aper 
dolostis, quern cernis quotidie fodeve terrain, vult eruere quercuin ut devoret facile 
nostras catulos humi dejectos : ita immisso terrore, et commotis animis, scandit ad 
sedem suis setigercc : Nati tui versantur grandi in disaimine. ^'am swnui atque 



vidum et,pernicies, ait. — 8 Quotidie. B<int\e\. cotidie. Praeiverant Nevelct. et 
Ursiniis. quod. Sic Hbri scripti Pith. Rem. et edit. vet. At Brotier. edidit ; 
Nam fodere terram quern vides quotidie, Aper iiisidiosus q. v. e. Sic qiioqiie oliin 
Lnllemanl. Sed poterat locus Tereiitii, Sclieffero menioratus, Broticrium 
docere, iiivitis libris ita legere non esse opus : ' Sane qnod tibi nunc vir 
vidcatur esse hie, nebulo magnus est.' — 9 Aprum insidiosum. Bentleius dis- 
tiognit post Aprum, legens deinde : insidif>sus queraimiult erertcre. Sed,judi- 
cantc Burmanno, idem sensus exoritur, si non languidior. Ctiningliamus sus- 
picatiir, Phaedrum scripsisse, Aprum insidiosc q. v. e. [Moreni gcrit Bcntloio 
Anton., sed propter aliam cansam, sc. ut mot tcr positum vitetiir.] — 11 Offuso. 
Mss. Pith. Rem. veteresque Editiones, ut Rigalt. 2. Nevelet, luultacque aliiE 
effuso. Sed jam Rittershus. et Meursius conjiciebant, legendum esse offuso, 
frustra repugnante Scioppio, qui volebat effuso. Rittershnsii conjectiirani 
deinde omnes fere Critici adiniserunt. Effundere enini «t off'undere in Codd. 
Mss. sappe permutantur, id quod docct Burmannus in Not. ad h. 1. laudans 
quoqne Cuperi Obs. ii. 6. Adde Not. Tollii ad h. 1. in P. in. Phaedri ; 
Drakenb. ad Sil. x. 366. et Gronov. Obs. iv, c. 21. coll. Gesneri Thes. L. L. 
h. V. Harius sine necessitate legit: Terrore offuso huic et p. s. quod non sine 
causa Burmannus rejecit, cum manitestum sit, liaec respicere aquilam, et 
transitum sequent! demum versu fieri ad suem. Cuninghaniiis conjicit, Ter- 
rore huic offuso. — 12 Derepit. Male tuentnr Meursius ct Schetferus Dircpit, i. 
e. inde repit ab aquila ; quod receperunt Novelet. Rigalt. Ed. 2. Danet. 
Desbillon. At Rittershus. Christoph. Colerus, quibus asscutiunt Hcins. 
Guyet. Gnd. Burm. recte defendunt Derepit. Sic degredi, pro descendere, 
est apud Sallust. Liv. Tac. teste Kittershusio. In Ms. Gud. i. c. Pith, erat 

NOTyE 

8 Quotidie] Sccunda syllaba in hac mo sit i\c sue freniiiia. Certe error 
voce brevis est, aliquando etiamnum inest, nisi velis aprum esse ex co ge- 
longa. ItaTerent. ' Verum ubi vi- nerc aninialium quod vocant epicoi- 
debit tantos sibi sumtus domi Quoti- num. 

dianos fieri, nee fieri modum.' 10 In piano] Humi stratam nostram 

9 Aprum insidiosum] Difficultas esse prolem, querou eversa. 

potest cur dicit aprum insidiosum, et 14 Nam simul exieris] Nam simul 

noD insidiosam in focminino, cum scr- atqiic exietis. 



LIBER II. FAB. 4. 115 

Aquila est parata rapere porcellos tibi. 15 

Hunc quoqiie timore postquam complevit locum, 

Dolosa tuto condidit sese cavo : 

Inde evagata noctu suspense pede, 

Ubi esca se replevit et prolem suam, 

Pavorem simulans prospicit toto die. 20 

Ruinam metuens aquila ramis desidet: 

Aper rapinam vitans non prodit foras. 

Quid raulta ? inedia sunt consumti cum suis, 

Felique et catulis largam praibuerunt dapeni. 

Quantum homo bilinguis saspe concinnet mali, 25 

Documentum habere stulta credulitas potest. 

iverisad pabulum cum turba tenella, Aquila in procindu est ad tibi rapiendas sucu- 
las, Postquam ergo permiscuit terrore hunc locum, imidiosa abdidit sese caverna 
secure. Inde exiens noctu suspense gradu, ubi se ingurgitavit cibis et suos catulos, 
fingens timorem, circumspectat toto die. Aquila, timens periculum, desidet arbore. 
Aper, fugiens perniciem, non se proripit foras. Quid plura ? perierunt fame cum 
suis, et dederunt magnum convivium natis Felis. Credulitas stolida monetur hoc 
apologo qtiantum mali vir fallax inferat. 



diripit. Vid. Lambin. ad Hor. lib. i. Od. 9. 23.— 17 Tuto. Ms. Gnd. toto. 
Ita Rigalt. Ed. I. Ursin. et Hario, improbante Burmaniio. Vix enim recte 
dici posse censet toto cavo se condidit pro, totiim se condidit cavo ; niox etiam 
seqnitnr toto die. Denique accommodate dixit tuto, cum felis sciens nullum 
periculum instare, ut contubernalibus persuadere volebat, tuto cavo se con- 
deret. Heinsius, Both, et Bentlei. noto, ut lib. i. fab. 9. 9. ' exitns noti ;' 
Nevelet. tota. At Rigalt. Ed. 2. edidit tuto. — 21 Ruinam. Heinsius Ruince. — 
23. 24 Bentleius, quern sequitur Both., corrigit : inedia sic consumti cum suis 
Feli atque catidis I. p. d. Non sine causa enim qujerit: cur catulis tantum 
ac non niatri quoque ? neutram tamen lectionera in textum recepit. At Bur- 
mannus, illepida particula sic, quam intrudit Bentleius, repudiata, recte tue- 
tur sunt, laudans lib. iii. fab. 3. 12. 13. Anglus Anonymus legendnm esse 
monuit Felique et catulis, invito Burmanno. Quae emendatio vero cum non 
paucis proba videatur, ut Desbillonio, Brotierio, Cuninghamo, Bipontinis, 
aliis ; non dubitavi earn prffiferrl lectioni Codd. Mss. Felisque catidis largam 
prcebuerunt dapem, quam recipit Burmannns. Non sine causa enim Desbillo- 
nius : ' non soli catuli, sed ipsa quoque feles praeda frui tam opima debuit.' 
Objicit tamen Burmannus qusedam, non penitus contemnenda. — 26 Hein- 
sius, [Anton.] et Bentleius conjiciunt, Documentum habere hoc (vel hinc) stulta 
credulitas potest, Cui lectioni Bentleius non niultum tribuisse videtur, cum 
non receperit. Cuninghamus legendum proponit : Documentum hinc capere 
St. c. p. 

NOT^ 

25 Homo bilinguis] Qui dolose et cat < Tyrios bilingiies,' Laud fidei ser- 
fraudulenter agit. Uude Virgil, vo- vantissimos. 



IIG PH^.DRl FABULARUM illSOPIARUM 

FABULA V. 
C^SAR AD ATRIENSEM. 

Est ardelionum quaedam Roraae natio, 

Trepide concursans, occupata in otio. 

Gratis anhelans, multa agendo nihil agens, 

Sibi niolesta et aliis odiosissima : 

Hanc emendare, si tamen possum, volo 5 

Vera fabella : pretium est operai atlendere. 

Caesar Tiberius cum petens Neapolim 
In Misenensem villam venisset suam 

Est Roma genus ardelionum oberrans soUcite, inquies in quiete, anhelans incas- 
sum, plura faciendo faciens nihil, sibique importunum, et invisum ceteris. Mens est 
mihi hoc corrigere, modo tamen valeam, vera historia : opera pretium est illain 
anscultare. Cum Tiberius Caesar, profectus Neapolim, venisset in suam villam 



9*0^*^*4 



1 Ardelionum. Cod. Pith, ardalionum, teste Neveleto. Etiaoi Salmas. iio- 
tavit ardalionum, a veteri lipSa\os, apha\vuv. Vid. Gud. Nonio aiictoie dicti 
8int ab ardendo, quod pro t'estinando usurparunt veteres ; de quo Scheffenis 
eonsulendiis. — 8 Misenensem. Gudius testatur, in libris scriptis inveniri Mi- 
seniensem. Ita Gruterus p. 132. G. Mediolaniensem. Cod. Pith, habet Misni- 
eiise, auctoie Neveleto, qui edidit Misnensem. In eodem tamen ('odice Pith. 
lefji Miscnensi, testis est Heinsius, qui legenduni pioponit, In 3Iiseniensi ad 
villam venisset suam, laudans Pliu. xviii. G. Qiiaj scripturae varietas in eodem 
Codice saepius a nobis observata est. At Misenienscm videtur esse a manu 

NOT^E 

1 ulrdeZionum] Hi vocantur homines 6 Tcra/afceiZa] Fabula enim ad ve- 

qui se negotiis omnibus immiscent, rum vel falsum extenditur, ut supra 

ab ardendo dicti, quod pro festinando ad lib. i. fab. 1. annotaviraus. 

veteres usurparunt. Quanquam me- 7 Neapolim] Urbs Campanisp ma- 

lius ab Ardea avi dicti Ardeliones, ritima regni Neapolitani caput, ac 

quia aves liujus instar hue et illuc vo- totius It.-iliae clarissima : prius Par- 

litant et circumcursant, dum omnibus thcnopc dicta. 

se student negotiis immiscere. Hoc 8 Misenensem villam] Domus rusti- 

genus hominum describit Martial, tali ca. De hac villa Misenensi ita Taci- 

Epigrammate : * Nil bene cum facias, tus : ' Mutatis sa'pius locis (Tiberius) 

facis attauien omnia belle. Vis di- tandem apud Promontorinm Miseni 

cam qui sit f uiagnus es Ardelio.' coasedit, in villa cui L. Lucniiusquou- 



LIBER II. KAB. 5. lilt 

Quae monte summo posita Luculli manu, 

Prospectat Siculum, et despicit Tuscum mare ; 10 

Ex alticinctis unus Atriensibus, 

Misenensem, qua, adificaia a Lucullo in vertice montis, spectat mare Siculum et 
aspicit mare Tuscum, uiius servoriim atriensium altius cinctorum, ciyus testis col- 



prima. — 9 Luculli. Ms, Lucili. Gud. — 10 Prospectat. ..despicit. Sunt qni de 
fronte et tergo Phaedrum intelligant, et respicit praeferant, iit Heinsius, Tol- 
lius, Gronovius. Quae rejicit Burmannus, qui lectioni obsequitur vulgatae : 
Prospectat Siculum et prospicit T. m. Cum in libris scriptis sit perspicit, hoc 
Hiutat Bentl. in despicit. Quod jam dim conjiciebat Gnyetus (qui et legi 
posse patabdit prcBspicit), et probant Cuningh. et Both. [Legit Anton. Pro- 
spectat Sic, perspicit T. wi.] Jac. Gronovius perspicit praefert, ita, ut Pro- 
spectat de visu e longinquo, sed perspicit de visu e propinquo intelligat. Ipse 
tamen sibi diffidit, cum prospectare etiam propinqua et vicina spectare fatea- 
tur. Cui assentit CI. Schiiach. De lectione perspicit vld. Jac. Gronov. 
Emendatt. in Phaedr. p. 144. sq. coll. Not. Burmanni, cui tamen accedendum 
non est affirmant), villam Siculo mari propinquiorem fuisse, quara Tusco; 
immo vero Tusco propinquior fuisse putanda est. Chr. Crusius legit : Re- 
spectat Siculum et prospicit Tuscum mare. Graevius conjicit : Prospicit infer- 
num, respicit Tuscum mare. — 11 Alticinctis. Sunt qui banc vocera raram divi- 
sim scribant alte cinctis, ut Salmasius, favente etiam hie metro. Sic apud 
Senec. Ep. 92. cxtr. Gloss. Stephani ' aveffraKfiivos alticinctus ;' at vero Heins. 
ad hunc Phaedri locum conjicit altecinctis, quod placet Schirachio, I. c. P. I. 
p. 27. In Ms. Gudii erat, alti cinctus. Vid. Ferrar. de re Vest. in. 7. et 

NOTiE 

dam dominus.' Est autem vicinum 11 Ex alticinctis'] Alticinctos pue- 

illud Promontorium monti, Miseno ros vocat Horatius servos Nasidieni ; 

dicto, a Miseno socio JEnex ibi se- id est, strenuos et industries, qui de- 

pulto. De quo Virgil. jEneid. vi. missam vestem non gerebant, ne in- 

' Monte sub aerio qui nunc Misenus ter agendum impedirentur. 

ab illo Dicitur.' Atriensibus] Qui stabant in atrio 

9 Luculli manu] Quam posuerat domus, limenque custodiebant. Ab 
LucuUus, Pompeii et Ciceronisaequa- atriorum tutela, Varrone teste, no- 
lis, summus et fortunatissimus Ro- men habent servi Atrienses. Fulvius 
manorum legatus, qui duobus praeliis Ursinus suspicatur eosdem esse qui 
vicit Mithridatem, et egit de illo in inscriptionibus dicuntur, ' Servi a 
Romae triumphum. Postea abjecta supellectili :' quia nempe servaverint 
rerum publicarum cura genio indul- supellectilem convivalem, veteresque 
sit, et posuit superba Palatia, aedes- coenitarent in atrio, hoc est, prope 
que maguificas, inter quas fuit villa culinam, utvidere est ex verbis Servii 
Misenensis. in jEneid. i. ' Vocemque per ampla 

10 Siculum] Subintellige mare, quod volutant Atria.] Tangit Romanornm 
a Sicilia Cretam usque excurrit. morem : nam, ut ait Cato, in Atrio, 

Tuscum] Mare. Quod non solum et duobus ferculis epulabantur anti- 

Hetruriam, sed et Latium, et regnum qui. Ibi etiam et pecunias habebant. 

Neapolitanum usque ad Fretum Si- Unde qui honoratiores servi erant, 

culum alluit. liminum custodes adhibebantur.' 



118 PHyEDRI FABULARUM iESOPlARUM 

Cui tunica ab hiimeris linteo Pelusio 

Erat destricta, cirris dependcntibus, 

Perambulantc laeta Domino viridia 

Alveolo ccppit ligneo conspergerc 15 

Humiim aestuantem, come officium jactitans : 

Sed dcridetur. Inde notis flexibus 

ligehittur ab kumeris linteo Pelusio, cirris dffluentibus, ambulante hero per viridaria 
amana, coepit aspergerc terrain arescenttnn vasculo ligiieo, ostentans lioc officium 
urbaiium ; verion irridetur. Postca prctvertit Ca?saicm in aliud ambulacrHin 



Tzschnck. ad h. I. — 13 Destricta. Desbillonius post Gronovinm districia. — 
14 Lata viridia. ('odices ut Ms. Pith, ct antiquaE Editt. exiiibent hunc ver- 
siiin lino pede longiorem : Perambidante Iceta domino viridiaria. Hinc Hein- 
siiis reponit : p. I. d. viridia. viridia pro viridariis Latine dici, pliiribus ex- 
einplis astrui potest. Sic Vitruv. lib. vi. 6. Vid. Heinsii Ep. ad Scheff. 79. 
in Biirra. Syll. Epp. T. v. p. 87. 59. Heinsinni deinde seciiti sunt alii, ut 
Ursin. Freinshein. Biichner. Salmas. ad margineni, et ad Capitol, p. 268. 
Scheffer. Brotier. Bipont. viridia ctiam tiietur Burniann. doctissime contra 
Jac. Gronov. dispntans, qui strenue defendebat viridaria in P2mendatt. in 
Phaedr. p. 145. Jam olim autem Pithocus emendaverat : P. I. d. viridaria, 
sed nee sic constat metri ratio. Vid. Brotier. At coinmodius et Phaedro 
dignius videbatur Desbillonio, si domino ^t per inviceni transferret, ac viridi- 
aria, quae vox latina non sit, mutaret in viridaria sic : Domino ambulante lata 
per viridaria, qnx emendatio non videtur necessaria Censori docto in A. L. Z. 
1786. V. 476. Faber, qui male delet lata, quod vocabulum hie aptissimum 
est, legit viridiaria. Sic quoqne legitur in Editt. Rigaltii ; quo efficiuntur 
septeni pedes in versu senario. Pro lata snbstituit Gudius alta ; sed lata est 
elegantius et niagis poeticum. Lege a Burmanuo notata. — 15 Conspeigere. 
Nevelet. Ursin. conspargere ; sic erat in Ms. Gud. — 16 Come officium jactitans. 
In Ms.Pith.Rem.et Vett. Editt. quibus adjungeuda Editio Didoti stereotypa, 
legitur : jactans officium come, quod est contra leges metri. Deinde t6 come 
de servi officio ofiendit viros doctos, quia comis est superior in inferiorem, 
ilominus in servum, v. Burniann. collate tamen Tzschuck. Nee defuerunt, 
quibus jae<i<an,» hoc sensn locutio non bene Latina videretur. Itaque locus 
inirum in modum tentatus est. Olim legebatur officium coma, quam lectio- 
neni defendinit Praschius et Ursinus. Edam Desbillonius agi credens de 
coma, non de officio, vel comitate Atriensis, le^i jubet juc<ans opificium coma. 
Bentleius conjicit : jactans officium leve, quod displicet Burmanno, qui mallet 
legere, domino officium jactitans, ut lib. iii. fab. 7. 'domino officium prae- 
stare ;' sed quia modo prapcrdit domino, vix audct. Alia quoqne tentat, quae 
ouiitto. In Editione Jac. Gronovii est, come officium jactans, quod vix feren- 
dum, observantc Burmanno, cum sjionda^us chiudat versum iambicum. 
Heinsius perperam conjicit jactans comem offuciam, ut apud Plant. RIost. i. 
3. 107. vel come retinct, sed transpositum loco, come officium jactitans. 
Harius delabitur in Wasii correctionem, jac/a/is officium comes, quaj nescit 
Biirmannus, annon absnrdior sit reliquis omnibus. Alia quoqne conjicit, 
h. 1. praetermittenda. v. Burm. Istam tamen Wasii emeudationem amplec- 

NOT.E 

12 Linteo Pelusio] Pelnsinm erat cissima lini, ex quo conficiehantur 
ostium Nili et civitas /i^gypti fera- lintea. 



LIBER II. FAB. 5. 119 

Praecurrit alium in xystum, .sedans pulverem. 

Agnoscit hominem Cassar, remque intelligit. 

Id ut putavit esse nescio quid boni : 20 

Heus ! inquit Dorainus. Ille enimvero assilit, 

Donationis alacer certas gaudio. 

Turn sic jocata est tanti majestas Ducis : 

Non multum egisti, et opera nequicquam perit ; 

divortiis notis compescens pulverem. Tiberius sentil hominem, et capit rem. Heus 
tu, ait Ccesar ; hie statim accurrit. Tum princeps sicjocans : Alapce non venduntur 
apud me tarn vili prelio. 



titnr Both. Cuningbanius satis audacter legi jubet : jadans officium suum. 
Post Rigaltiiim omnes fere Critici substituenint come officium jaditans. 
[Anton, legit off. come jaditans, ant c. o.j.] — 18 Alium. Meursi'us, quem sequi- 
tiir Funcciiis, ilium; ut intelligat Tiberiuni. Sed alium est in Vet. Cod. quo 
usus est Rigalt.— 20 Id ut putavit; Id, quod deest in Mss. Pith, et Rem. 
supplevit Pithoeus. Rigalt. in Ed. 2. vs. 21. praeponit veisui 20. legitque, 
Et id. Sed in editione postrema vs. 20. 22. 24. satis temere omisit. Simili 
mode quoque vs. 20. omissus a Praschio. Burmannus conjicit Inde, i. e. ex 
vultu Ciesaris et sermone cum comitibns, ut putavit. Heinsius, Ep. xix. ad 
Scheffer. h. v. de Tiberio intelligens, legit : Id ut putavit esse nescio quid deli, 
i. e. ut putavit Tiberius, fieri callido consilio, ut libertatem consequeretur ; 
quam ineptam sedulitatem commodo sensu dolum dici posse negat Burman- 
nus. Desbilionius et Brotier. Is ut putavit, econjectura; nam i« non magis 
in Codd. Mss. est, quam Id ; hoc sensu : ubi atriensis persuasiim habere 
visus est, nuntiari sibi aliquid boni. Id enim Desbillonio sensinn auctoris 
perturbare videtur, quod ego non video. Nam sensum commodum habet 
haec vocula, et in verbo putavit facile is, vel homo, vel atriensis potest sub- 
inteliigi. Cum etiam Id ut receptum sit, non audeo quicquam mutare. Bi- 
pontini : remque intelligit Ita, ut putavit is esse nescio quid boni, — 22 Alacer 
certce. Sic habent omnes Codd. Mss. et Editt. at Gudius legi jubet : Donatio- 
nis, alapce certegaudio, i. e. sperans se, si non pecuniam, certe, i. e. ad niini- 
mura, manumissionem consecuturum. Sed recte Harius vidit, hoc absonuni 
esse : majus enim beneficium erat manumissio donatione : quare debuisset 
inverse ordine dixisse, Alapce, donationis certe gaudio ; sed tunc perit acuta 
emendandi ratio, ex repetitione syllabae cer in vocibus junctis alacer certce. 
Burmannus. qui doctissime probat contra Gudium, concursum syllabariim, 
quas litera canina quasi efferare videtur, non valere ad mutandum hunc ver- 
sum. Gudii emendationem, quam etiam Hoogstratan. approbat, recte reji- 
cit Desbilionius, Praef. Disp. iii. p. 31. eodem usus argumento, quo Bur- 
mannus. Cuninghamus conjicit alacris. Hunc versum Rigalt. Fab. Prasch. 
alii perperam omiserunt, id quod merito queritur Burmannus. — 23 Jocata est. 
Sic optime Mss. Pith, et Rem. Male emendavit Pithoeus locuta est. Ita 
Nevelet. et probat Gudius. Sed Rigaltius recte reposuit jocata est. v. 
Brotier. tanti, Mss. Pitb. Rem. et Edit. Vet. tanta. Sed viri docti prEcfe- 
runt tanti, quia jocaf a praecedit et rectius majestas interponitur ro7s tanti Du- 

NOTiE 

18 Xystum] Locus erat deambula* 19 Remque intelligit] Mentem et 
tioni adornatus, consitis utrimque pla- consilium Ardelionis, qui ambiret li- 
tanis. bertatem 



130 PHiEDRI FABULARUM jESOlMARUM 

Multo majoris alapae mecum veneunt. 25 



CIS. Vid. Burm. Displicet tamen Brotieiio. Etiam Desbilloniiis recepit 
tatita. — 24 Rigalt. et Faber h. v. omittnnt. Qiiibus assentit Kohl. Conimenf. 
crit. p. 122. scribens : ' multo concinnius atqiie argutius sine penultimo hoc 
versu clauditur.' Eqiiidem Kohlium recte statuere putaverim ; ctsi versum 
abjicere non audeam. Non multum. Neveletiis: Nee multutn.,.,nequicquam. 
In Ms. Pith, est nequiquatu. Sic legi volunt Sciopp. Giid. Giphan. in Ind. 
Lucret. peril. Al. yeriit, quod ut dissyllabum legendnm. — 25 In Codice 
Pithcei legitur: Multo majores alapcB mecum venerunt. v. Gud. Atque etiam 
Raderus ad Martial, ii. 6. legit mt^ores, teste Burmanno. Sigaltius quo- 
que majoris archaismnm putat esse, pro, majores. ...mecum. Heumannus 
N. B. P. XXVII. p. 609. conjicit : Multo majoris alapce herorvm veneunt ; cum 
mecum non satis recte explicari possit apud me. Hoc sensu enim potius dix- 
isset alapce mece. Heinsius legebat, mi cum veneant ; ' mi ' pro, mihi, ipse ha- 
bet Phjedrus lib. III. fab. 18. 9. venire cum tertio casu usurpavit Cato de 
R. R. c. 144. ' aut cui olea venierit;' sed tamen Codici suo ascripsit, posse 
retineri mecum. Vid. Ej. Ep. 98. ad Scheffer. in Syll. Epp. T. V. p. 104. 
coll. Ep. XXI. p. 33. 

aOTJE 

25 Alap<B mecum veneunt] Idest, lU bant, et liberum confirmabant apud 

bertas carius emitur. Apud Veteies Praetorem. De modo inanuniittendi 

cnim, qaando aliquera manumitte- passim, ueque quicquain protrituca 

bant, alapa percussum circumage- magis. 



FABULA VI. 



AQUILA, CORNIX, ET TESTUDO. 

Contra potentes nemo est munitus satis; 
Si vero accessit consiliator maleficus. 
Vis et nequitia quicquid oppugnant, ruit. 

Nullus est sat tectus adversus potentiores. Quicquid violenlia et malignilas im- 
pugnant, id perit, si consitiarius malignus supervenit. Aquila tulit Testudincm in 



1-3 Trcs priorcs liujus fabulae versus in Codice Perotti desunt. munitus. 
Gudius testatur, in Cod. Pith, esse, tutus est. Romulus Divion. et Ulm. 
munitus et tutus simul cxliibcnt : qui tutus ct munitus est, malo consiliatore ccerti 



LIBER JI. FAB. 6. 121 

Aquila in sublime sustulit Testiidinem : 
Quae cum abdidisset cornea corpus domo, 5 

Nee uUo pacto laedi posset condita ; 
Venit per auras Comix, et propter volans : 
Opimam sane praedam rapuisti unguibus, 
Sed, nisi monstraro, quid sit faciendum tibi, 
Gravi nequicquara te lassabit pondere. 10 

altum; quce cum se ahscondisset testa cornea, neque posset uUatenus vulncrari ahdita. 
Comix intervenit per a'erem, et volitans prope : Sustulistiprofecto escam opiparam 
tuis unguibus ; verum ni tibi ostendero quidoporteat te facer e,fatigabis tefrustra 



{suhvert'i) potest. Simili modo apiid Romul. Nil. haec fabiila inscripta est : 
docet subsequens fabula, quod multum muniti et ex omni parte tuti viri malts coti' 
siliatoribus subverti possunt. Ex quo fit veiosimile, tutus esse a glossatore, qui 
arripuit e vs, 16. hujus fabulee. Quod confirmatur verbis Romul. Div. apud 
quern in fine fabulie legitur, et quatn natura munierat, iniquo consilio periit. 
Lectio, nemo tutus est satis, Bentleio aeque bona, Hario vero melior videtur ; 
sed Burmannus non censet movendam lectioneni vnlgatam, qnam sequuntur 
Editiones plurimae ; e recentioribus quoqne Brotier. Desbillon. Bipontini. 
Nam si tutus scripsisset Phaednis, vix, putat vir doctus, librariis potuisse in 
mentem venire, vocem elegantiorem, et raetaphorico suo usu vulgo minus 
notam, ut earn supponerent, cum glossatorum mos solennis fuerit, translatas 
voces per magis simplices et apertas exponere. Deinde testudo cortice sua, 
ut moenibusaut scuto munita recte dicitnr, cum natura etiam animalibus im- 
bellibus sua arma et munimenta contra eos, qui nocere illis sustinent, dede- 
rit. Vide Burmann. qui de usu verbi munire in tali re et similibus exponit 
uberius. Defendit tamen Jac. Gronoviiis in Emendatt. in Pbaedr. alteram 
lecfionem tutus, quod non ideo improbem, quia in locis, quos producit, nul- 
lus est, ubi tutus contra aliquem dicatur; cum et Celsus dixerit lib. v. 23. de 
Mitbridate, * adversus venenorum pericula tutnm corpus suum reddidit ;* 
etsi probe sciam, frequentius dici tutus ab, vel ad, ut Phaedrus lib. i. fab, 31. 
* tutus ab injuria;' sed placet munitus, quia est elegantius, et quia Phaedrus 
respectii testudinis rectius vs. 1. * munitus ' et vs. 16. ' tutus ' dixisse putan- 
diis est. ruit. Ouvering. ruunt, — 6 Alii transponunt voces Pacto nee ullo, ut 
secundum locum iambus teneat, et concinnitatis causa. Sic Bentlei. et 
Cuningham. Sed complures in Phaedro versus essent immutandi, si haec 
esset mutandi ratio, recte observante Burmanno. Habet etiam Romulus 
Divion. nee ullo pacto tangi potuit. — 7 Propter volans, Romul. Divion. contra 
volat comix. Koni. Nil. contra advolans. — 8 Opimam. Male Romulus Divion. 
Ulm. et Romulus Nilantii optimum, more librarionim, qui voces rariores in 
vulgatas saepius mutare solent. v. Burm. Codex Perotti habet : Opimam, in- 
quit, prcedam. Sed sane retinendum est, cum quia rb inquit saepe omittit 
Phasdrus, turn quod auget orationemcornicis. Opimam sane etiam legitur in 
aliis libris scriptis. — 10 Lassabit. Sic recte e Mss. Gudii, i. e. Pith, reponen- 
dum judicat Jac. Gronov. ut ipsa testudo lassaret ferentem aquilam. [Sic et 
Anton.] InEditt. Neveleti, Ursin.Ricbt. Rigalt. Gronov. Rittershus. Scbeff. 

NOT.E 

5 Cornea domo"] Abusive ponitur 7 Propter volans'] Id est, juxta ; ut 
pro testa cornea, qua testudines mu- ap. Terent. ' propter dormire.' 
niantur. 



122 PHiflDRI PABULARUM .ESOPIARUM 

Promissa parte, suadet, ut scopulum super 

Aids ab astris duram illidat corticem. 

Qua comminuta facile vescatur cibo. 

Inducta verbis Aquila, monitis paruit, 

Simul et magistra; large divisit dapem. 15 

Sic tuta qua? naturae fuerat munere, 

Impar duabus occidit tristi nece. 



tanto onere. Promissa parte, monet, tit frangat corncam <lomum missam ab alto 
calo siipra ritpem, qua illisa, nutriatitr csai absque negotio. Aquila, persuasa his 
verbis, obtemperavit monitori, et quoque partita est ample cibum suaa praceptrici. 
Ita Tesludo, qua munita fuerat benejicio naturce, inferior duabus periit fato luctuoso. 



Frcinshem. Bentlei. Didot. est lassabis, quod licet potest defendi, et se las- 
sare, fatigare, sine lepiehensione dici, ostendit Burmannus ; iiic tanieii 
gaudet, se in Editione majori obsecutum fuisse Mss. ciim deinde et jam in 
Cod. Per. lassavit, pro lassabit, legi videret. — 11. 12 Hi versus in Cod. Per. 
itaexhibentur: Promissa parte, vadens ut scopulos super Ab astris duram illidat, 
monet, corticem. — 13 Facile. Sic edidi e Mss. Pith. Rem. et Cod, Perott. Ita 
Nevelet. Ursin. Lallem. Brot. Bipont. Desbillon. Didot. alii. At Bentleius, 
quem et Burmannus sequitnr [et Anton.], emendavit, /aci/i vescatur cibo, quia 
sine hoc epitheto cibo otiosum videbatur. Nam si Phaedrus dixisset, facile 
tescatur, abjecta voce cibo, sensus superesset, quia vesci absolute poni potest, 
quemadmodum Val. Max. ii. 5.4. dixit, 'in sede Jovis vesci' et Curt, 
lib. VIII. 6. * stabat ad fores aedis ejus, in qua rex vescebatur.' Sed si poeta 
rh cibo addere volebat, addendum simul epitheton erat, unde qualis cibus 
sit pateret. Nee satisfacit Burmanno ScheflFerus, qui cibo per pleonasmuni 
explicabat, cum in loco Ciceronis de N. D. lib. ii. 23. * nee iis escis, aut po- 
tionibus vescuntur, ut aut nimis acres, aut nimis concretes humores colli- 
gant,' nullus appareat pleonasmus, nee sensus tolerabilis remancat, si tollas 
escis et potionibus. DispHcet autem Hario lectio /aci/i cibo, cum haec locutk), 
pro hoc scribendi genere, nimis poetica sit. Quam male hoc dicatur ab 
Anglo, Burmannus docere potest lectores, quorum interest. Sic enim etiam 
locutiones per auras, allis ab astris, et multae aliae nimis poeticae videri debu- 
issent, ut omittam alia, quaj vide in Notis Burmanni. Equidem conjecturam 
Bentleii ac Burmanni, etsi vulgata lectione sit elegantior, invitis libris om- 
nibus non puto esse admittendam ; cum pateat, cibum hie carnem signifi- 
care posse, partem testudinis, cibo futuram, ut jam olim Heusingerus recte 
statuit. Vid. etiam cl. Lang, in Prolegg. ad Phaedr. p. 24. — 14 Verbis..., 
monitis. Cuninghamus legi jubet, Inducta his verbis. J. F. Gronov. Diat. 
Stat. cap. 13. p. 73. pro verbis legit veris, et Heinsins jnonito. Utramque 
cmendationem rccepit Bentlei. sed verbis Burmanno prapferendum videtur 
ex more Phaedri, ut lib. i. fab. 11. 1. * verbis jactans.' lib. iv. fab. 3. 5. 
* verbis elevant.' Neque etiam opus est, legere monito, eum et alii poetae in 
plurali non raro uti soleant. Sic Virg. HLn. viii. 504. ' monitis exterrita 
Divnm.' Et sic alibi, v. Burmann. — 15 Large divisit dapem. Ita Mss. Pith. 
Rem. Perott. et Ed. Vett. nisi quod Cod. Perotti habeat dimisit, pro divisit ; 
quibus, praeter alios, obsequnntur Ursin. Harius, Brotier. Bipontin. Des- 
billon. Etsi vero et large et largam recte dici potest, ut probant non pauca 
exenipla, Burmanno notata; tainen largam praestare censent Bentlei. 
[Anton.] et Burm. ut Phaidrus lib. ii. fab. 4. dixit ' felisque catulis largam 
prafibuerunt dapem.' largam etiam edidere Lallemant. Sanadon et Pliilipp. 
Sed liac in causa assentio Tzschuckio, scribcnli : ' large melius, quam largam. 



LIBER II. FAB. 7. 123 

Non enim praeda erat larga, sed ejns divisio, quod in adverbii crebra ninta- 
tione in adjectivum considerandum est.' Deinde si Pliaedrus I. c. largam 
posiiit, an ideo hie qiioque largam sciipsisse putandns est ? — 16 In Cod. 
Perotti est : Sic tuta quafuerat natures munere. 



FABULA VII. 



MULI ET LATRONES. 

MuLi gravati sarcinis ibant duo : 

Unus ferebat fiscos cum pecunia ; 

Alter tumentes multo saccos hordeo. 

Ille, onere dives, celsa cervice eminet, 

Clarumque collo jactat tintinnabulum ; 5 

Comes quieto sequitur et piacido gradu. 

Duo Midi incedebant onusti oneribus : unus portabat coi-bes cum nummis, alter 
saccos repletos multo hordeo. Primus dives sua sarcina, supereminens elato capite, 
et agUans collo tintinnabulum argutum ; alius it comes lentis et tranquillis passibus. 



3 Tumentes multo. Cod. Per. tumentis multos. — 4.5 Mss. Pith. Rem. et 
Edit t. Vett. habent eminens, jactans. Bentleius, quem sequitur Cuningham. 
[et Anton.] verbum deesse videns, legit : Ille onere dives celsa it cervice emi- 
nens. Sed hoc ex prinio Tersu, ubi, ' muli ibant duo,' praeeessit, subandiri 
posse censent Burmannns et Heusingerus. Quod cum mihi duriusculuni 
videatur, et Cod. Perotti vs. 5. habeat jactat, pro jactans ; suspicor, praece- 
dente versu eundem legisse eminet. Jam olim Richterus ejectis participiis 
legebat : cervice eminet Clarumque collo jactat tintinnabulum, improbante Bur- 
manno ; quam tamen conjecturam lectio Codicis Perotti deinde confirmavit, 
quae recte placet Hensingero in Addend. Receperunt etiam Lallemant. 
Brotier. Desbillon. et Both. Frustra Meursius, ut solet, hie videt lacunam. 
— 6 Comes. Quia ille praeeessit, volebat Heins. Ep. xix. ad Scheff. Comes 
hie. Sed non opus est construere, hie sequitur comes; sed intelligere simpli- 
citer, alter niulus, qui comes erat. Burm. — quieto. Bentleius temere emen- 
dat quietus, quod recte rejiciunt Burmann. et Heusinger. Ille enim : ' non 
in poetis solum,' iuquit, ' sed et in prosa variantur hi casus nominativus et 
ablativus, ut excellens forma, vel excellenti. Vid. Gronov. ad Liv. i. 8. Sal- 

NOTiE 

2 Fiscos] Fiscus corbis erat vimi- Unde metaphorice desumitur vox ilia 
neus, in quo recondebant Romani pe- pro pecunia. 
cuniam publicam et imperatoriam, 



124 PH.EDR1 FABULARUM iESOPlARUM 

Subito Latrones ex insidiis advolant, 

Interque cajdem ferro Mulum trusitant, 

Diripiunt nuramos, negligunt vile hordeum. 

Spoliatus igitur casus cum flcrct suos, 10 

Equidem, inquit alter, me contemtum gaudeo. 

Nam nihil araisi, nee sum laesus vulnere. 

Fures assiliunt dercpente ex insidiis, et inter slragcm vulnerant Mulum cnse, ra- 
piunt pecuniam, nee curant hordeum nullius pretii. Cum ergo expilatm doleret 
suum infortunium, alter dixit : Lator me neglectum, nihil enim perdidi, neque 



lust. Cat. 53. * diversi moribus fuere,' vel diversis. vide Cort. ad Jug. 
78. * impares magnitudine, pares, vel pari, iiatma :' v. et infra lib. iii. 
fab. 8. 3. * Tutius ergo seqiii scriptos, et in talibus nil niutare.'— 8 Cadem. 
Meiirsins scripsit pradam, quia nulla cajdes facta sit, sed intra direptiopem 
fiscorum vis omnis constiterit. Sed viri docti, maxime Burmannus, jure 
vindicarunt vulgatam. Heinsius ascripsit margini vel, Interque sepem, vel 
Uter que f cede, ^X. in Ep. xix. ad Scheffer. Interque se dum ferro midutn trusi- 
tant. Ouveringius, Meursii vestigiis insistens, hunc versum transponit (citra 
necessitateni, cum omnia recte se habeant) in locum sequentis, pro cadem 
legens pradam hunc. — trusitant. In Mss. Pith, et Remens. est trucidant, quod 
repugnat et iambici versus metro, et veritati. Vid, vs. 12. Sic tamcn edidit 
Rob. Prevost. Facile autera intelligitur, Phapdrum h. 1. usum esse verbo, 
quod responderet t^ Icesus vulnere, vs. 12. sed rariori et difficilioii, quod 
deinde a rudibus librariis varie nuitatum est. Meursius conjiclt, multum 
tunsitant, vcrbum nusquam alibi obvium ; vel tuditatit. Sic edidit Didotus. 
Rittershus. Nevelct. Ursin. Grouov. Walch. tonsitant, quod et placet 
Scheffero, etsi nullo exemplo affirmetur, hoc sensu fuisse in usu. Ex- 
plicant autem, vulnerare in extrema cute. vid. Scheff. Pithneus emen- 
daverat tunditant, teste Brotierio. saucia7it, ex Heinsio excogitatum, placuit 
Bentleio; quam conjecturam corroborat Codex Perotti ; et receperunt 
Cuninghara. Philipp. Lallemant. Brotier. Uesbillon. At si scripsisset 
Pliapdrus sauciant, inde non ortum esset trucidant, quod est in libris scriptis. 
Cf. Ei)hem. Gotting. 1781. Part. 67. Itaque Tzschuckio rh sauciant ex glossa 
difficilioris vocis irrepsisse recte videtur. Burmannus conjicit lancinant, cui 
Icctioni ipse non multum tribuit : placet tamcn Bipontinis, qui receperiint. 
Plcrique, praeeunte Rigaltio, legunt trusitant, quod ad priscam Codd. Mss. 
scripturam accedit proxime ; etsi nee sic omnis tollatur scrupulus. Hein- 
sius dcniquc legi posse putabat, incursitant ; v. Notas Heinsii ; at Salmasius 
tusitant, teste Gudio. {trusitant Anton.] — 12 Sum lasus vulnere. Cod. Per. sum 
passus tulnera, quod receperunt Lallemant. et Brot. et probant Sanadon et 
Philipp. Ita passim poetae. v. Heusinger. Mss. Pith. Rem. et Edit. Vett. 

NOT.E 

8 Ferro trusitanf] Locus vexatissi- vero est vox nota apud Festum, et 

mus ; vulgo legebatur tonsitant. Alii significationem habet accommodatam 

trucidant, unde trusitant posuit Rigal- ad locum PhaBdri. Trwsito posset esse 

tius. Meursius maluit tuditant, ut sit verbum frequentativum a verbo trudo; 

a tundendo, quasi variis ictibus ferri sed illius significatio non convenit 

tundcrent cutem muli ne cum sarcina clarc scnsui PhuEdri, Idcirco rcji- 

aufugcrct. Certe trusitant nullibi le- cio. 
gitur nisi in hoc Phaedri loco. Tudito 



LIBER II. FAB. 8. 125 

Hoc argumento tuta est hominum tenuitas : 
Magnae periclo sunt opes obnoxise. 

accepi vulnus. Hoc exemplo egestas hominum secura est, ingentes vero divitia 
patent inultis discriminibus. 



nee sum Iccsus vulnere. v. Brotier. — 14 Magna. Harius contra sciiptos et 
editos libros, et sine ulla necessitate, legit Magno, quod in quibusdam edi- 
tionibus etiam olim legebatur, ut Daneti ; et a Johnsonio jam rejectum fuit : 
perieultun eniin etiam per se sufficit, etsi non addatur magnum. Deinde 
Phaedrus alio loco dicit ' magnas opes/ Deniqiie si alibi 1. it. 8. 19. hoc Epi- 
theton poeta adjunxit, an ideo semper cogendus, eodem niodo loqni ? De 
quibus omnibus et aiiis Burmannus in re tam levi justo fusius contra Hariuni 
dispntat. Hunc vers, habet Both, suspectum ob ravroXoylav, et deleri 
vult. 

NOT;E 

\Z Tuta est hominum tenuitat] UnAe damno.' EtJuven. * Cantabit vacuus 
Sallust. ' Egestas habetur facile sine coram latrone viator.' 



FABULA VIII. 
CERVUS ET BOVES. 



Cervus, nemorosis excitatus latibulis, 
Ut venatorum fugeret instantem necem, 

Cervus excitus latebris nemoris fugit in villam vicinam metu imprudenti, ut ae 



1 Nemorosis. Cod. Perott. nemorum. — 2 Ut venatorum. Bentleius, cui 
ridiculum videbatur, necem venatorum dici, et quia excitatus dicitur cervus, 
nee additur a quo ; legit : excitatus latibulis A venatore, ut f. i. n. Alii, qui 
itidem otfenduntur lectione venatorum instantem, alia tentant. Harius cor- 
rigit instantum necem; Heinsius, venatorem fugeret instantem neci, vel, venatores 

NOTiE 

2 Ut venatorum fugeret necem"] Sci- rum active, non passive, suniitur hoc 
licet a venatoribus sibi inferendani. loco. 

Ibi est ambiguitas, quia vox venato- 



126 PHiEDRl FAHULARUM iKSOPlARUM 

Caeco timorc proximam villam petit, 

Et opportuno se bubuli condidit. 

Hie Bos latenti : Quidnam voluisti tibi, 5 

Infelix, iiltro qui ad necem cucurreris, 

Hominumque tecto spiritum commiseris ? 

At ille supplex, Vos modo, inquit, parcite : 

Occasione rursus crumpam data. 

Spatium dici noctis cxcipiunt vices. 10 

Frondem bubulcus affert, nee ideo videt. 

Eunt subinde et redeunt omncs rustici. 

Nemo animadvertit : transit etiam villicus, 

subduceret morli sibi imminenti a venatoribus, et se occultavit in stabulo commodo. 
Bos dixit huic delitescenti : Quidnam proposuisti, miser, qui te objeceris ultro 
morti, et credideris ritam adibus hominum ? Cui ille rogaris, Vos, inquit, ne kc- 
dite : me proripiam iterum foras ubi se opporliinitas obtulerit, Nox vcnit die exacto ; 
bubulcus apportat frondes bobiis, neque tamen animadvertit. Deinde omnes rustici 
eunt redcuntque ; nullus videt. Quin et villicus vcnit, neque hie deprchendit quic- 



instantes neci, vel, venatore fugeret instanti necem. Sed omnia vana, paulo 
fiisius probante Burmanno ; cum dubium esse non possit, a quibus excitatus 
sit cervus, et lectio viilj^ata bene se babeat, defendique possit multis veterum 
auctornni exemplis. Vide enini quos laudat Burmannus. [Proponit Anton. 
A venatore instantem ut effugeret necem.'] Deinde e verbis Romuli Divion. ut 
venatores evaderet, patet, mortem, a venatoribus instantem, esse intelligendam, 
quod jam olim notavit Burmannus. Denique cum verbum instare de proxime 
imminentibus passim dicatur, hoc loco a necem non divelli et ad venatores 
referri potest. — 4 Et opportuno. In Ms. Per. pro, Et opportuno, est, Et inter 
bubulosruit.... et mox : Huic eo latenti, Qtiidnam. Ms. Pith, bovili ; sic edidit 
Neveletus; Ms. Rem. bobili, quod Gud. et Burm. mutant in bubili. Recte. 
Teste enim Varrone de 44. vii. p. 117. Edit. Bip. a bove dicitnr bubile, 
non bovile. \. Brot. coll. Burmann. et Desbillon. In Anonymo Nil. ovile 
legitur. Perperam, quia de bobus agitur. — 6 Ad necem cucurreris. Heins. 
conjicit : qui neci occucurreris, \e],qui necemincucurreris, quia Cicero saepe dixit 
in morbos, in crimen, in perniciem, 8fc. incurrere. — 7 Hominumque tecto. Non 
male Cod. Perotti Hominisque tecto, i. e. domino, quod probant Heusinger. in 
Addend, et Burm. Aliter sentit cl. Lang, in Prolegg. ad Phaedr. 2. p. 24. — 
9 C»im apud Romulum Divionensem legatur : hac cum loquitur, sen, ut habet 
Romulus Ulm. hwc cum dixisset,obscuro se condidit loco ; censet Neveletus, ex- 
cidisse vorsum hunc, statim versui 9. subjiciendum : quod non est probabile, 
cum versu 4. jam dixisset Phaedrus, cervum se condidisse bubuli, ubi apud 
Romulum est : conjecit se in stabulum. — 10 Spatium did. Ms. l*er. Spatium 
dein. — 11 Nee ideo. Heins. neque adeo. Salmas. nee adeo. Ms, Per. affertur, 
nihil videt. Both, neque is eum videt. — 13 Nemo animadvertit. Ms. Per. Nemo 

NOTiE 

3 CtBco timore] Quia facit nos cae- tatio Virgiliana: ' Ehen ! quid nilsero 
cos, et impiudentcs in rebus nostris. volui mibi ?' 
5 Fo/u;s(i (i6t] Malum pararc. Imi- 



LIBER II. FAB. 8. 127 

Nec ille quicquam sentit. Turn gaudcns ferus 

Bubus quietis agere coepit gratias, 15 

Hospitium adverse quod praestiterint tempore. 

Respondit unus : Salvum te cupimiis quidem, 

Sed ille, qui oculos centum habet, si venerit, 

Magno in periclo vita vertetur tua. 

Ha^.c inter ipse dominus a coena redit : 20 

Et quia corruptos viderat nuper boves, 

Accedit ad praesepe : Cur frondis parum est ? 

Stramenta desunt? ToUere haec aranea 

guam. Turn cervus e.ridtans ccepit habere gratiam bobus tacitis, quod ilium excepe- 
rint hospitio iniquo tempore. Unus dixit: Equidem te voliimus incolumem: sed 
si ille accesserit, cui sunt centum oculi, tua vita versabitur in summo discrimine. 
Dum luce loqueretur, Herus venit a ccena, et quoniam aspexerat non ita pridem 
boves dejecios, subit bovile : Quare, ait, parum adeo frondium est ? Paieai non 
sufficiunt. Quantum operis est auferre has telas aranearum ? Dum lustrat singula, 



eum animadveriit, e compendio. — 14 Ms, Per. Turn gaudens cervus. Rom. 
Divion. et Ulmens. gaudens /era. Anonynnis Nilsint. gaudens ferus. — 15 Bubus 
quietis. Sic Mss. Rem. et Per. it. Anon. Nil, Ita quoqiie habuit Cod, Pit. 
sed altera manit emendatum Boves. Inde Pithoeus emendavit Bobus; sicque 
edidere Nevelet. Burraann, Desbillon. al. Cf, Brotier. quietis. Bentleius 
re[)onit quietus et explicat, sccurus, Ita Ciininghamus. At melius retinetur 
quietis; iudicatur enim gratiarum actarum causa. Cf, Tzscliuck. agere ccepit 
gratias. Ursin. et Rittershus, capit agere gratias. — 16 Quod prastiterint. Non 
male Cod. Perott, quia praslarent. Noiidum enim exierat cervus. — 17 Te 
cupimus quidem. Ms. Per, te volumus quidem. Anonymus Nil, salvum te 
volumus. — 19 Versus hie deerat in Cod. Per. vertetur. Maittar, RicLt. 
Hoogstrat. »ersa<ur, — 22 [Vult Anton, /r, cur p. estJI — 23 Desunt 1 in Editt. 
Danct, Maittar, Richter, Funcc, Hoogstratan. Lallemant, Desbillon, Brotier. 
abest signura interrogandi, Sed melius per interrogationem effertur, quia 
dominus paulo loquitur iratior, cui geueri convenit interrogatio, Warum 
habt ihr nicht gestreut '! Atque etiam vs, sq, oraiio procedit per interrogatio- 

NOT^ 

15 Bubus quietis'\ Qui eum non pro- est Periphrasis, nt heri curam et per- 
diderant latitantem in stabulo. spicaciam depingat. Dat enim ceu- 

16 Hospitium adverso"} Ita ap, Cic. turn oculos, ut indicet dominum esse 
* Amicus certus in re iucerta cerni- oculatissimum. Unde /Eschyl. "O^^a 
tur.' Et Plautus eum amicuui pro- yap SSfiwv vofii^w Seavdrov Tapowrlav: 
nuntiat, qui in re dubia juvat. Unde Namque lumen adium puto heri prte- 
Ovid, ' Donee eris dives, multos nu- sentiam. 

merabis amicos ; Tempora si fuerint 21 Corruptos^ Macilentos, macie 

niibila, solus eris.' perditos, Imitatio Grasci sermonis. 

18 Qui oculos centum kabef] Ne 23 Aranea] Adjective ibi sumitur ; 

Famam, aut Arguni, intellige, quibus subauditur, texta. 
Poelae Iribuunt centum oculos. Ibi 



128 PHiEDRI FABULARUM yESOPlARUM 

Quantum est laboris ? Dum scrutatur singula, 

Ccrvi quoque alta conspicatur cornua. 25 

Quern convocata jubet occidi familia, 

Praedamque tollit. Haec significat fabula, 

Dominum videre plurimum in rebus suis. 

vidit data cornua Cervi, quern imperavit interficiendum accUis servis, et absluUt 
pradam. Ista/abula demonstrat dominum cernere multum in suis rebus. 



nem. Cf. Scheff. — 24 Quantum. Nee hoc placere potuit Heinsio, nee Bcnt- 
leio, qui volunt, Quanti est laboris, Meet ipse Phaedrus lib. i. fab. 13. dixerit, 
' quantum decoris,' et lib. ii. fab. 4. ' quantum mali.' Ovid. ii. Fast. 404. 
Ac. At dieent : in illis exemplis est verbum aliud, hie vero substantivum 
sum: quanti laboris est, non, quantum laboris faceretis. Sed annon et Senec. 
Ep. LXiv. dixit, ' quantum in illo, Dii boni ! vigoris est? quantum animii'' 
Qnare reiinquamus Phaedro suas locutiones ; et si scripsisset, Quanti laboris 
est, nefas putarera, et hoc mutare in Quantum laboris. Nam non nego, et hoc 
cleganter et Latine dici. Sic Senec. Ep. xxxi. * nonne vides, quanti laboris 
sit, fila disponere ?' Ita alii passim. Burmann. — 25 Conspicatur. Mss. Pith. 
Rem. et Editt. Vett. est conspicatus, quod non respondet prascedentibus ; sed 
melius Cod. Perott. co7ispicatur, quod etiam reeeperunt Laliemant. Brotier. 
Bipontini. — 27 Tollit. Heinsius legi jubet tolli, sed frustra ; cum quia etiam 
Cod. Per. habet, Prcedamque tollit ; turn quia ipse tollere censetur, qui tollit 
per servos suos. v. Burmann. Cod. Perotti h. v. ita exhibet : Preedamque 
tollit, quam paraverat casus. Reliqua deeraut; sed finiebatiir hoc versa 
fabula : Tunc recte fieri omnia, cum per nosfacimus. 



EPILOGUS/ 



iEsopi ingenio statuam posuere Attici, 

Athenienses erexeruni magnatn staluam Msopo^ et posuerunt hunc servum in 



t Al. Auclor.—l jEsopi ingenio. In Mss. Pith, et Rem. corrupte fuit, Msopi 
in^entom. Unde Pithoeus emendavit : Msopi ingentem statuam. Sed vulgo 
legitur, /Esopn ingentem si. Sic Nevelet. Ursin. priores Burmanni Editiones. 

NOTiE 

1 Msopi ingenio statuam posuere At- pum discimus ex Epigrammate Aga- 
tici] Statuse hujus auctorem fuisse thiae Scholastici, qui Justiniani Im- 
nobilissimum ilium statnarinm Lysip- peratoris asvo vixit : ex eodeui quo- 



LIB. II. KPILOGUS. 129 

Servumqiie collocamnt aeterna in basi, 
Patere honoris scirent ut cunctis viam, 

basi semper mansurOf ut innotesceret 07nnibus pandi iter ad ghriam^ neque concedi 



At Giidiiis ob locum Piol. iir. 52. 53. JEsopi ingenio statuam posuere Attici, 
legendum esse piitat, ciii suffragantur Bentleiiis, Ciininghamus, Burmann. 
Lalleraant. Brot. Bipontini, alii. Qiiam conjectiiram deinde confirmavit 
Codex Perotti, in quo Epiljgo Phaedri praemissus erat titiilus: Ingenio et 
virtuti veram gloriam tribui, primus autem versus diserte exhibebatur, ut 
Gudius conjecerat, Xsopi ingenio statuam posuere Atlici. (Vid. Praef. Burmann. 
ad Edit. ann. 1727. sub fin.) Cni lectioni etiam favet Cod. Divionensis. Vid. 
Additamentum in isto Codice post lib. iv. fab. 21. quod inscribitnr: ' /Esopns 
de statua sua ad Cives,' et Lessingii Romulura et Rimicium p. 52. sq. Voci 
enim statuam in Cod. Divion. non additur Epitheton ; at legitur, jEsopi inge- 
vium. Itaque lectio vnlgata ob auctoritatem dictorum Codicuni, et quia 
librarii non raro, pro ingenio, ingentem obtruserunt. (Vid. Acidalius ad Curt, 
lib. X. cap. 5. p. 786. Edit. Snakenburg.) rejicienda est. Deinde non est 
probabiie, ut recte videtur Burmanno, statuam, /Esopo positam, maguitudine 
alias, viris Claris et bene meritis erectas, superasse. Spanhemius ad Juliani 
Csesares, p. 528. et Hoogstratanus itidem probant conjectnram Gudii. Sed 
Gronov. Perizonius, Torrenius, alii, reponunt ingenui statuam. Contra vul- 
gatam ingentem tuentur, etsi frustra, Scbirach. Clav. P. i. p. 11. Schefferus, 
Desbillonius ad h. 1. atque etiam retinet Fabricius in B. G. vol. i. p. 623. 
Edit. Harles. ubi vide; admittunt denique non paucae Editiones, ut Hoog- 
stratan. Interpretatur autem Fabricius ingentem, splendidam et illns- 
trem, quod vellet probasset Burmannus. Desbillonius dubitat, an bene 
Latina sit locutio, ^sopi ingenio statuam ponere, praeeunte Franc. Hario, 
qui diserte dicit : 'ingenio alicujus statuam ponere nuUo, quod sciam, ex- 
emplo dicitnr.' — 2 Semimque. Neveletus edidit Servulumque. — aterna in basi. 
Guyetus legi jubet, tenea in basi, cui obsequitur Scbirach. in Clav. P. i. 
pag. 11. Sed jam dlim banc Guyeti conjccturam Gudius lejecit. Recte 
enim quaerit : ' quis unquam audivit statuam marmoream in aenea basi .'' 
immo vero contrarium faciebant veteres. Ita in Collectis meis signum 
aeneum cum hypobasi marmorea.' Deinde lectionem ceterna in basi firmat 
'aeterna crepido' Statii Sylv. lib. i. 1. 58. Accedit Codicis Perotti 
aiictoritas, in quo legitur ceternw basi, adeo, ut dubium esse non possit, 
ceterna unice veram esse lectionem, quam, practer alios, recepcre Biotier. 
Bipont. Desbillonius. — 3 Honoris. Quia in Ms. Pith, est, Patere homini, 
varie h. 1. tentant Interpretes. Praschius mallet : P. h. scires ut cunctis 
viam. Heinsius : Patere scirent nomini ut cuncti viara; Gudius e Ms. Pith. 
Patere homini scirent ut cuncti viam; et ita Salmasius ad oram libri ; Cun- 
inghamus : Patere honoris homini scirent ut viam; Bentleius, Patere honori 
scirent ut cuncti viam. Sed observat Burmannus : ' aliud est, honori patet via, 

NOT^ 

que discimus, cum iidera Athenienses rod tafxiov : Laudo te, Lysippe sene.x, 

etiam septem sapientibus Graeciae Sicyonie sculptor, Msopi effigiem quod 

singulis suas coUocassent statuas, om- statuis Samii, £fc. 

nium maximum honorem eos habuisse Aitici] Attica, regio Achaiae seu 

^sopo, ejusque statuam ordine pri- Helladis, quae et Mopsopia et Cecro- 

mam esse voluisse. Sic igitur Aga- pia dicta est, in qua Athenae urbs to- 

thias, eS7€ ttomv, Ava-lTnre ytpuy, 1S,l- tins Graccia? caput. Hinc Atticus 

Kvwvie vXdara, Ae'iKeKov Alffamov ffriicrao noDien gentis. 

Ddph. et Far. Clas. Phcedr. I 



130 PH^DRI FA.BULARUM /ESOPIARUM 

Nec gcneri tribui, sed virtuti, gloriam. 

Quoniara occuparat alter, ne primus forem, §, 

Ne solus csset, studui ; quod superfuit. 

Nec haec invidia, verura est a^mulatio. 

Quodsi labori faverit Latium meo, 

Plurcs habebit, quos opponat Graeciae. 

Si livor obtrcctare curam voluerit, 10 

honores nobilitati, sed virtuti. Quia alius praripuernt ne essem primus, curavi ne 
J'oret unicus scriptor Fal)ularnni. Id non est invidere, sed annulari. Si vera 
Roma aspirarit meo labori, plures ipsi erunt auctores, quos conferat cum Grcecis 
auctoribus. Si invidia voluerit carpere diligentiam, nan idea auferet tacitam 



aliud honoris. Deinde cunctis mutare in cuncti est contra menteni Phaedri. 
Viiltenim poeta, non nobilitati, non generi, aut patriae hunc honorem habi- 
tum, sed ingenio jEsopi, qui peregriinis et barbanis retulit honorem, soils 
civibus bene lueritis tribui solitum. Exemplum igitiir iEsopi docere poterat 
Athenieiises, viani Lonoiis patere cunctis, neque exchidi servos, peregrinos, 
barbaros.' Niliilo vero secius non paucae Editiones habent cuncti, ne desit 
nomen ad scirent. Sic Nevelet. Rigaltli 2. Scbeffer. Ursin. Hoogstrat. 
Lalleni. Brotier. Desbillon. Didot. Botliius legit P. honoris s. ut cuncti v. 
[Anton, idem ac nos legit.] — 4 Post hnnc versuni in Kditt. Rittcrshiis. Meurs. 
Gronov. Neveleti astcrisci, omissi versus alicujus signa, apparent. Sed 
nihil deesse, ex oratlonis contextu constat, observante jam olini Burmanno, 
in cujns sententiam recte discedit Heusinger. Dicit nenipe Pha;drus : j^isopus 
primus fuit inter Graecos, qui praiter ceteros f'abulis laudem sibi pareret ; 
hinc meritus est ab Atheniensibus statuam. Quoniam igitur vEsopus prae- 
venit me in fabulis inveniendis, sicque fecit, ne primus inter omnes essem 
fabulanmi scriptor : studui, quod solum niihi superfuit, ne solus Fabulator 
audiat /Esopus. Ideo non occulte innuit, se similem laudem et praeraium a 
Latio sperare. Sic vs. 4. cum 5. bene coha>ret. v. Burm. Contra major 
lacunai suspicio est infra post vs. 11. — 5. 6. In Ms. Pith, liic locus ita exhi- 
betur : Quoniam occuparat alter, 7ie primufi foret , Nec solus esset,studii quod super- 
fuit. Sic Ncveletus et prima; Editt. cui lectioni nuUus prorsus sensus inest. 
Restituit locum Kittershusins, qui pro foret legit, forem ; pro nec,ne ; pro 
sludii, studui. Ita fere Rigaltius, in Editione i. hunc locum sic constituens : 
Quod jam occuparat alter, ne primus forem ; Ne solus esset, studui quod superfuit. 
Sed Jac. Gionovio Rittershusii emcndatio displicet, quae sana est. Is autera 
conjicit: Q. o. a. n. p. foret, Nec solus, ecce, studii quod superfuit. Vid. Ej. 
Emendatt. in Phadro p. 149. Alia conjiciunt Bentleius, Saimasius, Rich- 
terus, vix digua, qua; memorentur. — 7 Nechccc. Lallem. Cuningham. Brot. 
Bipont. Jakob. [Anton.] habent Neque hcec. — 8 Faverit. Cod. Pith, faveret, 
notante Nevcleto. — 10 Si, Quia si praecessit modo, Heins. Ep, xxi. ad 
Schefl'er. malebat, ut livor, pro, utcumque. Posset faciliori manu Sin legi ; 

NOTjE 

8 Latium^ Regio Italiae notissima conscribent fabulas. 

inter Hetruriani et Campaniani, a Quos opponat Grcecia'] Id est, doc- 

lateudo dicta, quod ibi Saturnus lati- tissimis viris e Gra;cia, qui multa 

tarit. opera rcliqucrunt posteritati. 

riurcs habebit} Qui meo excmplo 



LIB. II. EPILOGUS. 131 

Noil tamcn eripiet laudis conscientiara. 

Si nostrum studium ad aiires pcrvenit tuas, 

Et arte fictas animus sentit fabulas, 

Omnem querelam suniraovct fclicitas. 

Sin autem doctus illis occurrit laboF, 15 

co|-ni<ionem ?ai<rf/s mihi dehitae. Si noster labor devenit ad tuas aures, et si tua. 
mens tanifitur fabidis fidis indiistria, illiid bonum pracidit omnem causam queri- 
monia : sin vera eruditum studium incidit in maniis eorum, tjui nati sunt invita 



sed vix opus pnto. Vid. Prol. iii. 52. Burmann. Sin placet Vrsino, Frein- 
shem. Meurs. SchefF. Gud. Cuningh. Lailcin. Rrot. Tzschuckio, [Antono,] 
Bentlcio. obtrcctare. In (^od. Pith, est Ziioc et oiZecfarc, teste Gudio. Hinc 
conjicit ohjectare, ut et Salinasins ad oiam libri legit. Friistra. In Ms. Pith, 
inveniri, Si labor oblectare, testatiir Neveletns, quod est a manu secunda. — 12 
[Legi vult Anton, percttiit ad a. <.] — 13 Arte fictas. Heinsius cmendat apte 
fictas. Etsi vero arte et apte in Mss. saepe cont'unduntur; vulgatam tamen 
tnetur Bui inannus. Quae enim fabulae arte sunt fictaj, etiam apte fictas nemo 
negabit. Deinde letinet arte, quia verbuni sentire de opeiibus, arte factis, 
sumitur. — 15 Mss. Pith, et Rem. Veteresque Editiones, ut Pithcei, Rittersli. 
Rigaltii i. Nevelet. hunc vcisum ita exhibent : Sin autem ab illis doctus occurrit 
Zator, quae viris doctis corrupta videntiir, adeo quidem, ut Bnrmannus haec 
se non intelligere ingenue fatetur. Hinc jam dim Ritteishusius emendabat, 
Sin autem illis d. o. I. ut rb m non elidatur; vcl, Sin autem et illis d. o. I. [quod 
et Antonus :] sed Rigaltius, cui non pauci obsequuutur, in Editione anni 1617. 
corrigit, Sin autem doctus illis occurrit labor. Rejicit tamen Desbillonius banc 
eniendationem, lectionem I\Iss. veterumque Editionum levocans. [Guning- 
hanius edidit : Si autem et illis ; CI. Jakob. Sin autem et illis doctus occurret L 
Ursiinis, Sin autem ; et illis ; Santorocus, Sin autem ad illos doctus occurret 
labor. Praschius, Sinuutem in illos d. incur rit I. Heinsius conjicit : Sin autem, 
ubi illis doctus occurret labor ; vel, Sin autem doctus illis arguilur labor; et in 
Ep. xxr. ad Scheff. ab illis doctus urcetur labor ; quae omnia non sine causa 
displicent Burmanno. Sanadon, Philipp. Lallemant rnallent legere : Sin 
autem et illos doctus offendet labor; at Bentleius pro arbitrio rescribit : Sin au- 
tem ab illis doctus obteritur labor, sc. invidia, livofe et obtrectatioue, quod, 
observante Burmanno, sensui satisfacit, sed nihil melius atque Heinsii 
arguitur ; lectionem Bentleianam tamen praefert Censor eruditus in Epheni. 
liter. Gotting. ann. 1780. p. 44. sq. Jac. Gronovius legi jubet : Sin autem 
asellis doctus occurret labor, in quo praeiverat Rigaltius, qui banc lectionem 
defendit propter vs. 16. Iiujns Epil. coll. lib. i. fab. 21. 11. Hanc vero enien- 
dationem rejicit Burmannus, quia ille Phaedri mos non est, ita aperte con- 
viciari ; nee asellorum est proprium, meliores carpere, sed nasutorum, ut 
alibi dicit. De conjectura Gionovii patris, Sin autem ad illos decur rit, cf. 
eundem Burmannum. Heumannus perperam mutat ab in hie; Sin autem hie 
illos d.o. I. vid. N. B. P. xxvii. p. 609. istud enim hie plane otiosnm est. 
Scioppius mutat t^ ab, quod est in Mss. in ac, probantibus Gudio, Scheffero 
et Burmanno, qui recipit, hoc sensu : Sin autem: i.e. si vero minus; sc. si 

NOT.E 

14 Omnem querelam sunvnocet felici- 15 Doctus illis occurrit labor] Id est, 

tas] Itamihi beatus videor, si movea- sit ad versus labor: nam occurrere pro 

ris fabulis, nullum ut niihi querendi adversari hoc loco ponitur^ 
locum relictuni esse putem. 



132 PHiEDRI FAIi. ^SOPIARUM LIB. II. EPILOG. 

Sinistra quos in lucem natura extulit, 
Jfec quicquam possunt, nisi meliores carpere ; 
Fatale exitium corde durato feram. 
Donee fortunam crimiuis pudeat sui. 

Minerva, veque quicquam valenl, nisi obtrectare optimis quibusUbet ; suslinebo yfr- 
mato animo hoc exitiale infortunium, dummodo fortunam paniteat sui criminis^ 



iiiilii non contigit, ut tu legas et magni facias ; si animus tiiiis non seutiet, 
arte fictas esse tabulas ; ac doctus labor illis occurret, i.e. in eosjiulices incidet, 
quos, &c. QuJB conjectnra praeter ceteras airidet. CI. Tzschuck. quia 
nihil eos posse, nisi meliores carpere, post (licit Phaedrus, vtilgatam lectio- 
nem ita effingi posse existiniat : Sin autem ab illis doctis occurret labor. Sed 
cum doctus labor locum suum tueatur ob Prol. iii. 2G. hancce conjecturara 
non puto esse admittendam. Bipontini deniquc hunc locum sic eniendaiit : Sin 
(lutem ab illis doctus occiderit labor. — 17 Hunc versum Bentleius (ct Both, uncis 
cum inclusit)a mala manu esse censet; quialaboret Syntaxi vitiosaet numeris 
absonis : ncutrum videt Burmannus. Bipontini ediderunt, Ne quicquam possint. 
Citra necessitatcm. [Antono videtur necessario legendum esse ni pro nisi.'] 
— 18 Fatale exitium. Cum exitium suspectum sit, quia mortem, perniciem,et 
quocunque modo res aliqua perit, notat, quod ab hoc loco est alienum ; vario 
niodo emendare ausi sunt Critici. Burmannus, uuica modo litera nmtata, 
conjicit, Fatah'iH corde durato cxitumfcram, \\t sensus sit: quenuunique fata 
dederint exitum, feram, donee fortuna magis favens appareat, quemadinoduni 
Cicero ' optatos exitns' dixit. Et Ovid. Met. xii. 522. ' Exitus in dubio 
est.' Pro conjectura Burmanni pugnat, quod ha-c duo cognata^ significati- 
onis ejusdemque originis noniina facile sunt permutata, id quod in optimis 
Sallustii et Val, Max. Mss. factum esse, testatur Gcsncr. in Thes. L. L. sub 
Exitium. Bentleins emendat, Fatale eventutn ; qu3crit enim : quo pacto 
patienter quis fenxt exitium, qui ipso interiit et nullns est! At vix probabile, 
ex eventum factum esse exitium. Franc. Harius tale7n exitum, de qua lectione 
fuse dispntat Burmannus. Gronovius legi jnbet vitium, et cxponit tale, 
quod non magis effugere licet, quam fata. v. Not. Schefferi ad h. 1. Sic 
Tollius [et Antonus]. Cnninghamus, Fatale edictum; Jakob. Fatale exilium. 
At nos obsequaunir Censori erudito, in Eph. Goettingens. ann. 1781. Partic. 
53. scribenti: * Beym Ph<rdrus als einen Schriftsteller, auf dem noch so 
viel Dunkelheit ruhet, der wenigstens gewaltig interpolirt seyn muss, bey 
dem wir so wenigLichtdurch Handschriften erhalten, erfordert die gesunde 
Kritik, Stelien und Ausdriicke, die wedcr mit der Sprachgewohnheit, noch 
mit (Icr Analogic iibereinkommen, lieber anzuzeichnen nnd bemerkbar zu 
maclien, und die wahrscheinlichen Verbesserungen nnter dem Text beyzu- 
bringen, als in den Text aufzunehmen ; oder auf der andern Seite weither 
aufgesuchte Vcrtheidigungen soldier ungewohnlichen Redensarten zu schrei- 
ben, dergl. ist B. ii. I3pil. 18. fatale exitium.' At Both, dicit : ' Non plane 
obsolevit ille rov exitium significatus, quo idem valet atque exitus; nam sic 
Sallustius: ' dignum moribus factisque suis exitium vitai invenit ;' et ne quis 
librarios culpet, faciunl noniuilli poctarnm loci. Quare vulgatam servo.' 
Sunt multi, quibus Epilogus hnjus libri ox parte videatur mutilatus : et alii 
alia de hac re contendunt ct arguunt. Passim intcrpoiatum esse, non nega- 
verim ; sed cum non adsint Codd. Mss. quibus locis corruptis lux atfiindi 
possit; vera artis criticae ratio vult, ut potius intactum relinquamiis locum, 
quam versus abjiciamus, supplcamus, sicque magis magisque interpolemus. 



P H tE D R I 

AUGUSTI LIBERTI 

FABULARUM ^SO PI A RUM 
LIBER III. 



PROLOGUS AD EUTYCHUMt 

J HiEDRi libellos legere si desideras, 
Vaces oportet, Eutyche, a negotiis, 
Ut liber animus sentiat vim carminis. 
Verum, inquis, tanti non est ingenium tuum. 

Si cupis, Eutyche, evolvere libros Pheedri, necesse est sis liber a negotiis, ut mens 
vacua sapiat elegantiam versus. Sed, ais, non polles tanto ingenio, vt perdain vel 



t Ms. Pith. PhcEdrus ad Eutychum, v. Gud. Ita edidit Desbillonius. — 4 
Inquis. In Cod. Pith, est inquit, quod saepe pro inquis, et inquiant etiaiu 
ponitiir. V. Gronov. ad Liv. lib. xxxiv. cap. 3. torn. iv. p. 769. Drakenb. 
Subinteliigitur enim aliquis ; cf. Heusinger. inquit tuetur etiam Jac. Gronov. 
Emendat. in Phasdr. p. 149. Sicque edidit Burm. in Editione majori. At 
Phaedrus cum vs. 8. eodem inodo dicat, ' fortasse dices,' et vs. 10. ' Legesne;' 
etiam, hie scripsisse videtur inquis, quod praeter Rittershus. Rigalt. in Edit. 2. 

NOT^ 

2 Eutyche'] Non satis compertum tinuerit. Vetus tamen inscriptio 
est quisnam fuerit ille Eutychus, et Romae legitur, Eutychus Aug. lib. 
qualem persouam in aula Tiberii sus« Neronianus Medicus lvdi Matu- 



134 FH/EDRI FABL'LARUM iESOPlARUiM 

Momentum ut horae pereat officiis meis. 5 

Non ergo causa est, manibus id tangi tuis. 

Quod occupatis auribus non convenit. 

Fortasse dices : Aliquae venient feriae. 

Quae me soluto pectore ad studium vocent. 

Legesne, quaeso, potius vilcs na>nias, 10 

Irapendas curam quam rei domestical, 

Reddas amicis tempora, uxori vaces, 

Aniraum relaxes, otium des corpori, 

Ut assuetam fortius pra3stps vicem ? 

pimctum hora: mci muneris. Non est igitur ratio cur trades id tuis manihus quod 
niinime decet anres itnpeditas. Repones forte: Aliqui diesferiales aderunt, qui me 
revocabunt ad studia libera animo, Veiuni, amabo, dcdasne te potius lectionifa- 
bularum inutilium, quam des operam rei familiari, praestes amicis officia, servias 
uxori, rcmittas animum, procures quietem membris, ut recurras validius ad officium 



Nev. Ursin. Maittar. Hoogstrat. Bentlei. alios, receperunt Lallem. Brot. 
Bipont. Desbillon. Tzsclinck. [Anton.]— 5 Officiis meis. In libris scriptis 
legitiir, officii mei. Ita ediderunt Kittershus. Rigalt. in Edit. 2. Nevel. 
Gronov. Hoogstratan. Maittar. Richter. Ursin. Freinshem. ingrata genitivo- 
riini cuninlatione, etsi banc in rem non desint exenipla. Sic Nep. Att. 3. 
' Domiciliiini orbis terranini imperii.' Ad quam duornm genitivornm col- 
lisionem vitandam Heinsius eniendavit, officiis meis, addicentibns Gronovio, 
Bentieio, Burmanno, et recentioribus Editoribus. Male enim conjungunt, 
momentum horce officii, cum momentum horce debuisset sufficere, ut vulgo dici 
solet. Hor. i. Sat. 1. 7. sq. ' horae Momento cita mors venit, ant victoria 
lieta.' Liv. lib. ix. 16. ' momento unius horae Saninis cassus, Satricanus 
captus,' quae loca Burmannus affert. Etiani vcrbuni pereat, judicante 
Tzschuckio, desiderare videtur o^ciis. — 10 Vilesntcnias. More suo Heinsius 
conjicit, Legasne potius aniles Jianias. — 14 In Cod. Pith, hie versus ita exhi- 
betur: Ut ad suetam fortius perstes vicem. Ita edidit Nevelet. Sedperstare 
ad vicem suetam Rittershusio parnm Latine dici videtur. Pitliceus conjicit 
frastet; Neveletus ad marginem editionis suae prastcs. Heinsius Ep. xxi. 
ad Scheffer. malebat perstet vicem sc. corpus, cujus exemplum desiderat 

NOTiE 

TiNi. Ludus autem ille niatutinus, ad perfectionem operum rusticorum, 

arena matutina dicitur apud Martial, et ad remissionem animoruni.' Erant 

lib. X. Epigr. 25. Fit et nientio alio- autem feriir, publicap, et aliic faniilia- 

rum Eutychorum in iuscriptionibus rum propria. Publicae erant stativae, 

passim. quae statis et certis quibusdam diebns 

8 Aliquw venient ferice] Dies qui- observabantur, Aliae conceptiva;, 

bus nihil agere erat licitum. Unde qutc ordinabantur quotannis a sacer- 

Cic. de Legg. ir. ait: ' Feriarnm fes- dotibus et magistratibus. Aliae de- 

torumque dierum ratio in liberis re- mum imperativae, quas consules vel 

quietem habet litium et jurgiorum : praetores pro arbitrio potestatis in- 

in servis operum et laborum ; quia dicabant. 
cotnpositio animi conferre debet, et 



LIB. III. PROLOGUS. 

Mutandum tibi propositum est et vitae genus, 
Intrare si Musarum limen cos^itas. 
Ego, quern Pierio mater enixa est jugo. 
In quo tonanti sancta Mnemosyne Jovi, 
Foecimda novies, artium peperit chorum ; 
Quamvis in ipsa natus sim peene schola, 
Curamque habendi penitus corde eraserim, 
Et laude multa vitam in banc incubuerim. 



135 
15 



20 



soUtum? Est tihi ineundiim aJhid consilium, et alia ratio vita;, si vis suhiic pene- 
tralia Musarum. Ego, qui editus sum a niea parenie in monte Parnassi, in quo 
veneranda Mnemosyne gravida novem vicilms dedit Jovi parentes artium; quanquam 
sim natus in ipsoferme loco, et erad icaverim penitus ex animo amorem rei facienda- , 
meque adjunxerim ad hoc genus I'itce gloria reclamante, tamen admittor cum fasti- 



Burmann. — 15 Et vitce genus. Mss. Pith, et Rem. «t vita genus; pro quo 
Pithceus emendavit, e< vitce genus ; cui obsecuti sunt alii. Sed Gudius aw^ ; 
\e\, propositum istud vitce genus ; Heinsiiis, Mutandum tibi propositi id est vitce 
genus. Uterque e conjectura. — 20 Natus sim pane schola. Ita libri script! 
et olim editi. Sunt tamen, qui metri causa verborum ordincm invertant. 
Heinsius cui parent Hoogstrat. Maittar. Bentlei. Lallem. [Anton.] Brotier. 
Desbillon. Wakefield, in Sylv. Crit. P. i. p. 64. pccne sim natus schola. Biporit. 
natus pccne sim schola. Heumannusin N. B. P. xxvii. p. 610. pcene7iatus sim 
schola. Sed recte observantibns Burmanno et Heusingero ultima vocis pane 
producitur positione, quia seqiiens schola a duplici consonante incipit. Hoc 
licitum et familiare poetis esse, innumeris probaii potest exeniplis. Vid. 
quos Bnrm. citat, Pincier, Parerg. lib. iv. 12. Barth. ad Calpurn. Eel. Ii. 32. 
lit et Adv. XXI. 8. el xxiii. 4. ubi tamen e multis probat exemplis vir doctus, 
literas sp, sc, st nou semper facere positionem praecedenti syllabae ; it. a^d 
Stat. Theb. vi. 551. Nil igitur niuta. Claud. Civilis, i.e. Withofius in Misc. 
Obs. Nov. vol. I. torn, I. p. 127. legit Hellade, pro schola, quod a uianu 
Phffidri discedit longissime.— 22 Et laude multa. Mss. Pith. Rem. et Vet. 
Edit, habent, Et laude invita in hanc vitam iiicubuerim. Quia sic nietrum nou 
satis constat, Faber succurrere volnitm in vitamnon elidendo ; Rittershusiiis 
et Ursinus vero legendo incubuverim, ut supra lib. i. fab. 11. ' fuvissem.' Sed 

NOT^ 

17 Pierio jugo] Pierius mons Thes- tragoediis aut comcediis. Accipitur 
saliae, in Macedonia? confinio, Musis vero improprie pro quovis persoua- 
sacer, quae ex eo Pierides dictae sunt, rum numero, et ibi pro novem Musis, 

18 Mnemosyne] Nympha Pieria, qu« dicuntur artes adinvenisse. Vo- 
quae habuit ex Jove novem Musas. cabantur Clio, historiae parens ; Mel- 



Vox Graeca est, MvrjfJ'Ocrvyri, quae me- 
moriam signiticat. Poetae hanc Mu- 
sarum matrem tinxere, quia omnium 
scientiarum thesaurus bcneficio me- 
moriae acquiritur et conservatur. 

19 Artitim chorum] Chorus proprie 
est coaevorum cantuB et saltatio in 



pomene, tragoediae ; Thalia, comoediae; 
Euterpe, fistularum ; Terpsichore, ci- 
tharae ; Erato, lyrae ; Calliope, ver- 
suum heroicorum ; Urania, astrolo- 
gi£e; et Polyhymnia, eloquentiae. 

22 Laude multa] [invita] Quae me 
alio vocabat. Vult se nuUam spec- 




136 l'H.EDRI FABULARUM iESOPIARUM 

Fastidiose tamen in coetiim recipior. 
Quid credis illi accidere, qui maguas opes 

dio in eaium iiumerum. Qtiid existimas illi eventurum qrti studet omni cura ng- 



huic incommodo medetnr transpositio Piasrliii, vitam in hanc, addicente 
Bcntleio. Siipoiest tnmeii aliiid ulcus; quid enirii est laude invita? quod dis- 
plicet miiltis; nrqne eniin scnsum habt t commodum, nee repetitio ejusdem 
fcre soiii, inviU in vitam, feni potest. Hinc (iioiiovius substituit Untde nuda, 
i. e. solo latidis amoie, non oh aliud prneiuiuni ; quam lectionem Biumannus 
multis siiffiilsit locis, sed tanien sensu, quo Gronovius cepit, non satis 
Latiniini piitat. Itaque laude multa Gndii ei rectius videtur, nisi gloriosius 
dictum videri possit. Sed passim Pliiedrus sibi more veterum laudem tribuit, 
et boc loco aeque dicere potuit mulln laude, ac vs. Gl. hujus Prologi, ' solennis 
milii debetur gloria.' Deinde, ol)servante Gudio, invita et multa uno eodem- 
que fere modo in vetnstis menil)ranis scribuntur j certe in et m dignosci non 
possunt, nisi e sensii ; / et i ctiam parnni differunt. Itaque cam iibrarius 
iilud I accepisset pro i, non potuit aliter, quam invita legere. Hanc Gudii 
conjecturam, quae ad veterem scripturam proxime accedit, unice puto veram. 
Placet etiam Scbiracliio, (lav. P. i. p. I'Jl. qui tamen multa laude explicat, 
f'eliciter, studiose: receperunt quoque in textum Uichter. Walch. Hoog- 
stratan. Petsch. [Anton.] Gulielm. Best.conjicit, probante Burnianno, Lau</e 
insueta, scil. Latinis insueta, sed quae adhuc apud Grzecos manebat, ut apud 
Lucan. v. 163. ' insueto concepit pectore numen,' ubi tamen alii, ut Bipon- 
tini, legunt invito. Harius, Et solam nb laudem, ortum e Gronovii conjectura : 
alia ejusdem viri docti emendatio, Et laudis studio, a-que longe recedit, ac 
Bipontinonun Nee laudis invidiu. Joliiison. et Cannegieter. (Diss, de aptate 
et stylo Aviaui. cap. 10. p. 272.] suspicantur, Phaedrum scripsisse, Laude 
invitatus, sed ita possimus omnibus locis siiccurrere, nionente Burmanno j 
Withofius, (Misc. Obs. Nov. vol. i. torn. i. p. 126.) laude avita; ex iis enim, 
quae Phaedrus vs. 55. sqq. hnj. Prol. de Orplieo, Lino reliquisqne Thrciss* 
gcntis auctoribus gloriatur, facile intelligi posse ccnset, rur hie laude avita 
scripserit. At cum Phaedrus Macedo fuerit, non Thrax, ut iueuienter patet 
e Vita Pha?dri ; vero non est simile, poiitam h. 1. laudem avitam respexisse. 
Desbillonius satis ingeniosc, Et laude invicla : Phaedrum enim iii. Epii. 3. 4. 
IV. Prol. 4. 5. II. Epil. 5. 6. satis indicare, nullum hucusque poi'tam Latinuui 
in hanc vitam, give in hoc scribendi genus incubuisse ; suam ergo laudem 
jure dicere invictam. Wakefield, hune locum ita constituit. (Sylv. Crit. P. i. 
Sect. XXXII. p. 64.) * Et laudis uvidus, hanc in vitam incubuerim ; Fastidio si 
tamen in ccEtum recipior, Quid credis illi accidere,' &e. Locum ita mutatum 
et interpunctnm volubiliter cxcurrere statuit Criticus praestantissimus, cni 
accedcrem, nisi tamen laudis avidus niniis recederet a inanu Phaedri. Agmen 
claudat conjectura Heinsii, Nee laude invita vitamin hanc incubuerim, i. e. now 
sine laude; quam receperunt Lallemant. Brotier. Philipp., et quae prae aliis 
placet Bunuanno, qui tamen edidit, Et laude invita. Schefferus veterem 
retinet lectionem, sed interpretatio viri docti displicet. Phaedrum enim 
velle putat, laudem se alio traxisse, cum in isthoc vitae generc iutelligeret, 
ipsum sibi non posse prodesse : se non magis spectavisse laudem gloriamque 
in eligendo hoc vitae geuere literarum, quam divitias. Si enim illud voluisset, 

NOTiE 

tassc laudem in eligendo hoc scri- quod magis landatur. Gronov. legit, 
bendi generc. Si enim id spectasset, laude nuda, id est, ob solam laudem, 
debuetat aliud sequi studii genus et uon ob aliud praemiuni. 



LIB. HI. PROLOGUS. 137 

Exaggerate quaerit omni vigilia, 25 

Docto labori dulce praeponens lucrum ? 
Sed jam, quodcumque fnerit (ut dixit Sinon, 
Ad regem cum Dardaniae perductus foret) 
Librum exarabo tertiura ^sopi stylo, 
Honori et meritis dedicans ilium tuis. 30 

Quem si leges, laetabor; sin autem minus, 
Habebunt certe, quo se oblcctent posteri. 
Nunc fabularum cur sit inventum genus, 
Brevi docebo. Servitus obnoxia. 
Quia, quae volebat, non audebat dicere, 35 

gerere amplas divitias, prcef evens quastum jucundum studiis eruditis? Sed jam 
quodcumque fuerit (ut Sino7i dixit, cum traheretur ad regem Trojce) conscribam 
tertium librum more Msopi, ilium consecrans tuae dignitati, tiiisque meritis. Si 
ilium legis, gaudebo. Sin vero minus, erit certe delectntioni posteris. Nunc ape- 
riampaucis curfabulee excogitates sint. Servitus quas non est sui juris, quia non 



debiilsset aliud seqni genus, quod vulgo magis laudatur. Simili modo 
Danetus explicat ; sed haec sunt contra menteni Phaedri, quemadmoduni 
docet orationis contextus. ' Ista quidem, latide invita, sentio cum Bentleio 
cornipta esse, quae utcumque emendare studui. Haud invite, i. e. libenter, 
versari se in his studiis dicit, non reluctante animo, ut Eutychum illosque, 
qui divitias quaeiant.' Both. Displicet heecce conjectura Censori Lips. 1. c. 
Censet enlm, languide dici haud invite, etsi haec lectio sensum fulciat. Legen- 
dum pioponit et laude inventa, quod certe nienti Pliaedri et nexui orationis 
accommodatius est. incubuei'im. Rittershus. incubuverim conjicit, addicente 
Ursino. — 26 Rigaltins sequentes sex versus inserendos putat medios his 
duobus : Nee his dolorem delenirem remediis, vs. 44. et Suspicione si quis errabit 
sua, vs. 45. Sed vs. 33-37. ponit post vs. 26, Praaterea inter hos duos : 
Calumniamque fictis elusit jocis vs. 37. et Ego illius pro semitafeci viam, vs. 38. 
tingit notas lacunae. — 34 Brevi. Heinsius raalebat Breviter, quia brevi vulgo 
ponitur pro, intra breve tempus. — 35 Dicere. Suidas in Alffwiros multa dixit 

aOTJE 

27 Sinon} Filius Sisyphi, neposque didit, et ipsa regio Dardania dicta 
Autolyci, Graecus versipellis, et ve- est. Postea urbs Provinciae caput 
terator, qui obsessa Troja a Trojanis dicta fuit Troja, et populi Trojani, a 
se capiendura obtulit, et, ad Pria- Troe atavo Priami regis. 

mum Regem deductus, ipsi persuasit 34 Servitus obtioxia'] Potestati et 

abiisse Graecos, ac equum ilium in- arbitrio aliorum subdita. Intelligit 

gentem in nrbem deducendum. No- ^sopum, qui Xantho Philosophoser- 

tissima historia. vitutem servisse dicitur. Servile 

28 Regem Dardanice] Priamum re- quippe est non loqui quod sentias. 
gem Trojanorum, qui vocati sunt Unde Plant, ait, ' Servum hominem 
Dardanii a Dardano filio Jovis et habere oculos, manus et linguam con- 
Electrae, qui regoum Trojanum con- tinentem.' 



138 PIIiEDRI FABULARUM yESOPIARUM 

Affcctus proprios in fabellas transtulit, 

Calumniamque fictis elusit jocis. 

Ego illiiis pro seraita feci viam, 

Et cogitavi pluia, quam reliquerat. 

In calamitatem deligens quaedam meam. 40 

audebat effutire quoB vellet, velavit fabulis propriaa cogitationes, ct se suhduxit ca- 
lumnicc jocis effictis. Ep;o porro feci viam pro semita quam triverat, ct adinveni 
plura quam tradiderat, seligens quadam in meum infortunium. Quod si alter dela- 



hue facientia teste Neveleto. Heinsius corrigebat hiscere, ingeniose : ita 
apud Plant. Milit. i. 1. 11. melioris notae codices : ' Marshant ausit hisceve,' 
pro vulgato dicere, et obvium hoc verbum eo sensu. Burmann. De usu vevbi 
hiscere docte disputat Heinsius in Notis,quibus adde Gesneri Thes. L. L. b. v, 
— 37 In V. C. i. e. Pithoei, Neveletus legi testatnr, Calumniam qua: fet scelus 
et locis; sed Heinsius in eodem se ait invenisse, Calumniaque fiet scelus et 
locis, pro quo conjicit, Calumnicnque fictis illusit jocis, ut lib. v. 7.33. vel 
allusit, ut III. 19. 12. Cf. V. L. ad Epil. iir. 24. Sed Gudius, quia in Codice 
Ms. nescio quo, erat scelusit, banc depravatara lectioneni niutabat in seclusit ; 
at uon sine causa quaerit Burniannus : ' quid est, (\n2es0, secludcre jocis calumniam, 
i.e. separare a frequontia honiinuin ?' Jac. Gronov. Emcndatt. in Pbapdr. 
p. 149. emcniinvlt, fictis sic lusit jocis. At eZusit unice vera lectio.— 38 Mss, 
Pith. Rem. Ego illius porro semita feci viam. Sic edidere Pith. Rittersh. 
Nevel. Kigalt. syllaba redundante. Sed quia in Cod. Hem. uon porro, 
sed pofuit, Gudius legit : Ego illius pro semita f. ti. probantibus Bentleio et 
Burmanno, rejiciente vero Schirachio in Clav. P. i. p. 342. ubi vulgata 
Codicnm lectio det'euditur, sive ob versus meliorem rationcm, Ego porro illius, 
^x. At vero lectio, semitam feci viam, est a Schefiero, quam praeter B\ir- 
inannum, cui tamen conjectura Gudii non displicet, dederunt Bipoutini. Et 
placet Guyeto. Pryetcr Gudii conjeoturam, modo memoratani, alia est hujus 
viri docti : .^sopi illius semita feci viam, quam recepit Hoogstratanus. 
Richtcrus, pra^eunte Jac. Gronovio, Ego illius post semita feci viam. Vid. 
Emendatt. in Plia^dr. p. 150. quern sequuntur Wolf. Walch. Auctor Notaruni 
Germanicc scriptarum, Sanadon et Pbilipp. Ceteroquin Rigaltius, [Anton.] 
et Faber fiustra putant, ante hunc versum nonnullos excidisse. Lallemant. 
Brotier. Desbillon. edidere: Ego porro illius semita feci viam. Sic et olim 
ediderat Ursinus. Ego non dubitavi, e conjectura Gudii reponere : Ego 
illius pro semita feci viam. Sic edidit Bentlei. sicque non opus est, rh semita, 
quod est in libris striptis, nuitare in semitam. Sic servatur quoque priscus 
verborum ordo in Codd. Mss. Ego illius cet. [Anton. £. porro ill. semitam f. v.] 
—39 ' Sicco pede hnnc locum transeunt interpretes. Sed quid hoc est: 
cogitavi plura quam reliquerat ^sopus? Nihil profccto, quod hue faciat. 
Repone : E. c. p. qucc reliquerat. FrequentativumcogJf«je accipio pro simplici, 
cogere, prima et original! significatione.' Jioth. Probat banc conjecturam 
Censor Lipsiensis 1. c. At niihi videtur minims necessaria. — 40 Deligens. 

NOTjE 

38 Illius pro semita feci viam] semita, quam primus triveret, eva- 

Semita est quid minus tritum quam deret via. Semita enim fit via, cum 

via. Primus .Esopus materiam fa- a pluribus frtquentatur, et sic vulga- 

bnlarum reperit, lianc ego polivi tur magis. 
versibiis senariis. Sic effeci ut illius 



LIB. III. PROLOGUS. 139 

Quodsi accusator alius Sejano foret. 

Si testis alius, judex alius denique, 

Dignum fatcrer esse me tantis malis. 

Nee his dolorem delenirem remediis. 

Suspicione si quis errabit sua, 45 

Et rapiet ad se, quod erit commune omnium ; 

Stulte nudabit animi conscientiam. 

Huic excusatum me velim nihilominus : 

Neque enim notare singulos mens est mihi, 

Verum ipsam vitam ct mores hominum ostendere. 50 

Rem me professum dicet fors aliquis gravem. 

tor a Sejano surgeret, si alter testis, si alter demum judex, -profiterer me mereri 
tot mala, neque levarem meam calamitatem his solatiis. Si quisducatur in errorem 
sua suspiciojie, et imputabit sibi dictum quod dicitur omnibus, prodet imprudenter 
suam conscientiam. Attamen peto ut me habeat excusatum ; nee cnim est mihi in 
animo designare singulos, sed notare vitayn et mores hominum. fortasse aliquis 



Frustra hoc veibum solicitat Heinsius (substituens dirigens, vel aeligens, vel 
inde eligens;) est enim idem ouod, ex magua materia eligens, ut ' deligere 
rosam' Ovid. Ep. iv. 30. ' uvam' Remed. 190. Eadem ratio in dclectu, de 
militibus, unde 'delectores' Frontino iv. 1. 3. Burm.—i2 Judex. Scioppius 
conjicit index, i. e. delator, improbantibus Heinsio et Scheffero, quos vide. 
Prsecedit enim accusator, sequitur testis; nou potest igitur post hunc i?Jdt'x, 
immo vero judex poni. Neque etiam index h. 1. difFert ab accusatore, et in 
Ausonii loco, quem citat, alii legunt, ' Judice me nemo, sed neque teste 
perit.' — 43 Tantis. Guyeto legendum videtur cunctis. — 44 Delenirem. Rit- 
tersbus. Rigaltii 2. Nevelet. Ursin. Maittar. Freinshem. aW'i, delinirem ; sed 
delenirem pra:ferendum.— 45 Suspicione. Gudius supponit Suspectione, quod 
recepit Maittarius, nee displicetBurmanno : quamemendationeraegoquidem 
neutiquam puto essenecessariani. — 47 Nudabit. Ms. Gud. i. e. Pithoei nudavit, 
quod ortum est ex confusione rov b etv, ut vidimus ad lib. 1. 17. 8. Recte 
Burmannus, ' Si,' inquit, ' ita legendum esset, in superioribus etiam erravit 
et rapuit reponendum, quasi aliquem jam certum designasset, qui se fabulis 
illis tangi a Phiedro doluerat. Sed melius est, vulgatis inharere, et intelli- 
gere de illis, qui suspicantur in se scriptas fabulas, qui erant lis vitiis infecti 
et sibi conscii facinorum. Quos errare dicit, et tamen nudare illam consci- 
entiam stulte, cum potius deberent dissimuiare, quasi nihil ad se illap pertine- 
rent fabulae.'— 51 Fors. Ms. Pith, et editi, ut Rittersh. Rigalt. Nevel. 
Gronov. Freinsh. Walch. al. habent forsan aliquis, turbato metro. Sed jam 
olim Scioppius et Faber, quibus accedit Giiyetus, emendabant /"o/s aliquis, ut 
fors adverbialiter ponatur. Legitur hac forma apud Virg. ^n. ii. 139. et 

NOTiE 

41 Alius Sejano] Id est, a Sejano, Ipse Phaedrus incidit in odium Se- 
nt Horat. ' Alius Lysippo.' Sejanus jani, a quo variis criminibus accusa- 
pro arbitrio cuncta gessit sub Tibe- tus vix evasit incolumis ; nam ille 
rio, suamque latissime exercuit po- erat et accusator et judex, 
testatcm, ut ait Tacit. Ann. lib. iv. 



140 PHjEDRI fabularum /esopiarum 

Si Phryx iEsopus potiiit, si Anacharsis Scytha 

^ternam famam condcrc ingenio suo: 

Ego, literata) qui sum propior Graeciae, 

Cur somno inerti dcseram patria? decus ? 55 

Threissa cum gens numeret auctores suos, 

Linoque Apollo sit parens, Musa Orpheo, 

reponet me suscepisse duram provincinm. Si Msopus e f'hrygia, si Anacliavs'is e 
Scythia oriundi, potuerunt transmittere ccternitati sua nomina ingeniu, cnr ego, 
qui sum vicinior erudita Gracia:, negabo addere hx>norem mesc pntrice otio desidi ? 
Cum nalio Thracum recenseat suos auctores : Apollo genuerit Linum, Musa Orpheum, 



V, 232. alibi. Sed Scheifero, Heinsio, Bentleio placet, /orsan <j«is. In Cod. 
Rem. est/orsi<an. At vitium voci pot! as /orsfm inesse vidctiir, quara prono- 
mini ali<iuis. Quis enim non videt, utriiraque /orsan etforsitan esse interpre- 
tationem rovfors, non aeque cogniti nidi librario ? Cf. G.id. Notaverat etiam 
fors Salmasius ad marginem libri. — 52 Codd. Mss. corruptain lectioneni 
habent : Frige fuisse jJHsopus Anacharsce Scytha ; vel Frigem fuisse .^sopum, si 
Anacharsce Scythcc. Vid. Giid. et Nevel. Hinc factum, Si Phryx Msupus 
potuit, Anacharsis Scytha: postremnni si a Gronovio accessit. Vid. vs. 41. sq. 
Bentlei. cdidit, [cui accedit Anton.] Phrygibus si jEsopus potuit, si Anacharsis 
Scythis; sed Harius mallet : Phrygi licuit si ^sopo, si Anacharsi Scytha. De 
conjectura Jac. Gronovii et altera Harii lege Burniannum. Alterum si in 
nonnullis editionibus abest, ut Hoogstratani. Withofiiis in Misc. Obs. Nov. 
vol. I. torn. 1. p. 127. sq. loco rwv Si Phryx, legit, Phryge teste, i. e. fatente : 
rh si ante Anacharsis ejicit, et vs. 53, suo mutat in sibi.—ol Propior. Ms. 
Pith, proprior. Et ita Salmasius ad oram libri sui notavit. — 55 Deseram. 
Heinsius deteram; quod etsi potest defendi ex Nep. Timol. 1. et Sil. Ital. vii. 
246. sq. neque etiam ineptumhabet sensum ; deseram tamen locum sunm tueri 
potest, docente Burmanno, quem vide.— 56 Suos. Rittershusiiis conjicit 
Deos, nempe Apollinem et Musani (vs. 57.). Qnod merito displicuit viris 
doctis. Burmannus mallet duos, ut jactet Pbaidrus, Thraciam solam babuisse 

NOT^ 

52 Phryx jEsopus] In Phvygia na- pheus primi Uteris excoluerunt Grae- 

tas, quae est regie Asiie minoris. ciam, itaque auctores eos vocat. Por- 

^nac/iarsi* iScytAa] PhilosophusScy- ro hos auctores dicit noster Thraces 

tbiCHs multa sapientia et doctrina numerare suos, hoc est dicere non 

praeditus, qui summa usus est liber- esse Graccos, verum Thraciciv gentis 

tate in carpendis hominum moribus, homines. Jam cum Thraces fuerint 

multaque praeclare dicta posteritati illi qui Gra'ciam instruxere Uteris, 

reliquit. Scythia provincia Asia; Bo- vult dicere: Cur ego nonstudeo ser- 

realis gemina intra et extra Imaum vare hoc decus mea; patriae, cum prae- 

montem. sertim Apollo et Musa? Dii artinm in 

56 Threissa cum gens'] Thracia est Thracia mca habitent, ibique eos auc- 

regio Europac ampla : indicat vero tores literat* Graeciae progenuerint ? 

Pbaedrus de geute Thracem esse, 57 Lino] Linus filius Apoliinis et 

ideoque Graeciae eruditionis parenti Terpsichorae, aut, ut alii voluut, Mer- 

propioreni quam erat vel j*Esopus ciirii et Uraniae. Fuit Musiciis et 

Phryx, vel Anacharsis Scytha. Poeta Thebauus. 

Numeret auctores suos] Linus et Or- 



LIB. 111. PROLOGUS. 141 

Qui saxa cantu movit, et domuit feras, 

Hebriqiie tenuit impetus dulci mora. 

Ergo liinc abesto, livor, ne frustra gemas^ ^0 

Quoniam solennis mihi debetur gloria. 

Induxi te ad legendum : sincerum mihi 
Candore nolo reddas judicium peto. 

qui excitavit rapes lyra, delinivitferas, et moratus estfluctus Hebri dulci mora. Ergo 
hinc procul, invidia, ne doleas i7icassum : quia dignus sum honore publico. Compuli 
te ut legeres ; postulo iit mihi cognitcB sinceritatis prcebeas verum testimonium. 



tot aiictores, qnot Phrygia et Scythia slmul ; quemadmodum vs. sq. jactet, 
Phrygiam et Scytliiam non posse ostentaie Diis genitos, ut Tliracia, quae 
Diis natos duos poetas Orphea et Linum produxit. Censet etiam, verbnm 
numeret hoc exigere videri. — 58 Et domuit. Bentlei. aliquanto concinnius 
edomuit. — 59 Hebrique. Libri sciipti, item RLtterslius. Neveleti, Meursii, 
Ursini Editiones habent Erebique, quasi ad fabulara Euiydices respiceret 
Pliaednis. Sed Kigaltius in Edit. 2. leposnit Hebri, cujus emendationem alii 
deinde admiserunt. Hunc fluviunienim rapiduui tacit Senec. inTbebaid. 607. 
' Rapidusque campos fertiles Hebrus secat.' Neque obstat, quod Hebrum 
nonnulli leni et placido fluniine procedere tradunt ; vid. Servius ad Vir». 
i£n. I. 317. Poetarum enim non semper est in his summa snbtilitas, obser- 
vante Heynio ad loc. Virgilii cit. qui laudat Burmannum ad Val, Flacc. 
V. 180. Veterem_lectionera tuetur Desbillonius, in Addend, ad Not. p. 32.— 
61 Vaiie, sed sine necessitate, hunc versum solicitarunt Critici. Bentlei. 
rescribit, perennis; alii, similis illis i Freinshemius : Quod jam solennis detur 
mihi gloria; Scheffenis : Quoniam mihi solennis dahitur gloria ; Guyetus, 
[Anton.] et Scaiiger ; Quoniam solennis mihi debelur gloria, cum antealegeietur : 
Quoniam mihi solennis d. g. Ita edideiunt Nevelet. Faber, XJrsin. Danet. al. 
Cf. Burmann. ad \i. v. — 62. 63 Guyetus more suo hos duos versus ultimos 
suspectos habebat. Bentleius, meara deserens editioneni, haec verba, Induxi 
te ad legendum, interrogationis nota expressil, nescio quo sensu; nam an 
induxi te? videretnr negandi vim habere, cum toto hoc prologo illud egerit, 
ut induceret Eutycbum ad legendum, si mode otium illi esset : nunc cum 
fiducia finit : induxi te, (ita certe confidit,) hoc prologo ad legendum, et peto, 
ut judicium mihi reddas. Nee Heinsii Condixi te hie habet locum. Sed ut 
lib. II. 6. 14. ' inducta verbis;' ita hie Induxi te verbis hujus prolog! ad 
legendum. Condicere 'aliquem an dicatur, commodo ad hunc locum sensu, 
vehementer dubito. Burm, 

aOTM 

Orpheo] Is fuit genere Thrax, filius cen ab Inferis. Fuit occisus a Mae- 
Calliopes et Apollinis, quern a Mer- nadibus jnxta Hebrum fluvium. 
curio, aut a patre ApoUine, ferunt 59 Hebrique tenuit impetus] Hebrus 
accepisse lyrara, qua tantum valuit, fluvius Tliraciaj ex Haemo monte 
ut illius cantu sylvas et saxa moverit, oriens, ac in yEgasum mare exiens. 
reduxeritque uxorem suam Eurydi- Volvit aquas magno impetu. 



142 PfLEDRI FABULAKUM ^ESOPIARUM 

FABULA I. 

ANUS AD AMPHORAM. 

Anus jaccre vidit epotam amphoram, 

Adhuc, Falcrna faece, e testa nobili 

Odorem quae jucundura late spargeret. 

Hunc postquam totis avida traxit naribus : 

O suavis anima ! quale in te dicam bonuni 5 

Anus vidit jacere lagenam raciiam qua; diffiindcret lange suatjetn aniinnm, redo- 
lente adhuc testa facem vini Falerni. Posteatjuam Jia^rans illam hnusit totis na- 
ribus: O dulcis odor, quantum te dicam fuisse bonuin olim, cum habeas tales reli- 



2 Et testa nobili. Mss. Pith. Rem. vetcresquc Editiones, et testa nobili, 
qiiam lectionem tuetur Richter. in praef. et rctiiient Ursin. Sclieft'. in Edit. 
3. Brot. Desbillon, Sed Gndius primiim eniendavit e testa. Facillime 
enim a lifjrariis r^ e additnm est t, litcia proxinic seqnens, quod sappe per- 
peram factum in Mss. Bentleius edidit: Falcrna e face et testa nobili; quae 
conjectiira, judicante Buimanno, uihil fere a Gudiana diffcit, nisi transpo- 
.sitione prccpositionis, sed commodior tamen eiit sensiis, quod amphora epota 
adhuc spargeret odorem ex facce Falcrna et testa nobili. AVithofius in 
Misc, Obs. Nov. vol. i. t. 1. p. 121. legit, restanti sibi. Conteiidit enim, 
testa ferri uon posse, cum nihil aliiid sit, quam ipsa amphora, etcum, nobili- 
tas vactiae testa; quid ad odorem faciat, nemo dicere possit. Quic conjec- 
tura, levibns sane rationibiis nixa, vix placebit. Heinsius, Falern<e facis, 
testa e nobili, odorem, e coiijectiua, qiiae placet Biirmaimo. Nam odor pro- 
prie fuerat fragrantissimi vini, sed ejus reliquiic adhuc erant in facce, siccata 
jam amphora. Lallemant. Adhuc Falerna face, testa nobili ; Cuninghamus, 
Adhuc Falernaafaceetet. n. [Nostra; lectioni accedit Anton.] — 3 Spargeret. Ita 
Mss. Pith. Rem. et libri editi. Ms. Perott, sparserat. — 4 Avida traxit. Heinsius, 
«ui<ien«rax/<, econjectura. Ms. Perott.atiiu. — 5 Quale in te dicam bonutn. In 
Mss. Pith. Rem. et non paucis Editionibus, ut Pith. Nevcl. Ursiui, Schefferi 
est, qualem te dicam bonam, quae lectio merito offendit crudifas aurcs ; et de- 
buisse legi, 7«am towaOT,recte animadvertit Rittcrshusins, cni tamen Phredrns 
de industria sic locutus esse videtnr, tit rb irpfTroviu anu ebriosaet temulenta, 
cui lingnain vino nataret et lapsaret, observasse videretur. At vero beneob- 
servat Praschius, talia a veteribus non captari, iiec ulla nota Phajdrum in- 
dicarc, anum tunc fuisse temuleutam. Schcfforus inha.>ret veteri lectioni, 

NOT^ 

1 Amphoram] Vinarium vas octo et ager erat Campani<e : ager frumcnti, 
quadragiuta sextarios continens. mons vini generosissinii ferax. 

2 Fakrna face] Falernus mens et 



LIBER III. FAB. 1. 143 



Antehac fuisse, tales cum sint reliquiae ! 
Hoc quo pertineat, dicet, qui me noverit. 

quias ! Cui notus sum, intelliget quo illud spectet. 



qiiam ita explicat: qualem te bonam, quae tain bona es, dicam antehac fuisse / 
Vid. Scheff'eri Ep. vii. ad Heins. coll. not. Buimanni. Sed rectiiis rh te ad 
amplioram refertur, quam ad aniniam. Nostra lectio, quee praeter ceteras 
mollis et Sana est, et egregiiini liabet sensiun, Giidium auctorera habet, [et 
patronum Antoniini,] nt qualem natum sit ex quale in. Nam satis constat, m 
et in centics'permutari a librariis, et hodie a typothetis. Vid. Bniin. Faber con- 
jicit, qualem te dicam bona, nt bo7ia sit voxpaidtilum miseiantis aniciilap,solenni 
Latinis et Griecis scriptoiibiis ■irpo<puii^(rei, o bone,o bona, Si 'yade. Quod etsi sa- 
lem liabet, etplacuit Hario et Scliirachio, tamennonsine causa lejicitBurman- 
nus. Nam addncendum erat exempluni, quo, sermone ad rem inaniuiatam 
converso, usus istius vocis probaretur. Plerumque etiani ironice solet sunii ; 
nee sine latione ScheflFerus observat, istam exclaniatiouem, cum praecesserit 
O suacis anima, superfluam videri. Beutleius pro bona substituit amphora, 
vel, amfora, ut ex ultima syllaba toD dicam, am prima amphorae absorpta fue- 
rit, et pro /ora, iio/ia a librario substitutiim : de qua lectione constiles notas 
Burmanni, qui liunc locum ita refiugi posse censebat : qualem dicam et quam 
bonam Antehac fuisse, i\t hie ellipsis statuatur non tov te, sed Toveam, quemad- 
moduni fab. sq. vs. 17. qualem earn sc. animam dicam et quam bonam. So- 
lenne vero esse in his exclamationibus post qualem addere vel quantum, vel 
quam cum alio adjectivo, idem vir doctus probat ex Petron. c. 79. p. 
392. Cic. de Or. i. 17. ' Quid censes, qualem ilium, et quantum oratorem 
futurum ?' Nihilo vero secius in eniendatione Gudii acquiescit. Praschius 
legit: quam tete (a.tute) dicam bonam, quam lectionem damnatSchetferus, 
cum recedat a veteri scriptura, nee intelligi possit, cur tete hie poni debeat ; 
Gronovius Obs. in Script, eccles. c. 15. p. 158. quantum te dicam bonam, i. e. 
quam bonam! Ita Sanadon, Philipp. Lallemant. Guyetus quam te dico ! 
quam bonam ! ut qualem sit glossema rod quam, et quam omissum sit. Quae 
merito displicent. Olim non dubitabam lectionem Codicis Perotti, quale te 
dicam bonum, recipere, quae placere jure potest, et ab Heinsio et J. F. Grono- 
vio e conjectura erat reposita, probante Burmanno, et a Brotierio, Bothio, 
et Jordens. recepta. Sed nunc pra^fero lectionem Gudii, quam etiam se- 
quuntur Desbillonius, Bipontini, Withofius in M. O. N. vol. i. t. 1. p. 124. 
Ceteroquin lectionem vulgatam Desbillonius vidit in niargine veteris Editi- 
onis manu Gabrielis Cossartii emendatam eo modo, quo correxit Gudius. 
Itaque valde dubitat, an Gudio sit tribuenda; id quod in suspense relinqui- 
mus. Hisce addenda sunt, quae nuper Wakefieldius notavit in Sylv. Crit. P. 
I. Sect. XXXII. p. 65. ubi conjicit: O suavis anima ! Quam te pradicam bonam 
Antehac fuisse. Vocera anima autem tam ad odorem, quam ad vinum epotum, 
refert Criticus ille acutissimus. Hinc enim pendere censet loci et proprie- 
tatem et elegautiara. Laudat vero Plaut. Amph. ii. 2. 41. ' Ni ego illi pu- 
teo, si occepso, animam omnem iutertraxero.' 

NOTyE 

6 Tales cum sint reUquicel ItaHorat. hoc nltimae senectutis, quae est quasi 
' Quo semel est imbuta recens, ser- fipx vitae, opusculo t'abularum posse 
vabit odorem Testa diu.' colligi qaalis luerit integra adhuc 

7 Hoc quo })erlineat] Senectutem astate. 
suam consolatur Pha;drus. Vult ex 



144 I'HiEDRI FABULARUM ^ESOPIARUM 



TABULA II. 



PANTHERA ET PASTORES. 



So LET a despectis par referri gratia. 

Panthera imprudens olim in foveam decidit. 
Videre agrcstes : alii fustes congerunt. 
Alii onerant saxis : quidam contra miseriti, 
Periturae quippe, quamvis nemo Ipederet, 5 

Misere panem, ut sustineret spiritum. 
Nox insecuta est : abeimt securi domum, 
Quasi inventuri mortuam postridie. 
At ilia, vires ut refecit languidas, 
Veloci saltu fovea sese liberate 10 

Simile beneficium solet rependi a contemtis, Panthera imprudens corruit aliquan- 
do in foveam. liustici advcrterunt. Alii conjiciunt fustes, alii obruunt lapidifius. 
Quidam e contra tacti misericordia dederunt panem, ut sustentaret vitam, quippe 
moritiira;, etsi nullus ipsi noccret, Nox succcssit ; repetunt securi cedes, quasi re- 
perturi extinctam postero die. Std ut hac reparavit vires debilitatas, exsilit a 



1 Hie versus in Ms. Perotti deest. — 3 [Anton, ut agr. legit.] congerunt. 
Bentlei. Botli. et Cunlnghamiis i/)g-fr«?jf , sed v. Burtn. — 4 Alii onerant. Ver- 
sus insolentior, integer tamcn. Tzschuck. Primus hie pes quatiior est sylla- 
bariim (alii one), nisi alii dissyllabiini sit : quorum alterum vix concessuni, 
alteruni sine exemplo est. Hiuc Burmannus (ciii utraqiie ratio displicet) 
mavult, Jlli onerant saxis. Heusiuger. Alii onerant s. q, c. m. Iiabent libri 
omnes seripti et editi. Nihil qiioque mutandum est, licet multi id tentavere, 
alii aliter. Sed Phaedro dissyllabum fuit alii, at et Catnllo fuit Carm. lxvi. 
28. de coma Berenices : ' quod non fortior aut sit alis' (Bipontini ausit.) 
* Alid' quoqnc pro, aliud dixit Lucretius lib. i. 2C4. ' Quando alid ex alio 
reficit natura : nee ullam Rem gigni patitur, nisi niorte adjutam aliena.' 
Brotier. Richterus Icgcre yolebat transpositis vocibus: Quidam 07ierant 
aaxis, alii contra miseriti: Heumannus : Alii onerant saxis, contra alii miseriti. 
V. Rurm. ad b. 1. et ad lib. i. fab. 30. vs. nil. Nil mutandum in veteri 
lectione. — 6 Ms. Per. panem, siislinentes spiritum. [Anton, ut sustinercnt.] — 
9 Vires ut refecit. Perottus, t-ires vi refeeit, solenni perniutatione. Koniulus 

NOT« 
10 Fovea sese liberaf] Pro, a fovea. 



LIBBR III. FAB. 2. 145 

Et in cubile concito properat gradu. 

Paucis diebus intcrpositis, provolat, 

Pecus trucidat, ipsos pastores nccat, 

Et, cuncta vastans, sasvitirato impetu. 

Turn sibi timentes, qui ferae peperccrant, 15 

Damnum baud recusant, tantum pro vita rogant. 

At ilia : Memini, qui me saxo petierit, 

Quis panem dederit : vos timere absistite : 

Illis reverter hostis, qui me laeserunt. 

fovea magno saltu, et festinat in suiim tectum cursu citato. Interjectis diebus ali- 
quot, irrumpit, necat armenta, trucidat pastores, et diruems omnia furit savo im- 
petu. Tunc metuentes sibi qui tniseriti fnerant ferce, non detrectant stragem, de- 
precantur solum tntam. Sed ilia dixit : Novi qui me lacesserint saxis, etqui mise- 
rint panem ; vos desinite metuere. Redeo solum in/ensa his qui me offenderunt. 



Divion. vires suas ut refecit languidas. — 13 Ipsos pastores. Ms. Per. ipsius pas- 
tores. — 14 Et, cuncta vastans. Perott. Et, cuncta vertens. — irato. Heinsius 
conjicit iterato ; quod loci perderet vennstateni poeticam. Deinde saiit 
irato impetu legitur in Mss. Pith. Rem. et Edit. vet. Sanadon, Philipp. Lalle- 
mant. eraeudaverunt innato impetu. v. Brot. Ms. Perott. irati impetu. — 17 At 
iUa. Sic est in Cod. Per. Et ita correxerant Heinsius et ScliefFer. In Mss. 
Pith. Rem. et Vet. Editt. ut Nevelet. Rigalt. 2. Fab, al. est, Et ilia : quod 
legit Both. — petierit, Vulgo legunt petierint, exjemendatione Pithoei. Sed 
cum in Ms. Perotti legatur petierit, et in Codd. Pith. Rem. petierat; cum 
etiam Romulus Divion. habeat, quis me sa»o nocuit, Ulmensis vero, qui mihi 
saxo nocuit : credibile est, singular!, non pluraliusum esse Phaedrum. Itaque 
non sine causa reposui petierit, in quo janijam praeiverat Salmasius. Secuti 
Tollins, Brotier. Desbillonius. — 18 Quis panem dederit. Vulgo Qui panem 
dederint. Sed Quis dederit reposui e Mss. Pith. Rem. et Romulo Divion. qui 
habet Quis panem miserit. Ita legitur in vet. Edit. Nevelet. Rigalt. Ursin. 
Ita quoque ediderunt Brot. Bipont. Desbillonius, nisi quod hie habeat, Qui 
panem dedeiit. — timere. Gndius timore, e conjectura. Etsi vero Liv. xxiv. 
20. et Sil. Ital. xvi. 224. dixernnt ' absistere spe;' nil tamen mutandum esse 
recte statuunt viri docti. Cf. Torrenius ad Val. Max. vii. 4. 5. queni lau- 
dat Burm. — 19 Lceserunt. Mss. Pith. Rem. et Edit. vet. [et Anton.] Iceserant, 
sed jam olim Gud. Gnyet. cum Rittershus. conjiciebant lceserunt, quam con- 
jecturam deinde confirmavit Cod. Perotti, qui habet lceserunt, quod non im- 
merito olira a me receptum est. Corripit enim Phzedrus interdum praeterita 
in tertia persona pluralis. v. lib. iv. fab. 19. 16. lib. n. f. 4. 24. lib. iv. f. 15. 2. 
Preecedit etiam 7-evertor, quod reqwirit laserunt ; Iwser ant dicendiim faisset, 
si antecessisset revertebar. Ms. Per. lectionem tuetur cl. van Bergen. Obs. 
crit. c. XXX. p. 64. qui tamen miratur, lectionem lceserunt adhuc a nemine 
esse receptam. Sed ante me receperant Sanadon, Philipp. Lallemant. teste 
cl. Brotierio, qui inharet vulgato. Huic obsequuntur Bipontini, cum Ues- 
billonio. 

aOTJE 

11 Cubile'] Vox communis homini- est passim in Virgil, 
bus et feris, et etiam avibus, ut leger e 

Delpii. et Var. Clas. Phtedr. K 



]46 PIItEDRL FABULARUM iESOriARUM 



FABULA III. 



^SOPUS ET RUSTICUS. 



Usu peritiis hariolo velocior 

Vulgo esse fertur ; causa sed non dicitur : 

Notescet qua3 nunc primum fabella mea. 

Habenti cuidam pecora pepererunt oves 
Agnos humano capite. Monstro extcrritus, 5 

Ad consulendos currit moercns hariolos. 
Hie pertincre ad domini respondet caput, 
Et avertendum victima periculum. 
Ille autem aflirmat, conjugem esse adultcram, 

Doctus txperientia cieditur ttdgo verior conjectore, sed siletur ratio, i}u<e jam 
jam rulgabitur tiieo apologo. Oves enixtB sunt agnos capite hominis cuidam divili 
pecoris. Territus prodigio properat tristis consulturus hariolos. Ille dicit hoc 
spectare vitam heri, et averruncandum infortunium hostia. Hie vero ussecerat 



1 Velocior. PitFioeus ct Rigaltiiis cmendant vcracior, ct ita legit Both, 
hivito Gionov. v. not. Scheff. Sed velocior est in Ms. Pith, et ita Editio 
princeps. Dtindc non tarn quod verum dixerit, sed quod statim flagitia 
pastorum deprehenderit jEsopus, hariolis prsefertur, ut acute vidit Burman- 
nus. Heinsius sagacior, aut solertior, e conjectura non necessaria, queniad- 
inodum fuse probat Burm. jEsopus enim statim causam intelligebat; sed 
sagax, solers potest post longam inquisitionem invenire. Ceterum promy- 
thium abest in Ms. Per. ut semper. — 2 Ms. Pith. Vulgo causa fertur, sed non 
dicitur. Varia hie conjicit Heinsius. — 3 [Malim Notescet q. f. n. p. m. ut 
disjuncto substantive a prononiine soni similitudo cvancscat. Anton.'] — 
4 Ilnhenti. Bentleius edidit Alcnti, recte notatus a Burmanno. — 5 Exterritus. 
Gudius conjicicbat territus, nierito indignante Burmanno. — 6 Consulendos. 
Ms. Per. consultandos. — 7 Respondet. Ms, Pith, respondit. v. Gud. — 8 Perott. 

NOTTE 

6 Hariolos] Harioli futurorum con- Solebant enim prodigia hostiis pro- 
jectores dicebantur. Quasi /arioii, a curari, idque ex consilio et auguruin 
fori \e\ fando : ut, haduSffadus. prascripto, quindecimquc virorum 

7 Cdput] Pro vita sappissimc usur- qui libros Sibyllinos super hac re adi- 
patur apud raelioris not* auctores. bant et inspiciebant. 

8 Avertendum victima periculum] 



LIBER III. FAB. 3, 147 

Et insitivos significari liberos : 10 

Sed expiari posse majori hostia. 

Quid multa ? variis dissident sententiis, 

Hominisque curam cum majore aggravant. 

iEsopus ibi stans, naris emunctse senex, 

Natura nunquam verba cui potuit dare : 15 

Si procurare vis ostentum, Rustice, 

Uxores, inquit, da tais pastoribus. 

uxorem esse adulteram, et notari natos esse aduUerinos, sed procurari posse majori 
victima. Quid plura ? distrahuntur diversis opinionibus, et admigent anxietatem 
hominis majori anxietate, JEsopus hie aderat senex aciitce naris, quein natura nan 
potuit unquam decipere: Si vis, inquit, o Ruricola, uvertere tale portentum,junge 
eonjuges tuis pastoribus. 



Avertendum esse victima periculum. — 10 Ms. Per. Et illegitimos signijicat libros. 
— significari. Harius minus eleganter substituit indicari, quae vox hac in re 
proprie nsurpari non solet. Vide Not. Burmanni. — 11 Ms. Per. expiare 
posse majore h. — 13 Hominisque. Bentleius edidit Hominique. Sed Hominis 
est in libris scriptis. Deinde etsi in ejusmodi dativis est quaedara elegantia, 
a vulgari usu remotior, non tamen ubique talia intrudenda esse statuit Bur- 
mann. "Vid. mox ad fab. vit. 16. majore aggravant. Perottus, majore augent. 
Perperam. — 14. 15 JEsopus ibi stans. Ms. Pith, habet sibi stans ; Heinsius 
cum Rittershusio legi vnlt ibi astans ; Bentleius, quem sequuntur Sanadon 
ct Philipp. edidit : JEsopus ibi turn n. e. s. de qua lectione legant, quorum in- 
terest, notas Burmanni. Ms. Perotti hos versus ita exhibet : jEsopus ibi stans 
narrare incipit Naturatn nequaquam verba cuiquam dare. Hinc quia vulgata 
lectio Burmanno non sensnm conimodum habere videbatur, is quidem le- 
gendum putabat : JEsopus ibi stans, narisque emuncta senex, Sciens, naturam 
verba nequaquam dare. Vid. Ej. Var. Lect. e Cod. Perott. excerptas. Simili 
modo emendavit Sanadon: Gnarus naturam verba nequaquam dare. At vero 
cum in lectione vulgata omnia plana sint ; et rh Sciens aeque ac rh Gnarus a 
nianu Phaedri recedant longius, non facile quicquam mutandum arbitror. 
' Scripsimus obslans, i. e. obviam veniens, ut est Plant. Stich. ii. 1. 14. Amat 
antiqua Phaedrus.' Both. Laudat correctionem Censor Lipsiensis. [Nobis 
accedit Anton.] 

NOT^ 

11 Majori hostia"] Majorem hostiam dine corpoFis, sed ab animo placi- 

pro maxima posuit, quod Poetis non diore.' 

insolens. Maxima autem hostia apud 16 Procurare ostentum] Solennis vox 

veteresdeovibus dicebatur; itaenim augurum ; id est, avertere, et a cer- 

Festus : ' Maximam hostiam ovilis vicibus nostris dcpellere, 
pecoris appellabant, non ab amplitu- 



14S PHiEURl FAUULARUM ^SOPIARUM 

FABULA IV. 

SIMII CAPUT. 

Pknderk ad Lanium quidam vidit simium 

Inter reliquiis merccs atquc opsonia : 

Qnaesivit, quidnam saperet. Turn Lanius jocans, 

Quale, inquit, caput est, talis praestatur sapor. 

Ridicule magis hoc dictum, quam vcre, aestirao. 5 

Quando et formosos saepe inveni pessimos, 

Et turpi facie multos cognovi optimos. 

Aliquis conspexit simium pendentem apud lanionem inter alias mercimonias et ci' 
haria. Percunctatus est, quis esset sapor. Turn Lanius ludens, Quale, ait, caput 
est, talis est sapor. I'uto hoc did jocosius quam verius, aun vidi scepe pulchros, 
nequissimos ; et inveni plures dtformes, honcstissimos. 



1 Quidam vidit. Heinsiiis, [Anton.] et Bentlei. quidam ut vidit. — 2 Reli- 
q'uuas. Faberscribi viilt relicuas; Heinsius, relictas, quod recepcrunt Walch. 
Lallem. Brot. Bipontini ; sed v. ad lib. i. fab. 31. 13. — 3 Quidnam. Rittcr- 
sbus. quinam. — 5 In Mss. Pith, et Rem. verborum ordo inversus erat : Ridi- 
cule hoc dictum magis quam vere astimo. Sed emendatius edidit Pithceus : 
Ridicule magis hoc dictum, quam vere, astimo. Contra Bentleius, [quern sequi- 
tnr Anton.] diibltans de Latinitate verbi astimo, hac significatione, edidit : 
Ridicule hoc dictum mage, quam vere, existimo. Habet etiam ('od. Per. astimo. 
Jac. Gronovius, qui prieiverat Bentleio, et de metro, quod nobis censet nos 
verius imaginari, quam intelligere, legit, Ridicule dictum hoc mage quam vere 
astimo, ut t6 m in dictum non elidatur, ut aliis locis factum constat. Vid. 
Burm. et Gronovii Emendatt. in Pha^dr. p. 150. ' Epimythium, quod et 
calunuiiatur scriptorem,et in narratione brevi et ad jocuni taiitum composita 
superfluum est, confodiendum censeo.' Both. Bothio accedit Censor Piia;- 
dri Paufler. in A. L. Z. edit. Halac, ann. 1805. Sed cum omnibus Pliaedri 
fabuiis addita sint vel promythia vcl epimythia ; eqnidem causam nuUam 
video, cur hie epimythium abesse debeat. 

KOTM 

1 Ad Lanium] Id est, apud lanium. 5 Ridicule magis] In gratiam ^so- 
Plautum locis sexcentis adeas ; ita : pi, qui, licet turpi facie, tamcn opti- 
' Ad prajtorem solvere,' pro, apud mis moribus erat pra?ditns : unde 
prsetorem, «&c. Ovid. ' Si mihi difficilis formam na- 

2 Inter reliquiis merces] Hoc loco tura negavit, Ingenio forma; damna 
reliquiis quatiior syllabarum est. rependo lueze.' 



LIBER III. FAB. 5. 149 

FABULA V. 

^SOPUS ET PETULANS. 

SuccESSus ad perniciem multos devocat. 

vEsopo quidam petulans lapidem impegerat. 
Tanto, inquit, melior, Assem deinde illi dedit. 
Sic prosecutus : Plus non habco mehercule, 
Sed unde accipere possis, monstrabo tibi. 6 

Venit ecce dives et potens ; huic similiter 
Impinge lapidem, et dignum accipies prasmium. 
Persuasus ille fecit, quod monitus fuit ; 
Sed spes fefellit impudentem audaciam : 
Comprensus namque poenas persolvit cruce. 10 

Eventiis felix trahit plurimos in ruinam. Quidam protervus congesserat saxum 
in jEsopum : Tanto, ait, melior ; dein erogavit illi assem. Ciim iterum illi im- 
pegisset lapidem : Per herculem nihil tnihi est amplius, sed tibi ostendam unde 
possis habere. En nobilis et dives adest ; impinge quoque illi lapidem, et re/eres 
mercedem debitam. His adductus verbis, puruit monenti: verum spes delusit le- 
meritatem insolentem, captus etenim dedit poenas patibulo. 



1 Multos, Bentleius stultos, quasi vero tantiini slulti corrumperentiir suc- 
cessibiis, non etiam alii. Burnt. Ms. Pith, ad perniciem scepe multos devocat. 
Vid. Gtid. et Nevelet. Sed istud scepe non sine veri specie Heinsio vaiia 
lectio Tou /HM^fos esse videtur.— 2 Bentlei. more sno et hie voculam intrudit : 
JEsopo ut quidam petulans lapidem impegerat. Ms. Per. lapides. — 6 Ecce. Ms. 
Pith, etiam. — 9 Impudentem, Al. imprudentem. Vid. Edit. Petschii ad h. I. 
— 10 Comprensus. Sic ediderunt, pro Comprehensus, Ursin. Maittar. Bentlei. 
Desbillon. Bipont. et placet Scheffero et Tzschnckio. Comprehensus, si reti- 
neatur, in pronuntiando tribus syllabis cfferenduni est. persolvit cruce. Ms. 
Per. solvit sceleris, 

NOTiE 

3 Tanto, inquit, melior'] Laudandi sed pro nummo aereo. 

atque approbandi apud veteres for- 10 Cruce] Supplicii genns quod in 

mula. Improbandi vero: tanto ne- usu fuit ad tempora Constantini Iin- 

quior. Ut est ap. Plautum. peratoris, qui illud abrogavit in ho- 

Assem] Non ibi sumitur pro libra ; norem cnicis J. C. 



150 PHiEDRI FABULARUM ^ESOPIARUM 

FABULA VI. 

MUSCA ET MULA. 

MuscA in tcmone sedit, et Mulam increpans : 
Quam tarda es ! inqiiit, non vis citius progredi? 
Vide, ne dolone collum conipungam tibi. 

Musca stetit in temone, et arguens Mulam, Quam incedis lente ! ait, non placet 
incedere citatius ? Cave ne tibifenam cervicem meo acuko. Hac reposuit : Ver- 



2 Tarda es. Bentleiiis, cni paret Cuningliamiis, tarde is. C«i lectioni favet 
Romuli quam. tarde ambulas? Hancce tamen conjecturain merito repudiant 
Harlus, [Anton.] et Burmannus, ut miniuie uecessariam. Non increpat 
enim mulam, quod nunc modo tarde incederct, sed quod uatura sua tarda 
esset. non vis. Ms. Pith, et non vis ; Heinsius more suo suspicatur non quis, 
laudans Plant. Trucul. ii. 3. 5. Edit. Bipont. at lectio recepta multo est 
efficacior. — 3 Sic legunt omnes fere alii ante Burmanni Editionem majorem 
cum novo Commentario, e Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. ita ut ultima verbi 
Vide corripiatur. Sic volebat Gudlus. Quod etsi factum aliquando non 
negat Burmannus ; Phaedri aetate taraen minus receptum censet fuissc. 
Itaque hujus incommodi evitandi causa ordincm verborum sic mutavit : Vide 
dolone ne collum pungam tibi, compositor verbo compungam simplex succedere 
jubens. Namjmng-o, ait, habere Romulum, et illud ne propter ultimam syl- 
labam rod dolone excidisse et postea transpositam fuisse. Praetcr alios Bur- 
manno obsecuti sunt Bipontini. At Desbillonius cum Lallemaut. et Brotier. 
inhasret vulgato. Ultimam enim in vide syllabam pariter corripuere Terent. 
Adelph. IV. 2. 11. et Persius i. 108. Quibus ego accedo; praestat enim, si 
haec non placeant, poiitam oscitantiae arguere, quam duram Burmanni emen- 
dationem admittere. Bentl. Vide ne dolone hoc collum compungam tibi, ut 
musca hoc dicens aculeum eflferat. [Anton, legendum vult : V. d. c. ne 
pung. t.'\— Dolone. Ms. Pith, dolose: Perott. dolosa.—6 Rejicit Burman- 
nus interpretationem Schefferi, qui locutioncm, jugum temperare flagello, 
eodem modo accipi posse putabat, quo apud Hor. Od. i. 8. 7. ' Teni- 
perat era fra^nis.' Neque ei satisfacit Johnsonius, hunc locum expo- 
nens : 'Solutius regit pro hibitu ;' quae interpretatio ei aeque absurda videba- 
tur, ac tJ temperare jugum. Itaque, cum haberet persuasmn, locum corrup- 
tum esse, legebat : Ter gum flagello temperat lento meum, quam tamen lectio- 
nem delude sibi vix placerc fatebatur, ctsi placuisset Bentleio, qui recepit. 
Nee displicet Schirachio ct P. Burmanno Secundo, qui earn firmari censet 
loco Ovid. Am. lib. iii. 2. 11. et Slat. Tlieb. vi. 523. Vid. ad Prop. iv. 8. 
ai. Sed quia Romulus hie habet, iom./Ztc<i< iter flagello excusso, Burmannus 
cojijicit, Her vel Cursum flagello temperat lento meum, i. e. aut citius, aut tar- 

NOT^ 

3 Do/oHp] Dolon est lignum in quo ncm vocat muscac aculeum quo pun- 
latet gladiolus. Siite Phaedrus dolo- git irata. 



LIBER III. FAB. 6. 151 

Respondit ilia : Verbis non moveor tuis ; 

Sed istum timeo, sella qui prima sedens 5 

Jugum flagello temperat lento meum, 

Et ora fraenis continet spumantibus. 

Quapropter aufer frivolara insolentiam : 

Namque, ubi tricandum, et ubi ciirrendum sit, scio. 

ha lua non me tangunt, sed reformido hunc qui, sedens in sella anteriori, moderatur 
meumjugum terbere flexibili, et regit habenasf ranis plenis spuma. Quare omilte 
ridiculam audaciam : novi enim quando oportet morari, et quando properure. lUc 



dius me ingrcdi imperat. Non dubitandnm, et probat Burmannns, veteies 
ita esse locutos ; sed si Phaedrus ita scripsisset, quid opus erat adderc : Et 
ora franis continet spumantibus? ^Cursum taiuen ediderunt Sanadon, Philipp. 
Lallemant. Wopkensius emendat, Ittim flagello temperat lento meum, quod 
proxiine accedit conjecturae Burmanni. Vid. Arntzen. ad Arator. p. 6. Ms. 
Peiott. h. V. ita exhibet : Jugum flagellans temperat collo meum, ad quae Bur- 
manuus notat : ' haec lectio fortasse non inepta videri posset, si niodo tem- 
perat jugum collo possit significare, moderatur me, quae impositum collo jugum 
gero, ut, quoties illud excutere tentem, flagello me cotiiceat.' Sed iiondum 
sibi satisfacit in hoc loco. Graevlus in Lect. Hesiod. c. 19. p. 91. conjicit, 
Jugum flagello temperat lentum meo ; sed non videt Buimannus, qui fiagcllum 
meum mula possit dicere, et qua ratione jugum potius lentum dicatur, quam 
n^inm flagellum. Si quid ego judico, nil mutandum videtur. [Et ita videtnr 
Antono.] — 7 Ora. In aliis Editionibus, ut Nevel. Ursin. Sclieff. Leonb. Des- 
billon. est lora; sed ora e conjectura rescripsit Praschius, probantil)US GiuHo 
et Graev. Vid. Burmanni Syll. Epp. torn. iv. p. 42. coll. Grajv. Lect. Hesiod. 
c. 19. p. 94. Quam conjecturam delude confirmavit Cod. Per. et merito pla- 
cuit viris doctis. Gudio tamen vulgatum lora, quod fuse tuetiir, non displi- 
cet; sed lora continere, pro, tenere, ut explicat Schefferns, nuUo exemplo 
dici, recte putat Burmannus. — 9 Tricandum. Sic edidi ex emendatione 
Bentleii. Mss. Pith. Rem. et Vet. Edit. Pith. Rittershus. Meurs. Rigaltii 
in Edit. 1. Nevel. habent, nam ubi tricandum, et ubi cuirendum est scio, pro 
quo multi ediderunt : Namque ubi strigandum est, etubi cunendum scio. Etenim 
postquam Neveletus ann. cidiocx. notaverat, Gruternm legere strigandum, 
omnes fere facile assensere. Itaque Grutero haec emendatio debetur, quern 
secutus est Salmasius, Excurs. Plin. p. 40. ubi tamen Salmasius strigandum, 
pro tricandum, se primum restituisse jactat. Sed v. Gud. Quid vero slriga, 
quid strigare sit, explicavit Scaliger ad Catalecta Virg. p. 240. et in Casti- 
gatt. ad Propert. lib. iv. 8. 23. (Indignatur tamen Salmasius Exerc. Plin. 
1. c. verbum strigare in hunc versum Propertii intrudi. Pro striga, quod 

NOT^ 

7 Spumantibus'] Ita tenet ut spu- 9 Ubi tricandum] Legit Gruterus 

ment : vult reddere rationem quare sti'igandum. Quid striga, quid stri- 

non possit citius progredi. Non tan- gandum, quia vulgo notum non est, 

turn, ait, tenet, sed tenet tam validc, Scaligeri verbis utar: 'Strigare di- 

meque cohibet, ut et fraena spument, cuntur equi quoties interquiescnnt; 

hoc est, spuma ex laboreoppleantur: dictum a striga, quae erat spatium 

Imitatione Virgihana : 'Stat sonipes, turmarum in quo equi stringeban- 

et fraena ferox spumantia mandit.' tur.' 



152 PHiEDRI FABULARUM yESOPIARUM 

Mac dcridcri fabiila merito potest, 10 

Qui sine virtutc vanas exercet minas. 

potest jure iirideri hoc argumento, quijactat minas inanes sine anitno. 



Scaliger exrogptavit, legi mallet Syrica. Serica deflit Biirmannns Scciindus 
ad Prop. loc. cit. piireunte BeroaUlo. Scciiti IJipoiitini.) Ad h. 1. v. Fabrnm, 
coll. quae notat Salmasiiis Exerc. Plin. p. 40. Inpiiinis hue pertinct locus 
Plinii lib. xviii. 19. qiicm laudat atquc cxplicat Gcsnerns in Thes. L. L. Ii. 
V. Verbnm strigare Glossis quoquc restitiiit Gebhardus, (Crepund. iii. 16. 
of. quoque Parei Lex. crit. p. 1185.) teste Biirmanno, qui ctiani laudat Gro- 
noviuni ad Senec. Here. ffit. 1908. (quo loco pro spiravit, conjicit strigavit.) 
At vero istud veibum etsi niirifice placet viris doctis, orationis tameii con- 
textus illud admitti vetat. Tf curreHdum enim iion recte opponitur s<ng-fln- 
dum, i. e. quiescenduni ; at recte opponitur verbuni aliud, quod significare 
possit, leni passu incedere, taide ire ; cum in fabula sernio sit de lento et 
cito gressu, non dc quiete. Musca enim objurgante mulam de tarditate, 
ha'C non jnterquiescebat ; revera progrediebatur, etsi non cito. Quare 
musca mox addit : 'non vis citins progredi?' Ad quae cum respondissct, 
cursum tcmperari ab auriga, qui lento tlagello jiigum suum temperet, quo- 
ties currcndum, et ora fra;nis contineat, quando tarde et otiose eundum sit, 
hortatur niuscani, ut auferat frivolam insolentiam; se scire enim, ubi lento 
gressH incedendum,ubi cito progrediendum sit. Ex quo intelligitur, verbum 
strigare male opponi t^ currerc, et a mente poeta; esse alienum. Tale quid 
jam olim odoratus est Bentleius, qui hac de causa vulgatum tricandum reci- 
piebat. Cujus placita confirmata sunt INIs. Perotti, in quo legitur, Ubi sit 
tardandum et ultro currcndum scio. Vides igitur, Perottnm genuinum et pro- 
bum verbum expulisse, et in ejus locum substituisse aliud ejusdem significa- 
tionis, quam notionem oppositum currcndum requirit, ut antecedentia docent. 
Ex quo luculenter patet, rh strigandum in Codice, quo utebatur Perottus, 
non fuisse. Alio modo h. v. restituere tentavit Wakefieldius ad Lucret. i. 
411. ubi legi jubet : Namque ubi pigratidum est et ubi currcndum scio, citans 
Philoxeni Glossar. in quo est, ' Pigro, owew, KaroKftu :' quam conjecturam 
probat vir doctus in A. L. Z. ann. 1799. Partic. 330. p. 301. At si Phapdrus 
scr'ipa'isset pigrandum, qui fieri poterat, ut tricanJum, verbum utique diffici- 
Itns, in libros scriptos irreperet ? Neque etiam placet Bipontinorum stritan- 
dum, quod recepit Jakob, cum hujus verbi nsus nondum satis certus esse 
vidcatur. Vid. Gesner. in Thes. L. L. h. v. Quare nescio, annon tntius sit, 
retinere vulgatum, quod malmit Cuninghani. et Brotier. etsi verbum tricari, 
quia in deteriorem partem accipiatur semper, ubi quis moras niaiitia qnadani 
iujiciat, non adniittendum censeant viri docti, maxime Harius et Burmannus. 
Fac enim, tricundum non esse a Phaedro, pra.stat locum exhiberc intcrpola- 
tuni, quam intnidere vel strigandum, \c\ pigrandum. Cum etiam .^itabsorp- 
ttmi es<c videatur a scio, id quidem, pro vulgato est, cum Ifrsino et Bentleio 
reposiii, addicente Heusingero. Vchementer gaudeo, Botliio placuisse vul- 
satuni <»ic«»irfi/»H. — 11 Virtute. Taubmanniis in Not. Margin, ad Edit. Kit- 
tershiisii, quam debco Inunanitati cl. Dassdorf. Icgcrc mallet viribus. Scd 
lortassc nil niutandum. 



LIBER III. FAB. 7. 153 



FABULA VII. 



CANIS ET LUPUS.t 

QuAM dulcis sit libertas, breviter proloqiiar. 

Cani perpasto macie confectus Lupus 
Forte occurrit : salutantes dein invicem 
Ut restiterunt : Unde sic, quaeso, nites ? 
Ant quo cibo fecisti tantum corporis ? 5 

Ego, qui sum longe fortior, pereo fame. 

Dicam brevi guantutn libertas sit grata. Lupus macUentus incidit forte in ca- 
nem ■prtcpinguem : turn se salutantes mutuo ut stetei'unt: Unde, obsecro, sic niti- 
dus es, et quibus escis /actus es ita corpulentus ? Ego, qui te prasto robore, enccor 



+ Al. Lupus ad Canem.—l Dulcis. Quia Virg. dixit Eel. iii. 82. ' Diilce 
satis humor,' Bentlei. edidit duke, indignaiite Burmanno, cum et Anonymns 
Nilantii habeat, quia dulcis est libertas, et Roninlus, docet subsequens fabula, 
quani dulcis et jucunda libertas est. — 3 Recepi lectionem vulgatani, quae ferri 
potest, et quae sine causa varie mutata fuit a Ciiticis. Hi vero quid sibi 
indulserint, age nunc videamus ! Inconcinni numeri Bentleio suadent legere : 
Forte occucurrit. dein salutans, invicem Ut restiterunt, U. s. q, n. Harius inavult : 
occurrebat, dein salutatit se invicem, quod Burraanno mollius, sed non Latinum 
esse videtur, ideo cum Heinsio delenti se et legenti : Forte occurrit : dein sa- 
lutant invicem, ut dein dissyllabum sit. Fide Gudii et Brotierii in Mss. Pith, 
et Rem. erat : dein salutantes invicem: sed in Ms. Perotti, teste Burmanno : 
deinde salutafi invicem ; Neveletus : dein invicem salutantes; Bipontini : Occurrit 
forte: dein salutans, invicem Ut restiterunt. ItaMUchler. [et Anton.] Placuit au- 
tem viris doctis Occurrit forte, ut versus esset expeditior. v. Gud. qui mallet, 
deinde salutantes ; Salmasius : dein se salutant invicem ; Sanadon : Forte occU' 
currit : dein salutant invicem ; Jordens : Occurrit forte: dein, salutantes invicem, 
Vt r. Vulgatum retinent, praeter alios, Lallemant. Brotier. Desbill. — 4 Ut 
restiterunt. Ouveringius, Ut restitere: hie, Sfc. v. Not. Toll, in P.m. Phaedri 

NOTjE 

Canis et Lupus} Similis ferme fa- existimavit. Mire Horat. Serm. ir. 

bula legitur ap. j^sop. de asino syl- Sat. 6. depingit quam libertas grata 

vestri, qui beattim dicebat asinum do- sit, fabula muris rustici et rauris do- 

mesticum, et propter bonam corporis mestici, quam leges. Hos secutus est 

liabitudincm, et propter ciborum co- tanquam duces in hacce fabula Pha3- 

piani. Sed cum ilium vidisset fercn- drus noster. 

tern onera, et agasouem ipsum bacu- 5 Fecisti tantum corporis'] Nullus 

lis percutientem, abiit, ct infelicem praster Phccdrum videtur usurpasse 



154 PHvEDRI PABULAItUM /ESOPIARUM 

Canis simplicitcr : Eadem est conditio tibi, 

Praestare domino si par oflicium potes. 

Quod ? inquit illc. Custos ut sis liminis, 

A furibus tuearis, et noctu, domum. 10 

Ego vero sum paratus : nunc patior nives 

Imbresquc, in sylvis asperam vitam trahens. 

Quauto est facilius mihi, sub tecto viverc, 

Et otiosum largo satiari cibo ? 

Veni ergo mecum. Dum procedunt, aspicit 15 

esuritione. Canis respondit ingenue : Tibi erit fortuna similis, si valeas exhibere 
simile ministerium meo hero. Qttodnam? ait ilk. Vt custodias ostium, et serves 
ades per jioctem tutas a latronibus. Ej^o rero jtrcesto sum. Nunc tolero nives et 
pluviam, ducens cctalem duram in nemoribus: quanta crit mihi melius morari in adi- 
bus, et me desidem rcplere multis cibis ? Me igitur sequere. Dmn eunt comites, 



p. 163.— 5 Aut quo. Cuningham. Et quo.— 9 Ms. Per. h. v. ita exliibet : 
Quale inquit it le? Custos si fueris liminis. CI. Lang, pro /iminis, si quid ego 
judico, duriter conjicit, luminis; ut custos luminis sit, custos diurnus, hoc 
.sensH : ut iion modo iuterdiu, verum ctiara noctu donmm tueaiis. Vid. Ej. 
Prolegg. ad Phaedr. p. xxv. sq. Sed hac eraendatione non erat opus. "Verba 
enitn, custos ut sis liminis, non aliter atque de custodia diurna possunt intel- 
ligi. Namque interdiu canis alligatur (vs. 18.), excubias agens ad limen 
{custos liminis) ; crepusculo solvitur (vs. 19. 20.) ut vigilet et tueatur noctu 
domum a furibus. Sic vs. 9. recte opponitur decimo, nee aniplius de tautologia 
cogitandum. — 10 Meursius copulabat furibus et noctu. Quod quia iueptuni 
videbatur, emendabat ita, ut mntaret noctu in recti, hoc sensu, ut tuearis do- 
mum a furibus et vecticulariis ; quia vecticularia vita dicitur eorum, qui 
vectibus alienos parietes profodiunt, furandi gratia. Quae emendatio etsi 
erudita videri potest, merito tamen rejecerunt Faber, Scheffer, Buchner. 
Idem enim esset, ac si poeta dixisset: a furibus domum tuearis et furibus. 
— 11 Nunc patior. Bothins, cur patiar. Sic legi volebat Bentleius, si vs. 13. 
retineatur /acHius. — 13 Facilius. Bentlei. utilius; Cuningham. placidius. v. 
Burmann. — 14 Otiosum. Sic legitur in Vet. Edit, [et Anton.] etapud Anony- 
mum Nilantii ; at Cuninghamus : Et otioso large ; Heinsius et Bentlei, otiose 
legunt. Schw. An otiose legendum sit, an otiosum, non pugnabo; qnamvis ex- 
empla suppetant accusativi in tali loquendi specie. Sic apud Val. Max. 
V. 1. 4. ' si tibi incolumem stare fas non erat ;' sed licet plerunique dativo 
utantur veteres, ut multis Heiiis. ad Ovid. Ep. xiv. 64. probat, ille tamen 
hie admitti non potest propter seq. largo cibo, quod cum otioso inconciunam 
faceret orationem. Qnare nihil superest, nisi vcl retincre accusativum, vcl 

NOTiE 

hunc loquendi modum. Significat, id est, macrum fieri. Inveni tamen 

pingucscere, et nitidum beneque cu- similes, et ferme germanas hujuscc 

rata cute fieri, ut ait Horatius. Legi- loquendi formulas: ut Cic. in Verr. 

tur apud Lucretium verbum significa- ' Maximam hoc anno pecuniam facere 

tioHJs oppositap, ' corpus anuttere,' posset ;' et Quintil. ' Vires faciamus." 



LIBER III. FAB. 7. 155 

Lupus a catena collum detritum Cani. 

Unde hoc, amice? Nihil est. Die, quaeso, tamen. 

Quia videor acer, alligant me interdiu. 

Luce ut quiescam, et vigilem nox cum venerit : 

Crepusculo solutus, qua visum est, vagor. 20 

AfFertur ultro panis ; de mensa sua 

Dat ossa dominus ; frusta jactat familia, 

Et, quod fastidit quisque, pulmentarium. 

Sic sine labore venter impletur mens. 

Age, si quo abire est animus, est licentia ? 25 

Non plane est, inquit. Fruere, qua? laudas, Canis. 

Regnare nolo, liber ut non sira mihi. 



Lupus animadvertit collum Canis tritum a vinculis. Die, sodes, unde istud? Nihil 
est. Die tamen, amabo. Quoniam videor ferox, me constringunt,ut dormiamper 
diem, et ut vigilem nocte accedente. Sero liher discurro qua libitum est. Objicitur 
ultro panis, et herus largitur ossa de sua mensa : servi projiciunl frusta, et obso- 
nium quod quisque respuit. Ita mea alvus satiatur sine labore. Age, si est animus 
aliquo ire, jam licet? Non est, ait, mihi. Utere, Canis, iis quce probas. Imperare 
nolo, ea lege ut non sim mei juris. 



otiose legere. Burm. — 16 Cani. Vnlgatum cam's; sed Heins. et Bentlei. 
mallent cani, ita enim veteres saepe loquuntur. Et placere potest h. 1. cum 
cani sit in Ms. Perott. et Anonymus Nil. habeat, vidit Lupus cani collum cate- 
natum; Romulus Divion. vero, vidit lupus cani collum catena attritum ; etsi 
Burmannus doceat ad lib. III. fab. 3. non ubique talia intrudenda esse, cani 
jam olim recepi; et placet Tollio, Philipp. [Anton.] Lallemant. Jordens. — 
— 16 Lupus a catena. ToUius legi vult Lupus catena. — 17 Qucbso. Ms. Per. die 
sodes tamen. Ita edidit Lallemant. post Philipp. — 19 Venerit. Ms. Per. nox 
cum venit. Ursinus, cum nox venerit. — 20 Vagor. Ms. Per. vager. — 21 Affer- 
tur. Anonymus Effertur, ex domo scilicet, mihi sub coelo viventi. Burm. — ■ 

22 Familia. Perott. famuli.— ^jactat. Nescit Burmannus, annon jactant le- 
gendum sit, quia Anonymus Nilantii habet, projiciunt familia. Habet etiani 
Romulus Divion. amat me tola familia, projiciunt tnihi ; et infra fab. x. 24. 
nonnulli legunt, ' concursant familia.' Sed nolim quicqnani mutari. — 

23 Pulmentarium. Heinsius pulmentarii, e conjectura. Anonymus Nilantii : 
quod fastidit ciborum mihi porrigitur. Ita etiara Romulus Divion. — 25 Neve- 
let. Rigaltii 2. al. babent est abire, sed emendavit Faber abire est, probanti- 
bus viris doctis. Guyetus conjicit: Age si quo er it abire ; Heinsius: Age 
abire quo fert animus. Perottus : si quo abire vis. — 26. 27 Interpolavit h<ec 
Perottus : fruere his quce laudas, Canis, Regnare nolo «i libertatem habeam. 

NOTi^ 

20 Crepusculo] Crepusculum est lux puis, vel cibus in modum pultis fac- 

dubia, quae fit ante solisortumet post tus. Quanquani et generalius pro 

occasum. quovis opsonio sumitnr. 

23 Pulmentarium'] Pioprie dicitur 27 Regnare nolo, liber ut non sim] 



156 PH/EDRI FAIJULARUM iESOPlARUM 

NOTiE 

Ita mus riisticus ap. Horat. loco lau- nic sylva cavusqiie Tutus ab in&idiis 
dato: 'Turn rnsticiis, Haud niilii tenui solabitur civc' 
vita Est opus hac, ait, et valcas : 



FABULA VIII. 



FRATER ET SOROR. 

PitaiCEPTO monitus, saepe te considera. 
Habebat quidara filiara turpissimam, 
Ideinque insignem pulchra focic filium. 
Ili speculum, in cathedra matris ut positum fuit, 

Intuere te scepe, admonitns prccccptis. Erat cuidam filia maximc defonnis, et 
cidcm filius praclaro et eleganti vultii. Hi ludentes more puerorum se considerate' 



1 Prcccepto. Scheffer. et Bentlei. Pracepto hoc. Cuninghamus : Hoc dido 
tnonitus. — 2 Turpissimam. Corrigit Heinsiiis turpissima, ut rcferatur ad $e- 
qnentis versus rhfucie. Sed quid opus iiac inutatioiie, cum non tantuni /aivrs 
tuvpis, scii ipsvc puclla; turpcs passim occnrrant? Burm. — 3 Insignem pukhra 
facie. Mss. Pith. Kern, et \ct. \'A\t. insigni et pulchra facie. Beutlei. cum 
insignis, si iu laudc est, majus quid sit quam pulchra, et male prioreui locuui 
occu|)Ct, sententia decresccnto, ab auctore credit hoc esse, liidemyvc ingenua 
et pukhra f. f. improbante Burniauno, quia ingenua fades nou est pulchra 
niagis, quam honesta ac liberalis, quic non semper est pulchra. Harius ex 
iuireuio reponebat insignem pukhra, quic enicndatio felix et elegans postca 
contirniata est Codice Perotti, ex qua jam olim edidi itisignem pulchra facie 
filium, probaute Tzschiickio. Pr«iverant Philipp. et Lalbmant. Secuti Bro- 
tierius, Bipoutiui, Jordens. alii. Dcsbillouius tamcn vulgatum aniplectitur. 
Vult Both. Hidemq. insignem p. f. f. [Sic et Anton.] — 4 Hi speculum. In 
Mss. Pifli. Rem. ct Vet. Edit, ut Ncvelet. Higalt. 2. Kittershus. haiictur, 
His speculum, ortum geminatione toD s in Hi speculum. In Ms. Per. his deest. 
ut posiiumfuit. Vulgo legitur, in t'a</tH/ra matris suppositum fuit, (]Mod est in 
Mss. Pith. Hem. et priscis Editt. nt Ritterslius. Nevel. Ursini. Sed Faber 
primuni ingeniose mutavit in ut positum. Sic etiam Salmasius emendaverat 
ad marginem libri, fide Gudii. Suppositum cnim, notaute Fabro, ferri nequit, 
nisi putes, pueros insedisse speculo, ant eorum pedibus subjectum, atit posi- 
tum fuisse sub «;athcdra, quod contra narratiouem est. Netiue etiam Lati- 
nitatis ratio fert, ut dicas suppositum in cathedra, pro positum. Sine dubio 
autcm iliud sub natiun partim ex idtima litcra rod tnalris, mule s geminata, 
partim ex ut, sequentc p; iitera h occupavit locum rod I. vid. Burmann. Vel 
ex hoc iulelligi potest Cod. Pcrott, prtcstanlia, in quo cxtat, ut ;)os.. ..Itaque 



LIBER III. FAB. 8. 157 

Pueriliter ludentes, forte inspcxerant. 5 

Hie se formosum jaetat ; ilia irascitur. 

Nee gloriantis sustinet fratiis jocos, 

Aceipiens (quid enim?) euncta in contumeliani. 

Ergo ad patrem decurrit, laesura invicem, 

Magnaque invidia criminatur filium, 10 

Vir natus quod rem fceminarum tetigerit. 

Amplexus ille utrumque, et carpens oscula, 

Dulcemque in ambos caritatem partiens, 

Quotidie, inquit, speculo vos uti volo : 

rant fortuito in speculo posito in sedili genitricis : ille se jaditat pulchrutn ; hcec 
indignatur, neque fert cavillationes germani superbientis, interpretans etenim omnia 
in malam partem. Properat igitur ad parentem nocitura invicem, et accusat fra- 
tr em summa invidia, quod rir natus contrectaverit ornamenta muUerum. Parens 
complexus ambos et osculatus, sic dividens gratum amorem in utrumque, Impero, 
inquit, vos contewplari quotidie in speculo : tu, o fill, ne dedecores tiiam pul- 



non est, quod cum SchefFero et Schiracbio Clav. P. i. p. 49. snspiceris, quod 
i. c. m. positum vel appositum fuit ; aut cum Jac. Gronov. Emendat. in Phaedr. 
p. 151. vulgatum retineas sic : Hi speculum {in cathedra matris suppositum fuit). 
Credebat autem Gronovius, in liumiliore parte cathedrae fiiisse speculum. 
Alii tentavere alia. Heinsius Ep. xxi. ad Sclieffer. ut cathedrce malr is appo- 
situm, \e\, oppositum fuit ; vel, Qui speculum in cm. ut positum fuit ; Toliitis : 
Hi speculum in cathedra matris suppositum sucb P. I. cat. Bentleius : Hi specu- 
lum in cathedra matrix ut positum sues Pueriliter I. f. i. Sed ut omittatn, con- 
structionis ordinem in lectione Bentleii nimis turbari, viri docti recte obser- 
vant, ut non debere conjungi cum inspexerant, id quod doceat nsus hujus 
particulae, nee loco fuit supponi sua;, cum satis eorum fnisse niatrem intelli- 
gamus. Cf. Harius et Burmann. — 5 Inspexerant. Menrsius conjicit, inspexe- 
rant, qucmadmodum fab. 2. 19. huj. libri e Cod. Per. edidi Iceserunt, pro 
laserant, uh'i \ide. Quje conjectura non displicet, cum etlam in Mss. Pith, 
et Rem. sit inspexenint. pro quo Pithoeus emendavit inspexerant. Vid. Bro- 
tier. — 7 Sustinet fratris jocos. Ms. Per. fratris sustinet jocos. — 8 Aceipiens. 
Htins. Arripiens. — quid enim? Rittershusius,7Midnt? Salmasins ad margineni, 
quid non ? Bentlei. iatvndit quippe, ut causam reddat, cur fratris jocos non 
sustineret. Sed cave quicquara mutes. — 9 Decurrit. Ita recte libri script!, 
etiam Ms. Perott. in praesenti, ut mox criminatur. Alii cucurrit, ex enienda- 
tione Pithoei. — 11 Deest in Cod. Perotti. — 12 Amplexus ille utrumque. Ita 
libri scripti et Editt. Vet. In Ms. Per. est, lUe amplexus; in Rigaltii 2. Am- 
plexus utrumque ille. Ita Richterus. — 14 Ms. Perott. Continue, inquit ille, 

NOT^ 

11 Rem fceminarum] Omnem supel- Plaut. Epidico ; ' Non oris causa nio- 

lectilem raulierum, speculum scilicet, do homines aequum fuit Sibi habere 

pigraenta, et id genus alia, cultui et .speculum, ubioscontemplarentsuum; 

ornatui mulierum servientia, intelli- Sed qui perspiccre possent cor sapi- 

git. pntia['.' 

1-1 Quotidie speculo ros uti volo] Sic 



158 PH/EDRI FABULARUM 7ESOPIARUM 

Tu formam nc corrumpas nequitiaj malis ; 15 

Til facicm ut istam moribus vincas bonis. 

chriludinem malts moribus : tu vero, nata, ut redimas faciem turpem bona indole. 



speculisvos uti volo. — 15 Bentlci. hoc et sq. versn te legit, ut respondeat prae- 
cedcnti (suffiagante Ciininghamo) ; sed in vulgata nihil leprehendi potest. 
Heusinger. — vialis. Scheffernin maclis tuenteni, et spondaum in ultima sede 
admittentcm, recte refiitat Hoogstratanus. Burmann. Ipsi tamcn Schcffero 
haec emendatio seqiienti tempore displicebat, cum per earn periret oppositio, 
quffi servanda in tota oratione ei recte videbatur. — 16 Vincas bonis. Bentlei. 
cui hjec phrasis displicet, legit penscs bonis ; sed, judicante Burmanno, multo 
durior est locutio pensare faciem, qnam vincere. Nam damna et clades pen- 
santur bonis aliis, non facies, quanquam dici possit pensare faciei damna. Tril- 
lerns in Obs, crit. p. 279, legit pingas, phiribusque banc sententiam suam 
astruit similibus locis. Quera tamen rcfellit Pet. Paul. Justus in Spec. Obs. 
Crit. Vienn. 1765.editar. cap. 22. p. 76. qui vulgata lectione nihil simplicius 
aut expeditius recte affirmat. Etiam Cuninghanius legijubet ping-as. 

NOT^ 

15 Form«m ne corrumpas] Sic Plant, ornatum turpes mores pejus cceno 
Mostcll. ' Nequicquam exornata est collinunt; Nam si pulchra est, niniis 
bene, si morata est male. Pulchrum ornata est.' 



FABULA IX. 



SOCRATES AD AMICOS. 



VuLGARE amici noraen, sed rara est fides. 

Cum parvas aedes sibi fundasset Socrates, 
(Ciijus non fugio mortem, si famam assequar, 

Nomcn amici est obcium, at constantia amicorum minime obvia. Socrates, 
(cujus non deprecor mortem^ si obtineam nomen ; et subeo invidiam, modo insons 

NOT/E 

2 Socrates'] Philosophus Athenien- qui postea omnium judiciis condem- 
sis. Nota historia de illius mortc. nati; ipse vero Socrates absolutus post 
Accusatorcs fuerc Anytus et Melitus, mortem, ct statua donatus. 



LIBER HI. FAB. 10. 159 

Et cedo invidiam, dummodo absolvar cinis,) 
E populo sic, nescio quis, ut fieri solet : 5 

Quaeso, tarn angustara, talis vir, ponis domum ? 
Utinam, inquit, veris banc amicis implcam ! 

fiam post obitum,) cum sU>i adificasset parvulam domum, nescio quis e plehe, ul mas 
est, dixit: Cur, o tante vir, fundas cedem adeo arctaml Utinam, responditfillam 
repkam amicis sinceris. 

3. 4 Hos versus hnic loco assutos esse, censet Jacob. At bene observat 
censor doctus in A. L. Z. ann. 1785. ii, 281. ' wenn bios das Ueberflussige 
solcher Parentbesen ihre Unachtheit beweisen konnte, wiirde man mehrere 
aiisstreichen konnen.' [Anton, fam. si as.] — 5 [E p. n, q. sic ut/. s. esset con- 
cinnius. Sic lib. ii. fab. 5. 20. ' nescio quid boni.' Anton.'\ 

NOTjE 

4 Absoivar cinis~\ Id est, post con- quum. Rogo enim imposita cadavera 
crematum corpus, et in ciueres ad- in cineres convertebantur, exceptis 
ducturo. Respicit ad nioreiu anti- infautibus adbuc edentulis. 



FABULA X. 



POETA DE CREDERE ET NON CREDERE.i^ 

Periculosum est credere, etnon credere. 
Utriusque cxemplum breviter exponam rei. 
Hippolytus obiit, quia novercae creditum est : 

Nocivum est credere, et non credere. Subjiciam paucia exemplum rei utriuS' 
que. Hippolytus periit, quoniam fides habita est noverc<e. Troja vero ecersa. 



t Himc titulum, ad Grascorum morem expressum, babent Mss. Pith, et 
Rem. At fabnlaruni tituli ah aliena plerumque, non Phaedri, manu esse 
videntur. cf. Desbillon. — 2 Exponam, Ms. Perott. ponam, quod, judicante 
Burmanoo, tolerari potest, si legatur, breviter exemplum pojiam. Ita et Ro- 

NOTjE 

3 Hippolytus] Thesei et Hippolytae sum, a Phaedra noverca, absente pa- 
Amazonis iilius, qui, cum constant! tre, amatus est ; sed vepulsam sspius 
auimo sperneret mulierum coogre&- passa impudica mulier, insimulat stu- 



IGO PH^DRI FABULARUM ^ESOPIARUM 

Cassandrae quia non crcditura, ruit Ilium. 
Ergo cxploranda est Veritas multum, prius 
Quam stiilta prave judicet sententia. 
Sed labulosa nc vetustate elevem. 



quoniam dmegala est jldes Cassandra. Inquirenda est igitur plurimum Veritas 
aiitcquum mens ferat judicium iniquum sententia teineraria. Sed nc minuam 



ninlus III. 8. audor posuit talem fabulam. — 4 [Forte non q. legend., iit non Iia- 
beat accentnm rhetoricum. Anton.] — 5. G Multum pins. Ita Mss. Pith. Rem. 
et Vet. Editt. In Ms. Per. est semper prius, quod dedit Brotier. post Plii- 
lippuni. Bentleius legendiim censet : Ergo exploranda est Veritas multum et 
diu, Ne stuUa prave judicet sententia. Etenini multum prius non ferendum esse 
statnit, rationem linguae Latinae postulare multo prius. Sed multum prius suos 
ctiam habet auctores, quos nominal Burm. ad Ovid. Ep. xviii. Tl.Tiist. v. 
11. 7. ubi quidam Codd. habent vmltum. Dcinde etsi multum et dm saepe 
Solent jungi, non ideo'tamen ubiqueillap formulae invitislibris ingerendaesunt, 
observante Burnianno. Neque etiam Bentleius patitur, stultum dici sententi- 
am, qua judicet explorataveritate, quando stulta esse jam non possit; sed lo- 
cus intelligendus est de tempore, ante explorationem, ut vis praecepti sit, ex- 
plorandani multum veritatem, antequam prave judices, ut solent stulti facere, 
ante exploratam veritatem. Desbillonius edidit : Ergo exploranda tnuUum 
est Veritas prius ; Cuningham. wiwi/wm pro^je. [Nobis acccdit Anton.] judicet. 
Guyetus et Heinsius \o\iint judices, ut prava sententia sit ablativi casus; quo 
remedio non opus esse judicavit David, ad Cic. de N. D. in. cap. 2. teste 
Burnianno. stulta prave. Ita Mss. Pith. Rem. et Vet. Edit. In Ms. Per. est 
stulte prava, quod valde placet Heusingero et Langio, et receperunt Philipp. 
Lallemant. Brotier. sicque olim conjecerat Bnrmann. Addicunt Bipontini : 
Quam stulte prava judices sententia. — 7 In Mss. Pith. Rem. et Vet. Editt. legi- 
tur : Sed fabulosam ne vetustatem elevem, pro quo vulgo legitur : Sed fabulosa 
ne vetustate elevem. Ita Nevel. Rigaltii 2. Ursinus, prima Burmanni : quam 
lectionem recte tnettir Scliefferus, sensum fulcire studens subintelligcndo id, 
nimirum quod dixi de exploranda veritate ; item Leonbard. cl. de Schirach. 
in Clav. P. i. p. 113. Et placet Tzschuckio, Langio, Bipontinis. Sed quia 
retustatcm est in libris scriptis, Guyetus, J. F. Gronov, [Anton.] ct Burnian- 
niis priuferunt : Sed fabulosam ne vetustatem elevent sc. homines, ut supra 
Epil. II. 3. hoc sensu : ne homines contemnant, leviora ducant, quae videntur 
fabulosa ob vetustatem, sen, quia fabulis multi fidom non habent, ut illis de 
Hippolyto et Cassandra, narrabo factum certnm, mea memoria. At cum rh 
elecare melius ad auctorem, quam ad lectorem referatur, et fabulosa antiquit as 

tiOTJE 

pri Hippolytum apudTlicscum. Illc 4 Cassandra?] Priami regis Troja- 

credulus, fdio, qui jam domum impu- norum filiae, quae saepius exitium Tro- 

dicam fugerat, mortem imprecalur. jac pradixerat ; sed a Trojanis fides 

Quod votum ratum fecit Ncptunus, ei non fuit habita, Diis ita volenti- 

emisso tauro marino qui cquos Hip- bus. 

polyti consternavit ; inde per vcpres 7 Elevem'] Hoc in loco significat, 

ct saxa distractus periit. Quod ubi m\nn:im,je diminue. Significatio inso- 

rescivit male sibi conscia mulier, see- lentior, quae tamen in Cicerone, et 

lus suum confessa apiid niaritum, gla- in Pha^dro bis repetitur. Dcsumta 

dio sc confodit. videtiir mctaphora a triitiiia pond( re 



LIBKR HI. FAB. 10. 1(51 

Narrabo tibi, meraoria quod factum est mea. 

Maritus quidam cum diligeret conjugem, 
Togamque purani jam pararet filio, 10 

Seductus in secretum a liberto est suo, 
Sperante haeredera suffici se proxiraum. 

hanc veritatem antiquitate mendaci, referam quod accidit mea atate. Cum fit 
quidam amaret uxorem, et jam destinavet nato top;am puram, ductus est in locum 
r^moinm a suo liberto, confidente se suhstitui proximum hceredem, llic dum 



rectiiis fidem minuere tlicatur, quam minui ab aliis, quemadinocliiin enidite 
observant Tzsclmckiiis et Langiiis, vulgatani praeferendam duxi, qua; ctiani 
recepta est in Editioiie Didoti stereotypa. Sicetiam locum intclligi volebat 
Piaschius, legeiis, Sed faliulosa ne hcec vetuslate elevem, ciii obseqmmtur Gud. 
Hoogstratan. Santoroc. Walcliius. Bentleiiis corrigit fabulosum ne vetustatem 
eleves, Ita Cuningh, Sanadon, Philipp. Lallcm. Brot. Desbillon. Favet huic 
lectioni Ms, Per. in quo est, Sed fabulosam ne vetustatem asseras. Bipontini 
edidejunt : Sed fabulosa ne vetustate eain elevem. Duriter, >it recte videtur 
Tzscliuckio. Alias conjectuias TolHi et Ouveiingii vide in P. iii. Pheedii 
p. 165. — 9 Ms. Per. Maritus castam, quod nescit Burmannus an sit a Phaedri, 
an a Perotti manu. Certe mox vs. 14. sequitur. — 10 Jaw pararet filio. Ms. 
Per. puram compararet filio. Jac. de Rhoer. Fer. Daventr. lib. ii. 11. legi vult 
parasset. [quod fusius defendit Schwab, atqiie adeo vehementer, ut dicat : 
* Quovis pignore certare ausim id ipsum scripsisse Poetani, quod de Rlioer. 
corrigendum censet.'] — 11 A liberto est suo. Revocavi t6 est c Cod, Per. 
quod jam olim Bentleius reposuerat e conjectura. Ita quoque ediderunt 
Cuningham. PUilippus, Lalleni. Brotier. Desbillon. [Anton.] Sed Ritter- 
.shusio legendum videtur Seductu" st. — 12 Suffici se. In Mss. Pitli. corrupte 
legitur, sufficisse ; at in V. C. quo utebatur Rigaltius, Remensi, ut puto, suf- 
fecisse, pro quo Salmasius nionuit legendum, suffici se. vid. Gudius. Ms. Per. 
perperam, hceredem fieri se, proximum. Nonnulla^ Editiones, ut Rittershus. 
Novelet. tJrsin. habent, haredem se fecisse proximum. Rigaltius et Faber hie 

not;e 

librata: ut enim lanx una elevatur, 12 Hceredem proximum] Is dicitur 

pondus in ea impositum rainuitur; qui et secundus. Tria haeredum ge- 

quoquemagisminuitur, eo magislanx nera a jurisconsullis traduntnr. Aut 

elevatur. Recte igitur elevare cri- enim sunt necessarii ; aut sui et ne- 

men, pro minuere assumitur. cessarii ; aut extranci. Necessarius 

10 Togamque puram] Deposita ni- heeres est, servus haeres institutus. 

mirum praetexta, quam purpura dis- Ideoque sic appellatur, quia, sive ve- 

tinctain gestabant usque ad annum lit sive noiit, omnino post mortem 

aetatis decimum quintum. Erat au- testatoris liber et necessarius hares 

tem dicta pura, quod albi coloris nul- fit. Sui autem et necessarii haeredes 

la admista purpura esset. Dicebatur sunt veluti filii: sui haeredes appel- 

etiam virilis, quia pueris virilem aeta- lantur, quia domestici haeredes sunt, 

tem ingredientibus dabatur; et li- et vivo quoque patre veluti domini 

hera, quia pueris toga pura initium habentur; necessarii vero dicuntur, 

quoddam libertatis erat, cum antea quia, sive velint sive nolint, tani ab 

csscnt sub p^dagogis. intestato quam ex testamento, ex lege 

Delpii. et Var.Clas, Pluedr. L 



1G2 PIIILDRI FABULARUIM ^SOriARUM 

Qui, cum de piieio multa mcntitus foret, 

Et pliira de flagitiis castas mulieris, 

Adjecit, id quod sentiebat maxime 15 

Dolitumm amanti, ventitarc adultcmm, 

Stuproqne turpi pollui famam domus. 

Incensus ille falso uxoris criminc, 

Simulavit iter ad villani, clamque in oppido 

Subsedit ; deinde noctu, subito, januam 20 

Intravit, recta cubiculuui uxoris petens. 

In quo dormirc mater natum jusserat, 

iEtatcm adultam servans diligentius. 

Dum qua^runt lumen, dum concursant familia, 

commentus foret plurimn de filio, et multa de criminihus conjugis jmdica:, ad- 
didit id quod intelligebat amantem crgerrune laluriim; venire scilicet crebro 
mrechum, et dehonestari nomen familice adulterio in/ami. Ille, inflammnttis fla- 
gitio supposilo snap Jtiulieris, finxit se iturum ad villam, suhstitit tainen clanculum 
in pagu ; dein regressits est noctu domuin, el subiit recta cubiculum uxoris, in 
quo genitrix vohterat quicscere filiuin, cuslodiens accuratius cttatein maturam. 
Dum quceritur lumen, dum servi concursant, hie impaticns furoris accurrit ad 



vcrsiiin deesse finstra snspicantur. v. Sclieff. — 13 Qui cum. Ita Itgitiir in 
Ma. Rem. v. Biot. Scd I'erottus liabet Hie cum, ut oliin conjeceiat Hcin- 
sius, ct edittim fuit a Philippe. In Ms. Pith, et iionniillis Editt. est Qui dum ; 
at rccte Rittershiis. correxit cum, vel quum; seqiiitur enim foret, ct dum in 
hac significationc indicativjini sihi jungit. Male aiitem Schcfferiis dum ex- 
pHcat, dumniodo, c|iio sensu capitur vs. 28. coll. fab. pracc. vs. 4, Vel ex 
hoc loco potest intelligi, particulas cum ct dum sspins esse pciniiitatas, ut 
vidimus ad lib. i. fab. 15. 10. et lib. i. fab. 4. 2. Docet etiam Serv. ad Virg. 
/En. I. 697. qucni memorat Burm. cum sa>pe pro dum malo eriore a scriptori- 
bus esse exaratnm. De usu veio particuize dum uboriiis disputat Burm. — 16 
Amanti. Ms. Per. amautem. — 20 Deinde tioctu. Bentleii conjecturani non neccs- 
sariam, dein de node, cui obsequitur Cuninghanius, nt rejiciani, non niovcor 
ralione Biirmanni, sed quia Phirdro nnctu et alibi placet, ut lib. ii. fab. 4, 18. 
et lib. III. fab. 7. 10. et quia Perottiis habet deliinc noctu. Burmanno autcm 
dc node tempus mcdivn noctis notarc videtur, non illiui, quod ' prime somiio' 
vs. 31. conveniat. At vero dc node non semper est, media noctc, immo vero 
passim de quavis noctis parte, qucmadmodura noctu, dicitur. Ita in loco 
Horatii, quern Heusingenis affort, Ep. lib. i. 2. 32. ♦ Ut jugulent homines, 
surgunt de nocte latrones,' ubi dc prima noctis parte capi potest, cum latro- 
nes primo somno sopites opprimere soleant. Sic apud Cic. pro Mur. 33. 
' de nocte,' i. e. noctu, * venire.' — 21 Uxoris. Perott. cubiculum infelix petens. 
— 22 Muter natum. Ms. Per. natum mater. Ita Lallem. sed vulgatum est mol- 
lius. — 24 concursant. Ita habent Ms. Pith, et priores Editt. ut Nevel. In 
Ms. Perott. et Editt. Rigalt. 2. Maittar. Danct. Richter. Walch. al. est, 

NOT/E 

duodecim tabularum haredes fiunt. non sunt, extranei hitredcG app( Uau- 
Ceteri, qui testatoris juri subjccti tur. 



LIliER 111. FAB. 10. 1G3 

liae furentis impetura non sustinens, 25 

Ad lectum vadit, tentat in tenebris caput. 

Ut sentit tonsum, gladio pectus transigit. 

Nihil respiciens, dum dolorem vindicet. 

Luceriia allata, simul aspexit filium, 

Sanctamque uxorem dormientem cubiculo, 30 

Sopita primo quae nil somno senserat, 

Repraesentavit in se poenam facinoris, 

Et ferro incubuit, quod credulitas strinxerat. 

Accusatores postularunt mulierem, 

Romamque pertraxerunt ad Centumviros. 35 

Maligna insontem deprimit suspicio, 

tectum, tentat caput in obscuro: ut attonsum tractat, confodit corpus gladio, 
nihil curans, modo ulciscatur dolorem. Lampade accensa vidit in cubiculo Jilium 
dormientem una cum uxore casta, qua sepulta alto somno nihil senserat ; sxhibuit 
in se supplicium sceleris, seque inter/ecit gladio quern credulitas eduxerat. Dela- 
tores accusarunt fceminam, et duxerunt Romam ad Centumviros. Jniqua suspi- 



concursat. Utrumqne rectum. Vid. V. L. ad lib. in. fab. 7. 22. Infra in. 14. 7. 
dixit ' c«ncurrit populus,' et Quintil. Decl. ii. 6. ' concurrit familia,' teste 
Biirm. — 26 Vadit. Vulgo legitur accedit. Sed quia in Cod. Per. est vadit, 
quod irae furentis impeti'.m magis exprimit, recepi. [Ob eandem caiisani re- 
cepit Anton.] — 27 Sentit. Perott. sensit, quod recej)it Cuningham. s^ed prjc- 
ferendiini sentit. — transigit. Ms. Pith, et Editioncs Rittershusii et Neveleti, 
transjigit, quod est ex glossa. Metrnm enim postiilat legi transigit. Sic jam 
olim legi jussit Rittersii, sic etiam Taubmann. ascripsit margini Edit. Rit- 
tersh. quae asservatur in bibliotheca elect. Dresdensi splendida. Fide Giulii 
Salmasius legit transicit, i. e. trajicit. — 29 Allata. Heinsius illata, (probanti- 
bus Bentleio et Cuninghamo) v. Ep. xxi. ad Scheff. et certe ita frequenter 
loqnuntur veteres ; sed utrumque verbum se scriptorum auctoritate tueri 
potest. Plin. Ep. iv. 9. n. 14. Tac. Ann. xiv. 44. CMc. Div. i. 20. Qiiare 
tutius, sequi lectiones Codd. Mss. nee uuum alterius gratia expellere. Burm. 
— 32 [Anton. In se r.] — 33 Credulitas. Al. crudelitas. — 35 Pertraxerunt. 
Burmanno aptius videtur pro(ra.rerwnf, quam lectionem multis tuetur; nihilo 
vero secius jyertraxerunt recepit. — 36 Maligna insontem. Perott. Magna insoU' 

NOTiE 

27 Ut sentit tonsum"] Viri scilicet candum. Licet quinqueamplius quam 

caput: nam Romani tunc temporis centum extiterint,taraen, quo facilius 

barbam et capillos tondebant. nominarentur, Centumviri sunt ap- 

Z5 Ad Centumviros] Centumviri ju- pellati. In illorum judiciis versaban- 

dices erant, de quibus sic scribit Fes- tur jura, ut ait Cicero, usucapionum, 

tns : ' Centumviralia jndicia a Cen- tutelarum, gentiiitatum, agnationum, 

tumviris sunt dicta. Nam cum essent alluviontmi, circumluvionum, nexo- 

RomiB triginta et quinque tribus,quje rnni, mancipionim, parietum, lumi- 

et curicE dictae sunt ; tcrni ex sin- num, stillicidiorum, testamentornni- 

gulis tribnbus selecti fuerunt ad judi- que ruptorum aut ratorum.' 



1(j4 PH.EURI FABULARUM iESOPIARUM 

Quod bona possideat : stant palroni, loititcr 

Causara tuentes innocentis foemiiiEe. 

A Divo Augnsto tunc petiere judices, 

Ul adjuvaret jurisjurandi fidem, 40 

Quod ipsos error implicuisset criminis. 

Qui poslquam tenebras dispulit calumnine, 

CcrtunKiue fonlem veritatis repcrit : 

Luat, incpiit, poenas causa libertus mali. 

Ninnque orbam nato simul et privatam viro 45 

Miserandam potius, quam damnandam, cxistiuio. 

Quodsi delata perscrutatus crimina 

cio, qnod potiattir bonis, opprimit innocentem. AJvocati slant constanter difcn- 
dtntes causam nailieris ins<mtis. Judices tunc ros^nrunt Divum Au^iislum ut 
siddecaret fidem jurisjurandi, quia amhignitas criminis illos intricahat. Qui 
jiostquam discussit tenebras nuditia, et inrenit fentem indubitatum vcri : Punialur, 
nit, libertus, urigo mali ; nnmque arbitror liaiic niulierfm dignnni potius viiseri- 
cordia, quam comlemnatione, quce perdidit simtd et maritum et filiuw. Si vero 



tern. — suspicio. Gud. et Salmas, Icgi voluiit FMspecfio, Cf. V. L. ad in. Prol. 
45. — 39 Hie versus in Mss. literis <iuatliatis riibris tanqiiam tituliis scribitur, 
fide Giidii. Ms. I'er. Pontificem tnaximum rogarunt judices. Agiioscas hie 
episcopi niaiuini, quae Divum Aiigiisttim dici non passa est. Hurm. — 40 Ut 
adjuraret. Bentleiiis, Ut ndrocarent jurinjurandi fidem, i. e. ut liceret eis jiirare, 
^ibi non liqnere. At reclamant Harins atque Bmmanniis, quos vide. Cnn- 
jnglianuis, Ut ejurarent. — 41 Quod ipsos error. Ms. Per. Quando ipsos ten-nr. 
Non displicet quando pro qnia, nt lib. in. tab. 4. C. [Nee displieet Antono.J 
—42 Dispulit. Ms. did. i. e. Pith. «/i.s<«/<<, de qua leetione aniplius delibe- 
randum eenset Burniannus, cum non a librario videatur profeeta, quia dif- 
feri'e, jiro dissipare, rarioris sit usus, quam dispeUcrc. [' fJispulit possit giossa 
esse.' Anton.^ Usos vero veteres hoc sensu, docet Burmannus ad Vellei. ii. 
79. Hie versus in Ms. Per. deest. — 43 Certumque fontem. Ms. I'er. Qui 
poslquam fontem. — 44 Perottus, punas pcssimus libertus. — 45 Simul et. Ms. 
Per. simul ac. — 47 Delata. Mss. Rem. Pitli. el Editiones plers-que iiabent 
damnanda, quod nierito displieuit. SehetVerns eonjieit clam tanta ; Heinsius, 
enodnnda, <piani leetionem wiultis exeniplis lirniare studct ; Bentleiiis, cunc- 
famh, ut opponatiir versui 25. qua conjectiira Burmanno nil infelicius vide- 
tnr; earn tanien probat Sehiracli. in (Uav. P. i. p. 207. Gudius, lam infanda; 
]>urnianniis, donunda, i. e. ignoscenda, lioc sensu: si perscrutatus esset cri- 
mina ilia falsa, repcrisset, illis ignoseendum fuisse, quia mater saneta custo- 
«liebat a-tatem adultain. Non solum enim ita lo(|uuiitur veteres, sed librarii 
etiam verba damnare etdonure permutarnnt, id (piod erudite demonstrat vir 
iloetus. Conjiciebat is etiam, detain ; qu;v' eonjeetura eonfirmata est ('odire 
I'erotti, in quo est, Quodsi delatum bene scrututus crimen, adoo, ut eoiijecturis 
viroruin doctorum non opus sit. delata e Ms. Per. edidcrunt Lalleniant. 
Brotier. Bipont. Desbillon. [Anten.] Et Heusingcrns hanc leetionem uniee 

NOT/E 

40 Ji</iv/i""'"''\A'^'''«] Judices enim consiieveraDt ; inquit Ascon. 
anteipiaui jiuiicarent, iu les^esjurare 



LIBER III. FAB. 10. 165 

Paterfamilias esset, si mendacium 

Subtiliter limasset, a radicibus 

Non evertisset scelere funesto domum. 50 

Nil spernat aiiris, nee tamen credat statim : 
Quaiidoquidem et illi peccant, quos minime putes, 
Et qui non peccant, impugnantur fraudibus. 

Hoc admonere simplices etiam potest, 
Opinione alterius ne quid ponderent. 55 

Ambitio namque dissidens raortalium 
Aut gratiae subscribit, aut odio suo. 
Erit ille notus, quem per te cognoveris. 

Haec executus sum propterea pluribus, 
Brevitate nimia quoniam quosdam offendimus. 60 

paterfamilias excussisset fiagitium condemnandum, si mendacium rimalus fuisset 
acute a radicibus, non extinxisset familiam scelere exiliali. Auris contemnat 
nihil, neque tamen credat statim; quia et hi peccant quos non crederes, et qui 
non peccant, opprimuntur fictis causis. Illud potest etiam docere ignaros, ne quid 
ponderent irutina aliorum. Etenim ambitio diversa hominum, aut ducitur favore, 
aut suo odio. Ille tibi erit cognitus quem noveris per te. Hcec scripsi fusius, 
quod incurri in offensionem quorundam nimia brevitate. 



pntat veram. Both, edidit tarn vana, pro damnanda, quod habent Mss. Pitli. 
et Rem. Non displicet lectio, eandemque probat Censor doctns Lips. — 49 
Limasset. Ita Mss. Pitli. Rem. et vet. Editt. qn<e lectio niultis siispecta est. 
Itaque jam olini Scioppius legenduni existimabat rimasset, apxaiKus, pro ri- 
matus esset, addicente Salmasio, sed improbantibus Fabro, Heinsio, [Antono,] 
et Burmanno. Sanadon, Philipp. Lallem. ediderunt rimatus. Bentleius au- 
teni totiim hiinc locum ita constituit: si itiendacium Subtiliter rimatus a radi- 
cibus; Non evertisset s. /. d. — a radicibus. ScliefFerus ad Obseq. cap. 123. 
videtiir probare radici<us, ut lib. ii. fab. 2. 9. ' fnnditus evellere.' Ita qnoque 
conjicit Heinsiiis. Sed cnm Latine dici possit, radicibus evertere, hac emen- 
datione supersedere licet. — ^50 Funesto. Sunt qui Icgi jubeant fiinestam. Ita 
' funesta donuis,' Ovid. Met. vii. .575. et ad Liviam 474. et ' funestap nianus 
Halcyones,' merso Ceyce Met. xi. 584. Sed funesto relinquendum Pha?dro, 
ut ' irato impetu,' et simiiia. Burm.— 52 Putes. Ms. Per. putus. — 54 A vs, 
54. Perottus reliqua omisit. — 55 Nevel. Rittershus. Ursin. Wasius de Senar. 
p. 120. ediderunt: Opiniones alterius ne quis pnnderet, conjectura, orta e lec- 
tionc Ms. Pith, qui sponderet. Praschius legi jnbet : Opinione alterius ne quis 
pcndeat ; Heinsius vero, Opinione alterius ne quid ponderent. 



16G P[I.1',UIU FAHULAIiUM /tSOIMARUM 



FABULA XI. 



EUNUCHUS AD IMPROBUM. 

Eunuch us litigabat cum quodam improbo. 

Qui, super obscoena dicta et petulans jurgium. 

Damnum inscctatus est amissi corporis. 

En, ait, hoc unum est, cur laborem validius, 

Integritalis testes quia desunt mihi. 5 

Sed quid fortunae, Stulte, delictum arguis? 

Spado jurgubat cum aliquo nebulone, qui, prater verba inhonesta et jurgium 
acre, exprobravit jacturam virililatis ereptce. En, inquit, illuil unum est, quod 
me angit veliementius, quoniam cureo testibus corporis integri. Sed quid, insane, 
carpis Jiagitium fortune? Illud quippe infame est homini, quod merilus sit 
ferre. 

2 Qui. Alii, ut Nevel. Rigalt. Ed. 2. legiint Cui, quod liabet Ms. Pith, c 
solenni ilia rov c et qu pernuitatione, de qua erudite disserit Gud. ad Fab. 
sq. Sed Heinsius cum Rittersbus. legit Qui, qua? lectio deinde confiiniata 
est Cod. Per. Guyetus tamen revocavit Cui, — 3 Amissi corporis. Ita legitur 
in Mss. Pith. Rem. et Edit', vet. sed quia amissum corpus recte dici posse 
negant, varie li. 1. solicitant Critici. Praschius conjicit amissi roboris, i. e. 
viriiitatis, piobante Heinsio Ep. viii. ad Scheff. Sanadon, et Pbilipp. abscissi 
Cf>r;>oris, prajeunte Praschio ; alii, ut SchefF. emendant accisi corporis. At 
veio cun> corpus pro virili parte rectum sit, et amittere ririlitatem dici possit, 
probautibus Rigaltio atque Scheffero ex ICtorum scriptis lib. iv. Paud. ad 
L. Corn, nihil inipedit, quo minus amissum corpus dicatur de cadem re. 
Etiam Cic. ad Div. lib. vii. 26. etsi sensu paululum diverso dixit, ' vires et 
corpus amisi.' cf. Burmann. — 4. 5 Incommode admodum credebam olim ha;c 
verba cohaerere praecedentibus et sequcntibus, et tribui ipsi Eunucho, quare 
potius continere scomma insectatoris improbi arbitrabar, el forte Icgendum 
esse conjectabam, En ait, hoc umim est, cur labores validius, Integriiatis testes 
quia desunt <i/>i, ut jocus sit in ambigua vocis laboris signiticatione, quasi dicat, 
hoc unum, id est, solum est, cur plus laboris in liac lite nostra insumas, quia 
testes integritatis et candoris desunt tii)i, quaj mihi facilius per se constant; 
vel labores est, magis soliritus sis, verearis ne perdas litem, ut laborare sumi 
vidimus ad Petron. cap. 115. Respondet vero Euuuchus sequent! versu, 
iS'<'<Z quid, 8fc. nondum tamen tbrte patet nobis hujus dicti obsccenitas, quae 
potest latere in illo verbo labores, ut apud Petron. cap. 92. 'juvenis laborio- 
sns.' Nunc adiiuc dubito, an Eunucho haec verba sint tribucnda, an iniprobo. 
Non liquet. Burmann. Ha-c mihi displicere ingenue fateor. Heinsius arbitra- 
ria ner necessaria emendatione legit: Quin,ait, hocuni est, cur laborem valdiiis. 
Quin ait placet Bentleio, et recepernnt Cuninghani. et Didot. Conjicit etiani 
Heinsius Integritati, cui conjecture favet Ms. Perotti. Schefl'erus pro En 
nialkt Et, hoc sensu : etiam hoc est unum ex iis, ob quae tantopere tecum 
contendo. Frustra. — G Delictum. Heinsius et Gudius conjiciunt defectum. 



LIBER III. KA15. 12. 167 

Id demum est homini turpe, quod meruit pati. 



Iioc sensu : quid Euniichum, defectum hominem, infortunii sui arguis et ac- 
cusas ? In Ms. Pitlicei enini reperitur, delectum. 

NOTiE 

7 Id demum est homini turpe, quod hostili obtigit?' Nulla autem Cala- 
meitiit pati] Sic Plaut. ' Pergin' ser- mitas, ant deformitas corporis, cut- 
vum ine exprobrare Esse, quod vi qnam probro dari debet. 



FABULA XII. 



PULLUS AD MARGARITAM. 



In sterquilino pullus gallinaceus 

Dum quairit escam, margaritam reperit. 

Jaces indigno, quanta res, inquit, loco ! 



D 

ait 



Dum pullus gallincE quceritat cibum infimo, invenit unionem. Quani inhoncsio, 
, tu quanta res es, abjecta sis loco! O si quis captus tuo pretio te reperisset, 



1 Sterquilino. Vulgo legitur sterquilinio, quod perperam retinent Nevel. 
Ursin. Scheff. Santoroc. Lallem. Brotier. Didot. Sic etiani babent Anony- 
raus Nilant. et Romulus cum Divion. turn Nilantii; quam lectionem versus 
iambici ratio repudiat. Itaque viri docti Salmas. Gud. Bentlei. ad Tei. 
Phorm. Ill, 2. 41. Burm. Desbillon. scribendnm putant sterquilinio, vel stercu- 
lino. Posterius, quod tuetur Bentlei. 1. c. reperias apud Plant. Cas. i. 1, 26. 
et Pers. iii. 3. 3. quibus locis tamen Bipontini edidere sterquilinium. Sed prse- 
fero sterquilino, quia in antiquissinio Codice Veneto Catonis et Varronis, qui 
reliquos libros quoscumque et fidelitate et vetustate superare creditnr, nun- 
quam sterquilinium, sed semper stercilinum scriptum reperit Pet. Victorius ad 
Cat. R. R. cap. 2. stercilinum vero et sterquilinum veteri pronuntiatione nihil 
differebat, id quod erudite probat Gudius. At Schneider, ad Cat. R. R. ii. 
3. ubique stercilinum, vel sterculinum, quod est in Philoxeni glossis, scriben- 
dnm censet. [Vult Anton, vel sterquilino vel sterculino.} — 2 Inserit Bentlei. 
post margaritam, ut. Sed si haec hiant et laxa sunt, centies Pha[>dri oratio 
itajuvari debet. Burmann. — 3 Quantares. Ita vulgo legunt. Sed Rittershus, 
Gud. et Heinsius, quibus parent alii, conjiciebant, o quanta res ; nee sine veri 
specie : facile enim o poterat absorberi in ultima syllaba praecedentis indig- 
no. Favet etiam huic lectioni, lib. i. fab. 7. 2. ' o quanta species,' et Romu- 
lus Ulra. habet, o bona res in stercore jaces. Neqne obstat quod sequitiir vs. 4. 



1G8 PHyEDRI FAIiULARUM ^SOiMARUM 

Hoc si quis prctii cupidus vidissct tui, 
Olim icdisscs ad splcndoicm pristinuni 5 

Ego, qui tc inveni, potior ciii multo est cibus. 
Nee tibi prodcsse, nee mihi quicquam potcs. 
Hoc illis narro, qui me non intelligunt. 

vmidmliim vcnisses ml summum honorem. E^^o qui le invctn, et cui esca est lunge 
optabilior, neqiie valco tibi esse aliaijus utilitutiSf neque tu mihi. Hoc dico Hits 
qui me non norunt. 



' () si quis,' ingtafa repetitioiu-, cum in libris scriptis sit, Hoc si quis. Niiiilo 
sccius cum Broticr. liipont. IJesbillonio acquicsco in viil£;ato. — 4 Hoc si. 
!Non video, qiiare viri (iocti Icctionem Mss. Rem. et Vith. Hoc si muteiil in 
() si, ut Rigalt. qui excogilavit, Meursius, Hoogstrat. Tollius, Guyel. Sclieff. 
jNIaittar. Desbill. Didot. alii ; vol in Te si, ut Bcntlei. Burm. Laliem. Brotier. 
Bipont. Schulz. Jakob, etsi Anonymus Nilantii habent, si te cupidus inrenisset, 
rt Romulus Divion. te si cupidus iuvenisset, Pithceus recte edidit Hoc si, quia 
sic oratio et plene piocedit et pulchre cohaeret. Secuti Nevelet. Rittersli. 
Uisin. Burmann. in Edit, prima, Gud. Gronov, Fnncc. Jbrdens. alii. Bui- 
inanno autem non est assentiendum, qui Hoc e conjectuia putat esse, cum 
Gudius et Brotier. tcstentur, Hoc Icgi in Mss. Pith, et Rem. tui. Deest in 
Cod. Per. — 5 Pristijium. Vulgo legitur 7miximu>n, (|uod cxhibent IVIss. I'itli. 
et Rem. Sed scribendum pristinuni, quod est aptius et legitur in Mss. Per. 
Habent etiam Romulus Divion. et VUnem^. ut redires ad splendorempristinum 
dccoris tui. Placet haec lectio Neveleto, Bentlei. Cuningliam. Burm. Cen- 
.sori docto in Ad. B. torn. 52. p. 192. Laliem. Brotier. Bipont. Desbillon. 
Jiirdens. al. et nuper recepta est in Edit. Didoti stereotypa. ' Verius videtur: 
Hie si, Sfc. hie, hoc loco. Nee maximum damno, cum prjesertim amct vocem 
poctanostcr. V. infra lib. iv. fab.20. 21. lib. v. fab. 5. 21.' Both. Placet emen- 
<latio Censori Lips. — 6. 7 ToUius ad Ausonii Idyll, xii. p. 490. legit : Ego 
quod te inveni, potior cut multo est cibus, Nee tibi prodcsse, 7iecmihi quicquam po- 
tcst. V. Hoogstrat. et Burm. Hanc lectionem firmat Ms. Per. in quo legitur, 
Ego quod inveni cui potior est cibus, et vs. 7. potest ; recepta quoque est ab 
Hoogstrat. Bentleio, Ciininghamo, [Antono,] et nuper in Edit. Didoti stereo- 
typa. Conjiciebat jam olim Heinsius quia, vel quod, et vs. 7. potest. Rleur- 
sius vs. 6. mallet legere : Ei^o quum te inveni. Frustra et sine auctoritate 
Sanadon, et Philipp. vs. 7. ediderunt, nee tu mihi ; quibus paret Lallemant. 
sed in Editionc Ursini est, wee inihi tu quicquam potes. Agmen claudat con- 
jectura Burmanni, Ego quo te itiveni? nt quo sit positnm, quemadmodum 
' Quo mihi fortunam' et similia, quae produxit Heins. ad Ovid. Ep. ii. 53. 

NOT^ 

f> Hoc illis nairo, qui me non intelti- movercntur, ncc sentiebant vim car- 
gunt] Conqucritur Phardrus de illis minis, denogarcntque ipsi honoreiu 
ijiii iitilitate !^uarunl fabulanim uon dcbituni. 



LIBER III. FAU. 13. 169 

FABULA XIII. 
APES ET FUCI, VESPA JUDICE. 

Apes in alta quercu fecerant favos. 

Hos Fuci inertes esse dicebant suos. 

Lis ad forum deducta est, Vespa judicc. 

Quae genus utrumque nosset cum pulchenime. 

Legem duabus hann proposuit partibus : 5 

Non inconveniens corpus, et par est color, 

In dubium plane res ut merito venerit. 

Sed ne religio peccet imprudens mea, 

AIvos accipite, et ceris opus infundite, 

Ut ex sapore raellis, et forma favi, 10 

Dc quis nunc agitur, auctor horum appareat. 

Apes posuerant favos in subliini quercu: Fuci pigri contendebant suos esse. 
Contentio venit in jus, Vespa judice ; cut cum esset perspecta probe natura utrius- 
f]ue, obtulit illam conditionem duabus partibus: Corpus tarn simile est, et color 
similis, ut res adducta sit jure in ambiguum. Verum ne mea religio insciens 
aberret, capite alvearia, et cnnjicite mel favis, tit ex gustu 7nellis, et Jigura fa- 
vorum, dignoscatur auctor illorum de quihus controvertitur nunc. Fuci respuunt 



1 Mss. Pitli. et Rem. in alta quercu fecerunt. Qiiod edidit Botli. Ms. Pe- 
vott. in alia fecerant quercu ; Bentleius : Apes in alta quercu ut fecerunt favos, 
more suo particiilani intrudens : [quem sequitiir Anton.] — 3 Ms. Per. Lis 
deducta ad forum est, Vespa judice. — 9 Alvos. Ita legitur in Mss. Pith. Rem. 
V. Brotier. et Nevel. ad margineni; sicque lequirit metri ratio. Fnistra igi- 
tur emendavit Pithoeus Alveos, quem non pauci secuti snnt, ut Faber, Lalle- 
mant. Nam viri docti testantur, in Mss. legi Alvos, ut Heinsius in Advers. 
Harling. 1742. edit. p. 622. Bnrmannus ad Quintil. Decl. xni. c. 10. Gro- 
nov. ad Plin. xxi. 12. Gudius et Neveletus ad ii. I. Varronem et Columellam 
auteni semper alvos, nunquam alveos, dixisse, testis est Desbiilon. De .%crip- 
tura vocis quoque consulendus Guyetns. [Alvos, Anton.]— 11 Quis. Ms. 

NOTiE 

2 Fuci} ' Sunt autem fuci,' inquit apum.' 

Plinius, lib. ii. ' sine aculeo, velut 8 Religio mat] Jndicibus religio 

iniperfeclae apes, novissinieque a fes- tribuitur, propter jusjurandum quo 

sis et jam emeritis inchoala;, sero- tencbautur. 
tinus foetus, et quasi servitia verarum 



170 PHiEDRl PABULARUM /ESOPIARUM 

Fuci recusant : Apibus conditio placet. 
Tunc ilia talem protulit seutentiam : 
Apertum est, quis non possit, aut quis fecerit. 
Quapropter Apibus fructum restituo suura. 15 

Hanc praeterissem fabulam silentio, 
Si pactam Fuci non recusassent fidem. 

legem, Apes nccipiunt. Tunc Vespa protulit tale judicium: Non est jam dubium, 
quis non valeat facere f.ivos, aut quis fecerit. Quare reddo Apibus suum opus. 
PrcEtermisissem silentio hunc apolog-um, si Fuci 7wn violassent Jldem datum. 



Pith, quibus. Vid. ad lib. v. fab. 1. 9. — 13 Protidit. Teste Biotierio in Mss. 
Pith. Rem. et Editt. Vett. et Nov. T. Fabr. Rittershns. Ursin. legittir, sustu- 
lit sententiam; fide tamen Gudii Ms. Pith, habet sententia, ut sa^pins vidimus 
diversas in eodem Cod ice lectiones. Scd lollerc sententiam, pro, feire, a ne- 
mine Latiiiorum dictum constat. Hinc varie solicitatus locus a Criticis. 
Gudius emendal)at : Tunc lata litem sustulit sententia, versu concinno et sensu 
Optimo, quae lectio placet Graevio, addicente Bmmanno ; Bcntleius : Tunc 
ilia hoc litem sustulit sententia. Ita fere olim in mentem venerat Grajvio, de 
quo V. Burmanni Syll. Epp. t. iv. p. 198. sed putidum putat Burmannus, eli- 
siones ubiquc affectare, ubi non sunt a manu auctoris. Heiusius in Ep. xiv. 
ad Scheffer. tentabat : Tunc ilia talem in has tulit sententiam ; Wopkensius : 
Tunc ilia (in nominativo) litem sustulit sententia, etsi ei non displiceret scrip- 
tura Cod. Per. de qua mox. Vid. Aintzen. ad Sedul. p. 198. Ita quoque 
conjecerat Heinsius ; nam emendatio Gudii lata longius ei a scriptura vetere 
recedere videbatur; atque solet alias quoque Phaedrns isto fere modo lib. iv. 
fab. 4. 10. fab. 8. 3. of. ScliefF. Ep. ci.ad Heins.in Burm. Syll.Epp. t. v.p.lOG. 
Alii alia tentant. Conjicit enira Tzschuckius, praeeuntibus Scheffero et San- 
toroco, dici forte posse iollere sententiam, ut tollere clamorem, vocem, ut sit, clara 
pronuntiavit voce sententiam : quod durum videtur. Quidam retinent vul- 
gatum sustulit, ut Rittershns. Guyet. Leonhard. Didot. Both, pro simplici, 
tulit, dictum putat, ut Graeci dicere solent amAev de oraculorum responsis, 
quod idem est ac sustulit. At vcro praestat lectio Cod. Per. protulit, quam 
olim recepi : qua recepta, uti factum est a Lallemant. Brot. Bipontin. Des- 
billon. Jbrdens. [Anton.] locus est expedition, et omnes Criticorum conatus, 
ut ait Burmannus, evanescunt. Verumtamen hapc fabula in Ms. Perott. bis 
occurrit ct diversa scriptura : nam in altera vs. 13. legitur pertulit, quod re- 
cepit Cuninghamus. Alias Hcinsii et Schefferi conjecturas oniitto. v. Schef- 
fer. — 14 Aut quis. Perott. ct quis. Both, ac quis. — 15 Fructum. Scheff. re- 
ponit favum, repugnante metro. — IG Prceterissem. Ita e Ms. suo edidit Pi- 
thcEus. Alii prceleriissem. — 17 Bcntleius, censens pactiouom nullam interve- 
nisse, h. v. ita constituit : Si legem fuci non recusassent datum. 

NOTiE 

17 Si Fuci non recusassent Jidem'\ iraitatores, servmn pecus.' 
Carpit illos, quos vocat Horatius : ' O 



LIBER in. FAB. 14. 171 



FABULA XIV. 



iESOPUS LUDENS.t 

PUERORUM in turba quidara ludentem Atticiis 

-^sopum nucibus cum vidisset, restitit, 

£t quasi delirum risit. Quod sensit simul 

Derisor potius, quam deridendus senex ; 

Arcum retensum posuit in media via : 5 

Heus, inquit, Sapiens, expedi, quid fecerim. 

Concurrit populus. Ille se torquet diu. 

Nee quEestionis posita) causam intelligit : 

Novissime succumbit. Turn victor Sophus : 

Cum quidam Atheniensis Msopum vidisset lusitaniem nueibus inter pueros, 
substitit, illumque habuit pro insano. Senex joculator potius quam jocandus, ut 
intellexit illud, protulit in medio itinere arcum detensum : Heus, ait, Sapiens, 
aperi quid egerim, Accurrit multitudo. Hie se excruciat diu, neque expedit 
nodum qucestionis propositce. Tandem cessit victus. Turn Philosophus victor: 



t In Ms. Pith, et Rem. fabula inscripta est : De lusu et severitate. v. Gud. 
--4 Perott. ut derisorem potius deridendum ostenderet. At Mss. Pith. Rem. et 
libii editi habent, Derisor potius. — 6 Quid fecerim. In prioribus Editionibus 
SchefFerus conjecerat legendnm esse, expedi, qui id fecerim, ut qui sit, quare. 
Vid. Ter. Adelph. v. 3. 14. ibiqne Donatum. Alii, ut Prasch. Sanadon, Phi- 
lipp. Lallem. quo, pro, quem in finem. cf. in. 18, 9. Alii, ut Ursin. quod, 
pro, ob quod. Sed Mss. Pith. Rem. et Editt. Vett. habent, quid fecerim, 
quod retinendnm recte censet Burmannus. — 9 Sophus. In libris scriptis, 
etiam Ms. Per. est, ^sopus, repugnante metro. Reposuit Pithoeus, Sophus. 

NOTiE 

1 Puerorum in turba ludentem JEso- tempus adesse visum, adductiore vul- 

pum] Nee enim inhonestum quid est, tu : Desinamus, inquiebat : jam rex 

si yEsopus luserit cum pueris. Hoc rediit. 

et siimmi viri fecere ante ilium et Atticus] Ex Attica regione, in qua 

post ilium. ReferuntFridericum se- totius regionis caput AthenaB, ut jam 

cundum Daniae regem remittendi dictum est lib. i. fab. 3. 

animi causa cum aulicis lusisse fami- 9 Victor Suphus] Sic Plinius lib. 

liariter, dicendo: Agile ludamus, xxxvi. 12. jEsopum fabiilarum phi 

dum rex abest. Delude postquam losophum appellat. 



172 I'JI EDRI FAHUI-ARUM ^ESOPIAKUM 

Cito riimpes arcum, semper si tensum habucris : 10 

At si laxaris, cum voles, erit utilis. 

Sic Indus animo debet aliquando dari. 
Ad cogitandura melior ut rcdcat tibi. 

Frangcs hrcvi iircum, si Icneas semper tensum; 7crum si rcmiseris, polcris uli, 
turn ait libitum. Jla Indus est nonnunquam concalcndus animo, ut fortior recur- 
rat ad cogilandum. 



—10 Rumpes. Bentlei. Corrumpes arcum reponit. Aliiid etiam est, obser- 
vaiite Burinanno, corrumpitur aiciis, e. g. phxvia, ut apiul Flor. ii. 8. aliiid 
rumpitur. — 11 Laxaris. Vevott. laxaveris. — 12 Ludus debit. AV\\ lusus dehent. 
Hve voces cnim perpetiio inter se peimntantur. v. Binniann. ad Val. Max. 
lib. V. 1. ext. 3. Ita legitiir in Editt. Nevel. Rigalt. 2. Fabri, Desbillonii. 
Sic ToUius ad Cic. pro Arcli. teste Hoogstrat. Et ita Freinshemius legisse 
videtiir. Ursiniis cdidit, lusus debet. Metriim exigit, ut legalur debet ; 
utruni vero /uJh.s an Jmsks scribendum sit, disputant. Burmannus parum re- 
tVrre arbitratnr ; Guyetiis haeret anibignus. Sed fortasse ludus est prae- 
ferendnni, rpiia ludus dicitur de otio, quiete, joco, festo die, fcriis, &c. ut 
plurinia decent exempla, a Schefi'ero, Btirmanno, et Gesncro in Thes. L. L. 
prolata. Contra lusus proprie dicitur puerorum. Quintil. i. 3. 10. ' nee me 
otTenderit lusus in pueris.' Senec. de Ira ii. 9. Ovid. IMet. vui. 199. de 
Icaro et Art. ni. 372. de alea ; qua; loca debco Burnianno. Quanquani ne- 
gari non potest, lusus, pro joco, interdum accipi, et serio opponi. Plin. lib. 
V. Ep. 3. ' non seria modo, verum lusus etiam cxpriinere laudabilc est ;' ut 
Ovid, aiicubi carniina sua ' ineptos lusus' vocat. — 13 Uedeat tibi. Tollius 
ad Cic. pro Arcb. et Not. in Pha;dr. P. iii. p. 167. Edit. Hal. nee non Ben- 
tlei. conjiciunt, AJit; Heinsius ut redeas tibi; sed vulgata sana est, observante 
Burnianno : sermo enim est ,^sopi ad populum, qui concurrerat. In Codice 
Perotti est, Ad cogitandum ut sic melior redeat. 



FABUL.\ XV. 
CANIS AD AGNUM. 



Inter capellas Agno balanti Canis, 

Canis dixit Agno balanti inter capellas: Insane fallcris; ilia non est tua 



I Thdanti. Prasehio et Salmasio ad oram libri placet palaidi, et rccepit 
Bentlei. quod nescio cur priffcrendum sit, nnn balanti et clegantia et pro- 
prietate recte plactrc possit, Bunnanmis vel ob cam rationciu censet prae- 



LIBKR III. I'AB. 15. X73 

Stulte, inquit, crras ; non est hie mater tua : 

Ovesque segregatas ostendit procul. 

Non illam quaiio, quae, cum libitum est, concipit, 

Deiu portat onus ignotum certis mensibus, 5 

Novissime prolapsam eft'undit sarcinam ; 

Verum illam, qu« me nutiit adraoto ubere, 

Fraudatque natos lacte, ne desit mihi. 

Tamen ilia est potior, quae te peperit. Non ita est. 



mater: et monslravit oi'es longe semotas. Noji qiuero ilium quce fit gravida cum 
rult, deinda fert pondus incertum certis mensibus, tandem deponil projectum onus: 
sed (juiKro illam qtice me aid oblata mamma, suhducitqne lac parculis, vt 
mihi pnebeat. Verum qua tc genuit, curior est. Non ita res est. Unde ilia 



feicndiim esse t<5 palanli, quia anxiae et aegiJE oves maxime balant, teste Ovid. 
Met. VII. 540. ' Lanigeris gregibns balatus dantibiis aegvos.' Viilgatam reti- 
iiendam censet [cum Anton.] ToUius, quia sequitiir, ' Non illam quaMO,' ba- 
lalii vcro et agni maties, et oves agnos agnosciint ; apte landans Liicret. ii. 
305. sqq. nbi legit * agnique petulci Balatn peciides,' pro viilgato, balantum 
pecudes.—vaganti, qiias lectio favet to? palanti, habent Romulus ;I)ivion. et 
Ulmensis, Etiam in Romulo Rimicii esse vagatiti, eundemque pro cane lu- 
pum inducere, testantur Nilantius F. A. p. 99. ex hoc Burmannus. Anony- 
nius quoque Nilantii lupnm pro cane facit loquentem. Sed vcrosimilius 
Phaedrus, ex lioc Romulus Nilantii, Divion. et Ulmens. rani dant partes, qui, 
oustodiae causa gregi additus, apte colloqui fingitur cum agno. v. Burm. — 
2 Non est hie. Mss. Pith. Rem. et Editt. Vet. Nevel. Rigalt. Rittersh. Fabri, 
Ursin. quibus parent Walcli. Danet. Maittar. al. non est hac ; sed viri docti 
rejiciunt hac, quia de nulla seorsim antecessit. Deinde habent Romulus 
Divion. Ulm. et Romul. Nil. non est hie mater tua. Aptius etiam dicit agno, 
Inter capellas balanti hie, i. e. in hoc grege capellarum, quani, non est Iuec inater 
tua. Sic enim rh hie planiorem sensum efficit. cf. Desbillon. — 4 Qucero. 
Bentleius ediditcMro. Meursius ad h. I. et ad sequentia, ' Tamen ilia est 
potior,' notat, esse hiulca (prascessisse enim versuni, qui cxciderit). Sed 
non animadvertit, esse dialogum, in quo decet omittere, ille dixit, ille respon- 
dit : quia elegantius absunt, tanquam lector ipse audiret personas, quarum 
oratio fingitur. Ita fab. 7. huj. libri vs. 4, 17, 18, 25, 26. Ubi si semper in- 
seras, dixit canis, dixit lupus, ex disertissima fabula odiosissimam redegeris. 
Perinde enim esset, ac si picturis more veterum ascriberes : hie est lupus, 
liic est canis. Vid. TElian, H. V. X. 10. Freinshem. Laudat etialu hoc no- 
mine Prasch. lib. iv. fab. 19. et 23.-5 Portat. Ms. Per. Dein fert onus, 
—onus ignotum. Bentl. restituit ingratum onus, invitis libris et sine necessitate ; 
quia nihil gratius fcetura matri esse solet, et inter homines et inter pecudes 
ingens erga fiiitum solet esse aftectus. v. Burmannum, fuse contra Bentleium 
disputantem. Heinsius ad Ovid. Fast. in. 718. legeudum censet, portat onus 
incertum certis jnensibus, quod displicet Burmanno propter liisum ilium et alli- 
terationem in incertum et certis.— 7 Admoto uhere. Perott. admodum ubere, 
forte pro admotum uberi, sed vulgata rectior. Ita Virg. /En. iv. 3G7. ' Hyr- 
cana>que admoruut ubera tigres.' Burm.— 9 Peiottus : tamen ilia potior, qua 
peperit ; non ita est. Cum Romulus Nilantii habeat, tamen ilia est vera tua ma- 
ter; et Romulus, quem dicunt, Rimicii, tamen ibi est veriur itiater tua, vid. Ni- 
lant. p. 99. Burmannus, ut vcrsui consulatur, reponit : Tamen ilia est verior, 
quae peperit, ejecto te. Sic parere absolute ponitur lib. n. fab, 4. 2. ft multis 



174 l'H.EDRl FABULARUM iESOPlARUM 

Unde ilia scivit, niger an albus nascerer ? 10 

Age porro, scisset : cum crearcr masculiis, 

Bcncficium maguum sane natali dedit, 

Ut expectarem lanium in horas singulas. 

Cujus potestas nulla in gignendo fuit. 

Cur hac sit potior, quae jacentis raiscrita est, 15 

novit, an nascerer albus aut niger? Porro fac norissi: certe mihi prcpstitii 
f^randc officium quod me conceperit marem, ut expectarem lanioneni quaqua 
hora. Quarc ilia sit potior, cujus nulla potestas fuit in procrcando, quam quee mi' 



aliis locis, a Bnrmanno prolatis. Is autem vocem potior e vs. 15. hue tractain 
siispicatur. Sed cum in Romulo Divion. et Ulin. sit, tatnen ilia est tibifortior 
mater, qucE ie peperit ; etfortior ex potior factum esse videatur; potior etiani 
IMs. Per. exhibeat, et in vulgata lectione potior nietrum constet ; conjectu- 
ram Burmanni iion puto esse adniittendam. [et potior Anton.] Cf. Tzschuck. 
melior dederunt Lallemant. et Brotier, Sine auctoritate uteique. — 10 Unde 
ilia scivit. Ita Ms. Pith. Rem, et Edit. "Vet. Frustia Phihpp. Lallem. Anne 
ilia scivit? Tollius, Unde ilia sciret.—ll Ms. Per. Age porro, parere si roluissct 
faeminani, Quid profecisset, cum crem'er masculus? Heinsius, quia Age porro 
scijisct ei non videbatur satis Latinnm esse, legi vult : Age porro scisse, nutn 
crearer masculus. Vide Ep. 23. ad Scheffer. torn. v. Syll. Epp. Burm. p. 40. 
Etiani Prasch. mallet num. Sed nil niutandum. Vult reddere rationem, 
quare cxpectare in horas singidas lanium debuerit, so. quia creatus esset 
masculus. Vid. Not. SchefF. Deinde Latinitatem toG jlg-e porro scisset satis 
vindices. — 12 Beneficium magnum sane. Ita Mss. Pith. Rem. et Vet. Editt. 
Sed in Ms. Per. est, sane magnum, quod recepit Lallemant. Bnrmannus mal- 
let post Salmasium : Beneficium magnum sane nato dedit, addicentibiis Heu- 
luanno et Richtero. Metrum enim vix constare putabat, nisi cium contraha- 
tur in unam syllabam, ut censebant etiam Hoogstratanus, exemplo Publii 
Syri id firmans, et Brotierius, laudans Virg. G. iv. 34. Sed observat Des- 
billonins : ' quatuor primap syllabae breves in iioc versu, quemadmodiim lib. 
III. fab. 2. 4. et lib. iv. fab. 23. 17. duas longas quantitate non superare cen- 
sentur : quod videre frequenter licet apud Plautuni, Terentium, et Publium 
Syrum.' Heinsius correxit: Beneficium natalis an magnum dedit? Sed ita 
perit oninis Ironiie venustas, cui unice inservit particula sane, qua etiam uti- 
miir qiiando quasi concedimus, ut Phaednis aliquoties. Cf. Burmann. ad li. 
1. et ad Quintil. Dccl. II. 18. et iv. 5. [Anton. Nat. s.7i. b. d.]—U. 15. IG 
Bnrmannus hiec ita emendat : Cujus potestas nulla i)i gignendo fuit. Cur hac 
(vera matre) sit potior? quod (Ouvcrringius quia) jacentis tniserita est : ut sit 
intcrrogatio canis, qui hoc (|ua;rat : cur ilia, quas ubera pra^bet, et riijus 
nullae partes fuere in gignendo, potior sit vera matre ? agnus aiitenj respon- 
deat : quod jacentis iniserita est. Sed omnia recte sc habent, et nulla correc- 
tione opus. Nam quae jacentis est niiscrita, ex intcrpretatione nostra, uti- 
quc alia est, qnam ea, cujus potestas nulla fuit in gignendo : sicque oppositio, 
quam Bnrmannus desidcrabat in vulgata lectione, re vera locum iiabet, qua 
matrem comparat cimi ea, quae ubera pra-bet rclictic a matre. In vulgata 
etiam omnia optinic convcniunt cum prioribus ; pcrgit enim agnus in rc- 

NOTiE 

11 Scisset] Per syncopen, pro sci- 12 Beneficium magnum sane] Iro- 
visset. nice dictum. 



LIBER III. FAB. 15. 175 

Dulcemque sponte praestat bcnevolentiam ? 
Facit parcntes bonitas, non ncccssitas. 

His demonstrare voliiit auctor vcrsibus, 
Obsistere homines legibus, mentis capi. 

serita est destituti, et mihi largifur ultro amorem jucundiim? Caritas facit pa- 
rentes, non 7iatura. Auctor voluit ostendere his versibus, homines adtersari legi- 
bus, detineri beneficiis. 



s^pondendo cani, qnl monuerat, * Tanien ilia est potior,' Vide ill. de Schi- 
lacli. Clav. P. I. V. potior. Gndiiis conjiciebat : Cvjus potcstas nulla in gignen- 
dofuit. Cur heed sit potior, quce jacentis miserita est ; sed haec repugnant sim- 
plicitati Pheedri. Aliam conjecturam panim probabilem eandenique niinime 
nccessariam profert T. J. A. Schiitze in Crit. in Phaedr. Obs. p. 3. iibi vide, 
coll. P. II. Phaedri p. 115. Neque opns erat emeudatione Heinsii, Cvjus po- 
testas mdla gignendi, vol gignentis fuit; cf. Davis, ad Cic. Tusc. i. 42. neque 
etiani Barthii, corrigentis Adv. xm. c. 14. Cur hcec sit potior, qua nascentis 
m, e. ex qna lectione Schefferus se non extricabat. Sed ad Stat, Sylv. lib. 
If. I. 87, legit jacentis. Bentleius vs. 16. legi vult, prastat sponte benevoleu' 
tiam. Ita enim putat versum comniodiorem fore ; sic quoqiie Cnninghannis, 
At Sanadon, Philipp, Lallemant. frustra mutant et invertunt hoc modo : 
Hac ilia potior, quce jacentis miserita est, Dulcemque sponte prabet beneiolentiam, 
Quamvis potestas nulla in gignendo fuit. — 17 Necessitas. In Romulo Divion. et 
Ulmens. quern perperam dicunt Rimicium, fabnla inscripta est : Bonitas pa- 
rentes facit, non nativitas, probante Neveleto. Hinc nativitas receperunt Sa- 
nadon, Philipp. Lallem. Sed optime Mss. Pith. Rem. et Editt. Vett. habent 
7iecessitas, quod praeter Gronovium, tuentur Barth. Adv. xlii. c, 14. et ad 
Stat. Sylv. lib. ii. 1. 87. et Brotier. ad h. 1. qui rh nativitas voceni esse se- 
quioris aevi et Phaedro prorsus indignani recte judicat. Pro parentes in Ms, 
Per. est parentem. — 18. 19 Kohlius Comment, crit. i. 49. § 4, putat, hos ver- 
sus ab homine quodam hebetioris ingenii vel dedita opera additos, vel pri- 
inum commentationis gratia ascriptos, deinde per imprudcntiam iu textum 
esse receptos. * Phaadri,' inquit, * non esse, res ipsa loquitur, Quis enim, 
quapso, is auctor, quem dicit his versibus demonstrare voluissc, obsistere ho- 
mines legibus, meritis capi? nnm ipse Phacdrus ? id quidem probabile non 
est, PhEedrum de se ipso locutum : an vero jEsopus? at ille Graecus auctor 
soluta scripsit oratione apologos, non ligata.' Facile crediderim, /Esopum, 
quem Phacdrus hocce epimythio notaverit, non esse auctorem tabula?, cum 
ha?c non reperiatur inter Graecas jEsopi fabulas ; etsi probe sciam, non unam 
poetae fabulam latere posse in tenebris, ollm forsan in lucem protrahendam. 
At ponamus Phaedrum fabulam jEsopi, soluta oratione scriptam, expressisse 
ligata, i. e. versibus senariis : an propterea yEsopus dici non potuit auctor 
tabulae ? Certe i. Prol. 1. docet, utique dici posse. Sed quidni ipsePliaBdrus 
hujus epimythii auctor esse possit, equidem non video; cum e ii. Prol. 7. 
non obscure intelligatur, non inepte se ipsum h. 1. fabulae appcUavisse ouc/o- 
rem. Accedit mos Pheedri, praeter epimythium vel promythinm, ad iinera 

NOT^ 

17 Facit parentes bonitas, non neces- juvant. 

sitns] lUi vere dici possunt patres, qui 19 Obsistere homines legibus] Nam, 

non necessitate quadam nature pro- ut ait Poeta : ' Nitimur in vetitum 

crcant libcros, sed qui procreatis vi- semper, cupimusque negata.' 
tarn sustinent alimentis, et consiliis 



176 PH/TJDRI FABULARUM ^ESOPIARUM 

fabntx vorsiciiliim yuufiiKhv aliis disserendum conimittendi. Ex quo liicn- 
lenttr {latet, liosce versus non tenicrc esse ejiciondos. Nihilo vcro secitis de 
Scliiracli. Clav. P. i. v. ohsislire, Kolilii aiielorilate inolus, cos pro spnriis 
liabet. Censet etiam, Pliaednini sini;ulareiii quendam casum niente teimisse, 
nim scripsorit hane falmlam, qui ad se atqiie ilium tantuni peitineret, cui 
dirassel liaiie fahulam; landaus liauc in rem lib. in. fab. 1. et lib. v. tab. 10. 
sod nil attulit vir ductus, quo conjccturai sua> aliquid adderet ponderis ; iui- 
luo veto ii:il)co persuasissimuni, Jiotavissc poi'tam duros parentes apud Ro- 
inaiios. vol <'tiaui niatrcs. 



FABULA XVr. 
CICADA ET NOCTUA. 



HuMANiTATi qui se non accommodat, 
Plcrumque poenas oppctit .superbiae. 

Cicada accrbum Noctuaj conviciiim 
Facicbat, .solitae victum in tenebris quoerere, 
Cavoquc ramo capere somnum interdiu. 5 

Rogata est, ut taceret. Multo validius 

Qui non se componit ad humanitatem, dat saepe poenas superbice. Cicada edelxtt 
cantutn imporlimum Noctua;, quce solet qucentare cihos noctu, et dormireper di^m 
ramo cava arboiis. Noctua oravit ut sileret ; verum caepit vociferari longe 



1. 2 In M^. Per. fabula inscripta est : Non esfte sponte al'icui faciendum inju- 
rium. Deinde lii versus ita exhibenttir : Humanitati qui se non uccommodant, 
Plerumque panas diint superbio'.— oppctit. Johnsonius (etiam Danet. Maittar.) 
cdidit (i/>;)e/i/, et explicat : in se doducit. Quis vero rt/)i)<?<i< pa-nas ? quas 
( IVusit quiscpie pro sc, sed oppctit, qnx ipsi snpervenit, prciiain, nee cxpec- 
tat, nee appetit. Bunn. — superbice. \J i sinus stiperbia. — 4 Facicbat. Peroltus 
ni^ebat.—r) iUiroque ramo. Ita recte liabeut Mss. Pith. Rem, et Editt. "Vet. 
[Sie Anton.] Heinsius tamen Ep. 23. ad Scheff'. tom. v. Syll. Epp. Burni. 
sine necessitate conjicit, Cacoquc rami, quia cavus et cavuin substantive a 
PlKvdro et aliis ponitnr. Vid. ad lib. ii. tab. 4. 17. Burmanno parum re- 
ferre videtur ; sed cum Pluedrus cogi non possit semper eodem modo loqui, 
lectio librorum scriptorum rctiuenda est. Bentleius nescit caios rumos, et 
ideo legit: Caroque trtnico. Quia scilicet apes in cavo trunco mel faciunt, 
ideo etiam noctua debet dormirc in cavo trunco, quasi noctuac non etiam in 
cavo ramo scdem liaix'rc possint, quemadmodum apes (Col. ix. 8. n. 11. et 
Pallad. in Apr, tit. viii. n. 5.) in cavis ramis mel suum a-que ponere solcnt 
atquo ill tnmcis. C.f. linrmannus, in causa minuta nniltis contra Bcntleiuni 
dispuians. lientlcio tamen obsequuntiir Sanadou, Pliilipp. Lalleniant. At 
Ursiniis cdidit : siwuium rupcrc i>it(rdiu, pra-eiintc Hittcr.sluisio. — G Cuniiifj- 



LIHER III. FAB. 16. 177 

Clamarc coepit. Rursus admota piece, 

Accensa magis est. Noctua, ut vidit sibi 

Nullum esse auxilium, et verba contemni sua, 

Hac est aggressa garrulani fallacia : 1 

Dormire quia rae non sinunt cantus tui, 

Sonare cithara quos putes Apolllnis, 

Potare est animus nectar, quod Pallas mihi 

Nuper donavit : si non fastidis, veni ; 

vehementiiis. Adhibitis rursum precibus, est inflammata magis cicada. Vt 
noctua animndcertit nullum sibi superesse auxilium, et negligi suas prcces, finxit 
talcm fallacium acl banc garrulam: Quoniam tuce voces, quas credns sonare 
plectra ApoUinis, non mihi permitiunt capere somnum, volo bibere nectar quod 
Pallas mihi donavit non ita pridem : propera, si tibi jucundum, et potemus simul. 



hamiis: Rogata turn iaceret, m. v. — validius. Heinsius, valdius ; sed v. ad lib. i. 
fab. 19. 8. ' Bentl. Rog. uti taceret, tnulto validius. Sed ad vivum magis ex- 
pressa sunt vulgata.' Both, [Bentleiuni seqiiitur Anton.]— 7 Clamare ccepit. 
Ita Mss. Pitli. Rem. et Edit. Vet. Ms. Perott. Clamare occepit.— admota. In 
Editione Gronov. est admonita, quo nomine egregie vapulant editores ab 
Hoogstratano. Sed operarum vitium esse potest, quia in indice laiidant ad- 
mota. Buira.— 9 Cuninghamus : I^'ihil esse auxilii. Perott. verba contemni 
data. — 11 Perottus habet : dormire quoniam non sinunt, — 12 Hie versus deest 
in Ms. Per. Sed Mss. Pith. Rem. et Vet. Editt. ut Nevelet. Fab. Ursin. 
liabent, Sonare cithara quos putes ApoUinis. Sed Burmannus, Gnyeto obsecu- 
tus, edidit : Sonare cithara quos putes Apollinem, i. e. tarn egregii, ut ipsum 
Apollinem putes cantus cithara sua sonare, i. e. canere. Etsi vero Burman- 
nus non pauca profert, quae ad stabiliendam istam conjecturam pertiueant ; 
nolim tamen, contra librorum scriptorum (idem, eam recipere, cum vulga- 
tum bonura habeat sensuni, adeo uuidem, ut viris doctis, Bentleio, Maittario, 
Lallemant. Brotierio, Desbillonio, Bipontiuis, Langio et nuper Editori Edit, 
stereotypae, recte placuerit. cithara. Piascli. Freinshem. Bentlei. et multi 
alii corrigunt citharam, quod etiam Gnyeto non displicet ; sed notat Bur- 
mannus, duplicem ilhmi accusativum facere obscuram orationem et ambi- 
guam. Nam vel, cithara sonat cantus, vei, cantus sonant citharam, capicndum 
esset. Sed rectius foret, catitus sonant Apollinem, ut ' Vox hominem sonat ' 
apud Virg. et alios passim. Sonari, quod Heinsius mallet, et quod placet 
Tollio in Not. ad Pheedr. v. P. in. Pliaedri p. 1G8. satisfacit quidem construc- 
tioni verbi, sed alium sensum efncere videtur Burmanno. Sonari enim cnntusci- 
thara ApoUinis signiticaret, laudari, celebrari ab Apolline, ut exenipia, quae 
Heinsius adducit, probant, e. g. Hor. Epod. xvii. 39. sq. ' sive mendaci 
lyra voles sonari.' Buchncrus legi vult, e cithara ; sed cithara probum. 

NOTiE 

12 Sonare cithara quos putes Apolli- 13 Nectar] Potus Deorum. Pallas 

His] Id est, tu dum cantas tua voce, dederat noctuse nectar, quia avis est 

sonas simile quid ac ipse Apollo, dum ipsi sacra. 

spnat cithara. Sensus istius versus Pallas donavit] Pallas Jovis filia, 

mihi visus est perobscurus; idcirco nata ex ipsius cerebro, ut vulgatum 

cxplicui. est. 

Ddph. et Var. Clas. Phcedr. M 



178 PHiEDRl FABULARUM iESOPlARUM 

Una bibamus. Ilia, quae ardebat siti, 15 

Simul cognovit, vocem laudari suara, 
Cupide advolavit. Noctua, cgressa e cavo, 
Crcpitantem consectata est, et leto dedit. 
Sic, viva quod negarat, tribuit mortua. 

Ilia, qute astuabat siti, intelligens quoque laudari cantus suos, assilit ardenter. 
Turn noctua, exicns cavo, insecuta est trepidam, et occidit. Jta extincta dedit, 
quod viva denegarat. 



Cuninghamns, quos quis putet, i. e. conjectiira arbitraria. — 15 Qucc. Al. quia, 
improbante Hoogstrataiio. — ardebat siti. Sic Mss. Pith. Rem. ct Vet. Editt. 
Perottns arebat, quod leceperunt Hoogstratan. Lallem. Brotier. Utrmnque 
recte dicitnr. Hsec verba in libris scriptis a librariis penmitari solent, ob- 
servante Burmanno. — 16 Simul cognovit. Ms. Perott. simul gaudebat. — 
17. 18 Egressa e cavo. Brotitiio teste in Mss. Pith, et Rem. est, egressa 
cavo, salva qnideni Latiuitate, sed turbato metro. Ita etiam Nevel. Rigalt. 
2. Fab. Pithoeus emendavit egressa e cavo, probante Guyeto ; quaj lectio, ju- 
dice Burmanno, non admodum est elegans, cum praestet et usitatius sit, 
egressa cavo, vel cavum. Vid. Bnrmann. ad h. 1. ct ad Ovid. Met. iii. 388. et 
ita Val. Max. ssepe utroque casu utitur, egredi vitam et vita, urbe et urbem. 
of. lib. vii. 3. ext. 1. et 10. Ssepissime tamen verbum egredi, cum prseposi- 
tione e, vel a, constructnm, npud optimos scriptores occurrit, ut Cic. Att. 
VI. 8. ' egredi e portu ;' Id. Cat. i. 8. ' ex urbe ;' Suet. Claud. 23. ' ab urbe.' 
Et sic alibi. Gronovii editio habet, egressa a cavo, forte per erratum typo- 
graphicum, quia in Indice est, egressa e cavo. Gudius et Salmasius ad oram 
libri conjiciunt egressam cavo, quod Graevius Ep, 280. ad Heins. in Burm. 
Syll. Epp. torn. iv. p. 362. postulare contendit et metri rationem, et senten- 
tiam loci. Nee displicet Burmanno, ita, ut de cicada intelligatur, quae hue- 
usque latuerat in cavo suo, nunc vero, invadente eam noctua, trepidat et 
festinat evadere. Id enim est trepidare, ut vs. 18. vulgo legitur. Viro docto 
tamen placuit, servare vulgatam, quia duplex Epitheton egressam, trepidan- 
tem non eleganter videatur apponi ; etsi lib. i. fab. 9. dixerit Phaedrus op- 
pressum, fletus edentem, quod facilius concoquit. — 18 Crepitantem. Vulgo 
Trepidantem, quod explicant, cum solicitudine evadere festinantem, ut infra 
lib. IV. fab. 6. 3. Sed jam olim Heinsius substituit Crepitantem, vel Strepi- 
tantem. Vid. Heinsii Ep. 284. ad Grsevium in Burm. Syll. Epp. torn. iv. p. 
368. Crepitantem etiam prjefert Tzschuck. cum de cicada dici possit, et 
trepidantem non satis paratuin sit ; crepitantem vero perpetuus cantus astruat, 
in quo oppressa sit. Cui accedit Jacobs, in Nachtrage zu Sulzcrs Theorie, 
torn. VI. P. 1. p. 72. uot. zz. 



LIBER 111. FAB. 17. 179 



FABULA XVII. 



ARBORES IN DEORUM TUTELA. 

Olim, quas vellent esse in tutela sua, 

Divi legerunt arbores. Quercus Jovi, 

Et myrtus Veneri placuit, Phoebo laurea, 

Pinus Cybebae, populus celsa Herculi. 

Minerva admirans, quare steriles sumerent, 5 

Interrogavit. Causam dixit Jupiter : 

Dii elegerunt aliquando arbores, quas optarent esse in suo patrocinio. Quercus 
arrisit Jovi: nnjrtus Veneri: laurus Apollitii: pinus Cybelce: alta populus Her- 
culi. Minerva admirans cur legerint arbores infoscundas, qucesivit causam. 



3 Et myrtus. Heinsius et Both. At myrtus.— laurea. In Ms. Perotti est, 
Phcebus laurus. Phoebo laurus legit Bernh. Moneta, qui anxit et illustravit 
Menagiana, torn. iv. p. 118. adjiciendo tamen, ut succurrat versiii, copiilani, 
et legendo vs. 4. Cybelce, teste Burmanno. — 4 Cybebce. Ita optimeMss. Pith. 
Rem. etmultae Editiones. Sed non pauci, Pithceum secuti, legi vohiut Cy- 
belce, ut Rigalt. Edr 2. Rittersh. Meiirs. Fab. Scheff. Lallem. syllaba secunda 
ob liquidam concurrenteni producta; de quo v. notas Fabri. Neveletus de- 
dit, Cybele. Perottus, fortasse quia non intelligebat illud Cybeba, quod erat 
in Codice, quo utebatur perperaui, habet Pinus Ncptuno. Cf. Ant. Augustin. 
fin. Dial. v. de Nummis. Vet. p. 180. quern memorat Burra. Prasch. Ursinus, 
Salniasius ad oram libri, Cybellce, invitis libris. — 5 Admirans. Harius conjicit, 
mirans, sed v. Burm. ad i. 12. 5. steriles. Ms. Per. sterilis. — 6 Interrogavit. 
Distinctionem, Interrogavit causam ; dixit Jupiter, a Scheffero propositam, et 
a ToUio, Ouvering. Bentl. Cuningh. Scbulzio, [Anton.] fortasse propter am- 

NOT^ 

2 Quercus Jovi'] Nam cum Saturni Venus rayrto fuissetornata, cum judi- 
tempore ante Jovem homines carni- cio Paridis discessit pulchrior Dea- 
bus humanis vescerentur, Jupiter ve- bus. 

tuit, ne quis eo cibo uteretur, et a Phoebo laurea] Quia Daphnen ab 

carnibus ad glandes convertit, quae Apolline amatam in banc arborem 

arbor, ab eo primura monstrata, sa- mutatam ferunt. 

era idcirco illi creditur. 4 Pinus Ct/beba'] Huic Deae pinus 

3 BIyrtus Veneri] Quia ha3C arbor arbor sacrata fuit, quod Atys, quern 
nascitur in littore maris, ubi Venus deperibat, fuerit in banc arborem 
nata est. Quidam verovolunt idcir- mutatus, ut ait Ovid. Met. lib. x. 

CO niyi turn esse sacram Veneri, quod Populus Herculi] Quia Hercules 



180 niyLDRl FAIJUr.ARUM yESOTlARUM 

Honorcm fructu ne videamur vcndere. 

At me Hercules narrabit, quod quis voluerit, 

Jupiter talent protulit: Ne videamur vendere fruclum cultu. Sed certe, quicquid 



biguitatem in causam dixit, vel probatain, vel receptam, rccte rcjicit Bur- 
nianniis ; etsi Phvrdrus lib. iv. fab. IS. 5. dicat, ' cmn rogaret causam facino- 
ris,' et lib. iv. 12. 6. ' causam quaesivit pater,' atque ctiam Ms. PLMotti liuic 
interpunctioni faveat. Sed v. lib. in. fab. 3. 2. Terent. Hoc. i. 2. 3. ct iv. 
4. 55. qua; loca Buimanno debentur. — 7 Honorem fruclu. In aliis Editioni- 
bus, ut Rigaltii 2. Schcfferi, Santoroc. Leonh. prima Burnianni, Hoogstrat. 
Danet. Brindlei. quibus nuper accessit Editio Didoti stereotypa, legitur, 
Honore fructum n. v. v. hoc sensu : ne, si fertiles sumeienius, videamur fruc- 
tus arboruni veudeie honore sacrificioruni, quo nos remunerarent quasi ho- 
mines : ut ita honor ille, Diis habitus, esset quasi pretium, quo a Diis fructum 
et fertilitatem redimerent. Nam honor, pro sacrificiis, passim occurrit. Vide 
quos memorat Burroannus, Cuper. ii. Obs. 3. et Brouckhus. ad Tibull. iv. 
6. 1. Lege etiam, quae idem congessit ad Petron. cap. 133. Maxime Schef- 
ferus lectionem Honore fructum defcndit ; qiiam tamen recte repudiant viri 
docti, tuentes Honorem fructu: quae conjectura confirmata est Cornucopiae 
Perotti, in quo est, Honorem fruclu ne videantur vendere ; cum in Ms. Perotti 
inveniatur, honorem fructus ne videamur. Ex utro(iuc autem facili negotio 
emendari potest, Honorcm fructu. Quani emendationem probaiit pricter Ki- 
galt. Buchn. Bentlei, Neveletus, Fabcr, qui tamen edidit Honore fructum, 
Ursin. Freinshem. Guyet. liichter. Albinus, Burm. Heusinger. Lallem. Bro- 
tier. Bipontin. Desbillon. Sed Kohlius in Comment. Crit. Pentad, ii. lib. 
XXXII. p. 180. commodissime rem sic expediri putat, ut, communi lectione 
Honore /ri«rt«Mi rctenta, Hypallagen esse dicamus, frequentatam poetis cnl- 
tissimis figuram. Itaque immutandis permutandisve casibus, postulante id 
metro, Honore fructum, pro, honorem fructu, scriptum Phaedro statJiit, laudans 
Virg. Eel. IV. CO-63. Kohlio assentit Schirachius V. D. Clav. P. i. v. vendere. 
Cf. cl. Wakefield, in Delect. TragcEd. ad Soph. Philoct. 324. ii. p. 187. Ego 
quidem adlizcrco lectioni /fonorem/nufM, propter auctoritatem Codicis Pe- 
rotti. Guyetus legi vult : Honorem fructu ne videamur pendere, ut peiidere sit, 
expendere, dcstinare. — 8 Me Herctdes. In Mss. Pith. Rem. et non paucis 
Editt. legitur : At me //crcuZe, claudicante metro, ut putant. Quo factum est, ut 
variis inodis succurrere tentarent viri docti. Vid. Schetleri et Hoogstratani 
notas. Bentleius intrusa vocula ilia legi jubet : At, mehercule, ilia, narrct, quod 
qvis voluerit, laudans Plant. Pers. iii. 1. 45. Ursinus : j4t Wc (Minerva) 
mehercule nmret q. q. v. Guyetus per rfiriffiv : At me narrabit Hercule q. q. r. 
Heinsius post varia tentata (Vid. Ej. Ep. xxiii. ad Scheif. in Burm. Syll. 
Epp. torn. V. p. 40.) it. Hariiis et Burm. conjiciunt mehercules, \\t priores duie 
syllaba; in unani contrahaulur. Hisce parent Brotier. Bipont. Desbillon. 
alii. Sed Harius ultimam vocis Hercule apud antiques ancipitem fuisse s«s- 
picatur. Cf. Heusinger. qui laudat Vechneri Hellenolex. a sc editam. lib. 
1. P. 1. c. 3. p. 35. Piiscian. lib. vi. extr. p. 723. lib. vii. p. 730. Recte igi- 

aOTJE 

erat populo ornatus, cum descendit nos colunt, vendere fructum illaruiu 

ad Inferos educturus canem Cerbe- arborum pro honore. Malim ego le- 

rum. goe, quod alicubi invcnitur, Hono' 

7 Honorem fructu'] [^Honore fructum] rem fructu )ic videaynur vcndei'e, nempe 

Elegimus arboresnullos ferentesfriic- dando iiominibns frnctum pro houoie 

tus, ne videamur, si (jiiando liomiiios quo nos ufliciunt. 



LIBER lU. FAB. 17. 181 

Oliva nobis propter fructum est gratior. 
Tunc sic Deorum genitor atque hominum sator : 10 

O Nata, merito sapiens dicere omnibus : 
Nisi utile est, quod facimus, stulta est gloria. 
Nihil agere, quod non prosit, fabella admonet. 



erii, smno mihi oliva.-n propter fructum. Tunc pater Deorum et creator hominum: 
O nata, jure sapiens haberis ab omnibus. Ridicula enim est gloria, nisi prosit 
quod facimus. Fabula docet nihil esse agendum, quod non sit utile. 



tiir Tzscliuck. mallet vel me Hercule, vel, me hercle. me hercule etiam habet 
Didoti Eilitio. At vero cum in Ms. Perott, sit At me hercules, et hacc lectio a 
pliirimis recepta sit, equidem non repudiavcriin. narrabit quod quis volucril, 
Ita Mss. Rem. Pith, et Ed. Vet. Sed Perottus, teste Biumaniio, At tneher- 
cules, inquit, quod quisque voluerit. Perperam. Sauadon, Lallem. Philipp. 
[Anton.] At mehercule, inquit, nairet, quod q. v. invito Brotierio. Phacdrns 
enini sa;pissime verbiim inquit omittere solet, adeo ut narrabit loco suo non 
raovendum sit. SciiefFenis sine necessitate substituit narrarit, concessive, ut 
saepe apud Ciceronem. Sed observat Burmannus : sive narrabit, sive narra- 
rit legas, eodera redit, nt ' dices' ap. Ter. Phorm. ii. 2. 20. et alios, ubi ob- 
jicientem sibi aliquid (ingunt. Cuninghamus : At me hercle narrarit, quod 
quisquis voluerit ; sed parum probabile, Phaedrura ita scripsisse. — 9 Fructum. 
Ms. Pith, et V^et. Edit, ut Rittershus. Nevelet. al. legunt/rwcf us; sed Guyet. 
post Rittershus. et Fabruni re posuit /rMcfum, quze emendatio firmatur Ms. 
Per. — 10 Tunc sic. Perott. turn sic. Ita Lallem. Brotier. Desbillon. — 11 Di- 
cere. Heinsius, dicta es, vel diceris. — 13 Kohlius Comment, ciit. Pentad. 49. 
p. 118. censet, Phaedrum vs. 12. eleganter finiisse fabulam; vs. 13. vero ab 
aliena manu esse profectum. Neque etiam mihi magnopere placet, sed 
tamen non temere ^bjiciendum puto. fabella admonet. Cuningham. fabella 
hac monet. 

NOT^ 

9 Oliva nobis} Quia plantationem a Phcebo? nummos habet area Mi- 

olivae invenit Pallas. nervje ; Haec sapit ; Iiaec omnes fce- 

11 Sapiens dicere omnibus'] Unde ncrat una Deos.' 
Martial, lib. ii. Epig. 77. ' Quid petis 



182 PIIiEDRI FABULARUM iESOPIARUM 

FABULA XVIII. 

PAVO AD JUNONEM. 

Pavo ad Junonem venit, indigne ferens, 
Cantus luscinii quod sibi non tribuerit : 
Ilium esse cunctis auribus admirabilem, 
Se dcrideri, simul ac vocem raiserit. 

Pavo accessit ad Junonem indignans, quod sibi 7ion concesserit melos luscinii : 
Huuc esse admirationi omnibus voluerihus; se vero esse derisui, ubi canit. 



1 Ms. Per. Pavo Junonem convenit, quod Burmaiinus ferri posse censet.— 
2 Luscinii. Ita recte Mss. Pith. Rem. et libii eiliti, ut Fabcr,Ursin.cf. Brot. 
Ita quoquc Seneca Ep. lxxvi. laiidat * vocem dukiorcm moUlioremquc luscinii,' 
nt Icgitur ex quinque Palat. Coild. At Perottus habet lusciniw, quod syllaba 
secinida corripneie Hor. Serm. ii. 3. 244. et Martial, vii. 87. Bip. Fide 
Gudii in Ms. Rem. est luscini, qu£e scriptiira; divcrsitas in eodem Codice 
jam supra notata est. Male autem scribitur luscini, quia secunda in hac 
voce brevis est. Latine tamen dicitnr Luscinus (Gloss. Luscinus, arjSwv), Lu- 
scinius et Luscinia, quae voces formantur, qnemadmodum simus, siinius et 
simia ; do quo erudite disputat Giidius ad h. 1. et Salnias. ad Hist. Aug. torn. 
II. p. 132. Nee desunt, qui legaut luscini, ut Novelet. — 3 Cunctis auribus. 
Sic Mss. Pith, et Rem. sed emendavit Pithoeus aiibus, quod dederunt Neve- 
let. Ursinus, Bentl. statuens, admirationem solius animi esse. Nee displi- 
cet Langio. Jam olim tamen auribus reponi volebant Heins. et Gudius ; 
quam Icctionem timide se recipere fatetur Burmann. vulgata? rtuj/<«s magis 
favens, quam exhibet quoque Ms. Perotti. Lectioni tamen aurib%is, jnd'i- 
cante codcm, aliquid roboris addunt ilia Ovidii Met. iv. 271. Trist. iv. 10. 
49. et ipsius Phaedri ii. Prol. 0. et lib. iii. 10. 51. Eandom, cum sit elegan- 
tior vulgata, praeferunt, praeter Gronov. Hoogstrat. Ricliter. Maittar. Leon- 
liardum, Lallem. Brotier. Bipont. Desbill. [Anton.] Tzschuck. qui notat ad 
v. auribus: ' eleganter adjecit, quippe earum hie aguntur prcrcipuaj partes.' 
Frustra Scheffer. Tollius, Cuningh. al. conjiciunt, e cunctis avibus, hoc sensu, 
inter omnes banc potissimum in admirationc esse ; Philipp. e cunctis auribus. 
v. Brotier. admirabilem. Ms. Pith, ammirabilcm. — 4 Miserit. Rittcrshus. 
emiserit, e conjectura. At simili raodo Phaidrus lib. iv. 11. 4. dixit * vocem 

NOTiE 

1 P«io] Erat avis Junoni sacra, ror Jovis, cui postea nupsit. Unde 

quia propter illam ca^sus fuit Argus Virgilius : ' Ast ego qute Divum in- 

a Mcrcurio, et in illam avcm niuta- cedo regina, JovisqueEtsoror ctcon- 

tus. jux.' 

Junonem] Filia erat Saturni, et so- 



LIBER III. FAB. 18. 183 

Tunc consolandi gratia dixit Dea : 5 

Scd forma vincis, vincis magnitudine ; 
Nitor zmaragdi collo prasfulget tuo, 
Pictisque plumis gemmeam caudam explicas. 
Quo mi, inquit, mutam speciem, si vincor sono ? 
Fatorum arbitrio partes sunt vobis datee : 10 

Tibi forma, vires aquilae, luscinio melos, 
Augurium corvo, laeva cornici omina, 
Omnes quae propriis sunt contentas dotibus. 

Tunc Diva dixit, ad hunc snlandum: Verum superas figura, superas amplifu- 
dine ; collum tttum nitidius est smaragdo, et extendis caudam gemmantem ra- 
riis plumis. Ad quid viihi, inquit, forma muta, si superor cantu? Ista vobis 
contigerunt nutu fatorum; tibi species, robur aquilce, cantus luscinio, augurium 
corvo, omina sinistra cornici, quae omnes content(B sunt propria voce. Noli appe- 



misit sancta religio.' Et sic alii. — 5 Tunc. Heins. legit Huic ; quod admo- 
duin placet Bothio. Ouvering. Turn. Cuningh. Tunc hanc, solandi, Sfc. — 
G In Ms. Per. est, Scd forma vincis et magnitudine, claudicante metro. — 
7 Zmaragdi. Vulgo smaragdi, ut Nevelet. Fab, Ursin. Bentl. Lallem. Biot. 
Bipont. Desbill. Didot. al. Sed rectius zmaragdi edidere Leonh. Burmann. 
Jordens. Tzschiick. Sic enini scribitur hapc vox in maimoribus antiquis, 
neqiie aliter in vetustissimis Mss. Etsi enim in priscis monumentis z pro s 
invenitnr, quod aliquando vitiose, sive ad imitationem Graeci 2, accidit ; 
tamen in iis vocabulis, quae a duabus consonis sm incipiunt, Grzecae originis, 
constanter et consulto utebantur veteres litera z : id quod erudite probat 
Gudius, Laudat vero praeter alia Gruter, loccccLXXXXiii. 8. Idclx. 2. 
I3CXXVII. 10. Mcxx. G. nee non duas inscriptiones, quas suis in Pbaedruni 
notis inseruit. Vid. etiam Broukhus. ad Prop. ii. 13. 43. ad Tibull. i. 1. 
51. et II. 4. 27. coll. CI. de Rooy, Animadv. Crit. in Martial, p. 61. Ita 
Zfj.vpvaioi>v frequenter occurrit in nummis, et Zmurna et Zmurnaus in antiquis 
Varronis, Hygini, Catonisque Codd. Ita Apollo Zminthius, Hygin. F. 106. 
ubi V. Buncker. Cf. Sext. Empir. Adv. Gramm. lib. i. c. 9. p. 253. Opp. 
ibique Fabric. Nitor. Wakefield, ad Lucret. ii. 804. ostendere studet multis 
scriptornm locis, nt Ovid. A. A. i. 402. Manilii v. 261. &c. viride inter- 
dum idem esse quod, cceruleum, seu glaucum. Tum sic pergit p. 330. ' Pliae- 
drus item nobis astipulatur iii. 18. 7. ubi pro Nitor malim Viror, quae vox 
solennis Vitruvio et inferioris sevi multis scriptoribus.' Quae conjectura etsi 
erudite illustrata est a Wakefieldio, atque etiam vox viridis de fulgore et 
nitore zmaragdi proprie usurpatur, probante Burmanno ad Petron. cap. 55. 
p. 273. et ad Ovid. Amor, ii, G. 21. emendatio tamen non est necessaria, cum 
aeque eleganter dicatur nitor zmaragdi, ac viror. Romulus etiam Divion. 
habet colore et nitore sicut smaragdus perfusus, ut dubium non sit, Nitor esse 
praeferendum, — 8 Cuningham, Pictamque plumis gemmeis c. e. Romulus Ul- 
niens. pictusque phimis getnmis cauda et collo refulges. — 9 In Mss, Pith, et Rem. 
est. Quo mihi, inquit, mutam speciem ; sed recte Pithoeus : Quo mi, inquit, m. s. 
Male Ms, Perotti, Cur mihi, inquit, species s. v. s. Inde Sanadon et Philipp, 
cmendavere : Quo mi, inquit, tanta species, quibus paret Lallem. v. Brotier. 
mutce speciem rectius legi videtur Burmanno, hoc sensu : Quid prodest mihi 
forma, si sim muta ? Sed nil temere censet mutandnm. Cuningham. pro 
mutam reponit nitidam. — 10 Romulus Div. factorum (Vlmens. fatorum) arbi- 
trio a Diis datce sunt partes omnibus vobis. Perott. vobis sunt datce ; Bentl. Fa- 
forum arbitrio partes sunt avibus datce, — 13 Omnes quce, Harius, Bentl. Cun- 



184 PHyEDRI FAHULARLM .ESOPIARUM 

Noli aflectarc, quod tibi non est datum, 
Delusa ne spes ad querelam recidat. 15 

tere, quod tibi denegatum est, nc spes frustrata delabalur ad querimonias. 



ingli. Danet. fjallcni. alii IcKiint Omnesque. Ita conjecerat Heins. Vid. lib. 
i. 8. 8. Sfd in scriptis ct editis est Omnes qua'. Qiiani Icctionein etiain dc- 
fendit Drakenb. ad Liv. xxviii. 12. torn. iv. p. 187. d«<i//«s. IVIss. Pitb. 
Rem. ct Editt. babent i'oci</«,v, quod ante Codicem Pcrotti repertiun tueba- 
tur Burmann. Sed jam olim Heins. et Bentl. Icgi volobant dotihus, qiiaj 
omendatio postea conlirmata est Ms. Perotti. Recte placuit iianc lectio viris 
doctis Heiising. Ciiningh. Censori docto in A. B. T. 52. p. 192. Brotier. 
Desbill. Langio in Prolegg. ad Ph«dr. p. 26. Tzschuck. aliis. Sic et olim 
♦ didi. Non enim unice tautum scrmo est de dote vocis, sed oninino de doti- 
btis, c|na> unicuique animali datae sunt, ut vires aquilae, augurium coivo, &C. 
Male igitiir Burmannns : ' Sequanuir scriptos, quamdiii sensus aptus siibest : 
queritur enim pavo de voce sua, quod item queri aliae innumerae aves pos- 
sent : sed illae contentae suis vocibtis, luscinio non invidcnt, dum aliis dotibus 
praestant, et si dotibus scripsisset Pbjedrus, tamen de vocis dote deberet ex- 
plicari.'— 15 Recidat. Sabnasiusad oiam libii et Guyet. e Ms. Pitb. reccidat, 
ut tettudit, rettulit, et similia, sed v. Burmann. ad Ovid. Amor. i. 7. 02. ct 
quaj Heinsins notavit ad Claud. Bell. Gildon. 44. sq. et Ovid. Ep. xiv. 46. 
queni Burmannus citat. Adde Desbill. ad i. Prol. 1. et Broukh. ad Prop. iv. 
8.44. Ursinus dedit (/ecirfu^ 

NOTiE 

14 Noli affectare'\ Quia, ut ait Phre- Ut etiain Camelus in faburig,qni, pos- 
drus in fabula Canis, ' Amittit me- cens cornua,auribus quoquc privatus 
rito proprium, qui alienum appetit.' est. 



FABULA XIX. 

^SOPUS AD GARRULUM. 

vEsopus domino solus cum esset familia. 

Cum /Esopus esset solus servtis suo hero, jussus est instniere prandium celerius 

1 Ms. Perott. Msopus domino cum esset solus familia. Sic edidit Brot. 

NOT^E 

1 Esopus domino solus cum esset fa- Sidonius Apollinaris : ' Rcspublica 
mi/ja] Cum baberet solum servum nostra Tota Camillus crat.' 
jEsopnm, neque praeterea ulium. Sic 

s 



LIBER III. FAB. 19. 185 

Parare coenam jiissus est maturius. 

Ignem ergo quaerens, aliquot lustravit demos ; 

Tandemquo invenit, iibi luccrnam accenderet. 

Turn circumeunti fucrat quod iter longius, 5 

Eflfecit brevius : naraque recta per forum 

Coepit redire. Et quidam e turba garrulus : 

^Esope, medio sole, quid cum lumine ? 

Hominem, inquit, quaero, et abiit festinans domum. 

Hoc si molestus ille ad animum retulit, 10 

Sensit profecto, se hominem non visum seni, 

Intempestive qui occupato alluserit. 

solito. Pervadil igitur aliquot cedes reperturus ignem, et tandem invenit, quo 
excitant facem. Quia aulem circumiens protraxerat suuni iter, contraxit rediens, 
nnmque regressus est recta per forum. Et quidam gerro e muUitudine dixit: 
^sope, quid t\i cum lucerna alto die? Qucero, inquit, hominem; et properat cele- 
rans domum. Si hie importunus recocai'it illud in animum, intellexit sane, sc non 
visxim esse hominem /Esopo, quod voluerit jocari importune cum negotioso. 



post Lallem. Ms. Pith. Rem. et Edit. Vet. solus cum esset familia.—'A Aliquot 
lustravit domos. Perott, domos aliquot lustravit. — 5 Circumeunti. circum eunti 
divisis vocibus malebat Haiius, sed circum in compositis m in talibus verbis in 
enuntiatione araittere, nee in scriptuia servare, ut solent in aliis compositis, iit 
circumvenire, S^c. ex Grammaticis veteribns egregie Broukhus. ad Prop. ii. 
4. 26. et scribendusi esse circuire docuit. Aliter censet Cort. ad Sailust. 
Jug. c. 45. p. 623. contra optimos Codices, qui et eo in loco circuire exliibent, 
et c. 49. Burm. Multi tamen, ut Bentl. Lallem. Brot. dederunt, circumeunti. 
[Edidit Scliw. circueunti.]—! Et quidam e turba. Ita Mss. Pitli. Rem. et 
Edit. Vet. Sed in Ms. Per. Et deest, probante Brot. Heins, mallet, Hie 
quidam, i. e. tum, sufFragante Bentl. [et Anton.] Ouveringius At quidam e 
turba. Tollius copiJam viilt deleri, ut lib. iv. fab. 21. 11. sqq. etsi vulgatam de- 
fendi posse censeatex lib. i. fab. 29. 10. — 8 Quid cumlumine? Ms. Pith. Rem. 
Edit. Pith. Neveleti: quid tu cum lumine? Sed sic versus ratio non constat. 
Cod. Per. recte habet, quid cum lumine? Ita jam olim legi volebat Rittersli. 
probantibus Meursio, Buchnero, Freinshemio, aliis. Atque etiam notat 
Burmannus, rectius tibi fuisset, si versus admitteret, ut Ovid. Art. i. 693. 
' Quid tibi cum calathis ?' — 9 Abiit. Multae editiones, ut Nevel. Rigalt. Fab. 
Gronov. Maittar. Desbill. abit. Rittersb. emendavit abiit, quod probant post 
Meursium, Gud. Salmas. plurimi Interpretes. — 10 Retulit. Ms. Pith, rettulit. 
Ita Brot. Bipont. Fab. Didot. sed v. V. L. ad lib. ni. fab. 18. 15.— 12 Alluserit. 
Gud. illuserit e conjectura, quee lectio ab hoc loco est aliena. Vid. Not. 
Burm. 



18fi PH/EDRI FABULARUM yESOPIARUM 



E P I L O G U S. 

SuPERSUNT mihi, quaj scribam, sed parco sciens : 

Piimuin, esse ne tibi videar molestior, 

Distringit quern raultarum rerum varietas ; 

Dein, si quis eadem forte conari velit. 

Habere ut possit aliquid opcris residui. 5 

Quamvis materiae tanta abundet copia, 

Labori faber ut desit, non fabro labor. 

Restant adhuc mihi qua Jingam, verum abstineo non ignarus ; primo ne tibi sim 
importuiius, <jui distincrix muUitudine diversorum negotiorum : deinde si quis relit 
forsan tentare eadem, ut possit ipsi superessc aliquid residues materia: quam scri- 
bal : quamvis tanta sit ubertas argumenti, ut artifex desit operi, non opus artifici. 



2 Mss. Pith. Rem. Primum, esse tibi ne videar molestior, quod ferri posse 
existimat Brot. cum litera m s»pe a Pliacdro non elidatur. Ttaque edidit, 
post Neveletum. Pitlia'us eniendaverat, Primum, tibi esse nc v. in. cui obse- 
quuntiir Gud. Hoo^strat. Lallem. Bentlcius leponit: Primum esse videar n. t. 
m. posteriore in f jij longa ; quam transpositionem Burmannus putat aibitra- 
riam, ct niininie necessariam, cum tibi in Pheedro et produci et conipi 
possit : Bentleium tanien sequitur Cuninghamus. Harius conjicit, videar 
ego molestior : nescit Burmannus, qua elegantia aut necessitate. Lectionem, 
esse ve tibi v. m. habent Ursin. Fab. Sclieff. Burmann. Bipontini, alii. At 
vero non temere rejicienda erat librorum scriptoruni lectio, Vid. Burm. ad 
Petron. c. 43. molestior. Gronov. Icgi vult immodestior. Perperam. Nam 
immodestia consistit in procaciter petcndo aliquid, ut lib. ii. fab. 1. 15. ubi 
modesti opponuntur cupidis ; nihil vero hie petit Phscdrus, sed brevitati 
suae vult gratias dcbcri : id quod acute vidit Burmannus, fuse contra Gro- 
nov. disputans.— 3 Distringit. IMss. Pith. Rem. Nevelet. Rigalt. 2. Fab. 
Lallem. Biot. Danet. al. Destrittgit. Sed alii rcctius Distringit, proban- 
tibus Burmanno et Desbill. Ha>c duo verba non raro a librariis confundi, 
docere potest Varietas Lectionis ad lib. r. fab. 29. 2. lib. ii. fab. .5. 13. ct 
lib. IV. fab. 6. 1. — 5 Aliquid operis residui. Harins mavult residuum, quia 
Latine dici non posse censet, aliquid operis relicti, sed relictum. Hunc confii- 
tat Burmann.— 6 Materia. Mss. Pith. Rem. habent wa/urtr. v. Brotier. Sed 
Gudius vatura veram et genuinam putat esse lectionem, ut nature tanta copia 
idem sit quod, ' copiosa rerum varietas' iv. Epil. 2. JiuturcE quoque Salma- 
sius ascripserat margini e Cod. Ms. Sed malerico prafert Burmannus, quia 
auctor ea voce sa;pe ita ntitur. Deinde natura recte ' artifex facunda om- 
nis bonae malap.ve materiae' dicitur Val. Max. i. 8. ext. 18. non ipsa materies. 
materia vero hie exigunt scquentia Labori faber ut desit, qui materiarius inde 
dictus : Reines. Class. Insc. i. 2. ct materiam proprie de illo ligno, in quo 
fabri laborant, dici, notum est. Cf. Burmann. qui laudat Tennul. ad Fron- 
tin. 1. 5. 1. natura praster alios ediderc Gronov. Brot. Sed frustra Bur- 
mannus ad h. 1. a Brotierio Codices confingcre dicitur, qui magno numero 
habeant materia ; cum sernio sit in nota Burmanni de loco Quintiliani ii. 8. 
* cum alteram alterius natura miscendum arbitraretur,' ubi alios codices 



LIB. III. EPILOGUS. 187 

Brevitati nostras praemium ut reddas, pcto, 

Quod es pollicitiis : cxhibe vocis fideni. 

Nam vita morti propior est quotidie : 10 

Et hoc minus perveniet ad me muneris. 

Quo plus consuraet temporis dilatio. 

Si cito rem perages, usus fiet longior : 

Fruar diutius, si celerius cepero. 

Lano:uentis aevi dum sunt aliquae reliquiae, 15 

Auxilio locus est : olim senio debilem 

Frustra adjiivare bonitas nitetur tua ; 

Postulo ut tribuas mercedem quam promisisti brevitati nostrce, et jtrastesfidem ver- 
horum. Quotidie enini mors magis magisque instat, et eo rninus redibit ad me prce- 
mii, quo plus temporis procrastinatio edet. Si conficias rem citius, usura crit diu- 
turnior, et potiar longius, si iiicepero maturius. Dumreliquice aliquce y\i?e defi- 
cientis restant a.dhuc, locus relinquitur auxilio: incassum tua benevolentia conabitur 



magno nuniero materia habere dicit. — 8 Brevitati. Mss. Pith. Rem. et raultae 
Editioncs, etiani Brotierii, Bothii et Desbill. habent Brevitatis ; sed Heinsius, 
Salmasius et ToHius cmendant Brevitati, quod phirimis placiiit. prcemium. 
Fide Heinsii et Brot. in Ms. Pith, pro prcemium scriptnin est, mium, T<f prte 
oscitaiitia librarii oniisso ; qui lapsus, judicante Brot. eo erat facilior, ciini 
initiuin lineae esset tree mium. Recentiori manu superscriptum ni. Inde 
Sabiiasiiis eniendavit 7iimirum, quod langiiidam orationem facere videtur 
Biirnianno, qui quam vim hie habeat non videt. Gronovius conjicit vnituum. 
— 9 Poilicitus. Rittersh. scribi vult policitus. Frustra. Vide Freinsliem. et 
Burm. — 11 perveniet. IMss. Pith. Rem. Et hoc minus veniet, claudicante 
metro ; sic tamen edidere Rigalt. Rittersh. Nevel. Fab. Freinsh. Gronov. 
alii. Pro quo Ursin. Scheff. Heins. revocant perveniet, quibus obsecuti alii. 
Giiyet. Maittar. Buchner. Harius conjicinnt dcveniet ; sed perveniet ex 
mente Burmanni usitatius, ut Ovid, ex Pont. i. 3. 94. Et ita ille saipius de 
aliis rebus. Ita apud Jurisconsultos pecunia, ha^reditas, et similia pervenire 
ad aliqiicm dicuntur, rai'ms deveiiire. v. Biirm. Gudius parum probabili con- 
jectura >n?7)«s wsm veniet, quod receperunt jWalch. Hoogst. Didot. sed veliet 
Burmannus hoc Latine dici ostendisset, pro, hoc minus utendi muneris erit 
facultas, quo magis differatnr. Si quis veniet retinendum contendat, e con- 
jectura Burmanni poterit legere, Et hoc jninus tui ad me veniet muneris. Sic 
edidit Cuningh. et ita jam olim Faber legi posse putabat, qui etiam conjicie- 
bat : Et hoc tninus et minus ad me veniet muneris, ut dicunt magis magisque, 
minus minusque, sufFragante Daneto. — 13 Si c. r. p. Nevelet. edidit : Et 
c. r. p. — 14 Celerius. Guyetus, qui credebat secundam in diutius produ- 
cendam, pro celerius rescribit citius, ut versus staret ; sed secunda in 
diutius brevis facit tribrachyn. Vid. lib. i. fab. 2. Burm. — cepero. Vulgo 
legitur ccppero, sc. frui ; sed placuit admittere conjecturam Rittershusii 
cepero, quam probat Burmann. et quam receperunt Rigalt. Danet. Freinsh. 

NOTiE 

II Et hoc minus perveniet] [£< hoc est : Et hoc minus, et minus, veniet ad 
minus veniet] Hie versus mensuris me muneris; vel, Et hoc minus tui ad 
suis caret. Emendari sic autem pot- me veniet 7nuneris. 



188 PH.EDRI PABULARUM /ESOFIARUM 

Cum jam dcsicrit esse bcncficio utilis, 

Et mors vicina flagitabit debitum. 

Stultum admovere tibi preces cxistimo, 20 

Proclivis ultro cum sit raisericordia. 

auxiliari mihi confecto annis, cum jam benignitas cessaverit esse opportuna, ct mors 
propiiKjua exiget vitam detntam. Crede esse ridictdum adhibere preces crga te, 



Lallem. Biot. Bipont. Jakob.— 18 Mss. Pith. Rem. fide Nevcleti ct Rro- 
tierii habeiit : Cum jam desideret esse beneficio utilius. Cornipte. Pro quo 
Pithocus et multi alii, huie obsecuti, etiam BurmaDuus et Bipontini repo- 
suerunt, Cum jam desierit esse benejicium^ utile, optimo sensu. Quae lectio 
cum nimium a veteri scriptura recedere videretur, Gudius ad Mss. lecti- 
onem uticiue accommodatius legi viilt : Cum jam desierit esse beneficio uti- 
lis, hoc sensu : Cum jam Phaedrus senio debilis desierit esse tuo bene- 
ficio utilis ; ut utilis capiatur active, qui uti beneficio posslt. Apte tu- 
etnr Gudius hanc lectionera loco Martialis lib. ii. Ep. flO. in quo est, 
' nee inutilis annis,' i.e. duni annis meis uti possum. Eandem receperunt 
Richter. J. F. Gronov. Hoogst. Lallem. Mascrier. Philipp. Brotier. Desbill. 
Et placet Schirachio Clav. P. i. p, 393. quibus ego accedo. Displicet tamen 
aliis, I'orte frustra existimantibus, non bene Latine dlci homineni alicui rei 
utilcni. Propterea Desbillonius verba Pliiedri aliter explicat, referens rh 
utilis ad vocem bonitas, ut sensus sit: Cum jam tua bonitas beneficio, collato 
videlicet, utilis mihi esse desierit. Heinsius, desiei-it esse beneficio locus, e 
conjectura. — 19 flagitabit. Ita libri scripti et editi. Bentl. et, teste Tollio, 
ctiani Ouvering. flagitarit conjiciunt, quod preecessit desierit ; [accedit 
Anton.] sed Burraann. et Harius iuGninv flagitabit, quia, si admittatur enien- 
datio Bentleii, Phadrus diceret, cum jam mortuus fuero; quod non patitur 
vox vicina. Ad haec, ista diversitas temporum et modorum saepe studio et 
elegantiae causa adhibetur ab optimis scriptoribus, de quo consules notas 
Burmauni, memorantis praeter alia locum Ter. Andr. iv. 1.25.20. ut omit- 
tam, ipsam rem h. 1. postulare diversitateir, temporum. Post hunc versum 
Rigaltins mallet ponere vs. 26. et 27. sed post vs. 27. fingit lacunam. Frustra ; 
bene enim cohajrent omnia. — 20 Preces existimo. In Ms. Rem. est preces 
exes; In Pith, praceps eocis, unde Pithceus fecit preces existima, quod mult^ 
habent editiones, ut Rigaltii 2. Nevelet. Fab. Ursin. SchetFeri 3. &c. Sed 
existima nescit quo referat Burmannus, et corruptam esse vocem rectc cre- 
dit; quare sententiae Schefferi adharet, qui legit existimo, probante Guyeto ; 
ut sit formula confitentis importunitatein tot suarum precum. Sccuti Sana- 
don et Philipp. E corrupta codicum lectione Gudius sexcenties fecit, acuta, 
ut ait Burmannus, et blandicnte conjectura, sed dubia et fallaci ; quare is non 
ausus fuit, recipere in contextum, ut fecerunt Gronov. Maittar. Walcli. 
Richter. Lconh. Hoogstr. Didot. OlTendunt prajterea aures junctae voces 
preces sexcenties syllabis asperis, e tot s et c confragosis : preces se.vcenties deni- 
que esset hominis indignantis, non simpliciter rogantis, observante Bentleio, 
qui hinc, quanquam sine uUa veri specie, exsculpit : Stultum admovere tibi 
preces est, Eutyche, Proclivis ultro cum sis 7nisericordia;. cf. Gud. et Burmann. 
it. V. L. ad vs. 21. Cum in Cod. Pith, legatar prcBcepsexis, Desbillonius credit, 
inde eruendum esse, perspexeris, hoc sensu: Ipse perspexeris, me stulte 
facere, quod preces tibi admoveam, cum sis sponte misericors. Cuningha- 
niu8 suspicatur, Phaedrum scripsisse : Stultum admovere est tibi preces enixius. 
Sed pra?stat retinere lectionem Schefferianani, receptam a plurimis. — 21 Sit. 
Suspicatur Schefferus, Phaidrum scripsisse, Proclivis cum sis miser icordiw, ut 
Silius lib. xiii. 58.5. dixit, ' sccleri proclivis egcstas.' Schw. Non opus est, 
mutare in sis, cum Pha-drus more suo misericordiam proclivem dixcrit, pro viro 
proclivi per misericordiam in IxMiignitateni, nt modo, 'bonitas nilctur tna,' 



LIB. III. KIM LOG US. 189 

Sa3pc impetravit veniam coniessus reus : 

Quanto innoccnti justius debet dari ? 

Tuae sunt partes, fuerunt aliorum prius ; 

Dein simiii gyro venient aliorum vices. 25 

Dcccrne quod religio, quod patitur fides, 

Et gratulari me fac judicio tuo. 

Excedit animus, quern proposuit, terminum ; 

cumfacilis uUro sis ad misericordiam. Reus confitens exoravit swpenumero veniam : 
(]uanto aquius debet concediinsonti? Tuum est primo, deinde aliomm, ct venient 
partes alioi-um pari cursu. Statue quod religio, et quod fides sinunt, et effice ut 
laudem ttiani sentcntiam. Jam mea mens aberrat a proposito tertnino ; verum ani- 



et sexcentis aliis locis, Johnsonius ejecitsis, vel si< ; sed videat, qui versus 
sine CO stare possit. Burniann. — 24 sq. Brotier. testatur, in Mss. Pith, et Rem. 
legi : Tuce sunt partes, fuerunt aliorum : dein Simiii gyro venient aliorum prius 
vices. Fide Neveleti hi versus in Ms. Pith, ita exhiljentur : Tua: sunt par- 
tes fuerunt aliorum dein : Simiii gyro venient aliorum prius vices. Contra 
Gudius in sue, i. e. Pithoei Codice, memorat inveniri : Tucc sunt partes, 
fuerunt aliorum, Dein simiii gyro venient aliorum vices, omisso t^ prius. 
Qua; scriptura; et interpunctionis diversitas in eodem Codice in hoc 
opere saapius uotata est. Dolenduni, viros doctos, qui libros scriptos inspex- 
ernnt, non accurate indicasse, qute sint a manu prima, quae a secunda. 
Pitboeus emendavit : Tucb prius sunt partes, aliorum dein: Simiii gyro venient 
aliorum vices. Ita Neveletus. Alii tentarunt alia. Burmann. exantiquoruni 
Codicum vestigiis vellet : Tucb nunc (Gudius et Bentl. Tita; sunt) partes, 
fuerunt aliorum (Bentleius fuerunt illorum ; Gudius fuerunt aliorum) prius, Dein 
simiii gyro venient aliorum vices. (Sic etiam Bentl. et Gud.) J. F. Gronov. 
edidit : Tua sunt paries, fuerunt aliorum, dein S. g.v.a.v. Hoogstr. et Maittarius 
Gudio obsecuti, dederunt : Tuce sunt partes, fuerunt aliorum prius, Dein s. g. v. 
a. V. quam lectionem reliquis anteferendani duxi. Sic fere Brot. Bipont. 
Desbillonius, nisi quod hi habeant, fuerant aliorum prius. Alii, ut constaret 
nietri ratio, addiderunt, Similique gyro, ut Burmannus, in cujus Edit, majori 
legitur : Tuce prius sunt partes, aliorum deiyi ; Similique gyro v. a. v. Cui pa- 
rent alii. Nee defuerunt, qui hos vv. vel expungerent, vel, ut Philipp., 
abjicerent tantum vs. 25. retento 24. Perperam. — aliorum. Quia bis occurrit, 
Bentl. prius mutat in illorum ; quod repudiat Burin. [In his vv. Schwabii 
lectionem habet Anton.] — 26 Patitur. Bentl. legit poscit, invitis Hario et 
Burnianno. [pat. est commodum. A7ito7i-] — 27 Libri scripti hie mirum in 
niodum interpolati sunt ; cf. V. L. ad vs. 24. Notante Neveleto in Cod. 
Pith, scriptum erat; gratulari me facer e judicio tuo, additumque a docta manu 
(an forte Rigaltii ? v. not. Gud.);/. patere ; sed in Mss. Pith, et Rem. Et 
gratulari me tacere judicio tuo. Vid. Brotier. fat ere inveniri in Ms. Pith, notat 
Heinsius ; tatare Gudius. Hie faciebat inde pattre, ut et Heinsius, licet 
diverso emendent mode : Gudius, Gratari me patere ; Heinsius, Me gratulari 
patere. cf. Burmann. qui, cum patitur modo praecedat, conjirit, me da judicio ; 
Cuninghani. vero legendum existimat : Et g. dato mi judicio tuo. Lectio, quam 

NOTyE 

25 Simiii gyro venient aliorum rices] centiaj succurfant. 
Tuo nempe exemplo alii monebuntur, 27 Gratulari me fac judicio tuo] El- 
ut et ipsi suo quisque tempore et loco lipsis praep. de, ut sit, de tuo judicio. 
praestent debitum officium, et inuo- 



190 PH^DRI FAli. ^ESOPIARUM Llli. 111. EPILOG. 

Scd difficultcr continctur spiritus, 

Integritatis qui sinccrae conscius, 30 

A noxiorum prcmitur insolentiis. 

Qui sint, requires : apparcbunt tempore. 

Ego, quondam legi quam pucr sentcntiam, 

Palam mutire plebeio piaculum est, 

Dum sanitas constabit, pulchrc merainero. 35 

mus mteger, conscius siuE innocentitE, qui obruitur injtiriis malciolorutn, vix sibi 
potest temperare. Rogas quinam sint malevoli : crumpent quandoque. Ego tnemi- 
7iero semper optime, dum ero sanus, hujus effati quod didici puer: Periculosum est 
homini novo obloqui publice. 



dedi, auctorem habet Pithoeum, queni seqimntur plurimi. — 30 Sincere. 
Schefferns conjicit sincere; Heins. siti verce. Sed bene Btirmann. observat : 
Si talia debeient mutaii, quantus non licentitc campus aperiretur! — 32 Requi- 
res. Rittersh. Ursin. Fieinshem. Beutl. [Anton.] Cuniugh. Didot. ediderunt 
requiris. Sed vulgatum requires locum suum tueri potest. Simili in re Cic. 
Arch. G. ' Quaeres a nobis, Grati.' Et cap. 7. ' Quaeret quispiani, quid ?' — 
34 Mutire. Ms. Pith, corrupte multure. — piaculum. Libri scripti Phajdri et 
plerieque Editiones babent periculum. Scd vera lectio piaculum, quemadmo- 
dum jam olim Faber volebat legi. Ita enim legitur cum in Codd. Mss. tuni 
in Editt. vulgatis Festi. Alii vero tribuunt rh periculum Phoedro, aut textum 
Festi mutanti, aut memorisE vitio ita citanti ; alii librario. Hisce recte ac- 
cedit Burmannus, quia alias sitpe itidem aberranmt librariorum mauus, et 
pro piaculo, periculum, notioreni vocem obtruserunt. \'id. Heius. ad Ovid. 
Met. XV. 155. et Burm. ad Met. ii. 565. Desbillonius tamen e Codd. Mss. 
Phaedri cum ScliefFero, qui vulgatum tuetur, et multis aliis edidit periculum, 
addens : ' Haec ipsa lectionis varietas novum est testimonium, quo ilhitl, 
quod jam demonstravimus, has esse Phaedri fabellas, confirmatur : auctor 
enim si esset recens, versum Ennii retulisset, quails in omnibus Festi exem- 
plaribus exhibetur.' — 35 Sanitas. Heinsius sana mens, e conjectura non ne- 
cessaria. — meminero. Alii, ut Nevelet. niemini. Sed Rittersh. monet, versum 
postulare, ut legatur meminero, ut est in Excerptis Rigaltii. cf. Not. Heinsii. 
Buchnerus mallet meminerim; at Freinsh. observat, potuisse et scribi jewjc- 
mi7ii, ut commcmini apud Ciceronem, Sic quoque conjicit Salniasius, teste 
Gudio. Fide hujus viri docti in Ms. Rem. evat viemin. 

not;e 

31 A noxiorum'] Scjaui scilicet, dent homines pertusa dicere laena.' 
quemsibi accusatoreni, testeni, ac ju- 35 Sanitas constabit] Absolute pro 

diccm simul fuisse conquestiis est alia ipsa ratione. Ita Cic. ' Quibiis ad 

fabula. sanitatem redeuudi potestas facta 

33 Legi puer sentenliam'] Ex Ennii est ;' pro, ad bonam mentem. Sen- 

Telepho sumtus est : ' Palam mutire sus igitur est : Dum ero sana mente 

plebeio piaculum est,' Istud ipsum prasditus, caute revocabo in mcmo- 

est, quod alicubi facete dixit Juve- riara banc seutcutiam. 
nalis : ' Plurima sunt, quae Non au- 



P H ^ D R I 

AUGUSTI LIBERTI 

FABULARUM ^SO PI A RUM 
LIBER IV. 



PROLOGUS AD PARTICULONEM.t 

Cum destinassem terminum operi statuere. 
In hoc, ut aliis esset materiae satis. 

Cum proposuissem imponere finem operi, eo consilio, ut superesset aliis satis 



t Perperam hie Prologus in Codd. Mss. in libnnn v. fuit conjcctus, cum 
ad quartum pertineat. Vid. ad vs. 14. Itaque jam olim Pitlioeus, vi- 
deos in Codice suo vs. 14. scriptum esse, ' Quartum libellum,' eum ad cal- 
cem libri iv. rejecit. Sed Brotier. rectius libro iv. praeposuit, cui cum 
Bipontiuis, Langio, Didoto, in Editione stereotypa, obsecutus sum.— 
1 Terminum operi statuere. In Mss. est, tenninum operis habere, quod quia 
leges carminis respuunt, Meursius emendavit, operis habere terminum. Sic 
vulgo legitur, etiara in Editione Burmanni et Bipontina: pro quo Salmasius 
reposuit ad oram libri, terminum operi tradere. Alii, ut Rittershus. et Bartli. 
Adv. XXX. 22. et Ablegm. Crit. ii. 23. conjiciunt, terminum operi hunc, vel 
huic addere ; Cuningh. operi terminum figere ; sed Bentl. Johnson. Maittar. 
Walch. post Gud. Gronov. Scheft'erum, Tollinm, terminum operi statuere: 
quam lectionem isti viri docti vel probant, vel in textum recepere. Secutns 
Desbilloniiis, cui habere in vetere scriptura non multum differre videtur a 
statuere; lectio vero o/)em habere terminum, a multis Criticis recepta, hoc 
sensu locutio insolita et vix Latina putanda, niaxime cum deslinassem prae- 
cesserit. Agit quidem Burmannus causam vulgati, et multis credibile fa.- 



VJ2 I'll.EDlll FA15ULARUM iESOPlARUM 

Consilium tacito cordc ddmnavi rneum. 
Nam si quis talis ctiam est tituli appeletis, 

argiimcnli, rcjmdiatn tacite meum consiliutn. Nam si qiiis uuclor tulisopcris surged, 



cere studet, terminum habere Latiuum esse, quod non nego ; at non ea sigiii- 
ficatione, qua hie legitur, pro, finire, fincm facerc. In cxeniplis enim, a 
viro docto adductis, ut Ovid. Fast. i. ult. Fast. v. 002. alils, ' terminum 
habere ' est, fmiri. Alia res essct, si Phaidrus scripsisset, opus habere ter- 
minum. Ant. jiimilius in era Codicis notaverat, Cum destinassem habere hunc 
opcris terminum. v. Burm. NonnuUos /ocere terminum legere, testantur Walcli. 
et Hoogstrat. quod praeferrem, nisi metrum respueret. Burmannus miratur, 
nem iueni reperisse, <e77«jH?tm o/)€rj ponere, [Possit, si quis nialit, ita: ter. 
meum habere optts. Anton.] — 3 Meum, Hffic vox deest in libris scriptis, nec- 
non in Editt. Pith. Rittershus. et Neveleti. Eandem excogitavcrunt Pithoeus, 
Rittershus. et Saimasius ad oram libri. V. Brot. coll. Barth. Ablegm. Crit. 
lib. II. 23. et Not. Gud. Gronov. et Burm. prius conjiciiint. Bentleius statim, 
quod Burmanno non est verosimile ; non enim probari potest, non interces- 
sisse intcrvallum aliquod antequam mutaret sententiam ; melius postquani 
jam destinasset, mutasse deberet credi. [metim malim quam prius vel statim. 
Anton.] — 4 Tituli appetens. Locus niendosus ! In Mss. Pith. Rem. Icgitur : 
Nam si quis talis etiam est titulii,,. Sed cum versus ita esset ultimo pede minor, 
Freinshcm. eniendavit tituli appetens. Sic et Ant. jEmilitis in ora codicis sui 
castigavit, teste liurnianno; qua; lectio multis recte placuit, reccpta a Koe- 
bero, Richtero, Desbill. aliis. Etenim est ad sensum apta, eidenique favet 
Liv. IV. 34. ' navalis victorije vanum titulum appetivere.' cui adde Ovid. 
Art. I. 692. Permidti vero cum Rigaltio legere maluerunt, tituli artifex, 
quod non habet sensum commodum, cum sic tittdus capiendum sit pro, in- 
scriptione. V. Desbill. Edidere tamen, preeter Burmann. Danet. Brindi. 
Lallem. Brot. Didot. alii, titidi artifex. (pio v. Exc. xm. ad h. v. J. F. 
Gronov. et Ursin. mallent tituli atidus, i. e. ejusdem laudis, nempe e fabulis 
scribendis, cupidus : quse lectio non displicet Ouvering. et Brot. Burmannus 
ajque facile atque avidus est legi posse putat, cupidus est ; et majori specie. 
Meursius fecit tituli diligens, ut per titulum intelligat titulum poetae. Sed 
observat Burmann. suppetere quidem excmpla, quibus diligetis artis, et simi- 
lium,dicatur, quae quotidie quis diligenter exercet, ut ' diligens antiquitatis ' 
apud Sen. N. Q. vi. 12. sed quoniodo quis possit titulum diligenter exer- 
cere, aut versare, non videt ; nisi forte tituli diligens di'.hcat sumi pro, dili- 
gens titulum, ut * prajinetuens doli ' lib. i. fab. 16. et similia. .Studii dili- 
gens, quod Gudius per longas ambages circunulucta conjectura et contra 
Codicis auctoritatem reponit, Burmanno languidius et minus elegans vi- 
detur, Neque credit, si studii scripsisset Phaedrus, facile librario in men- 
tern venisse, tituli supponere, aut glossatori, ita explicare. Strenue tamen 
lectionera Gudii tuentur de Schirach. et Leonh. quam Bipontini et Jakob, 
receperunt in textum. Walchius legit : Nam si quis talis etiam esset sttjli di- 
ligens, vocem tituli, quic est in Mss. rejicicns, quam conjccturani, ut vio- 
lentam et metro repugnantem, rejicit Heuniannus in N. B. P. 27. p. 611. 
Johnson. Nam si quis talis etiam stwlioli est amans, sed non docuit, unde banc 
vocem, Latio incognitam, depromserit. Bentl. Nam si quis talis etiam tituli 

NOTyE 

4 Tiluli appetens] \arlifex'] Si quis desideratur in quibusdam exeni|)lari- 
velit scribere fabulas, et illud opus bus. Fuit veio rtsiitiit.t ni editione 
tali titulo iu>ignire. Vox ilia «r<»/lx I'iiajdii, quam curavit Pithieus. 



LIB. IV. PROLOGUS. 193 

Quo pacto divinabit, quidnam omiserim, 5 

Ut illud ipsura cupiat fatuae tradere : 
Sua cuique cum sit animi cogitatio, 
Colorque proprius ? Ergo non levitas mihi 

qua ratione intelliget, id quod pratermiserim, ut velim commendare ipsum famee, 
cum sit suus atique modus cogitandi, et color proprius ? Non igitur aliqua incon- 



est amulus; Barth. Adv. xxx. 22. et Ablegm. Crit. lib. ii. 23. Nam si quis 
talis etiam est tituli honor ; Heins. Nam si quis talis est etiam tituli locus. [Anton. 
Nam fd cui talis est etiam tituli locus.'] Sed de variis hisce conjectuiis egregie 
Biirmann. * quae omnes possent defendi, sed quarum nulla a Pliaedro profec- 
tani esse vocem, quam adjiciunt viri docti, confirmare pro certo potest.' 
Locus hie inutilus absque integriore Codice scripto ita plene restitui vix 
potest, ut amplius dubitationi non sit locus. Hinc Pithoeus, Rittersh. Nevel. 
alii, quod sanari posse diffidebant, intactum reliquere. — est. Lege erit ; alio- 
qui versus non stabit, nisi rh m sustineat syllabam. Faber. Cui accedit 
Guyet.— 5 Divinabit. Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. ut Rittersh. Nevel. ha- 
bent damnabit, errore manifesto librarii. Lectionem divinabit primus exhibuit 
Rigaltius in Edit. ii. ann. 1617. Qui quia non indicavit, unde banc eruisset, 
ranlti frnstra putaverunt, earn esse Cod. Rem. lectionem. v. Brot. coll. 
Desbill. MuUi tamen perperam retinent damnabit. Meursius e. c. legi vult 
Q. p. damnabit quod quicquam omiserim. Sic etiam Ursinns, nisi quod pro 
quod, si legat. Barth. Adv. xxx. 22. et Ablegm. Crit. ii. 23. Quo pacto dam- 
nabit, quicquam omiserim (omissa vocula si) Ut ilium et ilium cupiam famce 
tradere. Fide Burmanni Ant. ^milius in era codicis sui legebat : Quo pacto 
damnabit, quod quicquatn omiserim, Quod ilium cupiam famce tradere, vel, si quic- 
quam omiserim. Forro, Quod alterum me cupiam famce tradere. Frustra. De 
alia Heinsii conjectura lege ejusdem not. in Edit. Barm. c. not. Var. coll. 
not. Burm. in Edit, majori. — 6 Ut illud ipsum cupiat. Libri scripti et Editio- 
nes aliquot (Rigalt. Rittersh. Nevel. Richter. ScheflF. item Wasius in Senar. 
p. 68. Danet. Leonh.) habent, Ut ilium ipsum cupiam, unde sensus bonus elici 
nullus potest. Gnyetus et Faber emendationem proposuerunt, Ut illud ip- 
sum cupiat. Desbillon. Optime. Est enim ineptum, ilium ipsum cupiam f. t. 
legere, et, quod volebat SchefFerus, per ilium masculino genere artificem, 
per ipsum vero quod Phaedrus omiserit intelligere ; cum illud ipsum, ilia ipsa 
de eodem non raro occurrant. Vid. Burm. Meursius legi vult : Ut ilium ip- 
sum cuipiamfamcB trader em ; Ursinns : Aut non ilium ipsum cupiam f. t. Neve- 
letus : Ut ilium cupiam f. t. Maittar. Bidot. Ut illud ipsum cupiam f. t. Quaj 
omnia vix placebunt. Harius: Ut ilk id ipsum c.f. t. Sed Burmanno pro- 
pius ad zHum videtur accedere iZiud. — 7 Animi cogitatio. Heins. vult animo : 
Bentl. conscientia Dolorque proprius. Quem vid. cum Burmann. Mihi durum 
videtur cogitatio mutare in conscientia : et lectio vulgata apta est ad sensum. 
— 8 Colorque proprius. In Mss. Pith. Rem. et Editt. nonnullis, ut Rigaltii 2. 
SchefFeri, est, Colorque prior, metro et sensu repugnantibus ; pro quo Ritters- 
lius. legendnm proposuit proprius, addicente Guyeto: quaa lectio, maxime 
cum sua cogitatio praecedat, merito placuit plurimis. Faber conjicit Colorque 
privus, i. e. peculiaris, proprius, in quam conjectnram, praeter Walchium, 

NOTiE 

8 Colorque proprius] [c. priints] Le- est, proprior et particularis. At vero 
gendum est, et ob sensum et ob me- color metapliorice est, agendi ratio ; 
tri necessitatem, Colorque privus; id nt legere est apud Senecam. 
Delpk, et Var. Clas. Phadr. N 



194 FH^EURJ FABULARUM jESOPIARUM 

Sed certa ratio causam scribendi dedit. 

Quare, Particulo, qiioniam capcris fabulis, 10 

(Qiias ^sopeas, non JEsop'i, nomino, 

Paucas ostendit ille, ego plures dissero, 

Usus vetusto genere, sed rebus novis ;) 

Quarliim libellum nunc vacive perleges. 

slantia mihi prcchuit ansani exarandarum fabulaniin, sed ratio indubitala. Quo- 
circa, Particulo, cum delecteris fabulis quas inscripsi fabulas Msopias, non JEsopi, 
quia scripserit paucas, ego exaraiH multas, sequens veterem rationem, sed inserens 



inclinat Btirmanniis. Eandem receperiint Danct. Maittar. al. Snspicatur 
auteni Faher, rudes librarios e privus fecisse prius, quod quia non lesponde- 
ret Tcp color, alios rescripsisse prior. Contra Desbillonio vero videtur simi- 
lius, librarium scripsisse per compendium privs, ex quo alter fecerit prius ; 
demum teitium, qui solcecismum conigeie voluerit, reposuisse prior. Sal- 
niasius conjiciebat Colorque purior ; Ant. jiiniilius in ora Codicis sui Colorque 
potior; FreinsJiem. Calorque propior , quod expMcat de enthusiasmo poetico, 
sufFragante Scheffero. Nam in Vett. Editt. est Color propior. — 11 Msopcas. 
In Mss. Pith. Rem, et Edit. Vet. legitur JEsopias. Sed nt constaret nictri 
ratio, eraendandum fuit Msopeas, quod AfVoiircfois xSyois Grsecorum re- 
spondet. — 12 Paucas ostendit ille. Fide Gudii in Ms. Rem. legitur, Quasi 
paucas ille ostendit ; at Neveletus testatur in V. €. Pithoei inveniri, Quasi pau- 
cas tale ostendit. Sic legi in utroque Codice confirmat quoque Bentl. Sed 
Gudius verosimillima conjectura abjicit importunani voculam quasi, repeti- 
tam a librariis ex praecedentis versus initio, reponens e Cod. Rem. Paucas 
ostendit ille, quod receperunt Hoogst. Richt. Leonh. Bipont. et placet 
Walchio. Etiam Burmann. istam particulam delendam censet, legi jubens, 
Qui paucas ostendit, probante Jacobs, in Observatt. ad Plisedr. cit. Alio 
modo tamen lectiones Codd. Mss. exhibent Brot. et Desbill. Ille enim in 
Mss. Pith. Rem. et non paucis Editionibus ait legi, Quasi paucas osfenderit ; 
hie vero notat ad li. 1. ' Pithnjus in suo Cod. Ms. invenit : Quasi paucas ilk 
ostendit, nnde confecit et edidit, Quasi paucas oslenderit. Quam lectioneni 
non pauci Editorcs admiserunt.' Explicant autem t^ quasi, quia. Cuningh. 
snspicatur, poetam scripsisse : Cum paucas ille oslenderit ; Tzschuck. Quas si, 
ut Phapdrus causam afferat. [Anton. Paucas qui os. ego illo plures dissero,] 
Gtiyeto hie versus suspectus videtur; Sanadon vero et Philipp. eundem ab- 
jiciunt. Perperam. disstro, Gudius disseram, e conjectura. Secuti Maittar. 
Hoogst. Richt. Leonh. — 14 Quartum libellum. Ita edidi e Mss. Pith. Rem. 
et Editt. Vett. Rigalt. 2. Nevel. Meursii, quibns prapter Scheffer. Schutzinm 
Crit. in Phaedr. Obs. p. 9. Danet. Didof. Guyet. Maittar. Brot. obsecuti 
Bipont. Satis enim banc lectionem vindicant cum librorum scriptorum auc- 
toritas, tum in. Prol. 29. Neque objici potest, Quintum potius dicturum 
fuisse Phaedrum, cum luculenter constet, prologum nostrum, immerito libro 
V. praepositum, pertinere ad lib. iv. et omnino Prologorura et Epilogorum 
ordincm in libris scriptis turbatuin comparere. Sed Gudius, strenuus lec- 
tionis vulgatae obtrectator, invitis membranis scribendum autumat, Quarum 
libellum, sc. fabularum, quae proxime praecedunt. Quas emendatio a Bur- 
manno aliisquc multis recepta est. Aliis, ut scabrities tollatur et partes 
melius cohaereant, alias laceratae, placet Harum, e. g. Lallem. Tzschuck. &c. 
Alii huncce Prologum ad lib. v. referentes, legi volunt Quintum, nt Ouver- 
ing. Ursin. Cuningh. Bentl. Desbill. Meursius nimis licenter hie versum 
excidisse clamat. nunc racive perleges. Teste Brot. in Mss. Pith, et Rem. Ic- 
gitur : dum larice vcl varie perleges, turbato metro: pro quo jam olim Pithoeus 



LIB. IV. PROLOGUS. 195 

Hunc obtrectare si volet malignitas, 15 

Imitari dura non possit, obtrectet licet. 

Mihi parta laus est, quod tu, quod similes tui, 

Vestras in chartas verba transfertis mea, 

Dignumque longa judicatls memoria. 

Illiteratum plausum nee desidero. 20 

novas res. Dum tu otiostis leges hunc quartum librum, si livor voluerit ilium car- 
pere, carpat per me licet, modo non queat hunc assequi imitando. Acquisita mihi 
est gloria, quod tu et quod viri tui ingenii transcribitis meos apologos in vestria 
commentariis, et existimatis dignos eeternitate. Cupio venire in approbationem 
literatorum hominum. 



ex ingenio edidit, dum vacive perleges, Vid. Gud. Pithoeum deinde viroruin 
doctorum non pauci secuti sunt. Th varie enim ex compendio, vel mala scrip- 
tura, natura esse videtur. Vid. Burm. Etsi enira Gudius et Schutzius crit. 
in Ph. Obs. p. 9. varie perlegere tueri student ; atque etiam Rigait. 1. Nevel. 
Hanoviensis 1603. nee non Editt. Fabri et Hoogstr. exhibent varie; recte 
tamen Burmannus, varie perlegere neque Latins dici, neque sensum aptum 
habere, statuit. Certe fatendum, sensum, quo capiunt viri docti rh varie, 
nimis esse quaesitum. Gudius autem post dum, quod explicat dummodo, ju- 
bet rescribi tu, idque metri causa, quod liic iix4>ttTiKus positum opponatur 
maligno obtrectatori. Sic, praeter alios, legunt Danet. Hoogstr. Didot. in 
Edit, stereotypa, qui dum tu varie perleges edidenint. Contra alii dum reti- 
neri posse negant, cum nexum luxet ; hinc varie mutant. [Anton. Quarum I. 
tu cum varie perleges.] Ursinus mallet, nunc vacive, cni ego parui ; Tzschuck. 
post Guyetura, Lallem. alios, tu vacive ; Bipontini satis audacter tu duntaxat ; 
Bentleius, CMOT vacarit perleges, cm lectioni favet iii, Piol. 2. Secutus de 
Scliirach. Clav. v. vacive; Desbillonius etiam excogitaverat, dum <u rife, quod 
non multum a vetere scriptura differre ait. Alii, quibus vacive insuetum et 
inauditum videtur, tentavere alia. Cuningh. conjicit, dum ferice erunt, per- 
leges. Praeiverat Richterus, legens in Specimine Crit. p. 67. Parvum, dum 
fericB, libellum perleges, vel, Quarum, dumferiie, I. at observat Burmann. ' si ita 
licet conjicere, nulla nos unquam morabitur difficultas.' Postea Richt. edi- 
dit, dum vacive perleges. J. F. Gronov. et Hoogst. in Edit. ann. 1711. mallent 
vacivus : ' aures vacivas' dixit Plant. Casin. Prol. Harius : dum tu valide 
perleges, quod quo sensu et quam eleganter dicatur, ignorat Burmannus, nisi 
pro valde capiamus, ut ssepe alibi; sed nee sic placet ; Schiitzius 1. c. Qtiar- 
turn libellum dum varie perlegis, hoc sensu: quoniam placent tibi fahulse, 
plures effero, dum tu priores lustras animo; J. Gronov. Quartum libeTlum 
ductum va.rie perleges, sed v. Burmann. Brot. hunc locum ita constituit : tu 
dum Variw perleges, miraturque neminem deprehendisse veram lectionem, 
latitantem in Ms. Pith, in quo est, dum variee perleges. Quaa emendatio, 
avide recepta a Desbillonio, etsi non penitus repudianda videtur, (vid. 
Ephem. Getting, liter, ann. 1784. Partic. 6. 7.) ego tamen nondum possum 
iuduci ut recipiam.— 18 Vid. Burmann.— 20 In Codd. Mss. Pith, et Rem. it. 

not;e 

20 Illiterattim, fifc] [In literarum do eruditorum hominum sestimatio- 
plausum ire desidero] Parum euro quid nem habeam. 
de me sentiat vulgus ac judicet, mo- 



19G PH^DRl FABULARUM <ESOPIARUM 

in noiiniiUis Editt. ut Rigaltii 2. legitnr, In Uterarum plausum ire desidero. 
Quod quia Scioppio obscurum videbatur, et quia huic oinnino loco maculain 
inesse putabat, legebat, Illiteratum plausum cur, vel non desidero; ut dicat 
Phiedrus: tu niodo et tui similes viri docti meas fabulas laudetis ; ab illite- 
latorum hominum cavea plaudi mihi, nihil moror; seu indoctorum bominnm 
plausus nihili facio. Haec lectio suffragia tulit Fabri, (qui vulgatam metro 
repugnare rccte putabat, etsi cadem ilia in ejus editione legatur,) Rigaltii, 
Scheff. Hein3. (qui tamen mallet riec desiderem) Freinsli. leviter mutantis in 
banc forniam, Illiterulum plausum nee desidero, cui accedunt Bipontini; 
Dcsbillonii, qui edidit cur desidero? Id cnim censet propius accedcre ad ve- 
tereni scripturam, et sic vividiorem oiationem etfici. Gudio vulgata sana et 
pulcbia videntur, nisi qiiod legendum piitet, /» Uterarum ire plausum desidero, 

Juani quidem lectionem exemplis firmare studet, quorum vim probandi in- 
ringere allaborat Burmannus, statuens, Gudii lectionem nee versui nee 
sensui satisfacere : cogi enim virum doctuni, ire ultima producta propter 
literas pi sequentcs pronuntiare ; deinde sensum, si non diversum, certe ad- 
modum ambiguum exire : nam ire in plausum esse idem quod plaudere, vel 
plausum incipere; sic ergo Phaedrnm diccre, se sibi nolle applaudere. Etiam 
Desbill. credit, ire in plausum nil aliud significare posse, ac plaudere. Sed 
Scbiitz. inter alia multa aftert locum Senecze de Bencf. t. 12. ex quo probat 
\iv doctus, ire in fastidium, idem esse atqne, fastidio haberi : passivam vifti 
cam habere dictionem, ita ut simili modo i« plausum ire explicari possit per 
laudari, vel plausu excipi. Atque etiam Quintil. lib. ii. J.O. cap. 10. utl 
phrasi ' in corpus ire,' quod idem esse cum Phvedri ' corpus facere' lib. iir. 
tab. 7. i.e. corpus conseqni ; posse igitur in pZuMsum ire usurpariut plausum 
consccjui, quanquam ad insolcntes dictiones referri debeat. Etsi vero vir doctus 
cum Gudio vulgatam lectionem tuetur, tamen liujus conjecturam de conver- 
tendo verborum positu non modo necessariam, sed ne probabilem quidem 
judicat. Non enim, ut credat, potest adduci, Phaedrnm aut tam diligentem 
in versibus fundendis fuisse, aut illam producendi rationem, ob sequentem in 
altero vocabulo mutam cum liquida, perpetuo valere. Itaqne in Phaedro re- 
periri loca contendit, in quibus non quamlibet syllabam ad Grammaticoruni 
regulas examinare vult, ut lib. iii. fab. 2. 4. Sed siquid mutandum, potius 
mallet legere, In Uterarum plausum ire ego desidero. Ego habeo persuasnm, 
Phaidrum scripsisse, In Uterarum ii-e plausum desidero, ut conjecerat Gudius. 
Loca enim, a Schiitzio producta, docent, ire in plausum significare posse, 
plausu excipi, vel etiam, plausum consequi. Deinde secunda syllaba in ire, 
ob literas pi sequentes, recte producitur, quod factum a potitis sa?pissime, 
etsi non semper. Nihilo vero secius in emendatione Scioppii et Freinsh. 
acquiesco, cum plurimorum Criticorum sntfragiis comprobata sit. Recepe- 
lunt tamen Gudii emendatiouem Schefterus, Mail tar. Hoogstr. in Edit, 
an. 1701. Didot. Brot. qui hunc se locum e Codd. Mss. ' restituisse ' glori- 
atur. Jam olim etiam Rittersh. et Meurs. Codicum lectionem tnebantur, 
hoc sensu : Approbationem literatorum hominum promereri cupio. Rigaltio, 
Ic'^ent'i Illiteratum, ire desidero e^^t, abire, faeessere, valere jubeo; quae in- 
terpretatio parum se probat Freinshcmio, cujus et Leonhardi Nota? inspici- 
endae. Buchuero quartum pedcm in vulgata trocha-um esse arguenti placet, 
In Uterarum plausum ire desidero, vel exdesidero, quai conjecturai adniodum 
durae parum placent Frcinshemio, Icgenti, ut supra dictum est, Illiteratum 
plausum nee desidero ; quaiu lectionemcodicibus, metro, et sensui accomnioda- 
tam esse putat Tzschuck. [Anton, Illit. pi. cur desiderem?] 



LIBER IV. FAB. 1-2. 197 

FABULA I. 
ASINUS ET GALLl. 

FABULA II. ADJECTA. 

DE MUSTELA ET MURIBUS. 

Qui natus est infelix, non vitam modo 
Tristem deciirrit, verura post obitum quoque 
Persequitur ilium dura fati miseria. 

Galli Cybebes circura in quaestus ducere 

Qui genitus est miser, non trahit solum avum molestum, sed etiam calamitas 
accrba fati ilium premit post mortem. Galli Cybeles consueverant circumagere, 



4 Cybebes. Ita Mss. Pith. Rem. et non paucae Editiones. V. Desbill. et 
Brot. In niultis tamen est Cybeles, exemendatione Pithcei. Sed v. ad lib. iii. 
fab. 17. 4. et Drakeub. ad Sil. Ital. xvii. 8. quem Burmannus laudat. — circum 
in qutestus ducere. In libris scriptis et multis Editt. Rittersh. NeveL &c. 
legitur circum quaestus dicere, quae verba Rittersh. statuit per tmesin es^e 
divisa, qucestus vero positum esse per ellipsin, pro, quaestus gratia, vel causa, 
more Graecorum. - Cui accedunt Taubmannus in Notis, uiargini Editionis 
Rittershusii, quae extat in Bibliotheca Dresdensi, ascriptis, Maittar. Danet. 
Leonh. Didot. Hartmannus, Bipontini, alii. Nee desunt, qui quastus cap- 
tant pro locis ubi fit quaestus, quod Latine dici vix putandum. Ita praeter 
alios explicant de Schirach. Clav. P. i. 8. qucestus, et Gail. Sed Heinsius et 
Gudius emendant, circum in qucestus. V. Gudiuni. Istani Heinsii et Gudii 
einendatjonem unice puto veram, quae recepta est ab Hoogstr. Richtero, 
[Antono] Desbill. et placet Tzschuck. etsi nondum satisfaciat Burmanno. 
Gronovius et ToUius conjiciunt, circum ccettis, i. e. oppida, fora ; Bentl. circum 
pagos, vel vicos, habet enim Babrius iraaav Ktifi-nv irepu6vTfs. Quas conjecturas 
non sine rationibus repudiat Burmannus, cui circum absolute positum videtur 
pro, circum urbes, pagos, et pro qucestus legendum quaslum, pro, quaesitnm, 
i. e. ad quaestum ; sed suag conjecturae nee ipse multuni tribuit. Cf. Notas 
Batavi et quos ibi laudat viros doctos, quibus adde Schiitzii in Phaedr. Obs. 

NOTiE 

4 Galli Cybebes] Dicti sunt Galli, a Cybebes] [Cybeles'] Cybelefilia Coeli 

Gallo fliivio Phrygiae. Fuere sacer- etTerrae, uxor Saturni. Vocatur Cy- 

dotes Cybelae matris, qui banc Deam bele, a monte Cybele in Phrygia, ubi 

vicatim circumferebant more suo cir- primo fuit honoribus divinis donata. 

culatorio, pectora plangentes ad can- Circum in quastus [c. qu.] ducere] 

turn tibiarum, et tympanorum soni- Scil. gratia ; ut sit Ellipsis Graecis= 

turn. sans et tmesis. 



198 PH.EDRI FABULARUM .ESOPIARUM 

Asinum solebant, bajulantem sarcinas. 5 

Is cum labore et plagis esset mortuus, 

Detracta pelle, sibi fecerunt tympana. 

Rogati mox a quodam, delicio suo 

Quidnam fecissent, hoc locuti sunt modo : 

Putabat, se post mortem securum fore, 10 

Ecce alias plagae congeruntur mortuo. 

Joculare tibi videtur : et sane leve, 

lucri gratia, Asinum ferentem onera. Cum hie periisset labore et vulnerihus, aruha 
corio sibi confecerunt tympana. Statim interroganti cuidam quid fecissent de illo 
quern habehant in deliciis, responderunt ita: Putabat se fore tulum post mortem. 
En nova vulnera dantur extincto. Jocosum tibi videtur; et recte quidem : nam 



p. 5. Harius posse quastu circumducere, ut mercede sjepius usiirpatiini, dici 
existimat; sed exempla talis locutioDis desiderat Biirman. Brotierius edidit, 
circum quastu dticere ; Cuningh. circum festis ducere ; Schutzius 1. c. distinctio- 
netn toUit post solebant, et construit, asinum, bajulantem sarcinas qucestus, con- 
structionis ordine minim in moduni turbato; IJrsin.legh qucestui, ut sit dis- 
syllabnni, quod nimis licentiosum videtur Scheffero. — G Is. Bentl. Huic, scil. 
ut conveniret t^ detracta, et ne anacoiythum admittatur, sed quot non loca 
essent corrigenda, si lieee non placerent ? nam sjepe rectus casus initio pe- 
riodi ponitur, cui sequentia non respondent. Sic apud Cic. N. D. ii. 4. ' Ne 
segri quidem, quia non omnesconvalescunt, idcirco ars nulla raedicina est — .' 
Burmann. qui plura dabit. Cuningh. Cui cum conjicit. — 7 Detracta pelle. 
Suspicatur Burm. Detracta e pelle. Praeiverat Rittershusius. Bothius: Is 
cum.. .. Detracta e pelle. — 9 Quidnam. Rittershus. et Heins. legi volunt Qufa- 
na;n, i. e. quare. — locuti. Sic scripti et editi ; sed Heins. Bentl. Cuningh. 
jocati, e conjectura. Vulgatam tuetur Schefferus e lib. i. fab. 5. 6. fab. 27. 9. 
lib. IV. fab. 4. 6. lib. v. fab. 4. 14. Praeterea verba Gallorum non jocum, 
sed miserationem, continere videntur. Vid. Burmann. — 12. 13 Mss. Pith. 
Rem. habent : Joculare tibi videtur, et sane leve. "Vid. Bret. Ita Editt. 
Rittersh. et Nevel. sic etiam Ursinus, nisi quod post leve signum interro- 
gandi ponat. Walchius interpungit : Joculare tibi videtur et sane leve, 
Dum, nihil habemus majus, calamo ludinius. Sed Claudius Civilis, sen Withof. 
in Misc. Obs. Nov. torn. i. p. 126. conjicit: Joculare, uti videtur, et sane leve. 
Putat enim, Joculare et leve manifesto coha?sisse; at locum, cum nimis ab- 
rnptum sit initium, satis adhuc residuam difficultatem commonstiare. Nam 
requireretur in hac lectione paulo ante vocabulum SeiKTiKov, quod ad epithe- 
ton Joculare respiceret. Cui incommodo Scliefterus succurrere voluit, cou- 
jiciens : Joculare hoc, vel jocular' oc tibi videtur. Secuti non pauci, etiam 
Bentl. Sed aeque durum videtur Burmanno, hoc dicere, ubi nihil vel prapce- 
dit, vel postca additiir. Si genus scribendi, vel simile quid adesset, foret 
tolerabile, sed hoc omisso t^ genus ei non placet, et intelligere, durior et inso- 
lentior esset ellipsis. Hinc ex Heinsii et Schefferi emendationibus banc con- 
flaverat: Joculares tibi videmur, et sane levi, Dum nihil habemus majus, calamo 
ludimus. Sed quia Bentl. joculare tantum de rebus, non personis, dici con- 
tendebat, (ita etiam statuit Withofius 1. c. laudans Sidon. Apoll. Epil. L. ii. 9. 
fin. Hor. Sat. i. 1, 23.) Heinsii vestigia premens iegebat: Joculares tibi vi- 
dentur, (et sane levi, D. n. h. m. c. I.) Sed diligenter intuere has 7ianias ; ut jo- 
culares na:ni<B dicantur, tit ' viles naeniae ' Prol. L. iii. 10. Tzsthuck. Icvimuta- 
tionc legi posse existimat, Joculari videmur. Varia quoque conjiciunt 



LIBBR IV. FAB. 1-2. 199 

Dum nihil habemus niajus, calamo ludimus; 

Sed diligenter intuere has naenias ; 

Quantam sub illis utilitatem reperies 1 15 

Non semper ea sunt, quaj videntur : decipit 

Frons prima multos ; rara mens intelligit, 

dum nihil nobis majus est agendum, ludimus operam saihendis fabulis. Verum 
considera attente hos apologos. Quantum utilitatis deprehendes sub illis? Non 
semper ea sunt quce apparent. Prima species fallit plurimos, Fauci admodum 



Cuningh. et TolHus, de quibiis v. P. iii. Phasdri p. 1S8. 171. Quibtis con- 
jecturis omnibus non opus est, si hi versus ponuntur post fabulam de Gallic, 
et Joculare ad eandem refeiatur. Meursius mutavit versuuin ordinem sic : 
Dum nihil, S)C. Joculare, S^c. Sed,8fc. At de Schirach. Clav. Poet. P, 1.5. 
jocul<tris, nil ceiiset mutandum in lectione Codd. Mss. Joculare enim absolute 
positum snbindicare, quod facile intelligi possit, cum brevi parenthesi inter- 
jeeta addat, has nanias. [Anton. J. hoc tibi videbitur, et sane levi, 4r<^.] 
— et sane leve. Sic est in libris scriptis et non paucis Editt. Sed emendavit 
SchefF. levi, quod jungit cum calamo : ut Virg. Eel. v. 2. quam emendationem 
multi amplectuntur. Equidem lectionem Codd. retinendam putavi, cum leve 
apte opponatur rqi m<yus, et conmiode explicari possit. Rigalt. edidit et sane 
bene, i. e. recte, merito. Secuti Faber et Danet. Bentleius : et sane rei Dum nihil 
habemus majus, i. e. dum graviore negotio non occupamur. Nam levi calamo non 
toierare potest ; neminem censet dixisse levi calamo eo sensu, quo leviore lyra, 
quia levis proprium et generate calami epitheton sit, quod nihil novee signifi- 
cationis adjiciat. Sed v. Not. Burmanni, qui erudite, ut solet, probat, vo- 
cem levis hoc loco non respicere ad materiam calami, sed ad argunientum. 
Poscunt etiam Harius et Burm. exemplum locutionis, a Bentl. proposltae. 
V am quid est tibi rei mecum? et similes ex Terentio locutiones, quas laudat, 
longe quid aliud notant, commercium scilicet, aut negotii aliquid, quod inter 
duos versari solet. Etiam de Schirach. vulgatum leve cum calamo ludimus 
jungit, ita tamen, ut positum sit adverbialiter, hoc sensu: Non seria admo- 
dum tractaraus, sed condendo carmine animi remissionem quzerimus. Vid. 
Clav. V. joculare. — majus. Cod. Pith, manus, notante Neveleto ad marginem 
Edit. Id eodem jnanu legi, testis est Heins. conjiciens iw manu; sed sic ver- 
siira una syllaba abundantem facit, monente Burmanno ; in eodem Codice 
mq/KS inveniri, fide Brotierii supra dixi. Ista vero lectionis diversitas in eo- 
dem Codice passim notata est. — 14 Diligenter. Post banc vocem Bentl. 
intruditsi. Tollius: Si diligenter intueare has nanias. — 15 Subillis. Ms. Pith, et 
Rem. subtilis. Vid. Nevel. et Gud. ad lib. iv. fab. 4. (5.) 38. Cuningh. 
Quantum utilitatis r. — 16 Non semper ea sunt. Quia pr*cessit ' naenise,' quo 
ea referri nequit, Bentl. legit, Non semper res sunt quod videntur. Sed prae- 
terquam quod sit yvdfirj, sive generalis sententia (ut ipse agnoscit Bentl.), 
quae separatim per se subsistit, et respicere etiam potest sequentem fabulam, 
ubi non farina erat, sed mustela; an ea non millies ponitur pro eee res? Sed 
ponamus, ncenias intelligi, an ilia variatio generis tam inusitata videri debet ? 
Sic Cic. ad Att. iv. 10. cum pra;cessisset ' res,' addit, ' ne ista quidem de- 
sunt.' Burm. in cujus Notis alia exempla reperias. — decipit. Ms. Pith, despici, 

aOTJE 

16 Decipit Frons prima] Unde Ci- mentiuntaTl*^^^^pj /rT^^>^s^ 
cero : 'Frons, vultus, ocnii persa?pe '^pN. 






200 PHjEDRI FABULARUM >F.S0P1ARUM 

Quod interiore condidit cura angulo. 

Hoc ne locutus sine mercede existimer, 

Fabellam adjiciam de mustcla ct muribus. 20 

Mustela, cum, annis et senecta dcbilis, 
Mures veloces non valeret assequi, 
Involvit se farina, ct obscuro loco 
Abjecit ncgligenter. Mus, cscam putans, 
Assiluit, et compressus occubuit neci : 25 

Alter similiter periit, deinde et tertius. 

caphtnt, quod indnstria ahdidit in intimo recessu. Ne hoc videar dixisse/riistra, 
addam fabulam Mustela et Murium. Cum Mustela gravis minis, ct laiiguida senio, 
non posset attingere cursu Mures celercs, abscondit se farina, et se prostravit cum 
negligentia in angulo cceco. Mus, rutus pradam, adcolat, sed captus periit : alius 



vel despicit. Vid. Nevel. ad marginem Edit, et Gud. — 18 Interiore. Ms. 
Gud. i. e. Pith, et priores Editt. ut Rittersh. Meursii, Ursin. habent in/eriorc. 
Emendatioi/iieriorfest ab Kittershusio. — cura, Meiirs. Quod interiore condidit 
cor angulo. Frnstra. Hcins. sine necessitate: Quod interioi-e coiiditur cura: 
angulo. Bentl. Quid interiore condat natura angulo. At bene Burin. ' non agi- 
tur,' inqnit, * hie de occultis, quae natura tegit populo et vuigo minus perspi- 
caci, sed de mente huniana, sive hoinine, qui sa^pe aliud prx se fert, aliud 
conditum habet, nt fabella de mustela docet, qute sub farinas specie omnes 
mures decipiebat, praeter unum vetereni et rerum peritum. Hie vero, ali- 
quot jam muribus captis et enecatis, unus mode mus callidissimus sciebat, 
sub farina latere hostem, ut recte heec Johnson, explieat.'— 20 Fabellam. 
Philipp. edidit Fabulam. — adjiciam. Rittersh. et Heins. adiciam. — 2-1 [Anton. 
E.m.p."] — 25 Et compressus. Sic optime Mss. Pith. Rem. ct Vet. Editt. At 
Rittersh. Richter. Bentl. Cuiiingh. Harius emendavere comprensus, quod 
displicet. Etsi enim compressus et comprensus in Mss. saepe permutantur, 
quia n in comprensus svepe ncgligitur, aut linea superducta notalur, ut erudite 
monstrat Burmanmis ; etsi sensus comprensus fert, atque alio loco lib. i. fab. 22. 
1. Pliasdrus sic locjuitur : tamen co«iprfssus exquisitior lectio videtur. Nil igi- 
tur muta invitis libris scriptis. ToUius fuetur compressus ex antiqua ratione 
scribendi ; sic ' ccssam' pro ccnsam affirinat legi in Mss. Cic. pro Arch. 
Burmannus mallet cum Heinsio at compressus, vel comprensus. Vid. Syllog. 
Epp. Burm. torn. v. p. 8. at recepere Walcli. Lallcin. Brot. — neci. Bentl. 
edidit ncte. [Nostram lectionem habet Anton.] — 26 sq. Lectio quam dedi 
vs. 26. est Bcntleiana, cui et obsequuntur Cuningh. et Bipont. Legitur enini 
in Mss. Pith, et Rem. deinde perit et tertius. v. Brot. Ex quo efficitur, ini- 

NOT/E 

18 Quod interiore condidit cura an- rium. 

gulo] Quod auctoris indnstria occul- Simile quid legcre est ap. yEsop. 

tavit, et quasi involvit fabularum in- Fab. Fclis et Muriiun ; qui, cum non 

volucris. posset assequi Mures, pessuliiin (jucn- 

19 Sine merccdi^ Ne videar frustra dam conscendit, de eo se suspendit, 
dixisse, non intelligi ab omnibus quid ct mortuum se simulabat : ad queni 
fabulis insit eruditionis sapicntiacque, sic quidam c Muribus dixit: ' Heus 
proponam cxcmplum Mustela etMu- tu, etsi jaccus ficrcs, nou tc adibo.' 



LIBER IV. FAB. 3. 201 

Aliquot secutis, venit et retorridus. 

Qui saepe laqueos ct muscipula effugerat : 

Proculque insidias ccrnens hostis callidi. 

Sic valeas, inquit, ut farina es, quae jaces. 30 

pariter ; dein et alius occubuit neci: aliquot subsecutis arrepsit et rugosus, qui 
evaserat scepe ex laqueis et muscipuUs, intelligens procul dolos iniinici versuti. Sic 
te habeas, inquit, ut es farina qua jaces. 



merito castigari Bentl. a Burm. Romulus etiam Divion. habet : Alter simili- 
ter capitur, deinde et tertius. Editiones Pith. Rittersh. Neveleti hunc locum 
ita exhibent : A. s. d. peril, et tertius. Aliquot venit sactdis rete terrilus. Inep- 
tam lectionem rete tcrritus, quam dedit Pithoeus e Codice suo, Rigaltius in 
Edit. ann. 1617. correxit, reponens retorridus, fultus auctoritate Cod. Rem. 
v. Desbill. Sunt qui legant reterritus, quod caret auctoritate. V. Burm. 
Menrsius : A. s. d. p. at t. Alios venit secutus recte territus. Quia, (fc. — recte 
territus merito languidum et absonum videtur Burmanno. Praschius : Alter 
similiter, deinde venit et tertius. Qui scepe I. e. m. e. ut vs. 16. expungatur. 
Ursin. A. s. d. perit, et tertius. Aliquot venit sepultis recte territus. Heins. 
Alter similiter deinde perit, et tertius. Burm. mallet legere : Alter similiter 
periit, et max tertius ; edidit tamen [et sic edidit Anton.] : Alter similiter, 
deinde periit tertius. Toll. Alter similiter periit, perit et tertius Aliquot necatis 
V. e. r. Alii aliter ; sed pigetomnes omnium conjecturasproferre. — 29 Both., 
cui vulgat. frigide dictum videtur, reponit Procul qui, quod Censor Lips, 
censet multo esse frigidius. 



FABULA III. 
VULPIS ET UVA. 



Fame coacta vulpis alta in vinea 
Uvam appetebat, summis salicns viribus. 
Quam tangere ut non potuit, discedens ait : 
Nondiim matura est, nolo acerbam sumere. 

Vulpes compulsafame appetebat uvam in vinea celsa, assiliens totis viribus, Ut 
non potuit hanc contingere, abiens ait : Nondum maturuit, nolo edere asperam. Qui 



1 [Scheff. altam mihi recipienda videbatur, quia alta tinea adeo ambignura 
est,Ht causa, cur summis viribus salire debuerit, non statira incurrat in ocu- 
los. Anton,] 



202 PILEDRI 5ABULARUM .ESOPIARUM 

Qui, facere quae non possunt, verbis elevant, i 

Ascribere hoc dcbcbunt cxemplum sibi. 

altenuanl verbis id quod non valent prastare, debent $ibi a»au)nere hoc exemplum. 



FABULA IV. 
EQUUS ET APER. 



Equus sedare solitus quo fuerat silim, 

Dum sese Aper volutat, turbavit vadum. 

Hinc orta lis est. Sonipes, iratus fero, 

Auxiliura petiit hominis ; qucm dorso levans, 

Rediit ad hostem. Jactis hunc telis eques 5 

Dum Aper se versat, fecit vadum turbulenlum, in quo Equus solebat restinguere 
sitim. Inde nata conteTitio. Equus, infensus Apro, imploravit opem hominis, quern 
portans tergore, reversus est hilaris ad hostem. Postquam eques confodit suem 



5 In libris scriptis legitur : Redit ad hostem latus, Jactis hunc telis eques. 
Vid. Not. Rigalt. et Bentl. Schwab. Quia in Codice Pitlioei fnit latus jactis, 
quarum alterutra vox rcdundat, et quia lator sequitur, prior ahjecla tuit a 
viris doctis (Gronovio et aliis). Bentleius utramque retinere volens, corri- 
git, ut a Gudio aliqua parte diversuni proderet, It in hostem Iceius, jactis hunc, 
Sfc. liac quideni specie in pro ad restituens, quia in hostem ire est auimo liostili, 
ad nocendum, sed ad hostem etiani redit, qui in gratiam rediturus est. Sod 
cum Ter. Andr. i. ^5. 17. dixerit, * itur ad me,' et Donatus explicet, notare 
hoc, ut ad hostem, et Plauti loco coufirmet ; et Hecyr. iv. 1. G. 'credo ipsum 
ad me exire,' Donatus, quasi litigaturum, expUcet ; nihih esthiec observatio : 
ad enim coutra, adversus est,utGuyetus docet. Vid. lib. i. fab. 21. 5. Quare 
in et ad saepe candem vim habent, et, ut recte Harius, ex serie narrationis ap- 
paret satis vis harum pra>positionum,et ideo admodum temeraria; sunt ejusmo- 
di correctiones. Vid. et Torrent, ad Hor. Epod. ix. 17. et Passerat. ad Prop, 
p. 422. Muncker. ad Hygin. tab. 91. Nee Rediit niutaiidum, nam antea 
turbato vado discesserat ; nunc redit eodem animo, quo antea in aprum erat 

NOTiE 

4 Auxilium petiit hominisl Horatius apud Himerenscs adversus Phalarim, 

ad Tuscum Aristiura fabulam narrat iit tradit Aristoteles, lib. ii. cap. 20. 

de Equo et Cervo. ' Imploravit opes Rliet. Ceterum banc fabulam paulo 

hominis, fraemiiiique recepit.' Hac aliter narrant Stesichorus Horatius- 

fabula prime usus est Stesichorus que, scd tamcn res eadcm est, 



LIBER IV. FAB. 5. 203 

Postquam interfecit, sic locutus traditur : 

Laitor, tulisse auxilium me precibus tuis ; 

Nam praedam cepi, et didici, quam sis utilis. 

Atque ita coegit frsenos invitum pati. 

Turn moestus ille : Parvae vindictam rei 10 

Dum quaero demens, servitutem reperi. 

Haec iracundos admonebit fabula, 
Impune potius laedi, quam dedi alteri. 

sylvestrem ictii teli, ita fertur locutus : Gaudeo metibi prcestitisse auxilium rogatu 
tuo : feci enim prcsdam, et novi quanta sis utilitatis. Sicque impulit i-eluctantem 
accipere franos. Tunc ille tristis : Incidi in servitutem, dum qucero insane uUionem 
levis injuricB. Ista fabula docebit pronos in iram offendi potius impune, quam tradi 
alteri. 



affectus. Sed nunc anxilio subnixus hominis infesta niente redit, ut lib. iii. 
fab. 2. 19. ' Illis revertorhostis.' Burmannus. Rittershusii, Rigaltii 2. Fabii, 
Freinshem. et Daneti Editt. habent : Rediit ad hostem laius. Hunc telis eques, 
sed recte Gronov. et Burin, tuentur jactis. Gudius emendat : Petit auxilium 
hominis, quern dorso levans redit Ad hostem leetus : jactis hunc telis eques, quae 
quidein lectio non sine causa displicet Hoogstratano. Cuningh. Adit hostem 
latus tunc telis eques. [Anton. Ad hos. red.'\ — 7 Cuningh. temeraria conjec- 
tura : Lator tulisse auxilium me prcesens tibi. — 13 Cuningh. Impune malle la- 
di, q. d. a. e conjectura arbitraria, ut passim solet. 

NOT^ 

10 Vindictam Dum qucero"] Sic He- ffvfjnravra ^ovKtvcrai OtKai : Istos maloa 
cuba inducitur loquens ab Euripide : ulcisci dum liceat mihi. Me servituti man- 
Tovs (ftwcovj 5i Tifxdipdvixivi), Alcifa rbv cipare haud abnuo Omne per cevum. 



FABULA V. 
P O E T A. 



Plus esse in uno saepe, quam in turba, boui, 

Ostendam postcritati brevi narratiuncula plus esse scepe ingenii in uno quam in 

1 Quam in turba. Scheff. malit quatn turba ; sed nil temere mutandum, max- 

NOTiE 
1 Boni] Vox communis, quae exten- Ibi vero ad ingenii bona refertur. 
ditur ct ad bona animi, et corporis. 



204 riI.EDRI FABULARUM jESOPIARUM 

Narrationc postcris tradam brevi. 

Quidam decedens tres reliqiiit filias ; 
Unam forraosam, et oculis venantem viros ; 
At alteram laniflcam et frugi, rusticam ; 5 

Devotam vino tertiam, et turpissimam. 
Haruni autem matrem fecit ha^redem Senex, 
Sub conditione, totam ut fortunam tribus 
^qualiter distribuat, sed tali modo : 

Ne data possideant, aut fruantur ; turn, simul 10 

Habere res desierint, quas acceperint, 
Centena matri conferant sestertia. 
Athenas rumor implet. Mater sedula 
Juris peritos consulit, nemo expedit. 
Quo pacto non possideant, quod fuerit datum, 15 

plurilnis. Quidam moriens reliquit tres natas, unam pulchram et venantem viros 
suis oculis; aliam nentem lanam, bonam et ruricolam: tertiam turpissimam, et de- 
ditam vino. Senex moriens renuntiavit illarum matrem lueredcm, ea lege, ut divi' 
dat ceque tribus rem familiarem ; sed tali ratione, ut neutra habeat partem conces- 
sam,nec ea. potiutur: c«m vero cessaverint possidere bona quce contigerint, dent 
suae parenti ceyitena sestertia. Fama spargitur Athenis. Mater diligens adit 
jurisperitos ; nullus explicat, quomudo non retineant quod fuerit attributum, et per- 



ime cum non invenusta sit ilia praepositionis repetitio, etsi non raro negligi 
soleat pro arbitrio scribentis. Vid. Biirm.— 2 Brevi. Gud. vnlt gravi, quia 
tabula noil brevis sit; at viri docti recte vulgatani letinendam existimant. 
"Vix enim potuit brevius et concinnius a Phanlro narrari ista bistoria. Vid. 
Praef. Ricbteri.— 5 In Mss. Pith. Rem. et Editt. Vett. Novel. Rigalt. Fab. 
recte legitur, /ani^tam f</rug^j, rusticam; pro quo Heins. reposuit /rtni/fcam, 
frugi et rusticam, quod placuit Maittar. Hoogstr. Burni. Bentl. Bipont. uiul- 
tisqufi aliis, lectione Codicum sine causa ncglecta. Nee desunt, qui jungant, 
Aug^i ru5<j«jm, quemadmodum dicitur /n/g-i liomo. Ila praptcr alios, Prascb. 
Prcinsb. et Desbill. qui legit : At alteram lanijicam, et frugi rusticam. Brot. 
distingnit, At alteram, lunificam et frugi, rusticam, ut cum Buim. construenduin 
sit, rusticam, quaj erat laiiilica et frugi. Lallem. edidit ; At alteram lanijicam, 
et frugi, et rusticam. — 12 Matri conferant. Heins. ut conferant, quia pra^cessit 
ne. — 15 Quo pacto 7ion possideant. Ms. Pith. Quo pacto si non, Vid. Nevel. ad 
Hiarginem Edit, et Gud.— /t«?rj^ Ita legunt plurimi Editores ut vs. 45. e. c. 

NOTvE 

8 Forfwnrtm] Intellige opesjbona, et tins apud Romanes moneta erat ar- 

rera familiarem. Frequentius usur- gentea, valens quartam partem de- 

patur vox ilia in plurali in hoc scnsu. narii argentei, ct, ut ad GallicaE pe- 

12 Centena sestertia^ Nota discri- cuniae jestimationem redigamus, de- 
men esse inter sestertium masculini cem dcnariolos Turonicos, et semis- 
gencrjs, et sestertium ncutrius, seu sem : sestertium autem in neutro, 
inter scstcrtios ct sestertia. Scster- valebat mille numuios scstcrtios. 



LIBER IV. FAB. 5. 205 

Fructumve capiant : deinde, quaj tulerint niliil, 

Quanam ratione conferant pecuniam. 

Postquam consumta est temporis longi mora. 

Nee testament! potuit sensus colligi, 

Fidem advocavit, jure neglecto, parens. 20 

Sepouit moechas vestem, mundum muliebrem, 

Lavationem argenteam, eunuchos, glabros : 

Lanificae agellos, pecora, villam, operarios, 

Boves, jumenta, et instrumentum rusticum : 

Potrici plenam antiquis apothecam cadis, . 25 

Domum politam, et delicatos hortulos. 

Sic destinata dare cum vellet singulis, 

Et approbaret populus, qui illas noverat, 

^Esopus media subito in turba constitit : 

O si maneret condito sensus patri, 30 

Quam graviter ferret, quod voluntatem suam 

Interpretari non potuissent Attici ! 

capiant fructus; dein quonam pacto largiantur pecuniam dlctani, cum acceperint 
nihil. Absumto infervallo lo7igi temporis, non potuit intelligi sensus testamenti. 
Mater adhibuit fidem, non curans jus. Dat moschce in partem, vestimenta, ornu' 
turn muiterum, supellectilem argenteam balneorum, spadones depiles. Dividit 
lunificce agros, pecora, villam, operarios, boves, equos, et supellectilem rusticam. 
Seponit aiitein bibaci cellam refertam vino veteri, ades magnificas, et hortulos 
amcenissimos. Cum vellet tribuere singulis ista sic divisa, et populus consentiret, 
cui erant cognitte, JEsopus prodiit derepente in media multitudine : O si quis 
esset sensus patri sepidto, quam moleste pateretur, quod Athenienses non potuissent 



Rigalt. 2. Fab. Nevel. Ursin. Gronov. Hoogstr. Bentl. Cuningh. Brot. Des- 
bill. Didot. al. Sed Biirm. edidit fuerat, quod etiam relinent Bipont. — 
16 Deijide quce tulerint nihil. Benll. deinde qua habuerint nihil, indignante 
Burm. — 26 Hunc veisiim Rigalt. ponit post vs. 22. improbantibus Meiirsio 
et Praschio, quos vide. Sed et alio iiiodo res potest expediri. Nam si vs. 
34. et 35. cum vs. 25. et 26. compares, vix dubitandum, domum politam, hor- 
tos, et vina vetera ad partem potricis, nou mcccbae, pertinuisse. — 29 Ut const. 

NOT/E 

20 Fidem advocavit, jure neglecto'] vero appositam testamenfo conditio- 

Sic intellige: cum mater videret sen- nem ; 'sed tali modo, ne,' Sec. quia 

sum testamenti non posse colligi a nullus illam intelligebat. 

jurisperitis, bona fide usa est, et, ut 22 Lavatio7iem argenteam] Supellec- 

testamento praescriptum, ita fecit ; tilem omnem balneorum, ut strigiles, 

nt nempe distribueret tribus natis guttos, urceolo<:, et alia, 
aeqnalitev partem bonorum. Neglexit 



20G PHiEDRI FABULARUM itSOPlARUM 

Rogatus deinde, solvit errorem omnium. 

Domum ct ornamenta, cum venustis hortulis, 

Et vina vetera date lanificae rusticae : 35 

Vestem, uniones, pedissequos, et cetera 

Illi assignate, vitam quae luxu trahit: 

Agios, vites, et pecora cum pastoribus 

Donate moechae. Nulla poterit perpeti, 

Ut moribus quid teneat alienum suis. 40 

Deformis cultum vendet, ut vinum paret ; 

Agros abjiciet moecha, ut omatum paret ; 

coUigere senstim testamenti ! Dein cunctis hortantibus, levavit errorem omnium. 
Dividite lanifica rustica, ades, ornamenta cum delicatis hortulis, et vinum anti- 
quum. Tribuite potrici, vestes, gemmas, servos, et cetera. Concedite macha agros, 
vites, ct armenta cum pastoribus. Nulla ex his poterit ferre, ut possideat aliquid 
non conveniens suis moribus. Turpissima vendet inundum, ut emat vinum. Mcecha 



Bentl. quod ncmini placebit. Both. — 32 Potuissent. Bentl. et Cuningh. potue- 
rint. — 38 Agros, vites. Mss. Pith. Rem, Editt. Rittersh. Nevel. cornipte 
habent Agros utiles ; unde PithcEiis emendavit vites. Postea Gudiiis correxit 
villas, quod receperunt Richter. Hoogstr. Leonh. Lallem. sed vs. 23. vilUim 
singular! numero dixit, et plures fiiisse, non est verosimile. Vid. vs. 12. 
Neque etiam objici potest a Gudio ne verbulo quidem vs. 23. sq. memorasse 
vites, cum vs. 36. et meraoret uniones, pedissequos, quos vs. 20. sq. omisit. Fa- 
cile quidem fuit, villam facere, sed, quia tunc versus laboraret, copulam ad- 
huc iutrusit Bentl. Agros et villam et pecora cum pastoribus, improbante Hario, 
[piobante Both.] of. Burm. qui legendum proponit Agcllos, villam et pecora ; 
[quod edidit Anton.] Hcins. vero Agros avitos. Harius : At agros, viUam 
et pecora. — 41 Ut vinum paret. Ita legitur in Ms. Pith, et Editt. Rittersh. Ne- 
vel. Fab. Rigalt. 2. Ursin. Maittar. Lallem. Leonh. Cuningh. Brindl. Phi- 
lipp. Petsch. Didot. Quod quia aliis propter paref, vs. sq. repetitum, ineom- 
modum videtur, varia tentant. J. F. Grouov. rescribi jussit, vinum petat, 
tirmans conjecturara suam loco Suet. Claud. 40. ' descripsitque abundautiam 
veterum tabernarum, unde solitus esset vinum olim et ipse petere.' Quae 
emendatio facilis plurimis editoribus placuit, [sic edidit Anton.] maxime 
cum parare et petere etiam alias confundi soleant a librariis, et paret e vs. sq. 
hue tractum videatur; de quo uberius disputat Burm. ad Calpurn. Fl. Dc- 
clam. XXV. Sed non inepte vulgatam lectionem tuetur Desbill. e Ter. Andr. i. 
1. 94. sq. ubi duo versus iueasdem voces, ' praeter ceteras,' exeunt, neque ul- 
lus propterea Criticus Terent. emendare tentavit. Idem vir doctusmemorat 
etiam locum Hor. Sat. lib. ii. 3. 215. ' Huic vestem, ut natap, paret ancillas, 
paret aurum,' recte qua^rens : Quare ergo ancillas paret, aurum paret; vel 
vinum paret, ornatutn paret scribi impunc non possit ? Iiaque, cum etiam 
deformis melius vinum parare et sic domi in penu possidere,(cf. vs.25.)quam 
vinum venale e taberna subinde petere niihi videretur, non dubitavi Desbil- 
lonii accedere sententiae et vulgatac inhaerere, obsccutns praecepto, textum, 
non ipsum auctorem, esse corrigendum. [V. Porson. ad Eur. Med. 72.] Alii 
conjiciunt alia. Bentl. ut vinum bibat ; Harius, violentiori remcdio usns, Vetera 
et vina emat; Gud. prieter alia, h. 1. praEtermitteiida, ?*/ t7w«m t»n;>e<rt(, vel, 
ut vinum comparet. De quibus omnibus fusins dispntare, nee vacat nee 
volupe est ; sed adcant Notas Burm. quorum interest. — 42 Ornutum paret. 



LIBER IV. FAB. 6. 207 

At ilia gaudens pecore, ct lanae dedita, 

Quacumqiie summa tradet luxuriae domum. 

Sic nulla possidebit, quod fuerit datum, 45 

Et dictam matri conferent pecuniam. 

Ex pretio rerum, quas vendiderint singulae. 

Ita quod multorum fugit iraprudentiam, 

Unius hominis reperit solertia. 

deseret agros, ut comparet ornamenta. Ilia vero devota pecori et lana abjiciet 
venustas cedes qualicumque pretio. Ita nulla retinebit quod fuerit destinatum, et 
solvent pecuniam conslitutam sua*. genitrici,ex pretio rerum venditarum. Sic saga- 
citas unius hominis expcdivit quod latuerat muUos. 



Cuningh. omatus emat, e conjectura arbitraria. Both, imperet. — 44 Luxuria 
domum. Heins, olim conjeccrat, tradet liciiuris (in Advers. a Burm. editis 
licituro), quod, nisi a literanim ductu ninijs recederet, non rejecturus fuisset 
Graevius, qui censebat, Phaedrum scripsisse, luxuriem domus, putans, vestem, 
uniones, pedissequos a Phasdro luxuriem domus vocari. Vid. Ep. 280. in Syll. 
Epp. Burm. torn. iv. p. 362. coll. 1. c. torn, iii. p. 469. Sed Hcins. senten- 
tiani mutasse videtur, cum Ep. 284. ad Graev. Syll. Epp. torn. iv. p. 364. scri- 
bal : ' luxuria domum non temere solicitarim. Sic natures vox, pro, natura ; 
ontt5 nature. Luxuries domus igitur, quae luxu abundat ; ' luxuris pretia' in 
Cnl. vs. 59.' Alia exempla vid. 1. c. De conjectura Harii, luxuriam et do- 
mum, quam nihil novae significationis ant elegantiae addere Burmannus tes- 
tatur, V. huj. Notas. [Probat Both.] — 46 Et dictam. Teste Heinsio Ms. Pith, 
liabet edictam. Vid. etiam Nevel. ad marginem Editionis. — 47 Ex pretio. 
Cuningh. e pretio. — 48 Quod rauiti imprudentes nesciverunt. Fugisse nos dici- 
tur, quod ignoramus, aut obliti sumus. Cic. pro Leg. Manil. 10. Id. Att. 
lib. VII. 18. Gronov. 



FABULA VI. 
PUGN'A MURIUM ET MUSTELARUM. 

Cum victi Mures Mustelarum exercitu 
(Historia quorum in tabernis pingitur) 

Cum supcrati Mures copiis Mustelarum (quorum pugna pingilur in popinis) cape- 



1 Exercitu. Corrigebat Bentl. cui Harins assentit, cxercitum, et conjunge- 
bat cum Fugerent, quia nullo exemplo dici pntabat victos exercitu, cum dicen- 
dum foret victos ah exercitu. Sed vindicathanc locutionem Burm. praeter alia 
laudans Ovid. Fast. v. 562. Tibull. i. 7. (8.) 4. Bentleio obsecutus est Sana- 
don. V. Brot.— 2 In Ms. Pith, est, H. q. in t. p. fide Gudii. Sed hunc versum ut 



208 PHiiiDRI F«VBULARUM iESOPIARUM 

Fugerent, et arctos circum trepidarent cavos ; 

vEgre rcccpti, tamen evaserunt ncccm. 

Duces coiuni, qui capitibus cornua 5 

Suis li<;arant, ut conspicuum in praelio 

Habcrcnt sigiuira, quod sequerentur, inilites, 

Hajscre in portis, suntquc capti ab hostibus; 

Quos immolatos victor avidis dentibus 

Capacis alvi mersit tartareo specu. 10 

Quemcumquc populum tristis cventus prcmit, 
Periclitatur magnitudo principum, 
Minuta plebes facili praesidio latet. 

rent fugam, et paverent prope cavei'iias obscuras, vix admissi tamen vitarunt mor- 
tem. Ductores illorum, qui imposuerant suis cervicibus cormia, itt 7nilites haberent 
in certamine signum cvidens quod sequerentur, remanserunt in ingressu, et oppreasi 
sunt ah hoslibus. Quos victor Tnactatos deritibus avidis immisit in lentrevi vastum 
et obscurum. Ubi successus funestus urget populum, sublimitas magnatum versatur 
in periculo; popelltis vero tutus est levi prcesidio. 



insltitium temere delent Guyetiis, Harius, Philipp. Rob. Prcvost. quia m in 
quorutn elidi nolebant. Heins. Bcntl. Bipont. Jord. [Anton.] subvcniiuit infar- 
ciendoc^, quod valet etiam, ut \egatu\, quorum et in tabernis. Sedejusuiodielisi- 
ones apud Phajdrura obviae, lit lib. i. fab. 4. 4. lib. iv. fab. 9. 2, v. Gud. Hinc 
Burm. lectionem Ms. recte retinet. Nevel. mallet legere : Historia nunc quo- 
rum in tabernis pingitur ; edidit tamen, Historia quorum in t. p. Salmas. de Usur. 
p. 350. Historia eorum ut in tabertiis pingitur ; Heins. Historia quorum hac, ifc. 
Non pauci legunt : Quorumin t abemis historia depingitur. Ita Rigalt. 2. Faber, 
alii. Petschius, Historia quorum in tabernis depingitur. Etiam jakobo parcir* 
thesis vs. 2. vehementer displicet ; sed ejusniodi parentheses non temere 
abjiciendas esse, docet Censor doctus in A. L. Z. 1785. ii. p. 281. sq. — 5 Du- 
ces eorum. Iterum fulciendam sententiam crediderunt Heins. et Bentl. contra 
morem Phaedri ; qui legunt Duces ad horinn, quasi ilia pronomina hie, is, iste, 
semper liceret commutire, quotiescumqne libido corrigendi invadit Criticos : 
neque etiam cum Walchio (et Santoroco) capi debet, ac si dixisset, duces 
eorum quod attinet ; sed duces eorum, qui, 6:c. haeserc et capti sunt, plana 
sententia et constructione. Burmatm. Danet. edidit : Duces eorum, ut qui c. 
c. 8.1. sed Toll, legi vult, Uorum ductores. [Idem legit Anton, ac Schwab.] 
— 11 Heins. pro premit, ut insoleutiori, legendum proponit pretnut, quam 
ronjecturani amplectitur Toll, qui etiam rescribit Quicumque. Lallem. Cum- 
cumque. 

NOTiE 

12 Periclitatur magniludo principum] est Archaismus, cum ccrtum sit Li- 

Similis est sententia: ' Tuta est ho- vium nunqunm aliter locutum, ut nee 

minum tenuitas : Magnse periclo Sallustium, ncc ejus imitatorem Ta- 

sunt opes obnoxiae.' citum. 

IS Minuta plebes] Pro, plebs ; non 



LIBER IV. FAB. 7. 209 

FABULA VII. 
POET A. 

Tu, qui, nasutc, scripta destringis mca, 

Et hoc jocorum legere fastidis genus, 

Parva libellum sustine patientia, 

Severitatem frontis dum placo tuae, 

Et in cothurnis prodit vEsopus novis. 5 

Utinam nee unquara Pelii nemoris jugo 

Tu, qui carpis subtiliter mens scriptiones, et respuis legere jocos istiusmodi, feras 
luinc libellum aliquantula jxitientia, dum sereno austeramfrontem, et JEsopus adcst 
cothurnatus insolite. Utinam jnnus Tliessala fuisset nunquam ccesa bipenni in sylva 



1 Nasute. Bentl, [et Anton.] nasutus; qua emendatione non est opus, cum 
hi casus promiscue poni soleant. Vid. quos laudat Burm. — destringis. Recta 
sic legunt Rittersh. et Heinsius. Nevel. Rigalt. 2. Guyet. Danet. Santor. 
Petsch. distringis. Vid. V. L, ad lib. i. fab. 29. 2. — 3 Parva libellum. Teste 
Rigalt. in vet. Cod. erat, Par libellum, pro quo Rittersh. Rigalt. Salnias. 
malleut Parvum libellum. Frustra, cum Parva probum sit. Neveletus edidit 
Parum libellum sustine, ut sit locutio proverbialis, pro, judicium inhibe, im- 
probantibus ScheflF. atque Burm. Bentleio parum felici conjectura placet, 
Parva labellum sustirCe. Cum enim in fastidio, contenitu, offensa labium 
inferius exporrigi soleat, Phsedrum velle contendit : Tu, qui fastidis hoc 
genus jocorum, sustine parum par labellum ; omitte fastidium et severitatem. 
Laudat vero Pers. Sat. in. 81. sq. Juv. xiv. 324. Sed insolentissima locutio 
sustinere labellum non admittenda est, judicantibus Hario et Burm. — 5 Et in 
cothurnis, Meursius En, quod Gudius, [Both.] et Heins. recipiendum cen- 
suerunt : nee mihi displicet, quia est quasi derlsori satisfacientis ciun deri- 
sione. Burm. Meursii £ri repudiat Schefferus. — 6 Necunquam. Ms. Pith, ne 
unquam. v. Gud. Ita ediderunt Nevel. Ursin. Rithter. et tuetur Tollius. 
— Pelii nemoris jugo. In Mss. Pith. Rem. et non panels Editt. ut Rittersh. 
Nevel. Rigalt. Ursin. al. legllur Pelei, sed recte Heinsius Pe/ii; qui etiam 
conjicit Pelii in nemoris, quia sic Ennius ex Euripide, Utinam ne in nemore 

NOTiE 

5 Et in cothurnis novis'\ Id est, novo deae Euripidis : sed suo more modo- 
et tragoediae sermone convenient! ; que contraxit Phaedrus. Possem af- 
quod erat novum et insolens iEsopo. ferre Ennianos versus (nam olira earn 
Cothurnus autem erat calceamenti fabulam convertit Ennius), sed no- 
genus, quo actores tragcediarum ute- tissimi sunt. 

bantur. Atque hinc pro sublimiori Pelii nemoris] Sylva quae erat in 
dicendi genere usurpatur. Pelione monte Thessaliae incumbente 

6 Utinam nee unquam] Initiuiu Me- in sinum Pelasgicum. 

Delph. et Var, Clas. Phcedr. O 



210 I'HiEURI FABIJLAKUM A:S0FIARUM 

Finns bipcnni concidisset Thessala ! 

Nee ad proiessfx? mortis audacem viam 

Fabricassct Argus opcre Palladio ratem, 

Inhospitalis prima quae Ponti sinus 10 

Patctccit, in pcrnicicm Graium ct Barbarum. 

Namque ct superbi luget ALctaa domus, 

Et rcgna Peliae seelere Medeae jaecnt : 

Quae, saevum ingenium variis involvens modis, 

Pelei, neque Argus adijicasset narem arte Palladis ad iter atidax mortis induhitato'. 
HiPC prima redusit sinum Ponti Enxini, maris inhospitalis, in ruinam Grcecorum 
et Barlmrurum. NatrKjue familia JEctte superbi dolet, ct imperiian Pelia: eversuin 
est flagitiis Medea ; qua, tegeris divcrsis artibus animum crudelem, iUic sibi fecit 



Pelio. Cuningh. secutus Heinsiiim, dedit Pe/ii in n.j. — 12 ^eta domus. Ms. 
Pith, a-tuie domus. Vid. Nevelet. ad marginem. — 13 [Pelia legijiibetmetrum. 
Anton.] — 14 Involvens modis. Heiusiiis malebat evolvens dolis, contra mentem, 
ut Burm. probat, poeta;, qui saevitiam abdidisse et dissinuilasse variis modis 
(involvens) Miideam dicere voliiit, et specie semper qiiadam celasse ; cnjtis 
contrarium est evolvere, quo sensu Cic. Or. ii. cap. 80. iiiit. teste Burm. In 
Ep. VI. ad Scheff. Heinsius involvens dolis corrigil. Vid. Syll. Epp. Bunu. 
tom. V. p. 8. quod rcctius videtur Burmanno, quia doli et modi facile 
potuere commutari. cvohens Heinsii placebat quoque Guy etc. Cuningh. 

NOTjE 

7 Pinus Thessala] Quae in Pelio Colchos^ pro aureo vellere obtinen- 

monte Thessalia; reperitur frequens. do ; quern filia regis Colchorum ad- 

Unde Ovid. * Sumuia virent pinu, amavit; ciijus auxilio consilioque de- 

cetera quercus habet.' functus niultis periculis, vellns obtL- 

9 Fabricasset Argus ratem] Is fiiit nuit. Jasonem ergo Medea, relictis 
navis illius artifex, qua vectus est Ja- parentibus (erat autem yEctae ex He- 
son in Colciiidem, ad vellus aureum cate filia), secuta est, et eadem nup- 
reportandum. ta. Creon rex Corinthiorum, filiam 

Opere Palladio] Palladis consilio ct suam traditurus Jasoni in matrimo- 

arte. nium, jussit occidi Mcdeam ob malas 

10 Inhospitalis prima quee Ponti si- artes ; sed, precibus Jasouis, muta> 
nus] Pontus Euxinus, antea dictus tum est mortis suppliciuni in exiliimi. 
Axenus, id est, inhospitus, teste Pli- Medea, obtentis exilii induciis,ad 
nio. Erat inter Mcesiaiu inferiorcm, spatiuni unius diei, Creusas filiap Gre- 
et Thraciam ad occasum ; Asiam mi- ontis, jam Jasoni desponsata^, pallatn 
norem ad meridiem; Colciiidem ad veneno tinctam dedit ; quam dura 
ortum ; et Sarmatiam Europeam, et tractaret Creusa, accensus subito ig- 
Sarmatiam Asiaticam ad boream. nis illam cum patre consumsit. Sic 

12 JEela; domus, Et regna Pelia see- luget domus yTletae propter varia see- 

lere Bledece jaecnt] Jason, suadente lera filiae Medeae. Ita quoque dele- 

patruo suo Pelia, navi parata, et col- turn est peuitusrcgnum Peliae artibui 

lecta nobili societate, profectus est Medeas. 



LIBER JV. FAB. 7. "211 

Illlc per artus fratris explicuit fugam ; 15 

Hie caede patris Peliadiim infccit manus. 

Quid tibi videtur ? Hoc quoque insiilsum est, ais, 

Falsoque dictum ; longe quia vetustior 

Mgen Minos classe peidomuit freta, 

Justoque vindicavit exemplo impctum. 20 

Quid ergo possum facere tibi, lector Cato, 

Si nee fabellae te juvant, nee fabulae ? 

viam sparsis membris fratris, hie cruentavit manvs Peliadum morte genitoris. 
Quid ais? Hoc etiam ridiculum est, inquis,et dictum false, quia Minos longe anti- 
quior sttbegit nacibus JEgteum mare, et ulttis est inciirsiones suppliciis cequis. Quid 
igilur tibi possum facere, lector severe, si nequefabellce, neque fabulce, tibiplacint i 

violenta conjectura eniendabat, Qucb sava variis ingenia volvens madis. — 20 
Hie versus Giiyeto frustra suspectus videtur. Cum in Cod. Pith, et Edit. 
Neveleti sit imperium, Heins. conjicit, Justique vindicavit exemplum imperi, 
quasi dicat, acquisivit siln laudem justi imperii, pro exempio justi principis 
est habitus. Sic vindicare laudem, honorem apud Paterculum saepe, ut lib. ii. 
cap. 121. v. Not. Heinsii. Quje emendatio, quam secutus est Bcntleius, 
Hario durior locutio videtur. Idem Heins. in Advers. p. 645. \eg\t, Justique 
vindicavit exemplo imperi. At Jakob. legi vult imperium, ut subintelligatiir, 
maris; etjusto exemplo explicetur, juste; proptcrea notatus a viro docto in 
A. L. Z. 1785. II. p. 281. sq. impetum cnim commodnm habet sensum, et 
vindicavit impetum bene respondet tois freta domuit. Cuningh. arbitraria con- 
jectura proponit, Imperium justum sic exemplo vindicans. — 21 Quid ergo. Bentl. 
Quid ego ergo, recte castigatus a Burni. cum anapaestum non scabrum modo, 
sed elisione durissima intolerabilem auribus poinicis obtrudat, et sine ulla 
necessitate illud e^-olnserat. — lector Cato. Ms. Pith, teste Heinsio, lector Cate ; 
in eodem tamen CoAice led e reato inveniri, testatur Nevel. Salmasius, QitiJ 

NOTiE 

15 Per artus fratris explicuit fugam'] visset duos fuisse Minoas, alterum 
Cum enim ^Ectas pater Medeee illam Jovis filium, justum hominem ; alte- 
insequeretur ob extinctum Absyrtum rum nepotem injustum, quia pendere 
filinm suum, et fratrem Medeae ; haec diruni tributum sibi jnssit Athenien- 
dissipavit membra fratris, ut eorum ses. Testis est Diodorus Siculus, 
collectio moerorqiie patrius celerita- testis et Plutarchus in Theseo. Im- 
tem perseqiiendi retardaret. mo falsum fuit Argonautas omnium 

16 Cade patris Peliadum infecit ma- primos navibususos: si quidemiEetas 
whs] Sic enim res narratnr : Pelias erat Corinthius, et in eas eras cum 
Neptuni filius ex Tyro Salmonei re- Medea filia se contulerat, teste Eu- 
gis filia, frater iEsonis, et Thessaliae melo Historico, Poeta Honieri aequa- 
rex, filiarum suarum nianibus jugula- li, apud Scholiasten Pindari, in O- 
tus est, idque hortatu Medeae, quae den 13. Pythionicanim. 

integrae aetati se ilium restituturam 21 Lector Cato'] Posuit pro tetrico 

simulabat. ac nioroso censore, qui fastidit cnnc» 

18 Longe quia vetustior] Illam avi- ta. 
cTop-qtriap Phaedrus expedisset, si no- 



212 PH/EDRI FABULARUM ^ESOPIARUM 

Noli rnolcstus esse oranino Uteris, 
Majorem exhibeant ne tibi molestiam. 

Hoc illis dictum est, qui stultitia nauseant, 25 

Et, ut putentiir sapere, coelum vituperant. 

Noli te praberc omnino morosum Uteris, ne te afficiant majori incomtnodo. Istttd 
special has (jui itisani faslidiunl cuncta, et criminantur calum, ut rideantur sa- 
pientes. 



ergo possum facere, die, lector Cato. — 24 Majorem. Nevel. edidit Majorum, ut 
jungatur Uteris majorum. Sic legi volebat Salmas. exhibeant. Gud. mallet 
exhibeam. — 25 Qui stultitia nauseant. In Editione Pithcei priiicipe legitur, si 
qui stultitiam iiauseant, quod Desbillonio oscitantia Pithcei, vel potius tj'po- 
graphi, factum videtur, cum Neveletus ad fidem Cod. Pith. IGIO. edidcrit, 
qui stultitiam nauseant ; nee aliter Uisiuus et Ritteish. Hie tamen lepudiato 
T(fi si legi jubet, qui stidtitia 7iauseant. Quse conjectura deinde non paucis 
lecte placuit, ut Scheffero, Salmas. Gronov. Hario, Bipont. al. accedit enim 
piope ad sciipturam antiquum. Rigalt. deuique in Edit. 2. ex ingenio 
edidit, si qui stulli nauseant, ut si qui sit, quicumquc, quique ; quam lectionem, 
etsi longius recedat, plurimi, etiam Buimannus, secuti sunt. At Desbill. 
ingeniose pro stullitiam, quod habct Cod. Pith, reponit stulli etiam, hoc sensn ; 
Qui, stulti cum sint, fastidiosi etiam sunt; laudans versionem interpretis 
Gallici, ^ui sont sots et font encore les ddgoutes ; it. Ter. Eun. v. 2. 21. et 
Phorm. IV. 3. 64. Bentl. h. 1. ita constituit : Hoc illis dictum est, qui consulto 
7iauseant, Et, ut putentur sapere, nil non vituperant. Quas conjecturas violentas 
et longe lemotas a sensu Pha^dri satis rcfutavit Haiius, probante Bnrm. 
quorum vide Notas. Cuninghamo placet, qui malitia nauseant; sed Editio 
Diduti stercotypa rotinet qui stultiliam nauseant. Heins. conjectura arbitraria, 
ut non raro solet, si qui stulte has nauseant sc. literas, vel, si qui hie stulle 
nauseant. [Anton, si qui stulti nauseant.^ 



FABULA VIII. 
VIPERA ET LIMA. 



MoRDACiOREM qui iiiiprobo dente appetit. 
Hoc argumento se describi sentiat. 
In ofiicinam fabri venit Vipera : 
Haec cum tentaret, si qua res esset cibi. 

Qui lacessit lingua vviligna mordaciorem se, intelligat se depingi hoc f alula. 
Vipera iri-epsit in officinam fabri. Qua cum queer eret si quid esset escce, appetit 



4 Uac. Scheff. et Bentl. mallent Hie, quod Riolit. recepit ; sed Burmann. 



LIBER IV. FAB. !). 213 

Limam momordit. Ilia contra contumax, 5 

Quid me, inquit, stulta, dente captas laedere, 
Omne adsuevi f'crrum quae corrodere ? 

limam: hac renitens contra : Quid me, ait, insana, tentas mordere dcnte, qua solita 
sum rodere omne ferrum ? 



praefert Ef, ut 1. Iii.fab. 19.7.1. i. fab. 6.2. ' viditet;' I. ii. fab. 6. 7. ' venit... 
et ;' nil tamen inutavit in textn. res cibi, Graecisnuis aliis non placet : Bentl. 
reponit, [et Anton, edidit] si qua res esset cibo, (si quid esset, quod edere 
posset,) mihi vero niaxime placet Heinsii emendatio, si qua spes esset cibi. 
Spes et res commutatae a libvariis saepe. Vid. ad Ovid. Met. in. 417. et ix. 
748. Burm. Bentleio obseciitusest Cuning. at conjecturaui Heinsii probat 
Lang. — 7 Both. Homini adsuevi. Censor Lips, vulgatam stare posse recte 
putat, si intelligas ferrum vel durissimum. 

NOTvE 

4 Si qua res cibi] Id est, si aliquis 5 Ilia contra contumax] Ita Horat. 

cibus ; ut ' rem voluptatum' dixit Lib. ii. Sat. 1. loquens de invidia : 

Plautus. Nihil crebrius apud Grae- * Et fragili quaerens illidere dente 

cos, praesertim apud Atticos et lo- Offendat solido.' 
nas, ut XP^M« (^"^s fjiiya ; magnus aper. 



FABULA IX. 
VULPES ET HIRCUS. 



Homo in periclura simul ac venit callidus, 

Simul atque homo incidit in grande malum, conatur invenire cffugium periculo 



1 Vulgo legitur : Homo simulac venit in magnum periculum. Ita edidit 
Pithoeus e Cod. Ms. Pith. Secuti Rigalt. Ed. 2. Nevel. Faber, Richt. Ursin. 
Danet. al. et rectum putat de Schiracb. Clav. P. i. p. 373. In eodem tameu 
Codice, nee non in Remensi legitur, Homo in periclum simul ac venit callidus. 
Vid. Brot. coll. Not. Rigaltii. Burmannus [quem vide], illud callidus, quod 
Schirachius 1. c. male censet esse intrusum, cum vulpes, animal callidum, 

NOT^ 

Hanc Fab. legere est quoque ap. ipptap Korefirjaav : Vulpes et hircus si- 
yEsop. 'AXdirrt^ Ka\ rpdyos Sirpuvrts t/s tientes in puteum descenderunt. 



214 PII/UIJRI FAHLLAIUIM A;80I'1 A RU iM 

Rcperirc cfiugium alterius quaerit malo. 

Cum decidissct Vulpis in puteura inscia, 
Et altiore claudcretur margine ; 

Deveriit Hircus siticns iu eundera locum; 5 

Simul rogavit, esset an dulcis liquor, 
Et copiosus. Ilia fraudem moliens : 
Descende, amice, tanta bonitas est aquae, 
Voluptas ut satiari non possit mea. 

Imraisit so Baibatus. Turn Vulpecula 10 

Evasit puteo, nixa celsis cornibus, 
Ilircumque clauso liquit hasrentem vado. 

alterius. Cum Vulpecula imprudens decidissct in ptiteum, qui pratendehatur mar- 
gine elatiori, Hircus sit ibundus accessit in eundem locum, qucesivitque an aqua esset 
multa et suavis. Ucec parans dolum : Veni, amice, adeo liquor dulcis est, ut mea 
sitisnon possit expleri. Descendit Ilircus; turn Vulpes data ultis cornibus illius 
egressa est puteo, et deseruit Hircumjacentem alto puteo. 



fabulffi hujus sit argumentum, recte recipiendum existimat. Scioppius in vul- 
gata lectione versum laborare credit nisi ac delealur, quod etiam Guyet. vult 
deleri, et Both. ; sed Fieinsli. et Heins. necessa) iam non putant einendationem, 
quia venit prajsentis temporis cogitandum est, scd in nostra lectione est venit 
piccteriti temporis. — 2 Cod. Rem. Iia!)et Reperire effugium alterius quterit malo, 
pro quo Nevel. Ursin. Burm. multique alii edideruut Effugium reperire. Al 
loctionem Cod. Rem. probant Gud. et Salmas. candemque receperunt 
Gronov. Hoogstr. Leonli. Richt. Maittar. Brot. Bipont. Bentl. nisi quod hie 
non ferens m non elidi, transpouit, quarit alterius malo: quam transpositionem 
amplectunlur Harius, Cuningh. Philipp. Lallem. Brot. Desl)ill. [Anton.]— 4 
Altiore. Hcins. alliori. Vid. Burm. ad lib. i. fab. 5. 1.— G Simul. Cuningh. 
simul et, e conjectura. — 9 Bentl. numero meliori legendum proponit Voluptas 
ut non possit satiari mea, \)vohante Cuningh. — 10 Vidpecula. ISIs. Pith. Vulpicula. 
V. Gud. wi.ra. Scheffcr. nialebat i/iMJ.rd; Burm. cnixa, vel eni.s«, i.e. ope cor- 
nuum hirci ascendens et seerigens ; qnam conjecturam erudite tiietur. Sed 
torte nil mutandum. 



LIBER IV. FAB. 11. 215 

FABULA X. 

D£ VITUS HOMINUM. 

Peras imposuit Jupiter nobis duas : 
Propiiis repletam vitiis post tergum dedit, 
Alienis ante pectus suspendit gravem. 

Hac re videre nostra mala non possumus ; 
Alii simul delinquunt, censores sumus. 5 

Jupiter nos oneravit duobus sacculis. Imposuit unum a tergo plenum propriis 
vitiis: objecit aherum ob oculos onustum vitiis aliorum. Quo fit ut non possimus 
eernere nostras defeclus, simus vero reprehensores ubi alii peccant. 

NOT^ 

4 IIacre'\ Id est, ideo, vel, hac ex videas ocuHs male lippus inunctis, 

re : sicut dicitur, quare, pro, qua de Cur in amicoruni vitiis tarn cernis 

re. Ita Corn. Nep. ' Vidit hostes acutuni, Quam aut aquiia, aut ser- 

eadem re fore tardiores,' pro, eadem pens Epidaurius ?' Et CatuU. ' Sed 

ex re. non videmus manticas quod in tergo 

Videre nostra mala non possumus'] Sic est.' EtPers. ' Sed prjecedeuti spec- 

in lianc Fab. Horat. ' Cum tua prae- tatur mautica tergo.' 



FABULA XI. 

FUR ARAM COMPILANS. 

LucERNAM fur accendit ex ara Jo vis, 
Ipsumque compilavit ad lumen suum. 
Onustus sacrilegio cum discederet, 

Lntro excitavit facem ex ara Jovis, et deprcedavit eum ad sinam lucem. Qui cum 



2 [Forte: Leads. Anton.] — 3 Onustus sacrilegio. In Mss. Pith. Rem. et 

NOTyE 

3 Sacrilegio] .Sacrilegiiim est, sacraruni rerum ablatio. 



21G I'H^DRI FABULARUM iESOPIARUM 

Rcpente vocem sancta misit Religio : 

Malorum quamvis ista fuerint raunera, 5 

Mihique invisa, ut non offendar surripi ; 

Tamen, sceleste, spiritu ciilpam lues, 

Olim cum ascriptus vencrit poenaj dies. 

Sed ne ignis noster facinori praeluceat. 

Per quern verendos excolit pictas Deos, 10 

Veto esse tale luminis commercium. 

Ita hodie nee lucernam de flamma Deum, 

Nee de lucerna las est accendi sacrum. 



»e reciperet dives sacrilegio, Religio sancta emisit subito vocem: Elsi ista dona 
fuerint dona sceleratorum, et mild odiosa, tit non indigner auferri ; attamen, seek- 
rate, expiabis aliquando tuum crimen capitis poena, cutn diessupplicii aderit dicttts 
fntis. Verum ne flamma nostra, qua pietas veneratur Divos timendos, prceferat 
lumen sceleri, edico ne talis sit communicutio lucis. Itaque non licet hodie exci- 
tari lucernam de igne Deorum, neque accendi sacrificium de lucerna. Alter ab 



multis Editt. lit Nevel. Richt. Danet. Maitt. Lallem. Philipp. Brindl. Didot. 
legitur, Onustusqui sacrilegio, syllaba redundante. Hinc Johnson, et Buim. 
delent rh qui ; ille tanicn metrum putat constare, si legatur sacrilegio qui. 
Ursin. et Botli. ediderunt, Qui onustus s. c. d. Cuningh. Qui sacrilegio onustus 
c. d.— 4 Sancta. Ms. Pith, sanctam. Vide Not. Heins. et Gud. sanctum placet 
Langio, ut referatur ad vocem; sed sancta praeferendum, ob locum lib. i. 
fab. 27. C. Cuningh. vocem hanc s. »«. R.~7 Sceleste. Mallet Heins. scelesto, 
probantibus Bentl. et Cuningh. Sed Harius et Burm. defendunt sceleste, 
quia compellari aliquis hie debet, quod non lequiritur in loco Virgilii, quern 
Bentl. affeit ; et quia minime necessaria sciiptte et editae lectionis rautatio, 
quas nihil novi signification! addit.— 10 Vereridos. Quia in Ms. Pith, fuit 
colendos, Heins. colendos cxtulil effecit, sed lecte Harius ignoraie sc fatetnr, 
quid sit efferre Deos colendos per ignem. Bentl. qui excolere Deos se, quid sit, 
i'aieXm ne?,cive,\egii colendos censuit. Sed monct Burm. excolere idem esse, 
quod colere ; nam ex sappe augere in compositione, ut lib. iii. fab. 3. 5. 
Ovid. I. Ex Pont. 7, 59. Vide hunc virum doctiim ad Quintil. Decl. vili. 
12. p. 178. Judicante eodem Codicis Pith, colendos ex glossa venit, qua 
i-frCTdos explicuit librarius. Cuningh. edidit: Per quern colendos excitat.—\l 
Luminis. Heins. lumini, e conjectura minime necessaria. — 12 Ita. In Ms. 
Pith, est Itaque,' (\\\od probat Tzschuck. post Gudium, notans : Metri causa 
videtur reponendum ex Ms. Itaquc, quod et potest accipi pro, et ita, ut apud 
Nep. in Ale. iv. 2. Sed jam olim Freinsh. legi volcbat Ita Aodi«, applaudenti- 
bus fere omnibus Criticis. Burmanno non displicet lectio Ms. si ejiciatur 
nee, quod facile subintelligi posse dicit c vs. sq. Nevelet. et Ursin. dcderunt 

NOT^ 

11 Luminis commercium'] Vnlt ve- ficiis uterentur. Unde Servius ad 

tasse accendi iinposterum lumen de i^ineid. xii. ' Apud niajores,' inquit, 

Igne sacro. Non enini ex culina, sed * arae non incendebantur, sed ignem 

e cceIo petebant Ignem, quo in sacri- divinimi i)recibus cliciebant.' 



LIBER IV. FAB. 12. 217 

Quot res contineat hoc argumentum utiles, 
Non explicabit alius, quam qui reperit. 15 

Sigtiificat primo saepe, quos ipse alueris, 
Tibi inveniri maxiine contraries : 
Secundo ostendit, scelera non ira Deum, 
Fatorum dicto sed puniri tempore: 

Novissime interdicit, ne cum malefico 20 

Usum bonus consociet ullius rei. 

illo, qici excogitavit, non evolvet quantas dotes ilia fabula complectatur, Edocet 
primo illos, quos ipse foveris, reperiri scepe tibi in/ensissimos. Significat secundo 
flagitia non plecti ira Deorum, sed tempore ascripto a Fatis. Tandem velat ne vir 
frugi habeat societatem ullius rei cum improbo. 

lectionem Cod. Ms. Itaque hodienecl. d.f. D. — 15 Explicabit. Heins. Bentl. 
Cuniugh. Both, explicarit ; Salmas. explicavit, improbante Gud. — 18 Ms. 
Pith. Secundum. Transponit etiam h. v. post sequentem. v. Gud. Secundum 
retinentNev.Ursin.— 19 [Anton. Sedf. d.] 

NOT^ 

18 Non ira Deum"] Summuni enim bat quenquam punire, ni Parcae pce- 

jiis vitae et necis tribiiebant Fatis aut nam statuissent, et tempus pcenie dix- 

Parcis antiqui, quibus etiam summit- issent, iit legere est ap. Lucian. 
tebantur Dii. Unde nulli Deo lice- 



FABULA XII. 
MALAS ESSE DIVITIAS.t 

HERCULES ET PLUTUS. 

Opes invisae merito sunt forti viro. 
Quia dives area veram laudem intercipit. 

Divitia odiostB sunt juste homini magnanimo, quoniam summce opes eripiunt 



t Ita inscripta est fabula in Mss. Pith. Rem. et Vet. Editt. Sed banc et 
alias ejusmodi fabularum inscriptiones, quas Meursius adjudicat Phaedro, 
non a Phaedri manu esse, non pauci sunt, qui statuant, e. g.'Prasch. Freinsh. 
Gud. Desbill, Et vere. Quare etiam in hoc opere istarum inscriptionHm 



218 PH^lLDKl FAUULARIIM AISOFIARUM 

Coelo receptus propter virtutem Hercules, 
Cum gratulantes persalutasset Deos ; 

Veniente Pluto, qui Fortunae est filius, 5 

Avertit oculos. Causam quaesivit pater. 
Odi, inquit, ilium, quia malis amicus est, 
Simulque objecto cuncta corrumpit lucro. 

genuinam gloriam. Hercules admissus inter Deos propter virtutem, cum dixisset 
salutem Diis sibi gratiilantibus, accedente Pluto, qui nutus est Fortunce, retorsit 
oculos. Jupiter rogavit rationem. Hunc odio prosequor, ait, quia favct impro- 
bis, et etiam pervertit omnia proposita mercede. 



non magnopere rationem habendam duxi. Rectius fabula nostra inscrjbe- 
retur ; Divitice virtutis impedimenta, sive, Hercules et Plutus; quani inscriptio- 
nem Bentl. dedit. Cum Desbillonio et Brot. utramque posui, et vulgatam et 
Bentleiauam. Lallem. et Didot. Opes irrilamenta malorum. — 5 Ms. Rem. 
(etiam Pitii. v. Nevel. ad marginem) venienti, ut cum atiertere jungatur, ut 
apud Stat. Sylv. v. 3. 59. * cui te nee Cerberus omni Ore, nee Orphete 
quirent avertere leges,' pro, a qua. Sed malo esse scriptum pro veniente, ut 
saepe in his fabulis. Vid. lib. i. fab. 5. 1. et lioc libro fab. 9. 4. Sic Ovid. Art. 
Amat. II. 615. sq. * hoc quoque viso Avertit vnltus saepe puella suos.' Bnrm. 
— Pluto. Ms. Pith. Plutone ; at Nev. edidit, venienti Pluto.— 6 Bentl. Causam ut 
qucpsivit paler, [et sic Anton.] — 7 [Lege, am. e.quoniamm. Anton.J— 8 Hcins. 
Simul cum objecto. Idem conjecerat Semelque objecto, sed deleverat iterum. 
Hoc certe, observante Bnrm. majorem avaritiam notaret, si semel object* 
lucre aliquis a vera laude deduceretur. 

NOTiE 

3 Hercules'] Jovis et Alcmenae filius, 8 Cuncta corrumpit lucro"] Ad hoc 

qui ob virtutem et gloriam gestonim eleganterPropert. ' Auro pulsa fides, 

creditur annumeratus inter Deos. auro venaliajura.' Et Petron. ' Quid- 

5 Pluto] Plutus Jasionis et Cereris vis nummis praesentibns opta, Et ve- 

filius, divitiarum Deus. Hunc Jupi- niet; clausum possidet area Jovem.' 

ter excaecavit, quod bonis tantum ho- In quam sententiam et ipse Horat. 

minibus opes largiretur. Ex hac au- Sat. lib. ii. 3. ' Omnis enim res Vir- 

tem caecitate evenit, ut jam promis- tus, fama, decns ; divina, humanaque 

cue bonos et malos ditet. Hunc e- pulchris Divitiis parent ; quas qui 

tiam claudum fingit Lucianus, cum construxerit, ille Clarus erit, fortis, 

ad aliquem ditandum venit; velocis- Justus, sapiens,etiam et rex, Et quic- 

simum vero, cum ab illo recedit. quid volet.' 



LIliER IV. FA 15. 13. 211) 



FABULA Xlll. 



LEO REGNANS. 

Utilius homini nihil est, quain recte loqui : 
Probanda cunctis est quidem sententia, 
Sed ad perniciem solet agi sinceritas. 

Cum se ferarum Regem fecisset Leo, 
Et asquitatis vellet famam consequi, 5 

A pristina deflexit consuetudine, 
Atque inter illas tenui contentus cibo, 
Sancta incorrupta jura reddebat fide. 
Postquam labare coepit poenitentia 

Desunt reliqua. 

Nihil tnagis conduvit homini, quam directe loqui. Hcbc sane opinio debet com- 
probari ab omnibus; verum ingennitas solet duci in ruinam. Cum Leo se creasset 
regem animalium, et ambiret obtinere nomen juslitice, descivit a natico more 
agendi, atque, inter ilia utens parvo, dicebat jus cequumfide intemerata. * * 



1 Nihil est. Bentl. edidit, et Both, [et Anton.]: Utilius nihil esse homini 
q.r. I. sed v. Burmann.— 9 Sic viilgo legitur; sed eniendavit Grouov. ad 
Plin. lib. XXXIV. 14. Post quce labare c. p. Pro vulgato lavare, quod est 
in Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. Rittersh. bene reponebat labare poenitentia. 
Non pauci tamen inhaerent vulgato, quod leferunt ad ' linguani' fab. 
sq. vs. 1. Sed vs. 9. a fab. 13. non dissociandus et ad sequentem traben- 
dus est; id quod factum a Rigaltio Edit. 2. Scheftero, Hoogstr. Funcc. 
Walch. Maitt. Richt. Leonh. Bipont. Brot. al. Habet enim Romulus 
Ulmensis, apud quera haec fabula legitur integra, haec : sanctum et incor- 
ruptam juravit se jfidem servare. Postea de hac re habere coepit pcenitentiam, 
(perpeiam in Romulo Div. scriptum potentiam) et dum mutare non posset 
naturam, Ifc. Vid, Fabb. Romuli Div. lib. iii. fab. 20. coll. Anon. Nil. fab. 49. 
ubi haec leguntur : sanctam et incorruptam fidem servare juravit. Ex hac re 
posteaquam poenituit, et mutare naturam non potuit patientia, coepit, Sfc. quae 
paraplirasin exhibere videntur versus illius: Postquam labare ccepit poenitentia. 
Itaque jam olim Neveletus recte vidit, versum huj. fab. nonum nihil ad 
sequentia pertiuere. Cum quo faciunt Nilant. Not. ad fab. 49. Anonyrai, 
Gronovius, loco paulo ante citato ; Bentl. Burm. Heusing. Lallem. Desbill. 
al. Sed de Schirach. mallet vulgatum lavare retincre et explicare, purgare se 
et peccatum, ut Tcr. Ph. v. 8. 46. Frustra autem putat, melius h. v. ab hac 



220 PHiEDRI FABULARUM iESOPIARUM 

fabula dissociari. Post vs. 9. reliqua hiijus fabulae desunt, cum initio scquen- 
tis; sed conjiciunt Rittersliusius atque Schefferiis, nee sine specie, spiircum 
fabulae sequentis initium pium aliquem nionachum, qui istam describcret, 
lectoremve commovisse, ut totam pagiuam hie exscinderet. Ita spurca ilia 
una cum fine hujus fabulae periisse, ita tamen, ut e fabula obscoena velut cauda 
remaneret. 



FABULA XIV. 
PROMETHEUS. 



Afflictione veretri linguam mulieris, 
Affinitatem traxit inde obsccenitas. 

Rogavit alter, tribadas et molles mares 
Quae ratio procreasset ? Exposuit senex. 
Idem Prometheus, auctor vulgi fictilis, 5 

Qui, simul ofFendit ad fortunam, frangitur, 
Naturae partes, veste quas celat pudor. 
Cum separatim toto finxisset die, 
Aptare mox ut posset corporibus suis. 
Ad coenam est invitatus subito a Libero. 10 

Ubi irrigatus multo venas nectarc, 
Sero domum est re versus titubanti pede. 
Tum semisomno corde, et errore ebrio. 



1 Afflictione. In Ms. -Pith. Rem. legitur, A fidione, quod Toll, explicat : 
Post quam finxerat veretruni, transiit ad fictionem linguae mulieris. Vid. 
Gud. et Brot. Hanc Icctionem vel receperunt vel tuentur Nevel. Rittersh. 
Danet. Toll. Biot. Sed Heins. Gud. Salmas. ad orani libri, Hoogstr. Guyet. 
Maitt. legi jubent Affriclione ; Faber Affixione ; Funcc. Afflictione. — 5 Idem. 
Itahabent Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. — 6 Qui. Heins. corrigit Quod, quo 
nihil opus, quia vulgus proprie est masculini generis, sed nsurpatione neu- 
trius. Vid. Serv. ad Virg. JEn, i. 149. et ita ssepe Charisius, Priscianus, et 
Veteres Grammatici, quod notarunt commentatores ad Virg. JEn. ii. 99. 
quibus adde Voss. de Anal. lib. i. 31. Bwmann.—l Celat. Heins. more sue 
velat, sine causa; secutus tameu Walchins, sed v. Burm. qui laudat Ovid. 
Fast. II. 819. Fast. vi. 579. i. Am. 4. 41.— 10 Libera. Ms. Pith. Liberto. 



I.IBKR IV. FAB. 15. 221 

Applicuit virginale generi masculo, 

Et masciilina membra applicuit foeminis. 15 

Ita nunc libido pravo fruitur gaudio. 



Perperam. — 14 Virginale. Ms. Pith, virginali. 



FABULA XV. 

CAPELL^ ET HIRCI. 

B A REAM Capellae cum impetrassent ab Jove, 

Hirci moerentes indignari coeperunt. 

Quod dignitatem foeminae aequassent suam. 

Sinite, inquit, illas gloria vana frui, 

Et usurpare vestri ornatum muneris, 5 

Pares dum non sint vestras fortitudinis. 

Hoc argumentum raonet, ut sustineas, tibi 
Habitu esse similes, qui sunt virtute impares. 

- Cum Capellce obtintiissent barbam a Jove, Hirci dolentes cceperunt offendi, 
quia mulieres haberent parem honorem cum illis, Sustinete, ait, has potiri laude 
inani, et sibi arrogare insigiiiu vestrcn dignitatis, dttm non aquent vestram vir- 
tutem. Hecc fabula te edocet, ut feras illos usurpare tuum ornatum, qui tibi sunt 
inferiores virtute. 



2 Viilgo cceperant ; sed cceperunt est in Mss. Pith. Rem. penultima bre- 
vi : quam lectionem recte praeferunt Giid. et Heins. quibus parent phi- 
rimi. Vid. ad lib. in. fab, 2. 19. et ad lib. iv. fab. 19. 16. at non 
panci ediderunt ccpperant, ut Nev. Fab. Urs. Hoogstr. Bentl. Richt. Des» 
bill. Didot. Boirich. de Poet. p. 56.-6 Sic legendum e Cod. Pith, sed 
Ms. Rem. habet vestrce fortitudine, fortasse ^ro for titudini, ut legunt Rittersh. 
Gild. Bentl. Urs. Richt. Cuningh. Maitt. Leoiih. Lallem. Bipont. Jbrd. 
[Anton.] Saeplus enim literas e et i in Cod. Rem. permutatas esse constat, 
ut lib. IV. fab. 12. 5. ubi v. V. L. of. Gud. AHis, nee paucis, secundus casus 
placet. Constructio enim rov par cum genitivo passim obvia. Laudat vero 
Scheff. Cic. in Pis. 4. ' ilium cujus paucos pares haec civitas tulit ;' Burni. 
Sil. IV. 370. ' iEtatis mentisque pares ;' Stat. viu. 608. ' Par aliud niorum.' 
Hisce adde Plant. Rud. Prol. 49. ' erat ei hospes par illius ;' Lucan. x. 382. 
* par hujus erat.' Vid. Vechneri Hellenolex. lib. i. p. 2. c. 18. extr. Ed. 
Reusing, et quos laudat Prasch. Walchius xnd\\Qt fortitudine, sed tunc legen- 
dum vobis, quemadmodum jam notavit Burm. — 8 Nev. Rigalt. 2da. Fab. 
Heins. Danet. sint. 



222 VH.\Ll)\ll FAUULARUM /ESUl'lARlUf 



FABULA XVI. 



GUBERNATOR ET NAUT.^. 

Cum de fortunis quidam quereretur suis ; 
-^sopus finxit consolandi gratia : 

Vexata saevis navis tcmpestatibus. 
Inter vectorum lacrymas et mortis metum, 
Faciem ad serenam subito lit mutatur dies, 5 

Ferri secundis tuta coepit flatibus, 
Nimiaque nautas hilaritate extollere. 

Cum aliquis expostularet de sua sorte, Msopus excogitavit hoc argumentum 
solandi causa : Navi jactata atris procellis, i7iter fietus eorum qui vehdiantur, et 
formidinem mortis, dies rertitur derepente ad faciem tranquillam, et navis tuta 
coepit agi ventis melioribtis, atque perfundere Jiautas uimia liElitia. At Nauclerus 



2 Giiyeto [et Bothio] legenduni videtur, y?«ai< hoc solandi gratia ; Buch- 
nero, jEsopus dixit, aiit injit, e conjectuia non probabili. [cons, hoc g. Anton, 
qui, hoc, ait, praeeunte Bentl. inseiui.] — 3 sqq. Teste Gudio in Ms. Pitb. est 
7iavis. Sic ex lioc codice edidit Nev. sed fide Brotierii Mss. Rem. Pitli. Ve- 
teresque Editiones versa 5. habent tnutatur dies, quod recte letinendum ceii- 
sent Heins. et Bentl. ita tamen, ut ad fiilciendum versnm t^ mutatur prvEpo- 
nant ut. Secuti, praeter alios, Bipontini, Jiiidens. [Anton.] Sic enini serva- 
tur lectio Codicuni, sic omnia melius cohaerent. Vid. Buiin. Cupenis Obs. 
lib. II. c. 20. p. 261. legijubet »n«<af Mf, ut in«<«t passive ponatur; Cuningh. 
\evo dum mulat dies. Rittersh. edidit: Vexata scevis navis tempestatibus, Inter 
vectoru7n lacrymas et mortis metum. Faciem ad serenam subito mutatur dies. 
Ferri secundis tuta ccepit flatibus, Sfc, Cui parent Nev. Gronov. de Schirach. 
Clav. P. I. v.facies. Hoc fere seqnuntur Rigalt. in Ed. 2. SchefF. Fab.Freinsli. 
Santor. Burm. in Editione prima, Walch. Func. Ursin. Danet. Maitt. al. 
nisi quod vs. 3. navi legant. Idem tamen Rittersh. conjiciebat vs. 5. mutato 
die, distinctione sublata. Gud. ita transponit : Vexata savis navis tempestati- 
bus Inter vectorum lacrymas et mortis metum: Ferri secundis tuta coepit flatibus, 
Nimiaque nautas hilaritate extollere: Faciem ad serenam subito mutatur dies. 
Quae transpositio versunm mininie placet Burmanuo, cum certe dies debucrit 
ante mutari ad serenam faciem, quam navis posset ferri secundis flalibus, et 
nautae hilaritate extoUi. Istam transpositionem amplectuntur Hoogstr. et 
Richtcrus, nisi quod hie habeat subito mtitutus dies ; ille vero ut mutatur dies. 
Hoogstratani lectio placet Editori Editionis stereotypae Didoti. Cum Rich- 
tero facit Leonh. Burm. lectione Codicum sine necessitate repudiata, in Edi- 
tione majori totuni locum ita constituit : Vexata savis navis tempestatibus, 
Inter vectorum lacrymas et mortis metum, Faciem ad serenam subito mutato die, 
Ferri secundis tuta coepit flatibus, Nimiaque naulas hilaritate extollere. Ita 
volunt legi Toll. Lallem. Brot. Desbill. alii.— 7 Heins. Nimia ecce nautas hi- 
laritas extollere, vel, Nimiaque nauta se hilaritate extollere. [Hoc sequitur Both.] 



LIBER IV. FAB. 17. 223 

Factus periclo turn Gubernator sophus : 
Parce gaudere oportct, et sensim queri, 
Totam quia vitam miscet dolor ct gaudium. 10 

/actus sapiens periculo: Oportct, inqiiit, l<rtari puree, et conijueri moderate, quo- 
niam omnis vita miscetur dolore et gaudio. 



Posteriorem conjectiiram amplectitnr quoque Ciiningh — 8 Periclo. Ms. 
Per. periculo. Sic vulgo legitiir; sed jam olim Guyetus reposuit periclo, 
praeennte Rittersh. — 10 Ms. Pith, Totamque. Vid. Nevel. ad inargineni Edit, 
et Gild. Hanc lectioneni probat Salmas. at Heins. conjicit Totam aque. 



FABULA XVII. 

CANUM LEGATI AD JOVEM. 

Canes Legates olim misere ad Jovem, 
Melioris vitae tempus oratum suae, 
Ut sese eriperet hominum contumeliis. 

Canes miserunt quondam legatos ad Jovem, rogaturi tempus vitae felicioris, ut 
non paterent amplius injuriis hominum, qui illis prceberent panem fur/urosum, et 



2 Ita Icgitur in utroqne Codice et Rem. et Pithceano. Vid. Desbill. et 
Brot. Sed jam olim Ursinus corrigebat, Meliora vita iempora oratum sum, cui 
parent Toll. Desbill. Brot. Heinsius vero Meliora vitce tempora oratum sibi, 
quod recepere Bentl. et Cuningh. Etsi vero meliora tempora centies occnr- 
riint apiid veteres, ut docent exempla a Biirm. adducta, idem tamen recte 
observat, non semper in eandem loqueudi formulani cogendos scriptores, 
cum apque recte melior vita pro feliciori dicatnr, ac meliora tempora vitm. 
Vid. Burm. Heinsius Ep. vni. ad Scheffer. etiam volebat suos, ut referatur 
adlegalos. Hie versus Guyeto suspectus videtur; nee mihi rb sucb valde 
placet. [Anton. Melioris vitce tempus oratum sibi.] — 3 Quia in jNIs. Rem. erat 
sese ariperet, Gudius conjiciebat sese eriperet. Facilis profecto eniendatio ! 
Et solet Phaedrus usurpare cum sese, turn eripere. Vid. lib. ii. fab. 4. 17. et 
lib. I. fab. 28. 11. Quam emendationem post Hoogstr. et Maitt. receperunt 
Richt. Leonh. Bentl. Cuningh. Toll. Lallem. Brot. Bipont. Desbill. Didot. 
[Anton.] quibus ego lubens accedo. At Burmannus retinuit ubriperet ; nam 
tide Brot. in Mss. Pith. Rem. et Editt. Vet. ut Rigalt. 2. Fab. Nevel. est, 
Uli sese abriperet, quod videtur ortnm fuisse a manu emendatrice ex sese ari- 
peret. Sic et alibi in eodem Codice variae ejusdem loci inveninntur lectiones, 
ut passim a nobis observatum est. Heins. se subriperet, quod furtivls magis 



224 PHiTlDRI FAUULARUM yESOPlARUM 

Furfuribus sibi conspersum quod panem darent, 

Fimoque turpi maximam explerent famem. 5 

Profccti sunt legati non celeri pede, 

Dum naribus scrutantur escam in stercorc. 

Citati non respondent. Vix tandem invcnit 

Eos Mercurius, et turbatos attrahit. 

Turn vero vultum magni ut viderunt Jovis, 10 

Totam timentes concacarunt regiam. 

Propulsi vero fustibus, vadunt foras : 

Vetat dimitti magnus illos Jupiter. 

Mirati, sibi legatos non revertier, 

Turpe sestimantes aliquid commissura a suis, 15 

Post aliquod tempus alios ascribi jubent. 

satiarent multam famem stercore fcedo. Legati ahieru7it gradu non citato, dum 
indagant naribus cibum infimo. Non parent vncati, et vix Mercurius illos reperit 
et adducit trepidos. Ut autem aspexcre faciem summi Jovis, pavidi conspurcarunt 
sordilms totum palatium: ejecti vei-o fustibus, se proripiunt foras. Magnus Jupiter 
prohibet illos remitti. Stupcntes quod legati now rcdirent, rati turpe quid pecca- 
tum ab suiSf imperant delegari alios post aliquod tempus. Interim fama vulgavit 



actis convenirc contendit Biirmannus, licet emendatio sit facills ex sese ab 
facere se sub. Scheffero placebat, hominum e contumeliis, quod nsitatiiis esse 
(licit, ut Cicero dixit ' e complexu parentum abreptos filios,' Sed aeque 
recte dici potest abripere contumeliis, quemadmodum Suetoii. Aug. 17. * simu- 
lacro D. Julii abreptuni interemit.' Maittar. dedit, ul sese eriperent ; Danet. 
uti se abriperent. — 4 Heins. confertum qui. — 8 Heins. Citatis, nullo sensu. — 
9 Heins. Reos ; sed admodum improprie rei dicuntur liic legati. Malini, 
Eos Mercurius, sed t. a. ut mox vs. 19. et de elcganti usu rod sed vid. ad Petro". 
c. 128. Burm. — 12 Heius. Proptdsi ut vero. Harius, quia vero modo processit, 
Propulsi ne sint fustibus ; sed qua;nain haec sermonis scabrities ? certe debu- 
isset dicere,ne propellerentur. Quare si quaedam interciderint, ut viri docti 
suspicantur, non offendere poterit repetita vocula tcro, praecipue cum versii 
eodem magni epitheto ornetur Jupiter, et vs. 13. iterum ; vel si audaciori 
esse liceret, et conjicere illud vero depravatuni esse ex ergo, legerem, Ergo 
propulsi fustibus. Burm. In repetitione parliculae vero, quae nonuullos offen- 
dit, non quaereuda est ratio emendandi. Vid. V. L. ad lib. iv. fab. 5. 41. 
[Anton. P. V. ut /.] — vadunt. Cuningh. ruunt foras. Ita invenias in 
Edit. Uidot. stereotypa. Both, evadunt /. — 14 Toll, [et Botii.] Mirati illi, sc. 
canes. — 1.5 Bentl. mallet autumantes ; [Accipit Both, et Anton.] sed docet 
Burmannus, hujus verbi vim esse, non aninio modo putare, arbitrari, sed 
sive voce, sive scripto, sententiam suam prodere. Cf. tamen Cic. Or. 49. 
fin. Tzschuck. conjicit exlimantcs, quod passim Codices in bonis auctoribns ; 
Sanad. (Bstimarunt, fide Brotierii; Cuningh. Turpe quid exislimantes c. a s. 
Sed nil mutandum, cum <Bstimare hoc sensu Latinc dici possit. Vid. ad lib. 
III. fab. 4. 5. Guyeto hie versus addititius videtur. — 16 [Vid. Burm. de 

NOT/E 

14 Non revertier^ Pro, non revcrti. Hoc Poetis familiarc et nsitatum. 



LIBER rv. FAB. 17. 225 

Rumor legates siiperiores prodidit. 

Timentes rursus aliquid ne simile accidat, 

Odore canibus anum, sed multo, replcnt, 

Mandata dant, legati mittuntur, statim 20 

quod accidei'ot primis legatis. Verili rursum ne quid simile contingat, immiltunt 
in anum legatorum plurimum odoris, mandant facienda, dimitUintque. IIU acce- 



y. L. Both, adsciri; Anton, acciii.]— 16 [Praeponit Both. vv. 14. 15. et legit 
in vs. 15. nostro comm. ut suos, Sfc.'] — 17 Bentl. Venter reponit, sine ulla auctori- 
tate Codicis, qiiare Haiius eum acrius castigat. Et sane niira esset locutio, 
venter prodidit legatos, pro, odor ex stercore ortus. Deesse alii hie putant 
versum; sed, si unquam, hie deberet hians sententia fnlciri et scribi, Rumor 
legatos ut priores prodidit, ubi parva est viilgatap lectionis nintatio. Burm. 
Magno placet opere ista Burmanni conjectiira, receptaa Cuningh. Desb. h. v, 
parenthesi includit, et praeponit vs. 16.— 18 In Rigaltii (etiani Neveleti.) 
Editione est Timentibus: ut rumor foedi facti, a prioribus commissi, venerit 
ad secnndos legatos. Sed tunc versus laborat, ciii succurrit Scaliger legen- 
do rursum pro rursus, Sed nobis vulgata placet. Burm. Editio Kigaltii 2. 
Timentes habet. — aliquid. Heins. ne quid simile rursus. [sim. ne ac. Anton.] — 
— 19 Nescio cur spurco malit Bentl. cum contrarium velit Phaedrus. Egre- 
gia vero ratio emcndandi peccata priorum qua Harins utitur, qui, ubi banc 
emendationem spurcitiae damnavit, legit, sed nimio. Sed qua auctoritate hoc 
uititur, aut ad quid necesse ? an midtus odor non sufficit eorum consilio ? 
stultitia vero potius canum debuerat notari, eum stercus, odore mixtuni, 
gravius olere sola et mera merda soleat. Burm. qui laudat Martial. Ep. i. 
88. et III. 55. Pro sed /n. Both, sedulo.— 20 In Mss. Pith. Rem. et Edit. 
Nevel. est, Mandant, dimittuntur statim, Adcunt. Corrupte et vitiose ; diuiitti 
enini non poterant, antequam Jovem adiissent. Hinc varie solicitant viri 
docti locum. Both. 3Iandatadantur, dimittuntur : hi statim Adeunt : rogantes- 
que aditum, c. i. [Anton. 31. dantur : ut dimit., statim Abeunt, Sfcl liiijalt. 
quem plurimi sequuntur, Mandata dant, legati mittuntur, statim Adeunt, ^c. 
Rittersh. Mandata dant: dein dimittuntur; vel, quod etiam volebat Meurs. 
deinde mittuntur statim : Adeunt. Ursin, Mandant eudem, dein dimittuntur sta- 
tim. Hoogstr. et Philip, hunc versum delent ; omissus quoqne est in Editi- 
one Didoti stereotypa. Heins. Mandata dantur, et dimittuntur statim. Bentl. 
Mandant, dent operas, ut dimittantur statim. Ad quae Burm. notat : Quinam 
vero? superiores, anhi ascripti? et undc illud operas dare proficiscitur ? quis 
non videt, o;)eras nietri causa pro operam intrudi? Scaliger teste Burm. in 
ora Codicis castigabat: Mandantur, dimittuntur, ac statim Adeunt. Burm. 
Mandata dant legatis, quos mittunt, statim Adeant. Quia sc. primi non celeri 
profecti erant pede, nunc his mandant, ut celerrime et recta adeant ad Jo- 
vem, qui eos, rogantes aditum, statim admittit. Quia sibi in hoc loco non 
satis faciebat, tentabat etiam : Mandant legatis, qui mittuntur, ut statim Adeant 
Rogantes (sc. ilii secundi legati) aditum c. i. vel, Mandant, ut qui mittuntur 
legati statim Adeant. Walch. Mandata dantur, ipsi inittunttir statim. De Schi- 
rach. in Clav. P. i. p. 8. Mandata dantur ; ipsi dimittuntur, ut statim Adeant ; 
vel, Mandata dant, lecti dimittuntur, et statim Ademit. Brot. Mandata dant ; 
citique mittuntur ; statim Adeunt ; sed v. Ephem. Gottingens. ann. 1784. Part. 

NOTyE 

17 Rumor legatos superiores prodidifl concacasse totam Jovis regiam. 
Rumor spargitnr superiores legatos 

Delph. et Var. Clas* Phcedr. P 



226 PIIyEDRI FABULARUM iESOPlARUM 

Abeunt. Rogantes aditum, continiio impetrant. 

Consedit gcnitor turn Deorura maximus, 

Quassatque iiilmcn : tremcre coepere omnia. 

Canes confusi, subitus quod fuerat fragor, 

Rcpcnte odorcm, mixtum cum merdis, cacant. 25 

dunt stalim orantes aditum, ct shie mora uhtincnt. Tunc maximus pater Deorum 
sedens agitavit fulmen ; cuncta capcrunt moveri: ct, quia strepitus fuerat confusus 
derepentef canes reddidcrc subito odorcm permixtum stercore. Cuncli conclamant 



07. Bipontini : Mandant, Deum, ut mittuntur, oratum statim Adcant: quae me- 
rito abrupta et dura videntiir Tzsclmck. Desbill. ampleclitnr lectionem vul- 
gatam. Salmasii conject. praeterniitto. In tanta lectiomim arbitrarianim 
varietate et discrcpantia, cum ctiam iiiliil subsidii in Anonymi, Roniuli, alio- 
riunquefabulis sit,praEStat inhaereievulgato, nisi quod vs. 21. pro Adeunt cum 
Scheffero legendura putem, Abeunt. Nam ineptuni in vulgato est statim 
Adeunt, et mox rogantes aditum, nt jamjam vidit Burmannus ; etsi nee sic 
locus certus et indubitatus haberi possit, ita quidem, ut eoium sententia non 
penitus displiceat, qui vs. 20. delendum existiment. — legati. Scheff. mallet 
legatis, quod jung'xt rdls Mandata dant. — 21 Vnlgo ^</eMM< ; at recepi facilem 
Schcfferi emcndationem, quam etiani ipcepcrunt Hoogstr. Riciit. Leonh. 
Lallem. Jakob. Didot. et placet Gudio et Burni. Heins. Vadunt, c conjectura. 
—24 De hoc loco vid, longa Burmanni disputatio, ex qua excerpta dabimus, 
additis a Burm. omissis. In Mss. Pith. Rem. et Vet. Edit, legitur : Canes, 
confusus subito quod fuerat (Ursin. fuerit) fragor. Ita Scheff. Maitt. Funcc. 
Piev. Desbill. sed confusus fragor stave non potest; ille enim non confundi- 
tur, scd confundit et pertuibat omnia. Itaque vaiie solicitant viri docti 
htmc locum. Gud. iugeniose monstians enoris originem, conjectura pro- 
babili Icgeiidum proponit, Canes confusi, subito (vel subitus JEn. ii. 692.) quod 
fuerat fragor. Quern sequitur Heins. [et y\nton.] nisi quod ruerat (quod non 
probat Faber, quia non ruat fragor. At Heins. monet, ' discurrit certe ;' 
qua significalione rh ruere nonnuuquam sumi, in comperto est, ut in illo 
Nasonis Met. i. 285. ' exspatiata rnunt per apertos flumina campos.') pro 
fuerat substitueiit, probabili ctiam lectione, quia hoc verbnm solenne in hac 
le est, ut patet ex Virgilii Cul. S'jO. ' Ac mere in terras cctli fragor,' aliisque 
locis, ab Heinsio ad Val. Flacc. i. GCS. adductis, ubi et hoc loco utitur. 
Cf. Heiusii Ep. 73. ad Schefi'. in Burm. Syll. Epp. tom. v. p, 82. sq. Ruerat 
ctiam notavit ad oram libri Salmas. et Walch. mallet recipi. At (]\\\ fuerat 
pra^ferre cupiet, reperiet undc tueatur apiid Heinsium ad Claud. Giganto- 
mach. vs. 74. Apposite adduxit Scheff'erus, cui etiam placet confusi ex Quin- 
til. Decl. II. 20. ' neminem fuisse in domo, quern non fragor ille confuderit,' 
ubi paulo post sequitur, ' ut primum me fragor domus, et velut tui confu- 
dere gemitus.' Bentl. legit: Canes confusi (subitus terruerat fragor) Repcnte, 
ifc. quemadmodum Ovid. Fast. i. .5(57. scribit, ' fragor a^thera terruit ipsnm;' 
Cuninghauius, .'(h/'j<o quod jierct fragor ; Ouvering. (vid. P. iii. Phaadri p. 175. 
Ed. Hal.) Canes, confusus subito quod fieret fragor ; Harius, cffusus subito quod 
fuerat fragor. An vcvo fragor effunditnr, ut nix, imber, et siniilia? Vid. Ovid. 
Met. I. 269, et an ita loquuntur j)octa> ? Gronovii in emendatione, Canes, 
confusos subitus quns fecerat fragor, vis fit vcrsui et metro, observantc Burm. 
Scd idem Gronov. ad Liv. XXXI. c. 45. p. 579. Edit. Drak. Canes confusos 
subitus fecerat fragor. Hep. od. ifc. vel : C. (c. s, f. /.) cet. Johnson, edidit : 
Canes {confusos subito fecerat fragor) : Rep. Ifc. De Schir. emendat: Canes, rcn- 
fusos subito quos fecerat fragor. Burmanno unicc placet, quomodo edidit. Canes 
confusi, subitus quod fuerat frag. Ita Brot. et Bip. — 25 Gud. in Ms. sno, i. e. 



LIBER IV. FAB. 17. 227 

Reclaraant omnes, vindicandam injuriam. 
Sic est locutus ante poenam Jupiter : 
Legates non est regis non dimittere, 

puniendam esse injuriam. Verum Jupiter sic fulus ante supplicium: Nondecet 

Pith, mixta se invenisse testatiir, sed Nevel. ex eodem Codice edidit mixtum. 
Qiias sciipturas diversitas ejusdem Codicis ejusdemque loci hie erat notanda. 
Bentl. edidit mixtis. Perperain.— 26 Bentl. [at Anton.] Ut clamant ; Ciiningh. 
Proda»na«^ e conjee t lira uterque, — 27 Scheff. Hie; Walch. Hinc. Nescio 
quid sit difficultatls in vulgato, quod non cohcerere crediderunt viri docti, 
cum Pha?dri ille mos sit, et sequenti orationi et ipsis verbis Jovis rectius Sic 
praecedat, i. e. hoc niodo, liis verbis, quam hie, pro tunc, vel hinc, pro post- 
quani oinnes reclamassent, vel pro ideo ; quia tunc tamen intellij?i debet hie 
vel hine locutus sic est Jupiter. Burm. Both, edidit autem pro ante. Acce- 
dit Censor Lips. Gud. Hie ast locutus, de particula ast non pauca congerens; 
sed vix persuadebit, Phaedrum ita scripsisse. Cuningh. At sic locutus ante 
poenam est Jupiter. Toll. Tum sic locutus ante pcenam est Jupiter. Ouvering. 
His est locutus. Vid. P. iii. Phaedri p. 175.— 27-36 Multae Editiones, etiam 
Burmanniana major et Bipontina, hunc locum ita exhibent : Sic est locutus 
ante pcenam Jupiter : Non est legalos regis non dimittere, Nee est difficile, panas 
culpcB imponere. Sed hoe feretis, pro judioio pnemium: Non veto dimitli, verum 
cruciari fame, Ne ventrem continere non possint suum. Illi autem, qui miserunt 
vos tarn /utiles, Nunquam carehunt hominis contumelia. Ita nunc legatos expectant 
et posteri ; Novum venire q. v. c. o. [vid. Not. Burm.] Ita quidem, ut vs. 28. sq. 
alloquatur Jupiter Deos; vs. 30. canes; vs. vero 31. sq. Jupiter iterum 
convertat sermonem ad Deos ; vs. 33. ad canes. Quod cum ferri mihi non 
posse videretur, Desbillonio duce, ordinem versuum, eo, quo supra dixi, 
modo, paululum immutavi, ita, ut pro vulgato sed reponerem et, quod rece- 
perat Desbill. Sic enim nexus meiior, neque opus est criticorum cmenda- 
tionibus, lectiouibus librorum scriptorum repudiatis. Gudius locum ita con- 
stituit : Legatos non est regis non dimittere. Nee est difficile, pcenas cnlpce impo- 
nere: Stct hoe (sc. dccretum): feretis pro justitia pramium (hunc versmn rece- 
pere Richter. et Leonh. etsi a manu Phadri pauIo longins recedat. Hanc 
emendationem etiam amplectilur Broukhus. ad Tibull. i. 2. 26. Parenthetice 
dicitur/er. proj. p.) : Non cito (i. e. non celeriter) diuntti, verum cruciari fame, 
(receperunt haec Richter. Leonh. Didot. in Editione stereotypa,) Ne ven- 
trem continere non possint suum : Illi autem, qui miserunt hos tatn futiles, Nun- 
quam carebunt hominis contumelia. Mandantur antro {\. e. carceri, vinculis) : 
•non dimittuntur statim. (Hunc versum receperunt Richt. Leonh. Lallem. 
Didot. it. Brotier. nisi quod hie pro non, nee habeat.) Ita nunc legatos expec- 
tans et posteros, Novum venire cum videt, culum olfacit. Uberiorem loci inter- 
pretationem habes in Not. Gud. — 28 In Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. ordo 
est paulo turbatior: Non est legatos regis non dimittere. Hinc Maitt. Hoogstr. 
Leonii. Lallem. Brot. Desbill. alii ediderunt : Legatos non est regis non dimit- 
tere, praeeunte Gudio. Hisce ego obsecutns sum. Burmannus lectionem 
Coilicum retinet. At Bipontiui, quibus accedit Jakob, scribi vohint : Non 

KOTJE 

28 Legatos non est regis 7ion dimit- sidio, cnjus tain sanctum et venera- 

tere] Ne scilicet jus gentium ipsis re- bile nomcn esse debet, ut non niodo 

tentis violetur, quo jure illi sancti inter sociorum jura, sed et hostium 

sunt. Ita enim Cicero : * Legatorum tela, incolume versetur.' 
jus divino humanoque vallatani prie- 



228 PHiEDRl FABULARUM ^SOPIARUM 

Nec est difficile, poenas culpse imponere. 

Non veto dimitti, verum cruciari fame, 30 

Ne ventrem contineie non possint suum. 

Et hoc feretis pro judicio prsemium. 

Illi autem, qui miserunt vos tam futiles, 

Nunquam carebunt hominis contumelia. 

Ita nunc legates expectant et posteri. 35 

Novum venire qui videt, culum olfacit. 

regem retinere Itgatos, nec est operosum prcemitim pro merilis ascribere. IJcpc 
itaqxie erit pcena. Non prohibeo remitli, sed jubeo torqtieri fame, ut possint cohi- 
bere alvum. Qui vero vos delegarunt tam Jluidos, se eripient nunquam ex con- 
tumeliis movtalium. Ita nunc Canes prcestolantes novissimos legatos, cum vident 
canem aliquem venientem, odorantttr anum. 



regis est, legatos non dimittere. — 29 Hie versus suspectus videtnr Guyeto. — 
30 Non veto. Bentl. Non volo, probante Scliiracliio in Clav. P. i. p. 195. 
Eclitio stereotypa Didoti Iiabet, N071 cito, post Giidinni. Si dimisit Jupiter 
legatos, cur non redierunt ? cur posteri adhuc expectant eos ? Hsec difficul- 
tas Burmannum cogit legere : Vos veto dimitti ; hoc verum cruciari fame. Per 
vos posteriores, per hos priores legatos signilicari putat. Ut sequenlia ctiam 
opinioni suas conciliet, rescribit : Ita ntmc legatos cxpectat qui posteros, Novum 
venire cum videt, culum olfacit. Posteros (ita Mss.) legatos interpretatur, qui 
posteriores niissi fuerant. Sed nec ita sublata est omnis difficultas. Nam de 
posterioribus legatis qnaestio erat in concilio Deoruni: eos vero non dimit- 
tere, regis non esse dixerat Jupiter. Non potest igitur fingi eos retinuisse. 
Quare satius est, dimissos quidem dicere legatos, non priores tantuni, sed et 
posteriores ; eosdeni vero a canibus adhuc expectari, quod aliquamdiu certe 
retenti fuerant, et dimissi quidem, sed, simul etiam notati gravissime, reditum 
non maturaverant, cum escam in stercore scrntarentur, et legationis su* lam 
turpent tristemque exilum ad suos referre non auderent. Heusingcr. Vide 
mox. — 32 Pro vulgato Sed reposui Et. Ita Desbil. edidit, sicque Tzschuck. 
legi posse censet. Meurs. Walch. Bent!, qui Jovem hie non legatos, sed colle- 
gium Deorum alloqui putant, legi jiibent, Sed hoc f event hi pro judicio prcemium. 
Vvo feretis \Jvf,\n.\\a.\)eX. ferctur ; Lailem. Id vos feretis pro judicio prcemium. 
Ita olim conjecerat Ouvering. v. P. iii. Pha;dri p. 175. Guyetus scribi vult : 
Sic hoc feretis per judicium pramium. Conjlciebat quoque p?"trJH(/afo. — 33 Vos. 
Gud. Heins. Bentl. Didot. [Anton.] hos. — 34 Hominis. Ita libri scripti ; at 
Sciieft". conjicit hominum, Heins. omni; sine necessitate uterque. [^hominum 
contumeliis. Both.] — 35 sq. Libri scripti et priores Editioncs, ut Rittersh. 
Nevel. al. liabent : Ita nunc legatos exspcctantes posteros. Novum venire cum v. 
CO. Sed Meurs. et Bongars. correxernnt: Itaiiunc legatos exspectantes pos- 
teri, N. V. cum vident, culum olfaciunt. Ita edidit Ursin. nisi quod vs. 3G. legat, 
Venire aim vident novum, olfaciunt culum. Nostra lectio Rigaltio debelur, qua? 
niultis placuit. Bentl. Ita 7iunc legatos qidsque exspectans posterOm Novtnn ve- 

NOT^ 

32 Et hoc feretis pro judicio prce- tum ad ilhistrandum hunc locum 

miutn] Hie versus non legitur in Phae- Phaedri. Idcirco ilium non praeter- 

dro editionis Rigaltii, Sive sit Phse- misiraus. 
dri, sive alteriiis, coulert tamen mul- 



LIBER I\ . FAB. 18. 229 

nirecumvidet c. o. [quern seqiiitnr Anton.] De Schir. in Clav. P. i. p. 195. 
post Gild, et Walch. Ita nunc legates exspectans posteros, N. v. cum v. c, o. iit 
sit Canis oTrb ToC koivov: et INIss. rccte posteros hal)ent, nimirum posteriores 
legatos, qiiibiis anus odore fuerat replefa, nee adhuc duni dimissos. Sed 
ponuut Gud. et Walch. et post exspectans, quia alias nietrum non constat. 
Burm. mallet legerc : Jta nunc, legatos exspectat qui posteros, Novum venire cum 
videt, culum ol/acit ; edidit tamen, Ita nunclegatos exspcctant et posteri ; Novum 
venire qui videt, culum ol/acit. Cuningh. Novum et venire q. v. c. o. Ita qiioque 
locum exiiibet Editio steieotypa. Equideni, cum vs. 35. repugnet vs. 28. et 
30. versus duos ultimos obsccenos illos et turpes a nebulone qnodam huic 
fabulae subsutos esse, cum Burm. et Lang, facile crediderim. 



FABULA XVIII. 
HOMO ET COLUBRA. 

Qui fert malis auxiliura, post tempus dolet. 
Gelu rigentcm quidam Colubram sustulit, 
Sinuque fovit, contra se ipse misericors. 
Namqiie ut refecta est, necuit hominem protinus. 
Plane alia cum_rogaret causam facinoris, 5 

Respondit: Ne quis discat prodesse improbis. 

Qui auxiliatur improbis, aliquanto post dolet. Quidam collegit Colubram rigi- 
dam frigore, et posuit ih sinum, indulgens in sui perniciem. Vt enim recepit vires, 
ititerfecit statim hominem. Roganti vero alteri rationem sceleris, dixit : Ne quis 
discat auxilium ferre tnalis. 



1 Both. M. g./. quod placet Censori Lips. — 3 Harms contra se ipsum. Sed 
in his locutionibus, quae utrapqucquidem occurrunt, sed altera est elegantior, 
Burm. semper scriptos sequi tutissimum recte credit. — 4 In utroque Codice 
et Pith, et Rem. legitur nocuit hominem, probante Guyeto. Vid. Nevel. ad 
marginem Edit, et Brot. Etiam Salnias. Exerc. Plin. p. 29. b. et in Not. ad 
Spart. Adr. 20. ubi verba haec adducit, legit noctdt, non necuit, locutionem 
nocere aliquem Latinani bonisque auctoribus, ut Ovidio, Celso, receptam esse 
testans. Etsi vero aliqua exempla afferri possunt, ubi nocuit cum accusativo 
construitur, quod abnnde decent Notae Gudii et Burm. viri docti tamen recte 
probant vulgatnm wfCMi^; in qua lectione constituenda praeiverat Pithceus. 
Nam oscitantia librarii, qui ignorabat forniam necuit, facile irrepere poterat 
nocuit. Sed necuit dixisse veteres, testantur veteres Grammatici. Vid. Voss. 
de Anal. lib. iii. c. 20. p. ni.300. Ed.Amstel. f. qui et Libro de Constr. c. 21. 
p. 399. nocuit h. 1. damnare videtur. of. Burm. — 5. 6 Burmanno non fit vero 
simile, colubram contra se sententiam pronuntiare, et se ipsam vocare, im- 
probam; ncc Phiedri ingcnio convenire putat, addens ; ' Forte sunt verba 



230 PHiEDRl FAHULARUM ^SOPIARUM 

poetac, s\il) hac fabnla, ut fere in omnibus, aliqnem sui temporis notantis; 
nam sine diibio maiam gratiam iniprobns aiiquis pro beneticio, et forte ali- 
nuntis, auctori retulerat. Quare poiita interrogatus fabiilaj biijus sententiam 
ab alio quodam, ipse respondit, hoc modo, ut forte legendum : liic, vel Ilinc 
aiiquis cum rogarct causam facinoris, Respotidi: Ne quis d. p. i. lit eleganter, 
cum in Fromytliio dixisset, ' malis auxiliuni ferre,' hie, improbis prodesse, sub- 
jicit; quod niajorem dolorem ex ingrato homine notat.' Ad quze Desbill. 
observat: ' At istud est, aut ego fallor, ultra modum philosophari ; nam 
pnvterquam quod hominCvS aliqr.ando sunt ita perversi, ut sibi a bonis bene 
fieri nolint; non raro etiam contingit, ut improbi et malefici non modo tales 
se esse ultro profitcantur, sed et gloricntur : illam ergo stultam perversita- 
teni rcsponsioni colubrae Phadrus recte affingere potuit.' ' Malas notaR vv. 
nam et frigide repetitur iuitialis fabula; sententia, et frigide quaerit altera 
colubra, quod per similem suam naturam scire poterat : deinde hanc dabiuni 
ad causam, an coluhram, referendum sit, et lusce dictum istud : Ne quis discat 
prodtisse improbis.' Both. [Locum in Burniaununi defendit fusius Schw.] 



FABULA XIX. 
VULPIS ET DRACO. 



VuLPis, cubile fodiens, dum terram emit, 

Agitque plures altius cuniculos, 

Pervenit ad Draconis speliincam intimam, 

Custodiebat qui thesauros abditos. 

Hunc simul aspexit : Oro, ut imprudentiae 5 

Dum Vulpecula, agens suum cubile, egerit terram, et fodit profundius mulios 
cuniculos, dcvenit ad imum antri Draconis qtii servahat thesauros abditos. Ut 
ilium vidit: Precor prima, inquit, ut parcas me?e imprudentice : dein, si recte in- 



1 Ms. Per. Vulpcs. V'ul. V. L, ad lib. i. 7. l.—cndt. Guyet. legit nti*, i. e. 
fodit ; sed vindicat Burmannus vulgatum ex Ovid. Fast. iv. 404. Senec. N. 
Q. III. 30.— 2 Ms. Per. pluris.—i Intunam. Sic olim edidi e Cod. Perott. 
probantibus Ccusore docto in B. T. 52. p. 192. et Tzschuck. Secuti Brot. 
Jbrd. [Anton.] Ita e conjectura reposuerat Bentl. firmata deinde Codice 
Per. Vulgo legitur ultimam; sic enim habent Mss. Pith. Rem. et Edit. vet. 
Quod si quis retinere velit, ut praeter alios retinent Bipont. et Desbill. neque 
de ultima parte speluncze Burmannus vult intelligi, quemadmodum Scheff. 
explicabat, cui obsequitur Desbill. v. Ter. Phorm. i. 4. 38. neque cum Hoog- 
stratano capi pro, prima, ut ' sanguinis ultimus auctor.' Alii legunt «?<iwo; 
ita Heins. laudans Salmas. Exerc. Plin. 56. e. Alii, ut Scheff. Hoogstrat. 
Gud. Walcl). Richt. Leonh. Santoroc. ultimum, pro, tandem. ' Non id agitur, 
ad intimam speluncam pervenisse vulpeni, sed postremo ad cam perveuisse : 
itaquc recte se habet xdtim: Both.— 5 Ouvering. Oro, ait. Vid. Not. ToU. in 



LIBER IV. FAB. 19. 231 

Des primum veniaui ; deinde, si pulchre vides, 

Quam non conveniens aurura sit vitae mea?, 

Respondeas clementer. Quern Iructum capis 

Hoc ex labore, quodve tantuni est praemium, 

Ut careas sorano, et asvum in tenebris exigas ? 10 

Nullum, inquit ille; verum hoc a sunimo mihi 

Jove attributum est. Ergo nee sumis tibi. 

Nee uUi donas quicquam? Sic fatis placet. 

Nolo irascaris, libere si dixero : 

Diis est iratis natus, qui est similis tibi. 15 

Abiturus illuc, quo priores abierunt. 
Quid mente cajca miserum torques spiritum ? 
Tibi dico, Avare, gaudium haeredis tui. 
Qui thure Superos, ipsum te fraudas cibo ; 
Qui tristis audis musicum citharae sonum ; 20 

Quern tibiarum macerat jocunditas ; 



telligis, quam aiirum conveniat parum mece vitae, respondeas benigne, qualem utilita' 
tern refers ex isto labore, quceve tanta sit merces, ut priveris somno et degas vitam 
in tenebris? Nulla, ait, o Vulpes : verum illud mihi imperatum est a magna 
Jove. Neque igitur tibi concedis quicquam, neque aliisl Sic visum est Fatis. 
Bona verba, quaso, si dixero libere. Qui similis est tibi, genitus est Diis adversis. 
Cum tibi sit abeundum illuc quo majores abierunt, quare aiigis infeliceni animum 
tarn c<eco furore ? Te alloquor, Avare, voluptas tui haredis, qui subtrahis thus 
Diis, tibi vera cibos; qui moestus excipis sonum musicum citharw ; quem hilaritaa 



P. III. Phaedri p. 176.— 7 Prasch. legendiim censet tuce ; sed recte SchefF. 
tuetwr me<B. Vulpes enim de se ipsa loquitur, veluti amoliendae suspicioiiis 
gratia, quasi diceret: Nosli satis, hoc iion esse institntum nie um, ut cumu- 
lem mihi opes, quae rapto vivo. Itaque quod quaesitura sum, non ideo facio, 
tanquam tibi invideam hoc aurum, ipsaque velim habere. — 8 Ms. Per. rapis. 
— 9 Tanti Sciopp. et Heins. quod huic loco minime conveniens, ut recte 
Schefferus ; sequitur enim ' nullum,' quod respondet T9J tantum, non tanti. Et 
praeterea tolerabilior correctio Bentl. abjicientis particulam est. Sed tamen, 
emendationis nulla cum sit necessitas, nihil novamus. Lib. ii. fab. 3. 6. Ter. 
Phorm. V. 2. 6. Deinde ut tantum hie Phaedrus, ita Ovid, ex Pont. 11. 8. II. 
' prapmia quanta, Dii!' Burm. Ms. Pith, vitiose quod ventum. v. Gud. [Anton, 
cum Bentl. delet est. Retinet Both, ob variandam orationem.]— 11 Ms. Per. 
ab summo. Ita Cuningh. — 15 [s. q. e. t. malim fere. Anion.^ — 16 sq. His 
versibus in Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. prsefixa est inscriptio: In Avartim. 
— 17 Q,\m\ag\\. mente ccBcus. — 19 Ita libri scripti; Hoogstr. tamen et Brot. 
receperunt »;*s^ ^c; et prajfert Tzschuck. sed v. V. L. ad fab. 18. 3. hujus 
lib. ToUius : te ipsum defraudas cibo ; at cf. lib. iii. fab. 15. 8. — 21 Jocu7iditas. 
Id est, jucunditas. Illud datur, nescio cur ; nam et rh jo produci debet. 
Sed in prima syllaba tou macerat praetei'ea claudicat meti um, nisi produxit 
noster. Tzschtick. Utique Phaedrus produxit primam syllabam in macerat. 
Ita etiam Lucret. iii. 75. qui locus Desbillonio debetur, coll. Ter. Andr. v. 



232 PHiEDRl FABULARUM >ESOPIARUM 

Opsoniorum pretia cui gemitum exprimunt ; 

Qui, dum quadrantes aggeras patrimonio, 

Coelum fatigas sordido perjurio ; 

Qui circumcidis omnem impensam funeri, 25 

'Libitina ne quid de tuo faciat lucri. 

tibiarum excrucitU ; et cui pretia ciborum tliciimt gemilus : qui, dum addis qua- 
drantes tuis bonis, lacessis Deos turpi perjurio: qui recidis omnes sumtus funerii, 
ne Libitina lucretur aliquid de tuo funerc. 



S. 15. — 22 Ms. Per. gemitus. — 23 Corrigit uggeres Scheff. scilicet ab agge- 
rare deductiim credebat; sed niliil opus, cum ab aggerere aeque commode 
possit deduci. Senec. Consol. ad Helv. x. ' quid opes opibus aggcritisP' 
dum vero hie, pro dummodo positum, subjunctivnm postnlat. Et ita conge- 
Tere utuntur, ut mox fab. xxiii. ' ego granum in hyemem congero,' de quo 
verbo v. Drakenb. ad Sil. v. 2G6. Sic eodem sensu Petron. cap. 84. • ex- 
truere divitias,' et Hor. Od. u. 3. 19. ' et extiuctis in altum Divitiis potie- 
tur haeres.' Buini. "Ms, Per. quadranle augeas patrimonia : interpolavit eiiim 
Perottus multis locis textnm Phirdri. — 24 Videtur baec locutio oftendissc 
Heinsiiim, qui Celtain, vel Alvum fatigas sordida 2>enuria corrigebat : ceite 
calum fatigare precibus, et similibus, rccte dicimus, et ita millies loquuntur 
scriptore*. Vide praeter alios Broukliiis. ad Propert. n. 16. 3. sed quomodn 
perjurio nostio fatigare possimus ccelum, non facile videtur explicatu : nisi 
ponamus perjurum hunc hominem sacpe a Diis punitum, nee tamen emenda- 
tum per poenas ; ut ifa quasi fatiget Deos, qui toties coguntur in unum ilium 
poenas exercere ; quomodo ' Juno fatigata,' Herculis noverca, dicitur, qui 
frustra, ut periret, tot labores ipsi imposuit, ab Ovidio Art. Amat. ii. 217. 
et non admodum dissimili modo Tarquinius dicitur ' fatigasse saevitiam,' a 
Floro I. 7. et Val. Max. in. 3. ext. 5. ' fatigare tortorum manus.' Nondura 
tamen mihi in hoc loco plena satisfacio ; sordidum enim perjnriiun negotium 
facessit. Schefferus (etiam Rob. Prevost.) explicat ob rem vileni, minimam ; 
recte quidem, sed an similiter alii unquam locuti? an non potius, qui, nier- 
cede exigua accepta, pejerare non formidant: quales tangit Juvenalis Sat. 
XIV. 217. ' Falsus erit testis, vendet perjuria summa Exigua,' ubi avaritiani, 
sive sordcs, recte Scholiastes notaii docet. An perjurium sordidum, quo vilis- 
simos quoque homines fallunt? ut ' sordidae preces' apud Tac. Ann. i. 15. 
Burin. Suspectus possit esse locus hie, cum impiuni potius sit ])erjuriura. 
Sed videtur illud inteiligere, quod sit ob rem vilem, levem,sordidamque, i. c. 
avaritiam. Solent nempe avari, etiam miiiimac pecuniolae causa, pejerare. 
Juvenal. Sat. xiv. 217. de avaro loquens : ' Falsus erit testis, vendet perjuria 
summa Exigua.' Sic alii, ut non putem, aliquid hie niutandum. Scheff. — 
25 Funeri. Sic leposui e Cod. Perotti. Ms. Pith. Rem. et libri cditi/Hncns, 

22 Opsoniorum pretia cui gemitum tis pereamne rapinis ?' 
exprimunt'] Inde facetissimus avari 23 QuadratUes] Quadrans est quar- 

a>grotantis cum medico dialogismus ta pars denarii ; poniturque hoc loco 

ap. Horat. ' Med. Tu cessas ? Age- pro numniis minimis, quibus agge- 

dum tume iioc ptisanarium oryza?. rendis avari rem suam amplificant. 
iiiigrot. Quanti enitae ? M. Parvo. 20 Liijfina] Dea fHneruni,in cujus 

JE. Quanti ergo ? M. Octo assibus. templo vendebantur et locabantur nc- 

JE. Eheu ! Quid rcfcrt morbo an fur- cessaria ad funus iustruendum. 



LIBER IV. FAB. 20. 233 

quod etiam retinent Brot. Bipont. Desbill. [Anton.] At lectionem Ms. Per. 
recepere Cuningh. Reusing. Jbrd. Et prafert Tzschuck. Sic enim ei effica- 
cius recte videtur. — 26 Oiim legebatur tie quid lucrum. Ita habent miiltac 
Edd. et Mss. Pith. Rem. quam lectionem tuetur Scioppius auctoritate Plauti, 
quem ait dicere ' quid facinus,' ' quid nomen.' Sed conjicit Sclielf. quod 
lucrum, pro, aliquod; quod placebat Gudio, Gronov. Urs. Guy. et receperunt 
Bentl. Bipont. Jakob. Idem Guyet. tanien, post Rittersb. Fab. alios, etiam 
lucri legi posse putabat, quod Burm. praefert rip quod lucrum, ut Ter. Phorni. 
I. 2. 11. etsi ediderit quid lucrum. Equidem jam olim recepi lectionem Cod. 
Perott. lucri, quae praeter ceteras elegans est. Ita ediderunt Cuningb. Phi- 
lipp. Brot, Desbill. Jord. [Anton.] Sic etiam legi volebat Toll. 



FABULA XX. 
P H ^ D R U S. 



Quid judicare cogitet livor modo. 

Licet dissimiilet, pulchre tamen intelligo. 

Quicqiiid putabit esse digniim memoriae, 

^sopi dicet ; si quid minus arriserit, 

A me contendet fictiim quovis pignore, 5 

Quem volo refelli jam mine response meo : 

Sive hoc ineptum, .sive laudandum est opus, 

Invenit ille, nostra perfecit manus. 

Sed exequamur coeptum propositi ordinera. 

Quamvis invidia dissimulet, recte tamen video, quid nunc teneatur scntire, 
Quicquid existimahit in fahulis dignum commendatione, tribuet JEsopo. Si quid 
placuerit minus, certabit quovis pretio esse a me excogitatum. Illam volo confutare 
modo mea responsione, Seu illud opus sit vitvperandum, seu commendandum, 
^sopus reperit, nostra industria polivit. Vertim tenea7nus ordinem inceptum 
nostri insiituti. 



1 Mss. Pith. Rem. judicare cogitur ; sed jam olim Pith, emendavit cogitet, 
quam lectionem secuti plurimi. Perperam tamen lectionem Codicum reti- 
nent Rigalt. Nevel. Danet. Bentl. edidit prcedicare cogitet; sed Burm. ver- 
bum prcedicare neque neccssarinm, neque huic loco opportunum, esse judi- 
cat. Gnd. conetur, e conjectura. Both, edidit Quo: qnod magnopere 
mihi placere fateor. — 3 Tres priores hujus fabulae versus immutavit Pe- 
rottus, et in duos contraxit : Heu quantus est semper mortulium livor ! Sunt 
qui quicquid putant dignum memoria. — 4 Ms. Per. dicunt. — 5 Ms. Per. conten- 
dunt. — 6 Quem. Sic primum scripserat Perottus, sed dcinde correxit in 
Quos. — 9 Ita emendavit Pith, cum in libris scriptis essct propositum. At 
Gud. legi vult capto propositum ordine. Hunc vs. rejecit Perott. 



234 PHiCDRI FABULAUUM ^ESOPIARUM 

FABULA XXI. 

NAUFRAGIUM SIMONTDIS. 

Homo doctus in se semper divitias habet. 
Simonidcs, qui scripsit cgregium melos, 
Quo paupertatem sustincrct facilius, 
Circumire coepit urbes Asice nobiles, 

Mercede accepta laudem victorum canens. 5 

Hoc genere quaestus postquam locuples factus est, 
Redire in patriam voluit cursu pelagio 
(Erat autem natus, ut aiunt, in Cea insula). 

Vir erudilus continet semper in se opes. Simonides, qui composuit pukhros ver- 
sus, ut ferret commodius pauperiein, coepit peragrare pricclaras civilates Asia, 
celebrans laudes victorum condicto pretio. Postpmm evasit dives hoc genere liicri, 
co^itavit redire in patriam mari (fcrunt enim genilum in insula Ceo). Conscfn- 



1 Rejecto hoc versa Perott. statim incipit.— 2 Guyeto et TolHo scriben- 
dum videtur egregia mele. Sed cum enallage luuiieri apiid poetas freqnens 
sit, hac emendatione non opus est.— 5 Ita legitur in Mss. Pitli. Rem. et 
Edit. Vet. Sed Heins. vult Pacta mercede, qua locutione utitur Quintil. 
lib. XI. 2. narrans historiam de Siinouide a Diis servato. Placet ista emen- 
datioGrsevio ; v. Burra. Syllog. Epp. torn. iv. p. 196. nee nonSattlero. Hoog- 
strat. vero, Lallem. nee non Editor edit. stereotyp2e recepere in textum. 
Etsi vero pacta mercede saepe et eleganter dicitur, quemadmodum docent 
exempla in Not. Heinsii, non ubique tamcn debet contra codices obtrudi. v. 
Burm. Cuningb. laudes.— 7 Vulgo legunt Venire; etiam Desbill.Bipont. sed 
jam olim recepi veriorem Cod. Perott. lectioneni Redire, quam reposuerat 
e conjcctnraToU. qua' etiam placebat Heusing. Eandeni receperunt Lallem. 
Brot. Jord. In Editt. Rittersli. et Neveleti, cursw jjdag-i.— 8 Bipont. edide- 
runt post Cuningh. Erat uutem, ut aiunt, natus in Cea insula, [et sic Anton, ut 
etiam Bentl. fecit.] Ouvering. conjicit, Erat enim. Rittersh. Nevel. Urs. 
Dan. Maitt. Didot. al. legunt Ceo, s. Ctfo, a primo casu Ceos, qui et ipse 
usitatus. Teste Nevelcto ad niargincm Edit, in Ms. Pith, scriptnm erat 
Scithia; at notante Heinsio in eodem Cod. Ms. 5i</t?rt legitur, pro quo vir 
doctus emendebat Cea. Et ita apud Ov. Met. vii. 3G8. rescribeudum do- 
tiiit. Cea quoque apud Val. Max. lib. ii. 6. 8. in omnibus Mss. legi, Gud. 
testatur; Salnias. vero ad oram libri notavit legendum esse ex veteri libro 
Ceia insula. Plin. H. N. lib. iv. 12. < Ceos, quam nostri quidam Ceam dixere.' 

NOT^ 

2 Simonides] Lyricus Poiita tuit e 8 Cea] Insula maris ^ga-i. Unde 
Ceo insula, qiiaestui poi^sim habuit, et Ovid. ' Cingitur iEga^o nomine Cea 
hac arte vitam sustcntabat. mari.' 



LIBER IV. FAB. 21. 235 

Ascendit navem, quara tempestas horrida 

Simul et vetustas medio dissolvit mari. 10 

Hi zonas, illi res pretiosas coUigunt, 

Subsidium vitae. Quidam curiosior: 

Simonide, tu ex opibiis nil sumis tuis ? 

Mecum, inquit, mea sunt cuncta. Tunc pauci cnatant. 

Quia plures onere degravati perierant. 15 

Praedones adsuut, rapiunt, quod quisque extulit, 

Nudos relinquunt. Forte Clazomenae prope 

dit navein, quce distracta est medio in mari, turn steva tempestate, turn simul 
velualate. Alii sumunt crumcnas, alii pretiosa qitceque, in sustentaculum vita. 
Quidam curiosior, dixit: Simonide, tu colligis nihil ex tuis bonis? Haheo, 
inquit, omnia mccum. Turn pauci evadvnt incolumes, quia multi, oppressi sar- 
cinis, extincti fuerant in undis. Latrones assiliunt, auferunt quod quisque serva- 
verat, et dimittimt spoliatos. Fuit forte urbs prope antiqita, dicta Clazomenae, in 



— 9 Heins. hie malit Escendit : sed licet hoc vocabulum probs sit notae, non 
tamen ubique intrndendum puto, lit saepe viros doctos niniis hoc affectasse 
video. Et tentavit etiam Heins. lib. ii. fab. 4. 6. Burm.— 10 Et abestin Ms. 
Per. Bentl. ut dissolvit, solenni more, quod si adinittatur, indicaret, illos colle- 
gisse zonas et res pretiosas, postquam dissoluta navis jam esset ; quod ab- 
surduni. Sed in vulgata lectione colligunt vectores res ; dum vident in eo 
esse, ut dissolveretur navis, cum praesens pericnlnm et instans viderent ante 
cculos. Et ita hie dissolvit nondum ipsam navis dissolutionem, sed instantcni 
notat, ut viri docti notarnnt ap. Suet. Caes. 29. ' cum adversariis pepigit,' 
id est, voluit paeisci ; et alia apud alios. Ita apud Luc. Evang. v. 6. 5i€/3- 
prtyvuTo 5e rh SIktvov : Dirumpebatur rete. Quod si fuisset ruptum, elapsi 
forent omnes pisces ; sed in eo erat, ut rnmperetur. Ita Judas 6 -rrapaSiSoiis, 
qui moliebatur prodere, Matth. xxvi. 25. et ita Gra;ei et Latini passim. 
Praeterea Heins. volebat dissolvunt, quia tempestas et vetustas hoc requirere 
videtiir : sed qiiot loca corrigenda essent, si hoc ubique esset observandum, 
ut multis ostendimus ad Ovid. Art. ii. 81. et Met. viii. 790. ubi pro arbitrio 
et ratione metri saepe variasse poetas docemus. Burm. — II Non absurda est 
suspicio Heinsii, non ipsas zonas, sed res pretiosas, in zonis reconditas, 
voluisse servare, et ideo legit. Hi zona et illi res pretiosas colligunt. Sed quid 
significat, res pretiosas colligere zona ? an in zonam collectas oongerere ? nescio 
an ita liceat loqui. Sed si Heinsii explicatlo probetur, Icgerem, colligunt, a 
colligare, ut in simili re uequam ille apud Petron. Giton. c. 114. ' zonacircum- 
venienti se et amatorem suum praecinxit.' Ego tamen a vulgata nondum 
discedere possum, quia hi et illi diversas res agere debent, et potuere res 
pretiosas extra zonas habere. Burm. Cuningh. edidit : Hi zonas tum,i. r. p. 
colligant. — 13 Ms. Per. Simonide, inquit, tu nihil ex.... In hoc versu interrogatio- 
nis nota deerat, quam addidit Rittersh. — 15 ' Mihi hie v. de glossa snspectus. 
Quia posiluui insolite ytro quotiiam ; deinde tota sententia languet, immo falsa 
est, quia etiam alias ob causas perire illi poterant, quam gravitate sarcina- 

NOTiE 

17 Clazomena'] Urbs fuit Asiae mi- et sinus Smyrnsi, media inter Smyr- 
noris in Ionia, et in ora maris JEgdii nam ad ortum, et C'hium ad occasimi. 



236 rHi-EDRl FABULARUM ^ESOPIARUM 

Antiqua fuit iirbs, qiiam peticrunt naufragi. 

Hie litcravum quidam studio deditus, 

Siraonidis qui saepe versus legerat, 20 

Eratque absentis admirator maximus, 

Sermone ab ipso cognitum cupidissime 

Ad se rccepit ; veste, nummis, familia 

Hominem exornavit. Cetcri tabulam suara 

Portant, rogantes victum. Quos casu obvios 25 

Simonides ut vidit, Dixi, inquit, mea 

qunm naufragi se recipiunl. Ilic vir quidam addictus Uteris, qui legerat scrpe 
carmina Simonidis, illum^Me absentem plurimum admirabatur, exccpit apud se 
atnunlissime Simonidem quern ugnovemt verbis, et dedit vestes, nummos, et ser- 
vos. Alii naufragi ferunt suam tabulam, pclcntes stipem. Cum Simonides forte 



luin. Resciibo, h. v. deleto, Mecum,..cuncla : pauci ut enatant, Pradones, S(c.' 
Botii. [Ne pau. occiiltetiir thesi, possit legi p. turn. Anton.] Ms. Per. 
nam perierant. Heins. pcrierunt, correpta pennltima, ut ' coeperunt ' lib. iv. fab. 
15. 2. ' abierunt ' lib. iv. fab. 19. 16. ' privbnerunt' lib. ii. lab. 4. 24. Heinsium 
sectitiGuy. Saimas. Gronov. Hoogstrat. Richt. Biirm. qui h. 1. argntatur, alii. 
At recte Desbill. ' Bunnannus conjecturas quorundam inanes et exemphim 
Hoogstratani secutus reposuit, perierunt ; atque in sua editione ultima: Nou 
video, inquit, quare perierunt debeat mutari. Si credidit, banc fuisse vete- 
rem lectioneni, falsus est : legitur cnim ;jmeran< in Codd. Mss. et in pleiisr 
que editionibus.' Rigalt. in Edit. 2. Faber, Nevel. Urs. Maitt. Bentl. Brot. 
Cuningh. Lallem. Bip. [Anton.] perierant recte retinent. — 17 Mss. Pith. 
Rem. Perott. Clazomene. Ita nonnulli ediderunt; sed ClazomentB recAum. — 
21 Ouvering. Fueratque absentis ; sine anctoritate. — 22 j46 deest inMs. Per. 
— 23 Perott. receptum. — 24 Tabulam Portant. Ita recte Gud. et alii : male 
Porgunt, pro porrigunt, hie intrudunt, (ut Prasch. Saimas. Heins. Ursin. 
Gronov. Kittersh. Wasius in Senar. p. 153. nee Scheffero displicct), quod et 
Scalig. in ora notaverat. Tabellam enim, in qua depictum erat naufragiuni, 
humcris suis, ant ex collo pendenteni portabant, sed manus porrigebant ad 
stipem accipiendam. Vid, Pers. Sat. i. 89. et ibi Casaub. et antiquus 
Commentator Horatii ad Od. i. 5. naufragia pictatuVcuwi/rrrc solitos dicit, ubi 
et Torrent, et Lambin. videndi. Burm. Ms. Pith. Iiabet /'orwwi, teste Gud. 
I et < enim saepe in Mss. confunduntur. Ntvel.edidit Porrigunt. — 25 Obvios. 
Ita olim edidi e Cod. Per. ut jam Saimas. Bentl. alii volnerant, invito Burm. 
Eandeni lectionem rccepere Heusing. Cuningh. Lall. Brot. [Anton.] At 
Desbill. cum Bipont. retinet vnlgatum obvius. — 26 Non est interrogativnm 
(quod Prasch. et Desbill. putant). Tacitam continet exprobrationem. Plant. 
Asin. ' Uicebam, pater, ne matri consuleres male.' Scheff. Adde cxempla in 
Edit. Burmann. Ita quoque capit Burm. praeter alia notans locum Prop. 
1. 9. 1. * Dicebam tibi ventures, irrisor, amores,' ubi v. qua^ notat Passerat. 

NOTyE 

24 Tabulam Portant, rogantes vie- pendente ferrent pictum naufragium, 

tuni] Sic enim Juven. ' Et picta se mendicantes stipem. Idem Juven. 

tempestatc tuetur.' Nam moris erat ' Mersa rate naufragus asseui Dum 

ut naufragi in tabella ab humeris dc- rogat.' 



LIBER IV. FAB. 22. 237 

Mecum esse cuncta; vos quod rapuistis, perit. 

fortuna incidisset in illos : Dixi, ait, mea bona esse mecum, vos autera amisistis 
quod extuleratis. 

Idem tamen Burm. observat, Terentium hoc fere sensu sappe per interroga- 
tionem esse locutuni, e. g. Andr. iii. 5. 15. Adelph. i, 2. 3. sed addita ple- 
runiqiie interrogandi particiila. Hinc siispicatur Desbill. Phaedrum scrip- 
sisse : dixin, ait, mea Mecum esse cuncta? — 27 Bentl. qui verbum 'habere' 
loco suo prajter jus movit lib. iii. fab. 3. 4. hie illud restituit, et pro rapuistis, 
hahuistis legit. Sed ita perit omnis venustas dicti. Burm. Cuningh. perpe- 
mm retulistis. — perit. Perott. pmif ; ita et Nev. Hoogstr. per/f ; Salmas. to- 
bis quod raptum est perit. Perit, pro periit, faniiliare poetis. [periit Anton.] 

NOTiE 

27 Mecum esse cuncta"] Tribuitur et quo tradnxisse Phaedrus hoc videtur 
Bianti hoc dictum apiid Laertium, a ad Simonidem. 



FABULA XXII. 
MONS PARTURIENS. 

MoNS parturibat, gemitus immanes ciens ; 
Kratque in terris maxima expectatio. 
At ille murem peperit. Hoc scriptum est tibi. 
Qui, magna cum minaris, extricas nihil. 

Mons proximus partui edebat grandes gemtus, et erat summa expectatio in 
terris. Verum peperit murem. Hoc tibi dicitur, qui, cumjactitas magnifica, per- 
ficis nihil. 

1 Romulus Divion. male, quidam mons parturiebat geminos magnos: melius 
Romulus Ulm. et Vincent, dabat gemitiis magnos.— i In Rittersh. editione, 
quam sequuntur Rigaltius in Edit. 1. et 2. Nev. et Urs. (nisi qnod hie lacu- 
nam post peperit ex Anonymo Neveleti ita expleat, Metumque risus solvit) 
reliqua huj. fab. pars sic legitur: Eratque in teiris maxima exspectatio, Quid 
ille pareret ; at ille murem peperit.*** Hoc scriptum est tibi, Q. m. c. m. e. n. 
Recte Rigalt. in Ed. 3. quid ille pareret abjecit, quern delude alii secuti sunt, 
quia haec lectio, judicante Heinsio, baud dubie ex glossa orta est, qua quis 
antecedens exspectatio interpretatus fnerat. 

NOTiE 

1 Mons parturibat] Notus est ad ret hie promissor hiatu ?' De magni- 
hanc fab. versus Horat. * Parturiunt ficis, verum inanibus, promissisetmo- 
montes, nascetur ridiculus mus.' Et litionibus. 
alio in loco : ' Quid dignuni tanto fe- 



238 ni-cnRi fabularum jESoviarum 

FABULA XXIII. 

FORMICA ET MUSCA. 

Formica et Miisca contendebant acriter, 
Qua3 pluris csset. Musca sic coepit prior : 

Conferre nostris tu potcs te laudibus? 
Ubi immolatur, exta prsegusto Deum, 
Moror inter aras, templa perliistro omnia. 5 

In capitc regis sedeo, cum visum est mihi, 
Et matronarum casta delibo oscula, 
Laboro nihil, atque optimis rebus fruor. 

Formica et 3Iusca disputabant ardentcr, utra prfsslnret. Musca incepit 
prima: Tu potes tc comparare nostris laudibus? Ubi mactatur \ictin\a, pralibo 
viscera oblata Diis. Versor inter altaria, et pervado omnia delubra. Ubi placet, 
insideo capiti regum, et deosculor caste Twbiles feeminas. Ago nihil, et vescor 



1 Vulgo, e. g. in Edit. Rigalt. 1. Ursin. praemittitiir e Cod. Pith. Rem. ver- 
sus : Nihil agere, quod nan prosit, Jabella indicat, (jiiem ex lib. iii. fab. 17. hue 
irrepsisse credunt Gud. et Heins. licet Heiiis. ibi notaverit, fictuin esse ex 
hoc loco. Bnrm. abesse jussit. Recte ; cum etiam desit in Ms. Perotti, et 
sub finem fabulae Scopus et propositum auctoris adjiciatur. — 3 Walch. jubet 
legi Con/erri (quod est in Ms. Gud. i. e. Pithoei) nostris num potes te laudibus? 
et con/erri explicat pro comparari. Ego ilia non capio. Saltern tu dedissct, 
ut Latina esset oratio: nam utrumque dici potest con/erri laudibus, et se con- 
/erre. Vid. ad Ovid. Ep. xvi. 203. ct Ex Pont. i. 1. 25. ' Nee me nominibns 
f'uriosns confero tantis,' et ita centies. Sed con/erri te potes, nescio qui ex- 
plicari possit. Burm, Vulgata lectio Con/erre etiam defendi potest e Ro- 
mulo Divion. et Ulm. qui habent : Musca sic ccepit prior: numquid te nostris 
potes comparare laudilms? Ita quoque Vincent.— 8 IMallet Hoogst. cum 
Hcinsio, Nihil laboro, quod rcddat versum ornatiorem ; piicterea sequitur 

NOTiE 

4 Immolalur'] Vox ilia propric sig- oblata. Excntcrata enim victima sa- 

nificat, victimam mola salsa consper- cerdos cultro ferreo exta rimabatur, 

gerc. Unde immolatio est quasi mo- postea farina farris ea involvebat, et 

lic in caput victima? aspersio. Quia aris imposita comburebat in honorom 

autem in sacrificiis mactabatur victi- Dcorum. Exta vero tribuebantnr 

ma, usurpatur vox immolari, pro mac- Diis, quia per ipsa voluntas Deorum 

tari, frequentissime apud auctores. innotescebat, 
, Exta prugusto Dcum'\ Id est, Diis 



LIBER IV. FAB. 23. 239 

Quid horura simile tibi contingit, Rustica? 

Est gloriosus sane convictus Deum, 10 

Sed illi, qui invitatur, non qui invisus est. 
Aras frequentas : nempe abigeris, quo venis. 
Reges coramemoras, et matronarum oscula ; 
Super etiam jactas, tegere quod debet pudor. 

rebus optimis. Quid simile liorum tibi accidit, o agrestis 7 Est gloriosum, fateor, 
o Musca, uti convictu Deorum, sed gloriosum illi, qui vacatur, no7i qui venit 
odiosus. Memoras reges, et oscula nobilium mulierum : cum ego recondo diligen- 



statim 'Nihil laboias.' — 9 Bentl. legit, Quid horum simile tibi? Contra infit 
rustica: propterea satis agitatus a viris doctis, Hario et Burm. Convicium 
eiiiin, quo formicam lacerat iruisca, tollens, omnem poetae venustatem adi- 
init. Deinde qnis crederet, verbo eleganti et obvio librarinm aliud et an- 
tiquatum fere, et quo Plieedrus, ciijus fabulae tamen dialogi pleraeque 
sunt, nunquam usus est, vocabulum infit substituisse ? Deinde cum in landes 
formicae, quae mnlti laboris, imago est viri diligentis et providi patrisfamilias, 
fabula sit conficta, si poeta ex sua persona earn rusticam vocaret, absonum 
foret ; sed ex decoro muscae insolenti et superbae hoc dat convicium, quae 
inter aras et templa vivens ipsi exprobrat vitam dnram et asperam, quam ruri 
agit. Vid. Burm. — contingit. Per. coniigit. — 10 Sane. Ita Mss. Pith. Rem. 
sed Cod. Perotti, quem sunt secuti Lallem. Sanad. et Philipp. plane. — 
11 Bentl. Cuningh. Ouvering. Toll. invitatus,e conjectura. [Sic et Anton.] 
— 12-17 Hos versus Guyetus hoc ordine legi vult : 1 Reges commemoras. 
2 Superba jactas. 3 Aras frequentas. 4 Nihil laboras. 5 Ego granum. 
6 Te circa murum. Bentl. locum ita exhibet : 1 Reges commemoras. 2 Su- 
per etiam jactas. 3 Ego granum. 4 Te circum rura. 5 Aras frequentas. 
6 Nihil laboras. Burm. vero de transpositione versuum unicuique judicium 
SHum relinquit ; ipse &«juitur Editiones vulgatas : 1 Reges commemoras. 
2 Ego granum. 3 Te circa murum. 4 Aras frequentas. 5 Nihil laboras. 
6 Superba jactas. Ita praeter alios Bipontini. Aliialiter; vid. e. g. Clav. 
Schirach. P. i. p. 238. Ego quidem non sine causa parui Desbillonio, ad vs. 
12. observanti : ' Hujus et sequentium quinque versuum facta est a Criticis 
turbida et infelix, opinor, transpositio contra Mss. Codd. auctoritateni. 
Primus anno 1596. turbavit ipse Pitlioeus, invita sui exemplaris lectione, 
ediditque tali ordine : 1 Reges commemoras. 2 Ego granum. 3 Te circa. 
4 Aras frequentas. 5 Nihil laboras. 6 Superba jactas. Hunc secuti sunt 
Rittersh. Rigalt. in 2. et 3. sua Editione ; Faber, Schcff. Hoogst. Burm. et 
alii pcrmulti. Bentl. ab istis paulo diversus abiit, nee minus longe a vetere 
scriptura recessit. Nos illorum omnium conjccturas, nuUo rationum pondere 
suffultas, Mss. auctoritati neutiquam esse anteferendas judicavimus ; et sex 
illos versus in eura revocavimus ordinem, quo fideliter exscriptos editiones 
Rigaltii prima, atque Hanoviensis et Neveletana, ipsos repraesentant. Immo, 
ut hoc modo disponerentur, postulare videbatur ipsa orationis connexio. Sic 
eiiim qujECumque Musca jactavit, suo quaeqtie ordine a Formica refutantur. 
Idem sensisse mecum spero Brotier. quoniam hos versus eodem, ac ego, 
curavit ordine disponi.' Qui ordo, a Desbillonio constitutus, post Rigaltium 
ct Neveletum, cum nitatur auctoritate Codicum et ipso orationis nexu, quem 
rcspiciendum esse frustra ncgat Lang, reliquis conjecturis omnibus merito 
praeforendus, Eundem sequuntur praeter Brotierium Toll. Lallem. et Editor 
Editionis stereotypap. — 14 Jam olim recepi lectionem Mss. omnium Pith. 
Rem. Perott. Super etiamjactas, pro, Superba jactus, quod fide Gudii Pithreus 
primum e conjectura dedit, et quod non pauci tuentur Editores. Cum cnim 
iLiusca formicam vocasset rusticam, congiuens esse putat Burm. ut rcspoude- 



240 PHiEDRI FABULARUM iESOPIARUM 

Nihil laboras : idco, cum opus est, nil habes. 15 

Ego granum in hyemem cum studiose congero, 

Te circa murum pasci video stercorc. 

yEstate me lacessis; cum bruma est, siles. 

Mori contractam cum te cogunt frigora. 

Me copiosa recipit incolumem domus. 20 

Satis profecto retudi superbiam. 

ter fnimeritum in hyemem, te aspicio circa murum vescentem sordibus. Moraris 
inter aras, sed expcUeris illiic unde vcnisti. Non laboras, idcirco eges ubi ingruit 
fieccssitas. Jactitas insolens quod verecundia debet occultare. Irritns me cBState ; 
obmutescis hyeme: cum frigus te cogit mori rigentem, ego recipior salva in cedes 
ahundantismms. Repressi profecto satis tuuin fastum. Hie apologus distinguit 



ret etiam convicio, et earn superbam vocaret ; sed Censor doctus in B. T. 
pracfert Superba, quia oppo3itio, tegere quod debet pudor, postulate istam lee- 
tioneni videatur. At ego contra fidem Codicum, si vulgatum sanuni sit, no- 
vas lectiones non fingendas esse arbitror. Super etiam receperunt Bentl. 
Bipont. Desbill. [Anton.] et placet ista lectio Gudio, Salmas. de Schirach. 
Clav. F. I. p. 23S. At Heins. conjicit Super etjam, vel hoc ; in editione vero 
Cuningliami vs. 14. deest. — debet pudor. Ms. Pith, debes ; vid. Nevelet. ad 
nrarginem Editionis. Placet haic lectio Gudio et Heinsio. Bentl. edidit 
jubet pudor, — 10-15 Bothius hunc locum ita exhibet : E. g.sane c. D. S. i. q. 
invitatus, n. q. i. e. Aras frequentas ? N. a. cum v. Super etiam jactas, t. q.j. pu- 
dor, lieges commemorans et m. oscula? Nihil laboras? i. c. o. e. n.h. Idem ob- 
servat : ' Continuitatera oratiouis restituere nos studuimus ; insnper etiam 
scribcntes cum venis, pro quo venis, quoniam, aris nominatis, incertuni non 
est, quo musca venlat.' Cjt/n venis recte recepta videtur censori Lipsicnsi. 
Ceterum ordo versuum in nostra editione a Bothiano non multnm abiiorret. 
— 17 Vuigo legitur video pasci ; sed cum Perotto et Heusing. malleni pasci 
video; sicque olim edidi. Te circa murum. Bentl. Te circum rura, invito 
Burnianno. — 18 lla Mss. Pith. Rem. et Ed. Vet. At Ms. Perott. cur bruma 
siles? Non invenuste, judicante Burm. et recepit Biot. Sanad. vero et Phi- 
lipp. at hruma siles? [Malini b. c. e. Anton.] — 21 Burm. haoc non aple 
satis modestap. formica?, dari censet (neque ita soiet poeta), fabellani in 
priore versu liniens et legens : Satis profecto retundit superbiam Fabella talis, 
hominum discerne7is notas, Eorum, (fc. (Nam Tb profecto est approbantis et do- 
centis Ph.rdri, et nostei in simili prorsus de fabula praecedeiiti judiciolib. iii. 
fab. 19. ' Sensit profecto.') Si tameu plura mutari non placet, interrogati- 
onis taiitum notam addendam putat : Satin' profecto retudi superbiam ? Sed 
interrogationi obstat profecto. Forte, Satis profecto retudit superbiam, formica 
scilicet, ex Phwdrijudicio. lleusing. Conjectura Heusingeri, si quidniutan- 
duni, pra^ferri recte posse vidotur. Recij)i quoque posse censet 'J'zsciuick. 
cni oratio in vnlgato langucrc videtur ; nee displicet Langio. Sed sine auc- 
toritate Codicuui hand quicquam mutare ausus sum. Evanuerat autem, 
teste Burm. in Ms. Per. vox retudi, unde non patet, quoniodo Icgerit Perot- 
tus. Multi, etiam Bentl. Hrot. Bipont. cdiderunt rettudi, de quo inepto 
Granimaticorum commento, ut vocat Burm. vide ad lib. iii. fab. 18. 10. At 

NOTiE 

18 Bruma] Bruma dicitur dies sol- aut 21. Dccemb. quo die sol ad nos 
slilii liyemalis, quod arridit die 20. redit. 



LIBER IV. lAB. 24. 241 

Fabella talis hominum discernit notas 
Eoruui, qui se falsis oriiant laudibus, 
Et quornm virtus exhibet solidum dccus. 

hominum caracteres ; illorum qui se ^■fferuni ementitis Imtdibus, et eorum quorum 
virtus confcrt veram gloriatn. 



c.im in Ms. Pith, sit profedor et ludi, hinc piitat Hoogstr. lectionem rettudi aon 
penitus esse spernendam, quaiii etiam exhibere Cod. Rem. testatur Brot. — 
22-24 Hosce versus Perottus more suo abjecit. Eosdem Plisedro abjiidicat 
Kolilius, Comment, crit. Pentad, i. Loc. 49. p. 121. scribens : ' Piia;dri nou 
esse statim ex ipsa dictione colligas. Observandum, poetam li. 1. pia;cep- 
tum non addidisse, incliiso his idtimis verbis argumento : Satis pro/ecto rettudi 
superbinm. Sunt enim quiedam fabellae, quibus pra'ceptum expressis verbis 
appositnni non est lib. iii. fab. 1. lib. v. fab. 10. Jib. ii. fab. 5. lib. 
IV. fab. 24.' At ego non teniere abjiciendos puto, cum fabula non ad eos so- 
lum pertineat, qui se falsis ornant laudibus, i. e. superbos ; vernm etiam eos, 
qui virtnte et meritis veram solidamque gloriam consequuntur, qualcm con- 
sequitur formica, providi et diligentis viri imago. Ex quo efficitur, verbis, 
Satis prof edo retudi superbiam, praeceptum fabula; non includi. Deinde locutio 
virtus exhibet solidum decus, fateor, ad singulares Pha?dri referenda ; sed qnot 
Phaedri versus sic essent abjiciendi? Ut omittam, exempla a Kohlio pro- 
lata, non probare, quod probandum erat. — 23 Cnningh. Ethorum. 



FABULA XXIV. 

SIMONIDES A DIIS SERVATUS. 

Quantum valerent inter homines literge, 
Dixi superius : quantus nunc illis lionos 
A Superis sit tributus, tradam memoriae. 

Ostendi supra, quantce artes essent auctoritatis inter homines: nunc prodam 
posteris, quanta ipsis gloria sit concessa a Diis. Simonides idem ille, de quo men- 

1-3 Hosce versus omisit Perottus.— 2 Ouvering. quantus etiam illis, recte 

NOTiE 

2 Dixi superius] Cum nempe retu- rit, ornaveritque rebus omnibus, ob 
lit Simonidem naufragum invenisse illius peritiam, eruditioncmque sin- 
Clazomenis virum qui luinc excepe- gularem. 

Delph. et Var. Clas. Phirdr. Q 



242 PH^DRI FABULARUM .ESOPIARUM 

Simonidcs idem illc, de quo rctuli, 
Victori laudcm ciiidam Pyctae iit scriberet, 6 

Certo conduxit pretio : secretum petit. 
Exigua cum fraenaret materia impetum, 
Usus poeta^ ut moris est, licentia, 

tionem fed, pactus est ccrla tnerccde canere laudes cnjusdam pugilis vicinris. 
Hecessil. Cum vcro vis iugcnii languescerct angusto urgnmento, usus est, juxta 



itiiproI)ante Tollio. Vid. P. iii. Phaedii p, 178. — 4 Ita Mss. Pith. Rem. et 
Edit. Vet. Srd Ms. Perotti, qucni perperani seciitus est Philipp. Shnonides 
ille, sitprade quo reluli. — 5 Victori, Sic bene legitur in (lod. Peiott. et ita 
olini Rittersh. Sciieff. et Gronov. correxerant, pro vnlgato Victoiis, qnod ha- 
hctur in Mss. Pitli. Re<n. et Edit. Vet. et quod tuetiir Richter. in praef. et 
lecepere Brot. atque Desi>ill. Sed rejiciendum recte videtur Burmanno, 
quia ex ea lectione is sensus exit, lit scripserit, a quodam mercede conduc- 
tus, laudes victoiis pycta), diversi ab illo, qui conduxerat. Cicero etiani de 
Or. lib. II. 86. in ipsuin Scopam, apud queiu coenabat, Siinonidem carmen 
•soripsisse narrat. Victori receperunt, practer Burraannum, Philipp. Lallem. 
Bipont. Jord. alii. Contra Desbill. legit el interpungit : Vicloris laudem, cui- 
dam pijctcE ut scriberet, C. c. p. hoc sensu : Conduxit laudem, qualis in vic- 
tores coniponi solebat, ut earn cuidain pyctaa scriberet. Nee desunt, qui 
jungant, Victoris laudem cuidam pyctcB ut scriberet, quae vertit Brot. il eloit con- 
venu, de composer uti ilnge de vainqueur pour un certain athlete, — 6 Conduxit. 
Sic optime legitur in Mss. Pith. Rem. testibus Gudio et Brot. Sicque edi- 
derant Pith, et Rigalt. in Edit. 1. quod amplexi sunt Rittershus. qui ex jure, 
in quo hoc veibum frequens, illustravit, Nevel. Ursin. multique alii. At 
Meurs. mutavit in condixit (quod et Salmas. et Scalig. probant), addens : 
' Simonides enim non conduxit, sed conductus erat,' Et hiuc Bentl. legit, con- 
ductus pretio. Sed erravit Meurs. ignorans vim et usum verbi conducere, queiu 
vindicat Burin, ad h. I. Nihilo secius condixit praefernnt Rigalt. in Edit. 2. 
Faber, Hoogstr. Mailt. Danet. Leonh. Richt. Scheft\ Harius, Lallem. Didot. 
Dispontin. do quo vide Burniannum, luultis contra Harium dispntantem. 
—petit. Malhnt Rittersh. et Scheff. petit, ut fab. 21, 25. ' pcrlt.' Secuti 
Hoogstr. Walch. Maitt. — secretum. Gud. decretum, quod merito displicet. 
Vid. Not. Gud. — 8 In Mss. Perotti legitur : Usus poetce more et licentia est, 
pro, usus poetcB more est ct licentia. Sic oliin edidi, improbante Censore 
docto, in Ephem. Norinib. ann. 1780. Partic. 99. p. 806. Placebat tamen 
haec lectio Heusingeio, et recepere Lallem. Brot. Jord. Non contentus 
vero hac scriptura Burm. legendum proponcbat : Usus poela more est et licen- 
tia. In Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. et Rittershusii, est, Usus poetce 7noris 
est licentia. Hinc emendatum, Usus po'etcB, ut moris est, licentia. Ita legunt 
permulti ; sicque locum expeditum putat Tzschuck. Neque propterea cum 
Brotierio haec lectio rejicienda est, quia lib. v. fab. 1. 3. Phaedrus dicat, ut 
mos est, non, ut tnoris. Loco enim citato est, ut mos est tulgi, non, ut mos est. 
Vulgatum vero interpretantur: Usus licentia poiittr, ut moris est; etsi non- 
nuili, ut Ursin. et Ouvering. est referant ad usus, quod non est necesse; cum 
sub usus facile subintelligi possit. Bentl. post Rittersh. Usus poeta moris est 

NOTyE 

5 Pycfa-] TivKxrii significat, pugil ; Sed melius restitutnm /)yt<a'. 
legebatur aiitea pide, id est, ornate. 



LIBER IV. FAB. 24. 243 

Atqiie interposuit gemina Ledae sidera, 

Auctoritatem similis referens gloriae. 10 

Opus approbavit ; sed mercedis tertiam 

Accepit partem. Cum reliquiim posceret, 

Illi, inquit, reddent, quorum sunt laudes duae. 

consuetiidinem, libertate po'etarum, et inseruit in opus ambo sidera Ledce, propo- 
tietis exemplum laudis parts. Latidavit opus; verum donavit foetx tertiam par- 
tem prcetnii, Petenti reliquam, dixit : Persolvent tibi illi duo qui habent partem 



licentia, in qua lectione Haiio displicet licentia moris. Hos sequitar Desbill. 
Heiris. poetici est maris licentia, in qua emendatione nnineros insuaves sibi 
accidere fatetur Harius ; Burm. Usus, poetce (i. e. poetis ; vid. lib. iv. fab. 
13. 1. Ovid, Trist. ii. 507.) ut moris est, licentia; vel, Ustts, po'etcs (Simonidis) 
ut mos erat, licentia. Hunc enim prajcipuum morem fuisse Simonidi, testis 
est Schol. Pind. Nem. iv, 60. Salmas. et Freinsh. distinguunt, Usus, po'etcc, 
ut moris, est licentia ; Giid. vero conjicit, Usus poetici moris est licentia, in qua 
lectione Biirni. numeros turbari contendit ; Walcli. Usu poetcE, ut moris est, 
licentiis, quod explicat : Cum poetarum licentia, ut alias moris est, utcretur. 
Gronov, Ursin. et SchefF. Usus poeta, ut moris, est licentia ; Toll. Usus, poetis 
tit mos est, licentia; Bipont. post Burm. Usus, poetce ut moris est, licentia. In 
tanta conjecturarum diversitate praestat inhaerere vulgato, nisi quis satius 
ducat, lectionem Mss. Peiott. amplecti, [qnam sequitiir Anton.] — 9 Facile 
potest est siibintelligi sub Usus. Aliter cum Guyeto scriberem Apte (quod 
etiara placet Walchio). Burm. Vide tamen mox ad vs. 10. — 10 Bentl. ener- 
vans egregium hunc veisum, legit : Auctoritutis ilia referens gratia. Sed lecte 
liaec refutavit Harius. Burm. Ita bene Mss. Pith. Rem. et Vet. Edit, In 
Ms. Per. Auctores aptce. Inde Sanad. et Philipp. frustra emendavere : Auc- 
tores apte s. r. gloria. Brot. Lectionem Cod. Per. Burmannus tolerabilem 
judicat, si apte pro aptce legatur. — 12 Mss. Pith. Rem. et multse Edd. Rlt- 
tersh. Nev. Rigalt. 2. Fab. Ursin. SchefF. Rlaitt. Brot. al. haheut reliquam ; 
quod de duabus partibus dlci non potest ; duaj autem restabant, cum Simo- 
nides tertiam accepisset partem, altera Castoris, altera Polhicis. Leonh. 
tamen reliqiiam retineri posse censet, si subintelligatur mercedem. Walch. 
etiani reliqua legi posse putat, vel reliquas, ut jamjani conjecerat Gud. Heins. 
Cumque reliquvm. — 13 Sic legitur in libris scriptis. Pith, Rem, Ita ediderunt 
Rittersh, Nev. Fab, Rigalt. in Ed, 2. Ursin, Santor, Danet, Walch. Brot. 
Desbill, At Scheff. reponit /aMdis t/utf, ut sit sensus : Illi, quorum sunt duae 

NOTiE 

9 Gemina Ledce sidera"] Intellige cum Clytaemnestra ex Tyndaro rege 

Castorem et Pollucem, Led* ex Jove oriiindus, alter vero ex Jove,fingeba- 

filios, Jupiter enim mutatus in eye- tur,) Unde Virgil. * Si fratrem Pol- 

num cum Leda concubuit, ex quo lux alterna morte redeniit, Itque re- 

concubitu Leda dicitur peperisseduo ditque viam toties.' Vocantur vero 

ova, ex quorum altero nati sunt Pol- ab astronomis, Gemini, 
lux et Helena, ex altero vero Castor 10 Auctoritatem similis referens glo- 

etClyta>mnestra, Occiso autem Cas- ricp] Vult retulisse Simonidem qua 

tore a Lynceo, Jupiter concessit Pol- de simili Cantoris et PoUucls victoria 

luci, ut alternaret iumiorlalitatem memorantur. 
suam cum I'ratre Castore. (Hie enim 



244 J'll.T.DKI PABULARUiM /ESOPIARUM 

Vcruni, lit nc irate dimissum tc scntiam. 

Ad caMiam mihi promiltc, cognates volo 15 

Hodie invitare, quorum cs in nuniero mihi. 

Fraudatus quamvis, ct dolens injuria, 

Ne male dimissus gratiam corrumperet, 

laudum in tuo opere. Scd ne intelligam te a me recessisse iritcunde, cond'tc mihi 
ad cceiiam ; rolo voairc hodie itguatos, (/uos inter te pom. Hie licet delusus, el 
intpatiens injuria', condi.iit illi, ne perdcret bencjieium male repudiatum. I'enit 



rcliqmc partes laiiJatioiiis, roildent tibi quod postiilas ; ego cnim quod pac- 
tus sum pro nica parte solvi. SchcftVro ohsecnti sunt plurinii, eliam Burni. 
liiponf. et placet Tzscliuck. cum laudes sit remntius. Sed Faber legit et in- 
teri)iiri;,'it : Illi, inqiiit, rcddent, quorum .tunt lnudes, duo. In Ms. Perott. qiiem 
sequuntirr Sanad. et Pliilippus, legitur, quorum sunt jxirtes dua ; ut dim con- 
jecerat IJentl. etsi in textum recepisset, quorum surit Inudisduie. [Hoc edidit 
Anion.] Equidem accedo Desbillonio, lectionem Codicum strenue tuenti. 
[lientl. reddunt, quic non erat nccossaria. Anton.^ — 14 Hunc locum varie, 
sed sine necessitate, solicitant Critici. I.ibri scripti, Mss. Pitli. Rem. et 
Edit. Vet. liabent, Verum vt ne irate te dimissum sentiam, pro quo in Editt. 
Rigalt. 2. Eabri, Scliefi". Leonli. Freinsb. Hoogstrat. Riclit. Maift. Walch, 
Pliilipp. est, Verum ne i. d. t. s. Sed ut ne, quod in Ms. Rem. inveniri diserte 
testatur Gudius, rectum est. Tuetiir etiam Vlit. ad Grat. Gyneg. vs. 240. 
p. 19(3. Piuvm. ' I'osset,' inqnit, ' et legi, Verum ut tie ingrate te dimissutn cen- 
se us : et ita vidio etiam Heinsium in Ep. viir. ad Scbeffer. tensuisse, qui 
etiam alteram ipsi coujecturam excutiendani dat, Verumiitne iratnm dimisisse 
censeas, servans utrobiquc ut nc, quod est in Mss.' Benti. conjicit, Verum 
tit ne irate te diiidssum censeas; Heins. vero praster alia niodo memorata, Ve- 
rum ne ingrate te dimissum sentias ; vid. Not. in Edit. Burm. Heusing. pr.r- 
slarc omnibus bis conjecturis statuit PeroU. Cod. lectionem : Verum vt sine 
irate dimissum te sentianl, pro, Verum vt sine ira te dimissum sentiant, hoc sensn, 
nt ait Burm. ne Castorcs sentiant, me invidisse laudibus eorum, ant te ideo 
iratnm dimisisse. Hanc lectionem sua? etiam conjecturre Burm. prEeferre 
non dubitat ; Censor doctus vero in Epheni. Clotting, ann. 1781. tom. i. Par- 
tic. 51. islam Ms. Perott. lectionem censet esse genuinam; et placet Schul- 
zio. (jnam tamen ut rccipiani, ego quidenv nondum possum adduci; etsi 
mallem legere cum Kitterslnisio et Desbill. Verum vt ne iratum dimissum te 
urntiavi. Cuningli. edidit, te dimissum sentiant. — irate. Varie emendant, i/'a <<", 
irate te. iratum te. Nil probat ScbetV. sed, quia ,s'eH<ta»« non bene concoquit, 
legit sentias, boc sensu : solvent illi duo, (juos pariter mecnm laudasti, reli- 
quum. Ne tamen putes propterea, quod eorum laudes admiscueris meis, 
esse me til)i iratum, ecce siguimi certum amicitia>, voco te ad coenam. Sed 
sentiam probuni est, recte juilicante Burm. Nam si non promitteret ad co;- 
nani, iratum iuilc colligeret Sinionidem Scopas. [Anton, edidit : V. vt ne 
iratum te dimissum sentiam.'] — 15 Perott. Ad cwuam mecvm veni, quod non 
accedit ad elegantiam vulgata? lectionis. Vid. liurni. in pra>f. — 10 Heins. 
ut sensus sit aix-rtior, refuigit esto. Idem ascripserat etiam ora> codicis sui, 
])osse Icgi, quorum eris in numero mihi, non imjirobante Tollio. Quibus con- 
jecturis, cum vnlgatinn probuin sit, non opus est. Ct". tamen Burm. — 
IS Vulgo leguut maie <iJ>H(.sMni, ct explicant, ne male corruujperet gratiam, 
si cam diuiilteret et rccusaret oblatam, ita ut male, quod interpretantur, 
iuiprudcnter et cum suo dctrimcnto, <iuemadmodum ' male niulcatus ' lib. i. 
fab. 3. rcteratur ad corrumperet. Vid. Sclieti'. At cum alii dimissam sine 
sensu legi statuaut ; Gronov. suspicatnr, Pba-drum scripsissc, Ne male eom- 
tnissam gratiam dirumpci ft, et (-xixjiiit, amicitiam, tenui tilo pendentem et vix 



LIBER IV. FAB. 24. 245 

Promisit. Rediit hora dicta; recubuit. 

Splendebat hilare poculis convivium ; 20 

Magno apparatu laita resonabat domus : 

Duo cam repente juvenes, sparsi pulvere, 

Sudore multo diffluentes, corpore 

ad hoi am ascriptam ; acciibuit. Cocna nilebat late poculis, et domus perstrepebat 
ingenli apparalu; cum fcce duo adolescenfes pra-stantiores forma mortali, con- 
spersi pidcere, jnembris madentibus plurimo sudore, prcvcipiunt cuidam 2>uero, ut 

coliaerentem, dissueret. Hancce eonjectiuani vir doctiis exemplis fiilcire 
studet, quae videri possunt in Notis Schefferi, (|uibus adde e Not. Burni. 
locum Petron. c. 113. * veritus ne inter initia cocuntis gratiee leceiitem cica- 
tricem rescinderet.' Graevio vero ne male commissani gratiam corrumperet dic- 
tum videtur, ut ' male cohafcreus concordia' Vellei. lib. ii. 47. ad quern lo- 
cum consuiendi Bipontini. V. Ep. 351. Gijev. ad Nic. Heins. in Burm. Syll. 
Epp. tom. IV. p. 422. coll. Ep. 355. ad Gijbv. in Syll. Epp. torn. iv. p. 429. 
Giulio et Heinsio, quibns praeter Bentl. et Burni. obsequuntur alii, placet 
dimissus, ad quod male referendum, sensii, quo dixi. Aliani Burmanni con- 
jecturam, quam ipse dicit temere tentatam, et cui Heinsii et Gudii emenda- 
tioneni priefert, nee non violentiorem Harii medicinam pra?termitto ; sed 
consulant, quorum interest, Notas Burmanni. Agmen clandat observatio 
Desbillonii : ' Sensus est: Ne oblatam sibi gratiam, sive amicitiam, male 
dimittendo corrumperet. Plana, opinor, ibi sunt omnia ; mirorqne liunc lo- 
cum a Burm. Bentl. Gud. Gronov. fuisse tarn laboriose vexatum : qui milii 
quidem nodum in scirpo quaesiisse videntur. Quis neget, gratiam hie idem 
esse ac amicitiam ? Bene autem Latine amicitiam dici posse dimissam, forte 
non crediderint : at Cicero de Am. 21. ' amicitias nonnunquam dimittendas' 
commemorat. Lectio ergo, quani revocavinius, non erat, invitis Mss. Codd. 
veteribusque multis editionibus, repudianda.' Mihi quidem, ut ingenue fa- 
tear, lectio dimissus non magno placet opere, maxime cum paulo ante prae- 
cesserit ' irate dimissus;' adeo quidem, ut de vulgata dimissam nlterius cogi- 
tandum, et Desbillonii placita ponderanda putem. Cf. Ephem. Getting, 
ann. 1781. Partic. 53. Both, demessam, (piod displicet Censori Lips, [dimis- 
sus Anton.] — 19 Ms. Per. Kedit. — 21 Rigaltius edidit late. Guyetus late, 
quod intempestivum esse putat Burm. Heinsius lauta conjiciebat, ut et apud 
Silium X. 37G. ' lautas mensas ' pro latis reponebat ; sed v. Drakenb. No- 
tas. Vulgatam lata recte tuetur Burm. lata etiam habent veteres Editio- 
nes. Hie versus deerat in Cod. Per. — 22 In vulgatis, et Nevel. Rigalt. 2. 
Eab. Leonh. Richt. est, Repente cum duo juvenes s. p. quem versum Hoogstr. 
nullo niodo dimetiri potest, nisi duo sit monosyllaba, quo nil durius. Hinc 
varie emendatum. Heins. et Gud. quos sequitur Walcli. Repente cumjuve- 
ncs duo ; Bentl. et Burm. Repente duo cum juvenes. Scciiti Lallein. Brot. Des- 
bill. Bipont. Sed Ms. Per. habet Duo cum repente j. quod olim recepi post 
Heusing. sic enim verborum ordo videbatur esse concinnior ; sic(ine edidit 
Jbrd. [et Anton.] — 23 Vulgo Sudore multo diffluentes corpora, ut corpora sit Grae- 

NOTiE 

22 Duo juvenes] Fertur a Valer. ses contra Crotonlenses, et pugnasse 

Max. I. 8. Dioscuros nunliasse Vati- ' diverso a ceteris armoruni habitu, 

nio victoriam, quam obtinuerant Ro- albis equis et coccineis paludamen- 

mani contra Persas ; adjuvissc etiam, (is.' 
Ht refert Justinus lib. xx. 3. Locren 



246 PH^URI FAI5UI.ARUM TESOIMARUM 

Hiimanam supra I'ormam, ciiidam servulo 

Mandant, ut ad se piovocet Sinionidem ; 25 

Illius inteiesse, ne faciat moram. 

Homo perturbatus excitat Siraonidem. 

Unum promorat vix pedem triclinio ; 

Ruina camara) subito opprcssit ceteros ; 

Nee ulli juvencs sunt rcperti ad januam. 30 

Ut est vulgatus ordo narratae rei, 

Omnes scierunt, Numinum praesentiam 

Vati dedissc vitam mercedis loco. 



Simonides ad se prodeat foras; e re illius plurimum esse ne moretur. Puer soli- 
cittis cvocat Simonidem : I'ixque protulerat unum pedem e triclinio, cum subitus 
casus ccenaculi oppressit ceteros convivas ; 7ieque ulli juvenes visi stmt ante cedes. 
Ut istud sparsum est in vulgus, secundum quod acciderat, agnovere cuncti Deos 
prcBsentes tribuisse vitam poetcB pro parte pretii. 



cismus, apnd Latinos poetas frequens, atque ctiam apud bistoricos obvins, 
qiiemadmodiim lib. iv. fab. 14. 12. Ita ediderunt Brot. et Desbill. [et An- 
ton.] Nonnnllae etiani editiones, ut Rittersh. Nev. Ursiu. habcnt defluentes, 
elsi jam olini Rittersh. conjiceret diffluentes. Sed probant viri docti lectio- 
nem et distinctionem Schetferi, Sudore multo diffluentes, corpore S. h. f. quam 
tamen non admitlit Walch, quia 'corpus ablnere ' etiam dixerit Curtius 
pro, se. Hinc diffluentes corpora sudore, recta dici contendit. Non negat lioc 
Burm. sed et di^uere sudore simpliciter sine ti^ corpora, vel corpore, dici non 
inconcinne posse probat ex Apul. Met. lib. i. ' sudore frigido miser perfluo,' 
et lib. II. ' frigido sudore ditfluens,' ut Heins. pro defluens malebat. Ita 
etiam Plin. lib. xxi. 13. ' Nam et sudore diffluunt,' teste SchcfF. — 26. 27 Hi 
versus in Ms. Per. desiderabantur. — 28 Ms. Pith, moverat. Vide Gud. Both. 
is prom. [Anton, ut prom.^ — 29 Ms. Per. Ruina domus. Quae lectio iteruni 
probat, textum Phaedri non raro a Perotto fuisse interpolatum. — 31 Lallem. 
et Brot. patratcE ediderunt, sine auctoritate. — 32 Ita Ms. Pith. Rem. et Edit. 
Vet. Sed Ms. Per. habet, Omnes dixerunt, quod amplectuntiir Sanad. Phi- 
lipp. Lallem. sciverunt a scisco Heinsins hie, (et in Ep. 95. ad ScheflFer. in 
Burmanni Syll. Epp. torn, v. p. 102.) quod Bentl. nihil monito lectore, rece- 
pit in contextum, sed perperani. Burm. [queni vid.] 



NOTiE 



28 Triclinio'] Triclinium a (ribus 
loctis dictum, in quo coenabant Ro- 



LIB. IV. EPILOG US. 247 



EPILOGUS. . 

Adhuc supersunt multa, quae possim loqui, 

Et copiosa abundat rerum varietas ; 

Sed temperatae suaves sunt argutiae, 

Immodicae ofFendunt. Quaie, vir sanctissime, 

Particulo, chartis nomen victurum meis, 5 

Latinis dum manebit pretium Uteris, 

Si non ingenium, certe brevitatem approba, 

Quae commendari tanto debet justius, 

Quanto Poetae sunt molesti validius. 

Restant adhuc plurima qua possim scribere, et diversitas copiosa rerum non defi- 
cit. Verum sales 7noderati conferunt ad delicias ; nimii veto, nausecB sunt. Quo- 
circa, Particulo, vir integerrime, cujus nomen vivet tamdiu in jneis scriptis, quam- 
diu lingua Latina erit aliquo in pretio, si non laudas ingenium, lauda sane brevita- 
tem, qua debet probari tanto aquius, quanta Po'etce prolixiores sunt incoinmodi. 



1 Scheflferus mallet possem. Male; praesens enim supersunt requirit con- 
junctivnm praesentis possim, ut iii. Epil. 1. — loqui. Heinsio et Bentl. placet 
eloqui; nescit Biirm. quare, nam et hoc e communi sententia de fabellis 
scripto prodendis debet intelligi. Varia hie disputat vir doctiis, quae nolu- 
mus repetere. — 3 Bentl. hie iterum obtrudit suave sunt. Ciijus Graecismi an 
studiosus fueiit Pheedrus, nescio. Certe nullum extat vestigium, nisi hie et 
lib. III. fab. 7. 1. sed utrumque a Bentleii manu impressum ; velleni vero 
exemplum simul vir egregius protulisset, ubi plurali additur. Ulud neutrum 
singulare ' triste lupus ' vulgo adduci solet ; sed an ' Triste lupi stabulis ' 
etiara dicere liceat dubitabo, donee auctoritates videam. Certe Voss. de 
Constr. c. v. quae producit, omnia singulare habent substantivum, ut nee 
apud Ursin. sect. viii. c. 2. p. 14. exemplum extat pluralis substantivi nomi- 
nis. Doceri hoc equidem cupio. Burm. — 4 Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. ut 
Nevel. Ursin. /mmodica; at Rittershus. emenda.\it Immodicce. Cf. Gud. et 
Brot.— .5 Ms. Pith, arlis, fide Gudii.— 7 In Ms. Pith. Rem. approbat. Pi- 
tiicBUs recte emendavit approba. Mallet Sanad. proba. Brot. Non moveo 
litem huic lectioni, sed nil impedit, quo minus et hie approbo legamus, sc. 
tibi, ut lib. IV. fab. 24. 11. hoc verbura explicuimus. Burm. In vulgato ap. 
proba forte nil mutandum. 



P H iE D R I 

AUGUSTl LI13E11T1 

FABULARUM ^SOPIARUM 
LIBER \. 



P R O L O G I 8. 



JEtSOPi noraen sicubi interposuero, 

Cui rcddidi jam pridcm, qiiicquid debui, 

Auctoritatis esse scito gratia: 

Ut quidam artifices nostro faciunt saeculo. 

Qui pretium operibus majus inveniunt, novo 5 

Si marmori ascripserunt Praxitelcn siio, 

Si inseruero alimbi nomen JEso]ti, cui jaindttdum detuli honoreni debitum, nove- 
ris id fartnin causa auctoritatis coniparand<c, c.xemplo (juorundam artificum vos- 
Ua eetalis, qui addunt pretium suis operibus, si apponant nonicn Praxitclis novcc 



t Fide Broticrii in Mss. Pith, ct Rem. liber quiiitiis non est distiiictus a 
quarto; sed Pitlirciis hunc Prolog;iim jiracfixit lib. v. quern Phiedrus dcdica- 
vissc vidctur Pliilcto, ciijus nicntio facta in fabula biijus libri ultima. Pitlioco 
recte obsecuti Brot. Bipont. Lang. At voro in phniniis Edd, Prolog, bujus 
libri duplex est ; sed altcruni pcrtinere ad Librum iv. dociii ad Prol. iv. 
init. et ad vs. 14. dicti prolof^i. — 5 Noro. Ita legendum e Mss. Rem. et Edit. 
Vet. At Desbill post lientl. edidit novis. 'Hie repostii,' iuquit, * novi.i, quae 
vox satis belle opponitur voci vetustis, qiiani vs. 8. exbibct. Cum autem sc- 
quatur marmori sua, quid necesse i'uit, ut adjiceretur, novo?' Gtiy. Piiilipp. 

NOT.ai: 

C PraxUelen'\ Statuarius fuit multi rem ; quas summa arte ct industria 
noDiiuis, maxime ob dupliccni Venc- claboravit ; natuf erat in cxtreiua 



FH.EDR[ FAJi. .ESOPIARUM LIB. V. PROLOG. 249 

* Trito Myroncm argento. Fabulse exaudiant 
Adeo fugata). Plus vetustis nam favet 

statuae mannorea ; aut Myronis, statux argenUa^. Lhor etenim maleficus plus 



Lallem. prajferunt suis.—6 Lallem. novo. — 7. 8 NuUiis locus in toto Plia?clro 
est vexatior, nullus in quo, ut ait Burmannus, niagis inipune liciiit bariolari ; 
qucm Schcfferus, Gronov. Burm. alii, in desperatorum numeio liabuere. 
Teste Brot. Codd, Mss. sic exliibent : suo Dctrito, Myronem urgento : fabula: 
exaudiant, Adeo fugatcc plus vetustis favet, sine sensu et nietxi lege. Difli- 
cultas autem oritur e verbis exaudiant etfugata;. Priorum ansa, ut Menrsii, 
Salmasii, (v. Ej. Exerc. Plin. p. 40C. coll. Burmann. Syll. Epp. torn. in. p. 
469.) Ursini, Schefferi, Gudii, Heiusii, Buchneri legi possunt in Edd. Burm. 
additis quae scripsit Scheffer. ad H^ins. Ep. xv. et xxv. Neque etiam Jac. 
Gronov. qui Gudianam eniendationem excussit, liunc locum reliquit intactuni. 
(Vid. Ej. Emendatt. in Pha;dr. p. 154. sqq.) J. F. Gronov. ita locum expli- 
cabat, ut vel suo Detrito jungeret, i. e. suo nomine omisso, non apposito ; ut 
jam olim ediderant Pitli. Rittersh. Nev. Rigait. Freinsh. vel Detrito Myronem 
argento uno spiritu pronuntiaret, et intelligeret per detritum argentum vetus, 
esuque et manibus trituni ; sed tum superius novo mutandum in novis,et illud 
suo referendum ad marmori contendebat. Idem legit, fabula exeant Adeo fu- 
catw, i. e. prodeant in publicum, edantur, ita fuco velnt nomiiiis jEsopei 
adornatae. In Edd. Rigait. 3. Fab. Dan. Walch. Hoogstr. Maitt. Richt. 
Leonli. Philippi, Rob. Prevost. Lallem. nee non editione Didoti stereotypa 
ita legitur: Si marmori ascripserunt Praxilelem suo (Pliilipp. edidit novo) 
Myronem argento. Plus vetustis nam, favet Invidia mordax, quam bo7tis prascnti- 
bus: verbis, fabula- e.xaudiant Adeo fugata, et trito, omissis. Quae licentia 
aliis displicet ; ego in loco desperate laudo. Funcc. Detrito Myronem ar- 
gento, FabulcE id audeant Adeo fucatce. Burm. olim : Piaxitelen, suo Myro- 
nem argento, Fabula sic exeant A me fucatce: vel, quia rfefrito est in codice, 
Trito Myronem argento. Fabula- et audiant A me fucata: sed reliquit deinde 
desperatum locum, ipse contentus, se intelligere, quae sit mens Phaedrr, in 
uno alterove vocabulo depravato tempus terere nolebat. Medicinam, a 
Burm. paratam, ad lenissima remedia cum Tzschuck. refer. Bentl. neglectis 
literaruni ductibus: Qui pretium operibus majiis inveiiiunt 7iovis, Si marmori 
ascripsere Praxitelen, Scopan Mri, Myronem argento, tabul<e Zeuxidem, Adeo fu- 
catce plus vetustati favet Invidia mordax, quam bonis prasentibus. De qua 
Bentleii conjectura, nee non Harii, item Heinsii lectionibus, vid. Burman- 
num docte disputantem in novo Commentario. Causam Bentleii frustra agit 
Brotier. praeter alia laudans Martial, lib. iv. 39. Bentleiana emendatione 
nihil putat felicius, nihil certius. Desbill. reponit Trito et, pro Detrito; ta- 
bulce, \no fabula' ; et Zeuxidem, pro exaudiant; Idco fuscata, pro Adeo fu- 
catce. Cui paret vernaculus interpres Jos. Pracht. Bipont. ediderunt : novo 
Si marmori ascripserunt Praxitelen suo, Detrito. Mirum, ni animos fabula exci- 
tent: Adeo fucatce: suo referendum ad marmori, non ad Detrito, i. e. nomine 
suo omisso, ut male intellexit Lang, cujus v. Prolegg. ad Phaedr. p. xxvii. 
Placet hcEC lectio Jakob, et Meinek. Laugius vs. 7. sq. edidit : Detrito My- 
ronem argento. Fabula excitent Adeo fucata, Ifc. At cum verba, Myronem ar- 

aOTJE 

Italiae ora, quam olim Magnani Grae- dem meruit Bucula ex aere ita ad vi- 

ciam appellabant Romani. vum conflata, ut non gregem tantum, 

7 Myronem] Statuarius futt insig- sed et pastorem posset fallere. 
nis ; ex ejus operibus prascipuam lau» 



230 I'HiCDRl FABULARUM .liSOPIARUM 

Invidia mordax, quam bonis prse-sentibus. 

Sed jam ad fabellam talis exempli fcror. 10 

laudcU Vetera, quam nova. Sed jam venio adfabulam eju$modi exempli. 



gento, ad orationis contextum s«o quasi jure pertinere videantur, ista non 
abjicienda. Si tnirum ni scripsisset Pijsedrus, vix potest intelligi, qua rati- 
one Myronem, librariis luinus notum, ortuin sit. Itaque cum ueino sit re- 
pertus, qui satisfecerit judicio Criticoruin, locum iutactum lelinquere malui. 
[Anton. TriloM.argento:itafab.exeantAd.fuc. Etdicit: Forte Ficto pos- 
sit Ifgi.] Trito. In libris scriptis est Detrito. Punctum est in Ms. Pitb. 
ante Adeo fugata- ; sed Pitbceus ba;c verba ad superiora letulit, indignante 
Brot. tettistis. Sic est in libris scriptis ; at cmendavit Bentl. vetustati. Se- 
cuti Brot. Bipont. nam. Hanc particulam, qua? abest in Codd. Mss. addidit 
Pitii. post vetustis. 



FABULA I. 
DEMETRIUS ET MENANDER.* 

Demetrius, qui dictus est Phalereus, 

Demetrius vooatus Phaleraus invasit imperium Athenarum maligna auctoiHtate. 



t Libri script! et multae Edd.habent: Demetriui Rex et Menander po'eta ; 
errore manifesto, ut ait Desbilt. cum Demetrius archon fuerit Atbenis, non 
rex. — 1 Sic vulgo legitur. Schw, Burm. penultimam vocis Phalereus produ- 
cendam putat, ideoque, non optimo exempio, dat, Demetrius Phalereus qui 
dictus est. In eodem errore fuerunt alii plures, quorum doctrinam nos quo* 
que admiramur. Cur vero producatur pennltima ? cnm Griece vox scriba- 
tur *aATjp€uy, et Latine quoties quatuor syllabis effertur, necessario ultimae 
proximam brevem Iiabeat. Quodsi secus esset, quartum casum non Phale- 
rea, sed Phalereum daret, a <I>aX^peioy, quo tamen Graeco nemo usus est. Sed 
hapc pluribus disputavi ad Vechneri Hellenolex. p. 41. quibus adde Quintii. 
Burm. lib. x. c. 1. p. 902. ubi in variis lectionibus iterum legitur Phalerea 
ilium Demetrium. De qnantitatehujus vocis ita a me quondam consultus re- 
scripsit, elegautis ingenii et doctrinsE vir, J. H. Kromayerus : ' Cortum est, 
Phalereus verbum penultimam porrectam nee habere, nee habere posse, cum 

NOTiE 

1 Demetrius Pltalereus] Orator fuit enim fnit in tanto houore Demetrius 

et philosophus eximius. Est autem apud Athenienses, ut ipsi trecentas 

meinorabile in illo exemplum levitatis statuas virtntif ergo posuerint : tanta 

furtuna", aur^que popularis. Prime pnitca flagravit invidia, ut t'ugere co- 



LIBER V. FAB. 1. 2% 

Athenas occupavit imperio improbo. 

Ut mos est vulgi, passim et certatim ruunt, 

Feliciter ! succlamant. Ipsi principes 

Illam osculantur, qua sunt oppress!, manum, 5 

Tacite gementes tristem fortunae vicem. 

Quin etiam resides, et sequentes otiura, 

Ne defuisse noceat, repunt ultimi : 

Plebsjuxtaconsuetudinemaccurritundique certatim; acdamat Feliciter! Primi urhis 
prensant dexteram qua premuntur,dolentes intra se de luctuosa mutatione sortis. Quin 
et desides et indulgentes otio veniunt novissimi, ne crimini sit non affuisse. Inter 



in Graeco *aX»jp6uy sit, quod habemus apud Suidam, Liicianum, ac Diogenem 
Laertium : ex quo seqnitur, ut jure niirer, ad Phaedri locum, quern rectead 
testimonium citas, tantopere nuper Burmannum fluctuasse. Reusing. Cum 
Graece dicatur plerumque ^aXi)pebs, raro autem ^aKijpatos, non video, cur 
Phalereus penultimam syllabam liabere brevem non possit. ScheflFerum ergo 
et Hoogstr. qui lianc esse naturasualongam pronuntiant, non audiendos puto. 
Neque necesse est, verba transponi hoc modo : Demetrius, Phalereus qui die- 
tus est, ut fecit Barm, aut reponi PAaierius, ut volebat Heins. (Vid. Burm. 
Syll. Epp. torn. v. p. 89.) Jam vero si arbitrati sunt, vocem Phalereus ter- 
minari diphthongo, quam duas in vocales distrahere non liceat, falsos eosesse 
ostendet Philipp. Labb. in Indicibus eruditx pronuntiationis. Vid. Virg. 
Eel. III. 46. Ovid. Her. Ep. VIII. 31. Virg. Cul. 116. Desbill. Flexio Pha- 
lerius nonduni mihi videtur certa ; etsi Cockmann. testatur, apud Cic. Off. 
lib. I. 1. in Codd, quos adliibuerit, esse Phalerius. Danetus edidit Phaleraus, 
male in ultima sede spondaeum ponens. v. Burm. — 2 [^Ath. cum occ. An- 
ton, qui : ' cum inserendum erat, ut Bentl. fecit.']— 3 In libris scriptis, etiara 
Ms. Perotti et nonnuUis Edd. ut Nev. Meurs. est ruit ; unde Bentl. fecit: 
Ut mos est, vulguspassim et certatim ruit, Feliciter sue clamat. Sic edidit etiam, 
post Meurs. et Bentl. Cuningh. Sed Codd. Mss. licet ruit habeant, exhi- 
hent tamen succlamant ; quare Burm. non videt, qui magis liceat repouere 
mcclamat, quam ruunt. Is tamen, si quis lectionem Bentl. praeferre velit, le- 
gendum vaontt succlamans. — 4 Alii,ut Nev. Rigalt. Fab. Urs. Danet.jungunt, 
succlamant ipsi principes. Sed recte Rittersh. et Meurs. post succlamant punc- 
tum ponunt, probantibus Scheff. Gud. Hoogstr. Heinsio, Burm. Nam hie 
egregie observat : ' Gradatio est ; vulgus ruit, et clamoribus faustis testatur 
gaudium. Principes graviter incedentes, et gementes tacite, tyranno gratu- 
lantur impevium. Ultimi, sequentes otium, repunt.' — 5 Meurs. h. v. postpo- 
nit sexto.— 6 Ms. Perotti TacUi. — 8 Vulgo legitur rfpetun^ ut Rigalt. Edit. 2. 
Nev. Ursin. quod jungunt cum ' feliciter ' vs. 4. Sic est in Mss. Pith. Rem. 
nnde Rittersh. icc'itreptant, quern sequuntur Faber, Hoogstr. Bentl. Cuningh. 

NOTiE 

actus sit in iEgyptum, et trecentae liciter; ingens Coena sedet.' 

illae statuae uno die per tumultum 5 Osculantur manum^ Antiquusmo- 

eversae fuerint. dus adorandi principes. 

4 Feliciter! succlamant^ Solennis 8 Repuntl [Reptant'] Ita emendo, 

erat acclamationis formula apud an- v^pfant, et melior lectio. SicTerent. 

tiquos, ut hodie, Vivat. Tralatitia ac- ' Perreptavi totura oppidum.' 
claraatio. Ita Juvenal. * Dictum, fe- 



252 rn^DRi fa bu la rum ^soimarum 

In quis Mcnander, nobilis comoediis, 

Quas, ipsum ignorans, legcrat Demetrius, 10 

Et admiratiis fuerat ingenium viri, 

Ungucnto ddibutus, vestitu afflncns, 

Vcnicbat gressu dclicato et languido. 

Hnnc ubi Tyrannus vidit extremo agmine : 

Qiiisiiam cinaedus ille in conspectu meo 15 

quos Mcnander clams scriptor conindianim, quas Demetrius legerat, (Mcnandro 
sibi non cognito,) et ad mirator fuerat ingeuii taiiti rjri: ille inccdebat gradu mulli 
el cjf'a'ininato, perfusus odoribns, et vcstcfluente. I'bi ilium Rex Lnnsjiexil in ulti- 
ma turba: Quare hie cinadus audet subire incum conspcctum? Qui adhar chant 



Danct. Fiincc. Maitt. Toll. Riclit. Desbill. [Anton.] cum Editore Edit, sto- 
reotypsv. Scdjanioliin quidam repunt, ut Taiiuus teste Menng. ad Uiog. 
Laeil. lib. v. 79. Ritter.sli. Guyet. Santor. Quod, quia postea in Codice 
Peiotti leperiehatm , nieiito placuit. Sunt ctiani, qui legant arreptant, vel 
arrcpunl, quod defendit Heins. in Advers. p. 371. sed non videt Buim. quo- 
niodo salvo versti possit rcponi, nisi legatur, Ne noceat dcf'uisse, arrepunt 
idtimi. Dc liac lectione v. SchetT. et Heins. in Ep. vii. et viii. — 9 Quis. 
Ila sc ribenduni pro quibus, ut lib. iii. tab. 13. 11. Male nonnuUi queis. Vid. 
Desbillon.— 10. 11 Maitt. et lienti. Iioscc versus parentlicsi includunt. — 
12 Ita Icgiturin INIss. Pith. Rem. et Editt. Vet. Sed Gronov. Obs. lib. ii. 
c, 7. et Vlitius ad Nenies. vs. 92. niallent effluens, proprium vestitus laxi 
vcrbnm. Ita enini Tibull. El. i. G. 40. Bip. ' EHiuit etfnso cui toga laxa 
sinu.' Heinsius, ciijus Notas vide, conjiciebat Jiuens, ut sit pro, in lUienti 
veste, ut lib. iii. fab. 8. 3. ' insignis facie pulclua.' Vid. Brouklius. ad Prop. 
II. 22. 26. queni Burni. laiidat in Aniniadvers. ad Lcct. Perott. nbi Editor 
Propertii, jiriuter alia, citat Petronii, (cap. 133.) ' queni Lydus adorat Ves- 
tifluus,' Habct etiani Sueton. Jul. c. 45. 'cinctura fluxior;' Virg. vero 
j^n. I. 320. ' sinus fluentes.' Lectio Heinsii confirniata est Ms. Perotti, 
ct rccepta a Lalleni. — 15 Sic est in Ms. Pitli. et Kcni. fide Gudii atque 
Desbill. (piani Bcntl. Dcsb. Bipont. recte retinent. Alii reponunt Quidnam, 
ut Rigalt. in Edit. 2. Ita cnini in adniirationibus hac conjunclione utuntur. 
Vid. Cic. ad Div. lib. ii. 8. init. Ter. Andr, iii. 4. 1. coll. Cuperi Observat. 
lib. II. c. 20. qui distinguit : Q«/rfn(/»(.' ('nirt(/Hs, ^c Sclicff. conjicit : Quid? 
Nam, l^c. sed practcrt Quiunm. Gud. ct M'alch. distinguunt : Quisnam cince- 
dusille? in conspectu mco Audet venire? Rittersh. Quia nam, vel, Quinam, 
i. e. quomodo, qua fronte, probante Leonli. Santorocus, Quid? iium,ijC. Alii, 
ut Nev. Eab. Ursin. Riclit. Lall. Sclieff. Burni. ediderunt Quinam. At Burm. 
ad h. I. observat: 'Nihil hie iniitandum, ncc reponendum Quidnam? nee 
Quid? A'rtJjj, <.yc. Ccnties Tercntius ita, cum subito (|uis in conspcctum ve- 
iiit, utEun. MI. 4. 7. ' quisnani hie a Thaide exitr' Heaut. ii. 4. 23. ' quis- 
nam hie adolescens est f et passim. Quisnam vero, an Quinam dicatur, pa- 
inm interest. Plant. Aul. iv. 9. 17. ' Quinam homo hie ante ledis nostras 
cjulans conqueritur moerens.^' Utrumque Quitiam et Quisnam sues habct 

NOT,*: 

9 Mcnander] Atheniensis poeta, Co- Scripsit centum ct octo Comoedias ; 
niicornni princcps, cujus est insignis de quibus nihil rcstat, nisi quidam 
conimendatio apud Quintilianum. versus hue et illuc sparsi. 



LIBER V. FAB. 2. 253 



Audet venire? Responderunt proximi : 

Hie est Menander scriptor. Mutatus statim 



tyranno, dixere: Hie est pu'eta Menander. Rex statim ynutalus vocat ail se 
honiinem amice, et prehendit manuni. 



aiictores.' Eqiiiilem lectionem libroniin scriptoruni pirefcrendam arljitroi . 
cincedus. Perperani Danetus edidit : Effaminaivs quid hie in conspectu meo, 
propteiea notatus a Biirni, E^a?>n. quoque dedit Maitt. in conspectu nieo. Hanc 
lectionem, quje Mss. Codd. Pith. Rem. ac nniltarum Edd. est, pluiiinis aiic- 
toriini veteriim similibtis exemplis Sclieff. et Burm. defenderunt. In Cod. 
Per. legitiir, in conspecium vieum ; sed cum in conspectu, spque ac in conspcctum 
venire, oratio Latina sit, veterem lectionem letinendam esse credidi. Desb. 
i/i coJw;;fttM»n recepere Lall. Brot. Reponendtim censet Both. — IG Ciiningli. 
Respondcre. — 17 Quae desniit, siippleri vix posse puto ; sed si prologo pia'ce- 
denti respondebunt, aliquid in colloquio hoc accidisse debuit, quo obtrectator 
aliquis Menandro, ilium longe ab Aristophanis, Enpolis, vel alius veteris 
poetJE laiide abesse, objecerit; et forte carmini a se titiilum antiqtii poetaj 
inscripserit. Certe simile aliquid requiritPhaedri proposituni. Burm. Finem 
tabulae Perottus sic exhibet: Hie est Menander scriptor m... Homo inquit /... 
eri non potest. Unde Bip. Homo, ?n. esse non potest facetior, Secutus Jakob. 
Alii coiijiciunt alia. ' Haec cur aaw^irias efferantur, nullus video. Repo- 
neiul. liespondere ut pr. Hie est M. s. mutatur statim.' Both. [' inutatur pro 
mutatus Bentl. recte, si hie finitur seutentia. Sed multa desunt.' Anton.] 



FABULA II. 
VIATORES ET LA.TRO. 



Duo cum incidissent in Latronem Milites, 
Unus profugit, alter autem restitit. 

Duo homines strenui faciehant iter ; unus erat timidus, alter vera audax. La- 



1.2 Cum in Hbris scriptis desit hujus fabuliK initiuni, Burm. cui aliquid 
prajcessisse videtur de jactata ab hoc milite fortitutline, pleiiius lacunam ex- 
plere conatus est. Alii aliter supplere tentaverunt. Qiiibus omnibus nunc 
non opus est, postqnam inllium fabul* in Ms. Per. inventnm est : Duo cum 
incidissent in latronem milites, Unus profugit, alter autem resiitit, FA rindicavit, 
Sfc. Ad qua? notat Burm. ' Quae si vera sunt, debet intelligi, gloriosum ilium 
militem in via fortiter locutum.qnae omisit Ph^drus, quasi satis per se intel- 
ligi possint e seqq.' Qua? tamen intelligere, vix puto opus esse. Versus 
Perotti recte receperunt Brot. Bipont. Desb. Lang. Meinok. Didot. Lall. 
Jiird. Jakob. Supplementa virorum doctornm varia videii possunt ab iis, 



254 PH.EDRI FABULARUM iESOPIARUM 

Et vindicavit scse forti dextera. 

Latrone occiso, timidus accurrit comes, 

Stringitquc gladium : dein, rejecta paenula, 5 

Cedo, inquit, ilium ; jam curabo sentiat, 

Quos attentarit. Tunc, qui depugnaverat : 

Vcllcm, istis verbis saltern adjuvisses modo, 

Constantior fuissem, vera existimans : 

Nunc conde ferrum, et linguam pariter futilem, 10 

Ut possis alios ignorantes fallere. 

Ego, qui sum expertus, quantis fugias viribus, 

Scio, quam virtuti non sit credendum tuae. 

tro fit illis vbviam, qui petiit mtrum minitans mortem, Promptus manu statiin 
facicns impetum repellit vim vi, atque invadit Latronem, nee opinum, gladio. Et 
sese expedivit acri manu. Pradone interfecto, socius imbeUia venit, et educit en- 
sem : deinde abjecto pallio clamat : Ubinam ille est ? jam efficiam intelligat quos 
offgressus est. Turn qui conscruerat mantim, dixit : Utinam saltern me tunc sus- 
tinuisses his verbis ; fuissem animosior reputans veia. Nunc mitte gladium et 
vcrbosam pariter jactationem, ut possis decipere ignotos. Ego, qui novi quanta 



quorum refert, in Editt. Rittersh. Uis. Hoogst. Danet. Maitt. Burm. Fabb. 
jiisop. Delect, p. 113. Vid. etiam Albinus, Gallicus interpres, a Burm. no- 
tatus, et Misc. Lips. p. 260. — 3 Hoogst. mallet legere : Seseque forti vindicavit 
dextera. Ita enim versum gratius fluere ccnset. — 4 Timidus. Bene, non /«- 
viidus, ut vult Meurs. Hoc vult, eum, qui hactenus fuit timidus, et stetit e 
longinquo, nunc accurrisse, simulquc accurrit pulchre notat simulationem 
studii et ardoris. Scheff. — 5 Ms. Per. et Pith, deinde. — 9 Hie versus deest 
in Ms. Per. sed habent Mss. Pith. Rem. et libri editi. — 12 Cuningb.edidit 
fugeris. — 13 In Mss. Pith, et Rem. legitur Scio quid, pro quo Pith, reposuit 
Scio quod ; sicque vulgo leguut. Sed legendum esse quam, vidit Gronov. ad 
li. 1. Scheffero, Bentl. Burm. Gesn. in Thes. Fabr. tom. ii. p. 423. Heusing. 
aliis sutfragantibus. Gronov. enim scio quod Latine dici negat ; aut enim cor- 
rupta esse, aut alitcr accipienda, quaccunque in banc rem congesserint viri 
docti. Atque etiam Sanctius Min. lib. in. c. 14. scio quod non Latinum esse, 
acriter contendebat, addicente Gud. Non pauci tamen, nee sine causa, tu- 
entur Latinitatem locutionis scio quod, ut Sciopp. in Auctar. Mariangelip. m. 
45. sqq. Voss. de Constr. c. 20. ct 62. Faber in Not. ad Phaedr. Desbili. 
qui laudat Plant. Asin. i. 1. 37. maxime Perlzon. ad Sanct. Min. lib. in. 
cap. 14. p. m. 546. sqq. Receperunt etiam Bipont. Editor. Edit, stcreot. 
J'ord. Scio quod. At vero cum in Bis. Perotti sit Scio quam ; Mss. Pith, et 
Rem. vero liabeant Scio quid; lectionem Perotti jam olini recipicndam duxi, 
quae placet Burm. et recepta est a Cuningh. Toll. Lall. Brot. Desb. Tzschuck. 
Langio, al. Ita Ovid. Fast. iv. 529. ' Dux comiti narrat, quam sit sibi filius 
seger,' ubi etiam guoJ vulgo legitur, teste Burm. Gud. e libris scriptis non 
ineptc proponit: Scio quid virtuti nunc sit credendum tucc, ut sit sensus : Scio 

6 Rejecta panula] Vestis densa ac assuntitur propter imbreni ant frigiu. 
vjlis, quae supra tunicam in itincre 



LIBER V. FAB. 3. 255 

Illi assignari debet haec narratio. 
Qui re secunda fortis est, dubia fugax. 16 

velocitate fugiai, scio non esse fidendum tua virttUi. Fabula illi saibitur, qui 
magna animo est re prospera, sed fugit re periculosa. 



nunc, quid tribuendum sit. Hancce conjectnram amplectitur Schiracb. Clav. 
P. I. p. 148. — 14. 15 Hi versus deerant in Ms. Per. 

NOTJS 

15 Qui re secunda fortis est, dubia Et Tacitus : * Paganoruni lixarum- 
fugax'i Quod bene Nonnius : ' Extra que ignava, sed ante periculum pro- 
belia leo, lepus in discrimine pugnae.' cax inanus.' 



FABULA III. 
CALVUS ET MUSCA. 



Calvi momordit Musca nudatum caput : 

Quam oppriraere cap tans alapam sibi duxit gravem. 

Tunc ilia irridens : Punctura volucris parvulae 

Voluisti morte ulcisci ; quid facies tibi, 

Injuriae qui addideris contumeliam ? 5 

Musca pupugit caput nudum Calvi: hie, conatus illam occidere, sibi infiixit 
magnum colaphum. Tunc ilia ridens, Voluisti, inquit, vindicare nece punctionem 
uvis parvuUe. Quam sumes poenam de tCyqui cumulavisti injuriam contumelia? 



3 Anon. Nil. ridens, et ita in priori ed. Scheff. conjecerat legendum. Et credo 
rectius ; sed rautatum a sciolo, qui risum proprium homini esse credebat, nee 
decore muscae dari. Sed liominum actiones bestiis attribui in fabulis, saepe 
diximus. Praeterca hue referri posset adagium, Habet et musca splenem: splen 
enim sedes risus habetur. Burm. Etiam Hoogst. placet ridens ; mollius enim 
versura fluere dicit, et ridcre sfepe dici pro irridere. Habet tainen Ms. Per. 
irridens.— 5 In Ms. Gud. i. e. Pith, et in vetusto Cod. Rigaltii erat, quia de- 
deris. Ita edidit Nev. sed Excerpta Rigaltii exhibent, Injuria qui addideris 

NOT^ 

3 Volucris] Quasi, volantis. Nam musca insecti genus est, non volucris. 



25G PILflDRl FABUL.VRUM .^SOPIARUM 

Rospondit : Meciim facile redco in gratiam, 

Quia non fiiissc mentcm laidendi scio. 

8cd Ic, conlcmfi generis animal improbuni, 

Quee delectaris bibere humanum sanguincm, 

Optcni nccare, vel majore incomniodo. 10 

Hoc argumcntum veniamei dari docet. 
Qui casu peccat. Nam qui consilio est nocens, 
Illnm esse quamvis dignum poena judico, 

RespomUt : Ineo pacem facile mecum, quia novi 7ion fuisse animum nocendi. Veium 
tti, animal pessimum prolis abjecta;, cui g rattan est haurire sani^uinem inortalium, 
vellem te opprimere, vel inajori damno. IIcec fabula innuit concedi potius veniam 
illi qui errat fortuito, quam qui reus est coiisuUo, quern cxistimo promereri quodcis 
supplicium. 

contumeliam, probantibus Heirts. et Salmas. — 7 Bentl. sine necessitate icponit, 
Cui non: quern cj^regie confiitavit Harm. — 10 Per. perpeiam, Optein carere ; 
HeiiK. cnccare, e conjectura. — 11 sqq. Hi vs. in Coil. Per. deerant, sed fabula 
orat inscripta: Ilis, qui casu peccant, dandam esse veniam; qui Vero consulto de- 
linquunt, eos esse puniendos. Libri scripli ita exliibent, et ita edidit Nev. Hoc 
nri^umenlo veniam dari docet. Qui casu peccat, quam qui consilio est nocens. Ilium 
esse quamvis dignum pcrnu judico. Pro quo vulgo legunt : Hoc argumentum, 
veniam mage dari, docet, Qui casu peccat, quam qui consilio est nocens. Ilium esse 
quavis pcena dignum jndko. Illud mage propter .sequens quam intrnsit Pitli. 
non Perott. V. Not. Tzsciiuck. ad h. v. Itapra^ter Urs, Scheft'. Maitt. Richt, 
Burm. edidere niiilti. Scd cum difficultas circa ro ilium nianeret ; et quia 
tertius versus adjectus, vol snpervacuus; vel, si quamvis legatur, ineptus 
videbatur et absurdus : viri docti h. 1. tcntare ausi sunt. Gud. legit et fuse 
tuetnr: Hoc argutnentn veniam tarn dari decet, Qui casu peccat, quam qui 
consilio est nocens; Ilium esse quamvis digtuan patia judico. Hapc stntentia 
falsa est, et contra mcntem poetcp, ut monstrat Burm. Hanc tamen emend, 
rcreperunt Jac. Gronov. Hoogst. Walcb. Santor. Editor Edit, stereot. Bentl. 
edidit: Woe argumentum veniam dandam illi docet, Qui casu peccat. Nam 
qui consilio est nocens, ^c. Magis certe in Mss. non est. De Bentl. conject. 
uberius disserit Burm. qui mallet : Hoc argumentum veniam modo docet 
dari, Qui casu peccat. Nam qui consilio est itocens. Ilium esse quavis pcena 
dignum judico. Si unquam sibi placucrit, in boc loco emendato sibi satis- 
faciebat. Jam olim Rittersh. et Rigalt. reponcbant quavis, i. e, summa (lib. 
IV. fab. 20. 5.) pro quamvis; Rigalt. vero, Schcff. et Heins. pro qi(«)/i. Nam, 
conjiciebant. Horum vcstigiis insistit Burm. rh mage, a Pitli. intrusum, 
miitans in tnodo, quod perierit inter m, literam ult. rov veniam, et do, sjllabaDi 
prim. ToD docet, qualia nuilta ab omnibus criticis constet esse adhibita locis 
atfectis : sed veniam dari qui casu peccat dictum esse ait pro, ei qui peccat, 
ellipsi ordinaria. [Anton, seqniiur Burm. at legit dari docet.] Salmas. ad 
oraui libri: Hoc argumentum veniam deberi docet, Sfc. Kigalt. Hoc argw 
menlum veniam ei dari docet. Meurs. Qui casu peccat, quia qui consilio est nocens, 
^•c. Uoins. Hoc argumentum, vcnia dignari, docet. Qui casu peccat : nam, Sfc. 
1)0 duabus Harii conject. (]uas repudiat Burm. consules Not. viri docti. 
Bipont, Hoc argume7ttum veniam jam dari docet. Qui casu peccat: at qui 
consdio est nocens, Ilium esse quamvis dignum pana judico. Quip non 
displicct, cum j(i/;i facile ab ult. syll. pra'ced. veniani absorber! potuerit; sed 
(tl pro quam a vet. srriptura niinis reccdit. Uesbill. Hoc argumentum ve- 
nia douari doril, Qui casu prccat. Nam qui consilio est 7}orins, Ilium 



esse 



LIBER V. FAB. 4. 257 

quavis pcena dignum judico. Non nuiltnm tamen repugnat, si qnis cum Rigalt. 
et aliis legeie maluerit veniam ei dari, quod recepit Brot. Jord. Hoc argu- 
tnentmn, veniam illi dari, docet, Qui casu peccat : at qui consilio est nocens. 
Ilium esse qtiavis poena dignum judico. Ego putavi, locum sic constituen- 
dum : Hoc argumentum veniam ei (xiA legi jubent Lall. et 'Brot. post Kigali, 
nee displicet Desbill.) dari docet, Qui casu peccat. Nam (sic ediderunt 
Rigalt. Bentl. Lall. Brot. Desb. sicque reponi volebant olim Scheff. Heins. 
et Burm.) qui consilio est nocens, Ilium esse quamvis (hoc, prseter alios, re- 
ceperunt Bipont. Editor Edit, stercot.) digninn pcena judico. Haec lectio a 
prisca sciiptura non longe recedere niihi visa est. Sic etiam retinetur 
qitamvis, quod legitur in Mss. et quod inimerito repudiant Critici, cum com- 
niodum habeat sensum. Sed Nam, quod esse videtur a manu Phaedii, facile 
niutari potuit in quam, quod est in vulgato. Eodem jure, ad sustentandnm 
versum, inseri potest ei, quo alii intrudunt modo, mage ; vel at \no quam, 
nam, Ifc. 



FABULA IV. 
HOMO ET ASINUS. 



QuiDAM immolasset verrem cum sancto Herculi, 

Cui pro salute votum debebat sua, 

Asello jussit reliquias poni hordei. 

Quas aspernatus ille sic locutus est : 

Tuum libenter prorsus appeterem cibum, 5 

Cum quidam mactasset porcum marcm Herculi sancto, cui reus erat voti ob suam 
incolumitatem, imperavit ut residuum hordei apponeretur asello. Quo repudiato, 
ille dixit : Uterer lubenter prorsus hoc kordeo, ni immolasses eum qui hoc est sagi- 



1 Ms. Per. Quidam cum immolasset verrem sancto Herculi. Nonnullisuspicantur 
Sanco, ut J. F. Gronov. Guy, et teste Rittersli. Colerus, alii. Sanctis Semo 
autem Hercules Sabinis dictus est, de quo v. Interpp. ad Ov. Fast. vi. 214. 
niemoratum Burmanno, cui haec emendatio nimis affectata videtur, atque 
eliam Scheff. Rigalt. et Faber eam recte rejiciunt. Praeterea epitheton 
sancti et sanctissimi notum est saepe Herculi proprie dari.— 3 Ms. Gud. i. e. 
Pith, et 'Per.relliquias. Vid. V. L. ad lib. i. fab. 22. 6.-5 In Cod. (Pith. 

NOTiE 

1 Verrem sancto Herculi] Sacrifica- nem Hercules vocatur * sanctus pa- 
batur aper Herculi, ob devictum ab ter ;' et Propertius, Herculem allo- 
ipso aprum Erymantheum, quern vi- quens, ait : ' Sancte pater, salve, cui 
vum humeris sustulit. Apud Varro- jam favct aspera Juno.' 

Delph. et Var. Clas. Phadr. R 



268 PIlyEDRI FAHULARUM yESOPlARUM 

Nisi, qui mitritus illo est, jugulatus i'oret. 

liujiis rcspcctu tabulae dctcriitus, 
Periculosum semper rcputavi lucrum. 
Sed (litis. Qui rapucre divitias, habcnt. 
Numeremus agedum, qui deprensi pcricrint : 10 

natus. Deterritiis iiiluilu hitjusce argumenti, fugi perpetiw queestum plenum alca. 
Verum ohjicis : Qui corraseruut opes, has possident. Agedum recenseamus, quot 



nconon Rem.) est, Libentcr tuum ; sed transpositsR niillies sunt voces, quia 
olim, more soliiti s^ermonis, scriptivj fiieic Ux tabulae, qiiare religiose niniis 
ordiiirm servure, si leji;eni metricam solvit, stultiim est. Bentl. (ini ceiitics 
Imbavit oidincni vidgatum,liic earn religioncm pijefereiis, iiule facit Libentcr 
istum. Quam belle anteni dicalur, istuin appcterem, sequeiite niox, Nisi qui 
nuliitus illo, rclinqiio ipsius Beiitleii judicio. Bunn. Cod. Per. Libenter 
istum, (Ita qiioqne Ciiuiiij^h. [Anton.] Lall.) ubi Hentleii mens iternm cnm 
Perotii manu conspirat, et iinde conficere possit, istum etiain 5eiKTi/ccDx poni, 
quod ad lib. i. tab. 1. nolebat admittere. Idem. — G Illo est. Ita Ms. Per. 
Laurent, inepte edidit eo est. — 8 Reptitavi, Sic legilnr in libris scriptis et 
veteribus Edd. ut IJiitersh. Nev. Urs. Pro quo Rigalt. in Ed. 2. sine gravi 
cansa ex ingenio siio reposuit tituvi. l$nrni. ritaii credit fnisse glosseina, 
quod niiratur viros doctos non vidissc, natum ex interpretatione verve lectio- 
nis, (juam putat esse recusavi, nt ante ' as|)ernatns.' Senec. Ep. ci. ' debili- 
tatein non recnsat.' Noster lib. ui. tab. 2. IG. ' Danuiuni baud recusant.' 
I't nutro vero satisfiat, legcndum censet vel Peviclosum, vel sape recusavi ; 
edidit tanien vitavi, quam lectioneni sinit aniplcxi plurinii. At vero Bentleio, 
(^uningli. Toll. Desb. [Anton.] lectio Codd. Mss. et Vet. Editt. reputaii 
genuina videtur, sicque edidere. Quibus ego accedo ; non enini subest 
cansa, cmn bono sensu dicatur re/)«/faJ liici urn periculosum, quarc recedenduni 
sit a veteii scriptura. Olim ctiani Heins. legebat reputato. INIeurs. frustra 
statuebat post vs. 8. aliquem versum cxcidisse, in quo lucrum tuerit descrip- 
tuni. Non enim lucrum quodvis esse periculosum, sed illud tantunmiodo, 
quod honest. im f'amain jiigularet. ReKKjui versus in Ms. Per. deerant. — 9 
Iternm post li. v. IMcursio versus excidisse videtur. Heins. dices, utiii. Prol. 
8. et alibi;' quod recepcrnnt Hoog. Rcntl. Lall. Brot. Didot. Wakctield. loco 
niox citando. Sed dicis est in anticiius Edd. Parum interesse videtur Bur- 
nianno ; utrumque cnini rectum. M alcli. et Sanloroc. h;ec per intcrrogati- 
oncni capiuut, pro, nuni autem dicas ? indignantc Burm. hoc enim commcnto 
nihil elegantia^ aut vigoris accedil orationi. rajmere. Bcntl. reponit laiuere, 
ut Idfcntes dcprensis opponantur, (juam lectionem f'use tueri aiulet van 
Bcrgin. in Obs. crit. c. xxxi. p. G.j. si). Ilanc lectionem rrjicit post Harinni 
et Burm. CI. Wakctield. Sylv. Crit. P. i. Sect. 32. p. Gj. qui legi tamen 
jubet : Sed dices, qui mpuere divitins, latent: qua? sic puto intclligi debcre : 
non oirnes, f|ni rapucre divitias, protrahuntur ad panas ; sed niulti occultas 
opes j)ossi(ient, sictpie inter modicos liabentur et ctlugiunt manus principum, 
qui sinpe nnmmafos puniunt, ut eoruni divitiis potiantur : in quo ctrte 
sententia recliiis procederet, cpiam in emendati(nc Hcntleiana. Cf. Burra, 
habent, Cuningb. vigcnt. — 10 In Ms. Pith, est pericrunt, quod probat Gud. et 

NOTiE 

10 Deprensi] Qui, ob nimias opes bus prasentissiinum erat unicuiquc 
variis accusatioiiibus circnnivcnli, perindum ex niagnis divitiis, ut do- 
suppliciis tiieiint atTecti. Respicit cent Tacitus et Suet, 
suorum tcmporum calamitatcni, qui- 



LIBER V. FAB. 5. 259 

Majorem turbam pimitorum reperies. 
Faucis temeritas est bono, multis malo. 

eircumventi extincti sint. Invenies majorem numerum eorum qui dederint panas, 
Audacia est utilitati non multis, pluribus vero damno. 



recepit Hoog. post Nev. et merito placere potest. Vid. ad lib. iv. fab. 21. 15. 
Nolui tanien quicquam mutare, cum perierint probent plurimi. qui deprensi. 
Heins. quot deprensi, e conjectuia. — 12 Ita Mss. Pith. Rem. et Edit. Vet. 
Sine aiictoritate et necessitate Philipp. etneudavit atiditaf. v. Brot. 



FABULA V. 

SCURRA ET RUSTICUS. 

Pravo favore labi mortales solent, 
Et, pro judicio dum slant erroris sui. 
Ad poenitendiim rebus manifestis agi. 
Facturus ludos dives quidam et nobilis. 

Homines consuevcrunt falli gratia perversa, et addvci ad pcenitentiam rebus eii- 
denlissimis, dum propugtiant sententiam sui animi Ualluci7iatitis. Quidam twbilis, 



1 Ms. Pith, lavi, e perniutatione solenni. — 2 Cuningh. Et pro judicii slant 
errore dum sua. — 1-3 In Ms. Per. hi versus erant oiuissi. — 4 Ms. Pith. 
Rem. et Edit. Vet. nt Nev. Rigalt. Urs. Fab. nernon editiones alisp, 
quidam dives nobilis, omisso et. Sed dives quidam et nobilis est in Cod. 
Per. quam lectionem etiam Hensing. recte praefert alteri, quidam dites 
nobiles, i. e. ludos non obvios, quolidianos, sed celebres, quam tuentnr 
Schefferus, Heins. inpriniis Burm. quorum Notas vide. Sed lectionis 
Per. Veritas confirniatur loco Phaedri mox Fab. 7. 16. * Erat facturus 
ludos quidau) nobilis,' quod viri docti memorati sine necessitate mutant in 
nobiles; maxime vero loco nostri non multum dissimili lib. in. fab. 5. 6. 
' Venit ecce dives et potens,' qui luculenter docet, frustra a viris doctis 

NOT^ 

4 Fadunis ludos dives quidam et no- larem auram, .sicque obrepereni ad 

bilis^ Non fnit semper penes Magis- honores. 

tratus dare ludos populo ; id etiam Ludos] Erant RoniJe maxime duo 

nobiles et potentes usurpanint, sive ludorum genera. Alii Circensea fu- 

in funeribus, sive ut ambirent popu- erunt, alii Scenici. Circ^uses dice- 



2G0 



PH/EDRI FAHULARUM ^SOPIARUM 



Proposito cunctos invitavit pracmio, 

Quani quiscpie posset, ut novitatcm ostenderct. 

Venere artifices laudis ad certamina : 

Quos inter Scurra, notus urbano sale. 

Habere dixit sc genus spectaculi, 

Quod in theatre nuuquam prolatum foret. 

Dispcrsus rumor civitatem concitat: 

Paulo ante vacua turbani dcficiunt loca. 

In scena vero postquam solus constitit. 

Sine apparatu, nullis adjutoribus, 

Silcntium ipsa fecit expectatio. 



10 



15 



polens o}>ibus, daturus ludos, cotivocinit omnes, promissa mercede, ut quisque pro vi- 
Tili upportaret aliijuid iiovi. Cuiivencre artifices ad ccrtaliovem pramii. Inter 
q^^os Scurra quidani, nolnlis lepidis/acetiis, dixit se ostensunim genus spectaculi 
quod nunquumfuisset exhiliititm in scenit. Vulguta fama e.rcilat tot&m iirbcm ; 
nee loca ante sul<i capiunt multitudinem. Postquam aulevi piodiit in theatrum so- 
lus, sine ornutu, mdlo socio, ipsa cxpectado dcdit uttcntionem. Ilic statim de- 



iwUuiMnobilcs. Lectionom I'er. oliin a me rcocptam scciiti etiam Lall. Brot. 
Bipont. Jbrd. [Anton.] ISiliilo seciiis Desbill. iiiha'ret t<? nobiles. Monet 
oniin, pia'cunte Mc. Hcinsio in pra»f. ad Edit. Elzevir. Virg. Romanis, 
Augiisti pia?sertim sa;cnlo, scrlptoribiis in usu fiequentissimo f'uisse, ut de- 
cliiiationis tcrtiae noniinibiis, quae casum plnralem in inm terminant, quaitiis 
delude casus in is, non in cs, terminaretur : quod vetustissinia quacque monu- 
nienta testentur ; scd usum ilium nunc apud uos obsolevisse. — 6 Ms. Pitii. 
possit. RIs. Per. novitatem faceret. — b Per. scurra unus urbano sale. — 11 Ms. 



NOT^ 



hantur, quod in Cirro exhibercutur ; 
Scenici, quod in Scona, hoc est, in 
umbra agerentur, et hi ingcniorum 
acumine et arte constabant, Plines 
iiunierantur ludorum Scenicoruui spe- 
cies ; Tragd'dia, Comredia, Satira, et 
Mimus. Ibi loquitur Phanirus de 
Liidis Scenicis, et de Minio. 

8 Scurrii] Qui risum excitat aiuli- 
toribus, non habita ratione verecuii- 
diir et dignitatis. 

10 Tlieatro] In quo ludi Scenici ro- 
prx'sentabantur. Kigura erat in mo- 
dum liemicydi, cujus iib ntrocpie cor- 
nu scena' ernnt. I'artes enim ttieatri 
sunt : scena, orchestra, proscenium, 
et pulpituni, Scena frons est thcatri. 



Proscenium, locus ante scenani por- 
rectus. Orchestra locus in quo se- 
natorcs spectaturi sedehant ; apud 
Gra;cos vero saltationes in eo pera- 
gebantur. Pulpitum est in quo ac- 
tores prodibant. 

13 Scena] Proprie erat arborum in 
se cubantiuni concamerata condensa- 
tio. Nam priscis temporibus, ante 
usum theatrorum, sub frondibus ct 
undjraculis agebant ludos Scenicos. 
Quare Scena dicta est, inquit Cassio- 
dorus, ab umbra luci dcnsissima, ubi 
a pastoribus, inclioante verc, carmina 
cantabantur. Nunc dicta est theatii 
pars in qua vel coniuedia, vel tragre- 
dia, ant satira exhibetur. 



LIBER V. FAB. 5. 261 

Ille in sinum repente demisit caput, 

Et sic porcelli \ ocem est imitatus sua, 

Verum ut subesso pallio contenderent, 

Et excuti juberent. Quo facto, simul 

Nihil est lepertum, multis onerant laudibus, 20 

Hominemque plausu prosequuntur maximo. 

Hoc vidit lieri Rusticus. Non mehercule 

Me vincet, inquit : et statira professus est. 

Idem facturum melius se postridie. 

Fit turba major. Jam favor mentes tenet, 25 

Et derisuri, non spectaturi, sedent. 

presso capite in sinum simulavit adeo genuine grunnitum porci sua voce, ut crede- 
rent verum porcelliim latere sub toga, et imperarint excuti : i/iio peracto, ut inven- 
tum est nihil, illnm cumulant plurimis laudibus, et excipiunt magnis acclamationi- 
bus. Agrestis vidcns id fieri, cxclamat : Certe non vie superabit ; et continuo pro- 
misit se imitaturum postridie similius vncem porci, Accurritur majori numero ; 
jam favor occupat animos, et ve7iere, non qui spectarent, sed irriderent. Ambu 



Per. convocat.— 16 Nev. ditnisit. — 17 Ita edidi e Mss. Pith. Rem. et Edit. 
Vet. INIs. Per, habet : Et sic porccUum voce imitatus est sua. Cui obseciiti sunt 
Sanad. et Plulipp. Heusing. mallet : Et sic porcelli vncem imitatus est s«a.— 18 
Heins. Verrem. Sed nil miitandum. Cf. vs. 32. et Barm. — 20 Lancibus Gud. 
et Heins. quia novitate sua placebat, arripuerunt e Cod. Pith, et Rem. 
Statuunt enim, misisse munera esculenta spectatores in lancibus actori 
ludorum aut gladiatori, si ciii faverent. Vid. Heinsii Ep. ad ftlunck. in 
Burm. Syll. Epp. p. 402. At bene viudicavit Burm. laudibus. Gud. probat 
eruditissime, lances olim industriae praemium histrionibus datas fuisse ; sed 
hoc ut in istis ludis fieret, lances in theatrum afFerre secum debuissent 
spectatores : quod certe usu unquam venisse Ronianis, nemo, opinor, conces- 
serit. DesbilL laudibus etiam tuetur Drakenb. ad Sil. iii. 15. Ita onerare pro- 
missis, donis, Sfc. — 22 Perott. mehcrcules. Bentl. et Heins. Videt ut fieri ; 
Cuningli. Videt ut hoc fieri. Sed v. V. L. ad lib. i. fab. 6. 1. [Anton, ut R. 
et dicit: ' Possit tamen legi : H.f. ut v. R.'l — 25 Urs. Nam; perperam, ut 
jam Scheff. notavit. [Anton. F. t. m. jam ; favor et m. t.} — 26 Libri script! 
hunc locum, a manu emendatrice varie interpolatum, corrupte exhibent. 
Pith, et Nev. testantur, in ]\Is. Pith, legi : Et derisuros, non exspcctaturos sit et. 
Vid. Desb. et Ed. Nev. ad marginem : sed Cod. Rem. habet : Et derisuros, 
non spectaturos sit et, teste Gud. Burm. anctoritate Heinsii fultus, contendit, 
in Ms. Pith, fuisse, derisuros, non spectaturos sitis; Brot. vero, novissimus 
Cod. Pith, collator, lectionem Cod. quod mirum videri possit, non indicavit, 
et locum, ut alios, intactum reliquit, varie tentatum a viris doctis. Heins. 
Ut derisuros, non spectaturos scias ; Hoog. Et derisores, non spectatores sedent. 
De Heinsii et Hoog. emendationibns plura videri possunt in Notis Burm. qui 
legend nm proponit, Et derisuros, no7i spectaturos putes, ad quam lectionem 
firmandam varia affert. Salinas, et Gud. Et derisuros, non spectaturos, stitit, 
ut sistere sit, se przesentem exhibere ; Johns. Et derisuros, non spectaturos 
citat, i. e. convocat : quem contntatit Burm. cum favor citat derisuros sit in- 
solentissima locutio, et nulla hie opus sit citatione, aut convocatione, cum 
pridie rusticus promisisset, se affore, et de scurra victoriam reportaturum. 
Et bins sine uUo praecone aut siniili citatione fit turba major sponte ruentium 



2G'2 PHyEDRl FABULARUM yESOPIARUM 

Uterque prodit. Scurra degrunnit prior, 

Movetque plausus, ct claraores suscitat. 

Tunc simiilans sese vestimentis Rusticus 

Porcellum obtcgere, (quod facicbat scilicet, 30 

Sed, in priorc quia nil compererant, latens) 

SHftf.(n< scenam. Scurra grunnit primus, ct excitat acclamationes clamoresque. 
7 itnc huncolafingens se occuUare veatibusporcellum, {quern revera occuUabat,) vellicat 



ad Indos. In Cod. Per. erat, El derisurus,non spedalurus,sedet. Sic legendura 
ceiiset Heusing. non scient. Omnes fere Editioiics haiic Pitlirci lectionem 
habent : Et derisuri, non spectaturi, sedent, a qua discedere cum Burm. et 
Desbill. lion ausus sum. Burm. enim : ' Cum omnia quae novatores pro- 
ducunt, sint partim dubia, partim inepta, valeant, et tneatur locum suum, 
quod ohm vulgatum fuit.' Conjicit tamen Desbill. Et derisuros non spectaturos 
cict ; quae lectio ei valde probabilis videtiir. [Anton, edidit Et derisores, non 
spectatun assident : proponit etiam Et derisurus, non spectaturus sedet, et Ut 
densurt, non spectaturi stent.]— 27 Alii (ut Rigalt. Ed. 2. Nev, Scheff. Dcsb. 
Maitt.) nialunt digrunnit, sed credo utriusque compositi nos defici exemplis : 
ratio docet, degrunnit esse prsfercndiim, non quia, ut caput dcmisit in sinum, 
iti degrunnit in sinum; sed quod de augeat, et notet : Omni nisn, conatu et 
viribus imitatur gnumitum porci, ut in • depugnare' vidimus fab. 2. h. I. et 
* decertare' lib. i. fab. 30. quod multis aliis exemplis probari posset. Burm. 
degrunnit primum emendabat Ritters. suffiagantibus Freinsh. quem v. ad h. I. 
Hems. Guy. aliis. degrunnit etiam est in Cod. Per. sed Gesn. et Scheller. 

unice afferunt digrunnit.~28 Ms. Per. clamorem 29 Per. Tu)n.—simulans. 

Ita legitur in Excerpt. Rigalt. Alii, ut Rittersh. Urs. simulat.—^O sq. quod 
faciebat, 8fc. Haec usque ad latens parenthesi (quae in aliis editionibus abcst) 
recte inclusit Bentl. ex Freinsbemii sententia : nam debent conjungi, simulans 
Porcellum obtegere, Pervellit aurem vero, quem celavernt. Burm. Mss. Pith. 
Rem. et Ed. vet. fide Brot. habent : Sed in priore quia nihil compereiat latens. 
Schw. Ahae Editiones (Ritters. Rigalt. Nev.) compererat latens, quod quia 
sensum non habet, putabant abesse aliquid, et lacunae signa post hunc ver- 
suin addiderant. Est autem perfecta sententia. Faciebat id revera, quod 
simulare tantum videbatur ; sed latebat, idco fallebat spectatores, ut crede- 
rent, eum non obtegere porcellum, quia, cum eosdem gestus adhibuisset 
scurra, delusi fuerant, et, excusso eo, nil compererant. Et clarior erit sen- 
tentia, si parentheseos addas notam: (quod faciebat— latens ) pervellit, SfC. 
Freinsh. Urs. Heins. Philipp. Lalleinant. totum vs. 31. qui etiam deest in 
Ms. Per. ejiciunt, quod mallet quoque Hoog. Sed Brot. si quis h. v. retinere 
yoluerit, versum unum adhuc supplendum censet, in hunc modum : (quod 
faciebat scilicet: Sed in priore quia nil compererat latens, Exullane nihil reformidat 
rfo/i.^ Quem quidem versum perperam in textum recepit. J. F. Gronov. 
conjicit, quia tiil compererant, tacent,i. e. non jubent excuti. Sic etiam Cuper. 
h. 1. emendat, quem intcrpretatur ita : Non clamant spectatores, perscru- 
tandas vestes rustici, num quid intra eas occulti gerat; de quo vide uberius 
disputantem Cuperum lib. i. Obs. cap. 13. Schw. Sunt, qui Icgant ^acoi/ ; 
sod Ita prapcedcntia a sequentibus divelluntur. Nihil hie mutandum vidciur : 
ct niiror tam solicite hoc verbum excussum, ac si quid inesset vitii, quod 
nullum est. rh latens opponitur illi, qui depiehenditur : quemadmoduin de- 
prensus fuisset rusticus, si eum excuti jussisset populus, sicut pridie fuerat 
excussus scurra. Toll. Scheff. retinens rb /a/fns, posituin esse existimat, pro, 
non observari, improbaute Cupero 1. c. Both. h. v. ncc sine causa ponit post 



LIIJER V. FAB. (>. 263 

Pervellit aurem vero, quern cclaverat, 

Et cum dolore vocem naturae exprimit. 

Acclamat populus, Scurram mnlto similius 

ImitatuiD, et cogit Rusticura trudi foras. 35 

At ille profert ipsum porcellum e sinu, 

Turpemque aperto pignore errorem probaiis : 

En! hie declarat, quales sitis judices. 

aurem porci latends, et elicit dolore grunnitum nativum, Plebs conclamat Scur- 
ram effinxisse multo melius, et voluit Kusticum ejici foras, Verum hie educit por- 
cellum e sinu, convincens illos erroris turpis prolato porco. En ! ille probat, quales 
j udices sitis. 



vs. 83. — 32 Grut. legit : aure utraque quern celaverat. SchefF. Heins. legi vult, 
verri, quod merito displicet Bentleio. Cf. Burm. Syll. Epp, toin. iii. p. 491. 
et torn. V. p. 402. Ms. Per. habet aurem porco, quern: quod ex glossa exeep- 
tum non inepte putat Tzschuck. Optime Mss. Pith. Rem. et libri editi 
aurem vera. Vid. vs. 18. — 34 Scheff. conjicit, At clamat, quod displicet ; se- 
quitur enim mox ' At ille.' — 36 Perott. de sinu. — 37 Aperto pignore. Noa 
datnno banc lectionem, nescio tamen exemplum similis looutionis : quare 
forte potuit scribere certo pignore, quod Ovidio aliquoties usitatum est. Vid. 
Heins. ad Ovid. Fast. m. 741. quod eo magis posset credi, quia et alibi 
librarii has voces confuderunt, ut apud eundem Ovid. Met. i. 222. ' discri- 
mine certo,' invenit in duobus optimae notae Codicibus Heins. pro vulgato 
aperto. Quia tamen apertum pignus non absurde dictum est, relinquanius 
Phaedro sua verba, donee per Codd. si quos fortuna offert, aliter constet. 
Burm. In Cod. Per. era.t exprob... forte exprobrans, quod verum putat Heusing. 
et receperunt Lall. Philipp. Brot. At Mss. Pith. Rem. et libri vet. editi 
errorem probahs. - 



FABULA VI. 
DUO CALVI. 



Invenit Calvus forte in trivio pectinem : 

Accessit alter, aeque defectus pilis : 

Eja, inquit, in commune, quodcumque est lucri. 

Calvus reperit casu pectinem in compito ; intervenit alius pilis ceque car ens, Eja^ 
2 Cuningh. [et Bentl.] Accedens.—i Rigalt. in Edit. 3. Fab. Danet.Freinsh. 



264 PHiEDRl FABULARUM iESOPIARUM 

Ostendit ille prcedam, ct adjecit simul : 
Superura voluntas favit ; sed, fato invido, 5 

Carboncm, ut aiunt, pro thesauro invenimus. 
Quem spes delusit, huic querela convenit. 

ail, est communis quaciimque sit yrada. Hie exhibet inventum, et addidit : V^o- 
luntas Deorum arrisit ; verumfatis invidentibus invenimus carboncm pro llusauro, 
ut diciiur. Httc querimotiia spcctat ad euui qui spe frustratus est. 



Walch. SchefF. edidemnt est commune. M.nle. to est enini abest a Mss. Pith, 
et Rem. intrusum a Rigalt. ad fulciendum versnm ; in vero facillime excidere 
potuit. Cf. Gud. Heiiis. legi jubet: Esto,inquit, in commune. Rittersh. Nev. 
Urs. Heja, inquit, commune. — 7 More suo Bentl. querela hac convenit. Quanto 
suavius et conimodius potuisset, ejecto Auic, quod facile subintelligi jam toties 
vidimus, dari cum Rittersli. uude illud /itcc arreptum est, Quem spes delusit, 
luec querela convenit ? Sed tutius nihil novare, quia Piiaedrns sacpe relativuin 
praeponit. Vid. i v. fab. 4. 1. Barm. Ms. Pith. Rem. huic querela. Pith, emenda- 
vit, huic querela. Toll, ei hac querela convenit, sc. Carbonem pro thesauro 
inveni. ' Frigidiis versus, quem glossatoris ftetiim puto, cum pra^sertim 
fabella ad illustrandum provcrbium illud Carbonem, Sfc. composita esse 
videatur.' Both. 



FABULA VII. 

PRINCEPS TIBICEN.t 

Ubi vanus animus, aura captus tVivola, 
Arripuit insolentem sibi fiduciam, 
Facile ad derisnm stulta Icvitas ducitur. 

Princeps tibiccn notior paulo fuit, 
Operam Batliyllo soliUis in scena dare. 5 

Is forte ludis (non satis memini quibus) 

Cum tnens iiianis, insolescens favore vano, assumsit sibi confidentiam superbam, 
levitas inepta incurrit facile in risum omnium. AuUedus, cognomine Princeps, 
erat alicvjus nomiiiis, quod solebat prastare industriam Bathyllo in scena. Hie 



t Mss, Pith. Rem. et Edit. Vet. Procaxtibicen. \id. Brot.— 2 Ms. Pith. 
Nevelet. Rigalt. 2. Abripuit. Prasch. repouit, Arripuit insolentem sui fiduciam. 

HOTJE 
5 Bathyllo] Bathyllus pjintomimus fuit, Macccnatii libcrtus. 



LIBER V. FAB. 7. 265 

Dum pegma rapitur, concidit casu gravi 

Nee opinans, et sinistram fregit tibiam, 

Duas cum dextras maluisset perdere. 

Inter maniis sublatus, et multum gemens, 10 

Domiim refertur. Aliquot menses transeunt. 

Ad sanitatem dum venit curatio. 

Ut spectatorum mos est, et lepidum genus, 

ludis, non sat scio quibus, decidit imprudens casu gravi dum tollitur pegma, et sibi 
rupit tibiam leevam, cum potius optasset amittere ambas dcxteras. Elatus inter 
mantis, et querens plurimum, effertur in cedes. Aliquot metises abeunt, dum curatio 
adducitur ad sanitatem. Tunc pio more spectantium visus est hie lepidus homo 



Both. Abrip. — 7 Ms. Pith, pecma. Ita edid. Rittersh. Rigalt. Meurs. Urs, 
— 8 Codd. Rem. et Pith, habent, Nee opia sed, vel, Ne copia sed, pro Nee opi- 
nanset. Vid. Nev. ad marginem Editionis. Grut. Salruas. Bentl. Bipont. 
repomint, Nee opinus, post Nev. ut lib. i. fab. 9. 6. quod lecedit a vestigiis 
librorum scviptonim, qui favent t^ opinans, rectejudicantibus Burin, et Reu- 
sing. Litera enini n centies omissa, vel virgula superducta notata. Legitur 
etiam ' nee opinaus' apnd Tereut. et Sueton. Aug. c. 10. Gud. lectionem 
Mss. opia retinere mallet, i. e. oireTa, instrumenta musica tibicinalia, fora- 
minibus plena, quod cave retineas. — 13 Etsi in vulgato nihil est, quod mo- 
rari possit lectores; tamen varie tentarunt viri docti hunc locum. Coler. 
conjlcit en lepidum genus, cui cur assentiat non videt Rittersh. Guyeto scri- 
bendum videtur, Ut spectatorum moris est, lepidum genus, i. e. tibicen ; quia 
apud Ciceronem est, ' negavit moris esse Grsecorum,' sed vide mox. Heins. 
et cupidum genus, quod, judicante Burm. non satis exprimit, cujus rei cupidum 
sit : nam durum esset subintelligere, cupidum videndi Principem. At se- 
quitur desiderari ccepit. J. F. Gronov. malebat ad lepidum genus, i. e. ut solent 
esse affecti erga illud suave genus tibicinum. Sed vellet, Burm. illustrasset 
genus illud dicendi, esse ad aliquem, cujus, si non addatur adjectivum aliquod, 
exemplum ignorat. Van Bergen. Crit. Obs. c. 34. p. 76. si quid mutandum, 
pro et, scriberet id, atque explicaret : Id lepidum genus (tibicinis), cujus 

NOTjE 

7 Pegma'] Machina est artificiosa, ad exhilarandos animos. Erant dex- 
in qua statuae collocantur : erat varie trae, erant sinistrae tibiae. Quid au- 
adornata, pro diversitate argunienti. tern dextrae, quid sinistrae, ambigitur. 

8 Sinistram fregit tibiam, Duas cuin Scaliger vult dextras et sinistras ap- 
dextras maluisset perdere] Ludit Phae- pellari ab lateribus unde inflarentur. 
drus in voce tibia. Cum enim dicit, Victorius autem aliter sentit. ' Vo- 
sinistram fregit tibiam, intelligit pe- cabantur,' inquit, ' tibiae dextrae, quae 
dem sinistrum : cum vero addit, Dwas dextra parte oris et manus teneban- 
cum dextras maluisset perdere, debent tur : eodemque pacto sinistrae, quae 
referri ad tibias quibus excitabattibi- contraria parte oris et manus infla- 
ceosaltantiumvigorem. SiciuEunu- reutur. Tibicen autem dicebatur 
chi titulo apud Terent. legitur, * earn dextris et sinistris, et daabus dextris, 
fabulam actam fuisse tibiis duabus uti, qui simul ambas inflaret. Sinis- 
dextris.' Quod ut clarius fiat, res trae gravem sonum reddebant, dex- 
paulo altius est repetenda. Adhi- trae acutum, utpote variis organis et 
bebantur olim tibia; in ludis scenicis, insequalibus foraminibus distinctae.' 



'2G6 PH.li;DRl FAHUl.ARUM iESOPIARUM 

Desidcrari coepit, cujus flatibus 

Solebat excitari saltantis vigor. 16 

Erat facturus ludos quidara nobilis, 

Et incipiebat ingredi Princeps. Eum 

Adducit pretio, precibus, ut tantummodo 

deesse, cujus sono nrdor S(dlantinm solebat excitari. Quidam hand ignohilis erat 
daturus ludos, et Princeps Tibicen incipiebat ambulare. Illexit hunc mercede et 



flatibus solebat excitari saltantis vigor, crepit desidcrari, ut spectatorum nios 
est, si quid diu abest, quod antea s<;niper adcsse solebat. Qiianqiiam, si 
quern exigua hac luutatio rod ct in id offendat, sine uUa correctione eundein 
sensum elicere possit, si modo et suniat pro etiam. Sed ut oniittam, lepidum 
genus melius referri ad spectatores, quain ad Principem, nescio, an genus 
iibicinis de uno tibicine recte dicatur, Certe Pliajdrus dixit ' pavidum ge- 
nus' de ranis, uon de rana ; ' propriuni genus,' de graculis ; ' genus mortalium,' 
de hominibus. Ita ' genus piscium' apud Hor. Od. i. 2.9. etsi probe sciam, 
alio sensu dici posse genus tibicinis pro ejusdem prole, ut ' genus Adrasti' 

Ovid. Fast. 433. pro Dioniede IG Praetor J. F. Gronov. et Burin. edi<lerunt 

iwhiles Bentl. Richt. Desb. Didot. sed vid. ad lib. v. tab. 5. 4. nobilis habent 
Rittersh. Rigait. Nev. Fab. Urs. Scheff. prima Burm. Maitt. Lall. Brot. Jcird. 
al.— 17. 18 Exhibent vetusti Codd. (etiam Edit. Vet. ut Nev.) Et incipiebat 
Princeps abduci reum ingredi A se reducit pretio precibus ut tantummodo. Kigalt. 
eonjecit : Et incipiebat Princeps ingredier. Eum Adducit, pretio, precibus. Sic 
etiam emendandura censet Prasch. non tanien sensn concinno, et in exitu 
fere contra nietrum, observante Tzschuck. Etiam Bentl. h. vers, ob malos 
numeros exsibilandum censebat. Quare cum Desbill. reposui : Et incipiebat 
ingredi Princeps. Eum, Sfc. Schwab. Bentl. Et ut incipiebat posse Princeps 
ingredi, Inducit pretio, precibus, in quibus me offendunt ilia et ut ; et deinde 
posse ingredi, quod nihil plus significat, quam ingredi. In Mss. non reperitur 
posse; licet non negera, probabiliter posse defendi loco illo Ciceronis, a Gn- 
dioadducto. Sed miror virum fastidiosum, qui lib. i. fab. 27. 'conveniens 
esse potest,' quod est in scriptis, concoquerc non potuit, hie contra auctori- 
tatem scriptorum recipere avidc illud posse ingredi. Sed licere, utroque 
modo loqui, et posse addere, vel omittere, sine sententia; damno, patet ex 
Suet. Vesp. 7. de Basilide liberto, ' quem jam pridem propter nervorum 
valetudincm vix ingredi, longeque abesse constabat ;' et ibi fix ingredi posse 
intelligitur, sed rh posse non exprimitur. Quid ? si legamus continuatis ver- 
bis, Erat facturus ludos quidam nobiles, Ut incipiebat Princeps ingredi: i. c. eo 
tempore liidos erat facturus, quo incipiebat iterum ingredi. In reliquis, quae 
in cod. exhibentur, a se abduci, et Glossa Gudii, latet aliquid, quo Principem 
sine adminiculo jam ingressum significatur; « se iji^rcdi vero vix Latinum 
putem ; sed cum ingicdier fuisse in Mss. potuit, hinc in ultimis illis er, et 
etiam in reum, vestigia veraa lectionis, et i>er absorpta% latere possunt,et 
forte ita posset constitui locus ; Erat facturus ludos quidam iwbiles, Ut incipie- 
IhiI per se Princeps ingredi. Adducit pretio, Sfc. per se enini obvimn est pro, 
solus, sine adjutoribus, ut lib. iii. fab. 10. 58. ' per te cognoveris,' ubi v. Scheff. 
ct ad Ovid. Medicam. 27. et Suet. Caps, 56. Verba autem transposita fuisse, 
ex antiquis edd. satis patet. Burm. Ursin. sequens propius vestigia scriptu- 
rap. -. Et incipiebat ingredi Princeps, eum Reducit pretio, precibus, ut tantummodo ; 
Heins. Ut incipiebat Princeps ingredier, eum Inducit pretio et precibus, ut tan- 
tummodo ; Toll. Et incipiebat Princeps jam ingredier. Eum A. p. p. [Edidit 
Anton. Ut inc. a se Princeps ingredi, Perducit eum pretio, precibus, tantummodo 
ut Ipso, Sfc. Etiam proponit : Ut inc. P. absque duce ingredi, ^f.] Adducit. 
Brot. c libris scriptis et Plin. H. N. vil. 48. tuetur Reducit, quod alienum est 
U. \. cum repugnet sensui, et nexus orationis rcquirat Adducit, vel Inducit. — 



LIBER V. FAB. 7. 2G7 

Ipso ludorum ostenderet sese die. 

Qui simul advenit, rumor de tibicine 20 

Fremit in theatro : quidam affirmant mortuum, 

Quidam in conspectum proditurum sine mora. 

Aulaeo misso, devolutis tonitrubus, 

Di sunt locuti more translatitio. 

Tunc Chorus ignotum et modo reducto canticum 25 

precibus, qui in conspectum prodiret solummodo ipso die ludorum. Ut statim venit, 
rumor spargitur in theatro de Tibicine. Quidam contendunt illuiii esse fatofunc- 
tum; quidam contra, statim se ostensurum. Demisso aul<Eo,factis tonitrubus, Dii 
sunt locuti modo vulgari. Chorus et canticum usitatuin tunc temporis imposuit 



23 Ita Ms. Rem. et Edit. Vet. In Ms. Pith, legitur miso. Philipp. emenda- 
vit, demisso aulteo. Sine necessitate. — 24 Heins. Diis collocutis, probante 
Walch.— 25 sq. In Mss. Pith. Rem. et Edit. vet. Pith. Rittersh. Nev. Uis. 
legituv : Tunc chorus ignotum more ducto canticum Imposuit. Obscura hacc ; 
unde aliquid lucis emicare videturTzschuckio. Opinatur Imposuit explicari 
posse, intexuit : ducto capiendum ait, ut ante ' translatitio.' Pari modo libr. 
scriptorum lectionem strenue defendit de Schirach. Sed cum significatio 
verbi imponere, sensn, quo vohmt, nondum certa sit, et exemplis, ad proban- 
diim idoneis, confirmata ; nondum moveri possum, ut viris doctis accedam, 
Desbill. proponit : Tunc Chorus ignotum et modo reducto canticum Imposuit. 
Quam recipiendam duxi ; ita tamen, ut paululum recederem ab interpreta- 
tione Desbillonii. Non enim videtur credibile, Chorum ideo Principem 
nihil praemonuisse, quo eum ludificaret certius. A lectione Codd. Mss. non 
multum abhorret Brot. Tunc chorus et ignotum reducto canticum Imposuit. 
Permultae Editiones, etiam Burm. major, habent : Chorus reducto tunc et 
notum catiticum Imposuit, quam, praeter alios, vindicant Schulz. et Lang. Sta- 
tttil Burm. notum sine dubio tenendum. Sed ignotum, quod est in iibris 
scriptis, non temere abjiciendura arbitror. Fac enim canticum ejusdemque 
argunientum et consilium notum fuisse Principi, qui tandem fieri poterat, ut 
deciperet hominem, ita, ut gratulationem populi ad se, non ad Caesarem, 
pertinere crederet, sicque se exponeret risui omnium ? An tibicen tam 
insigni impudentia fuisse censendus est? Qiiare ignotum recte retinent 
Bipont. qui legunt : Tunc choi'us ignotum modo reducto canticum Imposuit ; quae 
ita intelligo : Chorus imposuit, i. e. injimxit tibicini, modo in theatrum re- 
ducto, canticum, quod ei ignotum erat. Ita etiam locum capit ToUiiis, sed 

NOTiE 

23 Devolutis tonitrubus] Quae voca- Dcus e machina. Inducebantur au- 
bantur et Clandiana; quia Claudius tern Dii, cum dignus aliquis vindice 
Pulcherinstitnit, iitludis post scenam nodus incidisset. 

conjectus lapidum ita fieret, ut veri More traiislatitio'} Non sibi nativo 

tonitru souum imitaretur. Nam an- et proprio. 

tea leves admodnm et parvi sonitus 25 Chorus] Multitudo canentium 

fiebant, cum clavi et lapides in iabrum et saltantium cum tibicine. 

atneum conjicerentur. Tunc C. i. et m. r. c] [^Reducto tunc 

24 Di sunt lucuti] Ut praescntia el notum cantician] Veriorhdecvi^etnr 
Deorum sentiretur magis, devolve- lectio, qiianquam et aliam probem : 
bant tonitrua, et Dii loquebantur. Tunc chorus ignotum mox reducto can- 
Unde natum istud, 0«6r aTri jU?;;toi'^r : iicvm Insonuit. Cum enim Princeps 



2(JS Pll.'EDRI FABULARLM vESOPlARUM 

Imposuit, cujus haec fuit sententia; 
Laetarc, incolumis Roma, salvo Principe. 
In plausus consurrectum est. Jactat basia 



tibicini reduci, cujus hie fuit seimts : Latnre, incolumis Roma, salvo Prhicipe. 
Applausum est : Tibicen protetidit maims, credit amicus sibi gratulari. Kquites 



ita, ut pro tnodo, reponat tno.r. Sed jam olim noii inepte qiutrebat Heins. 
Epist. ad J. Frid. Gronov. in Burmanni Syll. Epp. torn. iii. p. 4S2. : 'An 
chori erat, imponere canticum? at supra dixit, divitcin illiini iiobilcmque 
vinim, qui liidos crat factiuus, cum tibicine pepigisse, ut tantum se osten- 
deret in theatro : cur ergo hie canticum illi imponitur ?' Ipse Heins. 1. c. 
legendum pntat: Chori reducto tunc ignotum cariticum Imposuit. Bentl. Tunc 
chorus ignolum more docto (i. e. de more) canticum Insonuit, ad quae v. Burm. 
qui proponit : Tunc Clwriui ; ct notum mox {vel modo) reducto canticum Impo- 
suit. [Sequitur Anton, nisi quod ac pro et substituit.] Freiush. Tunc chorus 
ignotum mox reducto catiticum Insonuit ; Prascli. Tunc chorus, ignoto more, ludo 
canticum Imposuit ; Rigalt. Tu7ic chorus notum 7noro educto, i. e. Principe, moro 
et inepto tibicine, canticum ; Idem in altera edit, edidit : Chorus reducto tunc, 
et novum {Rkhter. ignotum) canticum; Schcff. Tunc chorus ignotum ac reducto 
canticum; Grut. teste Nev. Tunc chorus ignotum amor e ductus canticum; Cun- 
ingh. Chorus tunc ignotum ore docto canticum Insonuit ; Kohl. Comment. Grit. 
Pentad, ii. 1. 40. p. 203. Chorus reducto tunc et motum canticum Imposuit, lau- 
dans praRter alia Ovid. Met. xiv. 20. sq. Editor Edit, stcreot. Chorus tunc et 
notum reducto canticum Imposuit. — 28 Burm. conjectura Scriverii et Heinsii 
deceptus, edidit, Jactant hasia, ut ha>c verba referat ad spectatores : quod 
niihi quideui absonnm videtur. Nam ut stnltus error Tibicinis intelligi pos- 
set, aliquos ille gestus edere debuit, quibus significaret, a sc plausns specta- 
torum, tanquam sibi uni datos, accipi ; hoc autem nt prsstaret, quid oppor- 
tunius fuit, quam jactare basia, id est, mannm et ori admovere, et ad specta- 
tores porrigere? id quod facere solebant Romani, ut gratos se et memores 
ostenderent. Sana est ergo lectio Mss. Godd. et edd. fere omnium, quam 
exhibemus. Dcsbill. Prater Heins. et Burm. Jactant tuentur Santor. Heu- 
sing. de Schirach, [Anton.] At stare potest Beutlcii et Desbill. sententia. 
Non enim subest causa, quare lectionem IMss. rcpudiandani putenius ; max- 
ime cum nioris essct scenicis, adorare populum. Neque objici potest a Burm. 
non sine copula putat subjuncturum fuisse Phivdrum ; cum et alibi per asyn- 
deta procedatoratio. Vid.ad lib. iv. fab. 17. IG. 20. et ad lib. iv. fab. 21. 16. 
Neque etiam obstat, si Princeps jactasset basia, non eqnites tantum visuros 
fuisse, sed etiam poi)ulinn. Utique enini populus videbat hominem, basia 
jactantcni, et mox in pulpito totnni se prosternenteni, sed veram causam, 
quare hoc faceret, nescio quoniodo, non intelligebat ; mox enim Phanlrns 
nariat, popuhnn existimasse, coronam rogare tibiciuem; donee res patefacta 
pcrequiies, (|ui stultuni errorem statim intcllexerant, cuneis innotesceret 
omnibus, et ille ab nniversis foras protruderetur. Gf. vs. 32. sqq. ex quo 

NOTiE 

Tibicen detenlus fuisset lecto prop- factum est nt erraverit vehementcr, 

ter acceptum vulnus,])otuerat nescire sibi dictum putans, quod iniperatori 

canticunt in lionorem Imperatoris. dicebatur. 

Ordoque liorum verboruni talis est : 28 Jactat basia] Id est, adorat po- 

Tunc chorus insonuit canticum igno- pulum. 

turn reducto Principi Tibicini. Quo 



LIBER V. FAB. 7. 2G9 

Tibicen ; gratulari fautores putat. 

Equester ordo stultum errorem intelligit, 30 

Magnoque risu canticum repeti jubet. 

Iteratur illud. Homo meus se in pulpito 

Totum prosternit : plaudit illudens eques ; 

Rogare populus hunc coronam existimat, 

Ut vero cuneis notuit res omnibus, 35 

Princeps, ligato crure nivea fascia, 

Niveisque tunicis, niveis etiam calceis, 

Superbiens honore divinae domus, 

Ab univeisis capite et protrusus foras. 

subodorantur illius errorem ineptum, et effusi in risus imperant iterari canticum. 
Repetitur. Meus hemo se tolum prosternit in pulpito, Equester ordo irridens 
coiisuTg'it in plaustis. Populus credit ilium postulare coronam. Cum autcmres 
fuit cognita omnibus cuneis, Princeps crure revincto fascia Candida, veste Candida, et 
soccis candidis, insolescens majestate donms imperaioricE, pulsus est capite foras ab 
omnibus. 



apparet, in omnibus fere edd. recte Jactat legi. — 29 Harius post Walcli. 
Jactat basia....putans, quod recepenint Cuningh. Jbrd. — 32 Distinguit Beiitl. 
Iteratur : illic homo : quia hie et illic eleganter pro tunc siimi solet : quod debu- 
isset probaie virdoctus de rf illic. Sed producitexemplum, ut sunt admanum 
plurimacerte, deruhic, de quo hie non agitur; quo modo si liceat emendare, 
nihil unquam nos raorabitur. Multo verosimilius Heins. itlico ; sed servenuis 
illud, sc. canticum. Burm. — 37 Gud. pra-fert A'irea tunica, nisi quis accipere 
velit de dnplici tunica. — 38 Sic optime Paris, sublatis etiam notis lacunae 
ante hnnc versum (qua; habentur in Editt. Riltersh. J. F. Gronov. al.) Deest 
enim nihil. Edebatur autea, honorem ridit divinw domus (ita Nev.Urs.) Freinsh. 
Gud. legit, honorem in ditincc domus, de veteri hac formula, quae siglis etiam 
ita notatur IN H. D. D. erudite disputans. Vs. 33-39. hoc ordine legi vult 
Rigalt. T. p. plaudit illudens eques: Princeps ligato crure nivea fascia, Niveis- 
que tunicis, niteis etiam calceis, Superbiens honorem invidit divinte domus; Ro- 
gare populus h. c. e, Ut vero cuneis n. r. o. Ab universis c. e. p. f. 

NOT^ 

30 Equester ordo'] Erat in theatro tri ubi persona; caiiere agereque fa- 

certus equestri ordini assignatus lo- bulam solebant. 

cus, 35 Cuneisi Erant spectatorum se- 

32 In pulpito] Pulpitum, pars thea- dilia in theatro, ubi sedebat populus. 



270 PIlyLDRl FA BU LA RUM .EJSOFIARUM 



lABULA VIII. 



OCCASIO DEPICTA.t 

CuRSU volucri, pendens in novacula, 

Calvus, comosa fronte, nudo corpore. 

Quern si occuparis, teneas ; elapsuni semel 

Non ipse possit Jupiter reprehendere, 

Occasionem rerum significat brevem. 5 

Homo cnhus gradiens super novacula cursu volucri, nudis memhris, ct sincijiite 
crinito, quern si arripias, possidebis ; si sinas elabi semel, tion ipse Jupiter valeat 
occupare. Haec pictura devwnstrat occasionc7n rerum esse momentaneam. Frisci 



t Tn Mss, Pith. Rem. et Editt. Vet. legitur : Tempus ; pro quo recentiores 
habent : Occasio depicta. — 1 Sic viilj^o legitur : in qua lectione nil mutanclum 
ceuseo ; vavie tameu locum solicitant Critici. Pith, coirupte ediderat, Cur 
sit, nnde Rittersh. fecit, Vir sit, h. e. pingatur ; formula, a IMathematicis 
sumta, qui lineam vel circulum pingere jubentes dicere soleant sit, vel esto ; 
sed fere omnes deinde Cursu ediderunt. Bentl. Cursu ilk volucri ; sine neces- 
sitate. [Ei tamen accedit Anton.] Buchner. volebat Cur sic, et post reprehen- 
dere vs. 4. ponebat interrogationis punctum, et pro pendens legebat pendet. 
Th sic etiam reponit Cuningh. Burm. ' Posset et aliquis hie reponere, Cursu 
volucris, pendens in novaada ; ut cursu celer et similia occurrunt : quia variare 
voluisse videtur noster occasionis, sive temporis, dotes. Sed servo vulgatam, 
ct distinguo cum aliis post fo/«m: ita \i\ci\, comosa fronte, nudo corpore. Et 
prvEterea hue credo respexisse Senec. Nat. Qua^st. vi. c. ult. *in puncto 
fugientis temporis pendeo.' Cursu volucri pendens in novacula, scribendum et 
interpungendum, docet Drakenb. ad Sil. iv. 179. Nam ' pendentem in cur- 
sus,' dixisse Stat, ad Crispin. Sylv. v. 2. 115. et peyidere in cursus (Vic'i, ut 
' penderc in verbera,' de auriga, ap. Virg. lEn. v. 1 17. et Sil. Quern Virgilii 
locum Desbill. aft'ert ad firmandam conjecturam suam, pendens in novaculam, 
non qua' pedibus ejus subjecta sit, quemadmodum plerique recte explicant, 
at ([uani gerit niaiiu. Quam inconciune vero Jakob, reposuerit pedes in 
novacula, docet Censor doctus in A. L. Z. ann. 1785. ii. p. 281. [Burmanni 
m-ijor cditio, quid mirabilius ? habet niero errore typolii. /Kt^f^n*-.] Broukhus. 
ad Prop. IV. 2. 28. distinguit : Cursu volucri, pendens, in novacula ; alii : Cursu 
volucri pendens, in novacula. — 2 Bipont. ediderunt nudo occipitio. — 4 Nevelet. 
reprendere. Sic in uno Statii libro invenit Barth. quem v, ad Theb. vi. 568. 

NOT.i: 

Hjec non est fabula, sed u7ro7pa^^. 1 Cursuvolucri, pendens in novacula'\ 
Est enim Occasionis descriptio, quam Id est, tanta velocitate, ut posset in- 
invcnies apud Ausonium Epigram, cedere in novacula. 

XI. 



LIBER V. FAB. 0. 271 

Effectus impediret ne scgnis mora, 
Finxere antiqui talem effigiem Temporis. 

pinxerunt talem imaginem Temporis, ne cunctalio pigra morarelur evenlus. 



— 6 Heins. mallet : Effectus impediatur ne segni mora, quod placet Hoogstra- 
tano. Kohlins Pentadec. i. 49. p. 117. ad hosce versus acute haec observat : 
* Pliaedro, nisi me animus fallit, postiemus fabellae versus hie erat : Occasio- 
nem rerum significat brevem. Sic enini argute satis et rotunde fabella claudi- 
tur. Qua brevitate, nescio quis, olfensus inficetus adjunctor, cum accessio- 
nem scilicet afferendam Phaedrinis versibus putaret, aptae satis et con- 
cinnae vesti laciniam, at pluribus aliis locis factitatum, inconcinnam sub* 
texuit.' 



FABULA IX. 

TAURUS ET VITULUS. 

Angusto in aditu Taurus luctans cornibus. 
Cum vix intrare posset ad praesepia, 
Monstrabat Vitulus, quo se pacto plecteret. 
Tace, inquit, ante hoc novi, quam tu natiis es. 

Qui doctiorem emendat, sibi dici putet. 6 

Bos cnixus cornibus in transitu arcto, cum vix posset ingredi in bovile, Vitulus 
ostendebat quomodo se flecteret. Site, ait ; scio id unteqiiam fuisses procreatus. 
Sibi id pro dicto habeat, qui docet peritiorem. 



3 Plecteret. Ita recte Mss. et libri editi. Vid. Brot. Schw. Rittevsli. 
Buchner. (etiam Urs. Walch. Danet. J. F. Gronov. Bentl. Guy. Cnningh. 
de Schirach.) \oluntJlecteret. Sed nihil temere mutaverini. Nam et plecte- 
ret est flecteret, cum utrumque sit a irXiKeiv. Sic Juv. Sat. vi. 496. ' plectit- 
que comas,' ut legit Ruben. Elect, ii. c. 26. Inde plectra, navium guber- 
nacula, quia flectunt navem. Scheffer. Eadem ratio, quam saepe dedimus 
(nempe libraries, aut glossatores rarioris significationis vocabula notis sup- 
posnisse, non contra) suadet, ne hie flecteret legamus. Vid. Scheffer. de Re 
Veh. lib. I. c. 4. (p. 30.) et ad Ov. Fast. i. 345. et Met. xiii. 894. Barm. 
Plaut. Bacch. i. 1. 37. * Pro insigni sit corolla plectilis.' Gell. lib. xviii.c. 2. 
' Coronam (ponebat) e lanro plexam.' Desbill. Barth. Adv. xliv. G. legit 
pUctcret ; Heins. inflecteret. [Anton, plect.] — 4 Tu deest in Mss. Pith, et Rem. 
Recte ilhid addidit Pith. Brot, — 5 Cuningh. sine auctoritate edidit : sibi 
dictum hoc pvtct. 



272 PH.EDRI FARUl-ARUM /I'.SOPIARUM 

FABULA X. 

VENATOR ET CANIS. 

Adversus cmnes fortis veloces feras 

Canis cum domino semper fccissct satis, 

Langucre coppit annis inoravantibus. 

Aliquando objectus hispidi pugna) suis, 

Arripuit aurcm : sed cariosis dcntibus 5 

Pra3dam dimisit. Hie turn venator dolens 

Canem objurgabat. Cut Latrans contra senex : 

Non te destituit animus, scd vires meae. 

Cum Canis acer praatitisset semper suam operant hero contra cunctas celeres 
fei'as, coepit deficeie atale deve.ra. Commis.ms vero postea in pugnam cum apro 
hirsuto, corriptnt illius aurem ; verunt rcliquit prcedam dentibus adesis carie. Hie 
turn Venator maistus increpabat Canem: cui senex Canis allatrans : Animus mens 



1 Fortis veloces. Ms. Gud. i.e. Pith, fortes et veloces, et vs. 2. t«/n. Scliw. 
Heins. /ortis et velox, quod recepit Bentl. (et placet Hoogst. et Walcli.) quia 
fortis adversus apros et leones, velox contra leporcs et cervos erat ; sed quis 
unqnam dixit, i"e/ox contra lepores? cum rectius fortis posset intelligi duplici 
de dote ; viribiis, pugnando contra leones, &C. ciirsn, insequendo veloces, ad 
quod etiam viribus opus, ut noster supra fab. 2. ridiculi causa dixit, ' quan- 
tis fugias viribus,' et ut ille canis apud Ovid. Met. iii. 219. ' cursu fortis 
Aiillo.' liurm. qui plura dabit. Heinsii et Bentl. emendationem probari 
posse putat Heusing. si velox adversus Latine diceretur. — 3 Bentl. more suo 
Languere ut coepit. — 5 Hcins. aure, quein iterum sequitur Bentl. credo, si 
rturc fuisset in vulgata, maluissent Critici aurem: nam aequo jure utrumque 
se tueri potest, ut hoc ostendi pluribus ad Ovid. Met. ii. 476. Burm. Etiam 
van Bergen. Obs. Crit. c. 33. p. 71. sq. rejicit emendationem Heinsii 
atquc Bentl. Nil in vulg. lect. nititandum, qua^ etiam tuetur locum suum 
aurtoritate Codd. Mss.— (i Ms. Pith. tunc. Vid. Gud. tunc edidit Nev. — 
7 Heinsius ohjurgnre. Cui Latrans contra senex. Olim (e Mss.) iegebatur, 
Cui senex contra latrans (ita Kigaltii 2. Nev.) sed cum prima in latrans sit 
longa, ut hoc operose satis ostondit Hoog. (cf. Wasius in Senar. p. 32.) sub- 
ventum fuit vcrsui sola transpositione verborum, qua et nos, et omnes in 
Pluedrum interpretes et Bentl. centies usi fuerunt ; quje medicina certe est 
mollissima : neque video, quid versui ita constituto insit scabri aut duri ; 
sed vir doctus hie excudit nobis, Cui senex contra Lacon, et ekganter poetani, 

NOT/E 

7 Latrans sene.r] Latrans, pro cane ' barbatus,' pro capro : ' sonipcs,' pro 
disit, ut supra ' laniger,' pro agno : equo. 



LIBER V. FAB. 10. 273 

Quod fuiraus, laudasti ; jam damnas, quod sumus. 

Hoc cur, Philete, scripserim, pulchre vides. 10 

71071 defuit tibi, sed mem vires. Probas quod fuimus ; jam vituperas quod non s;- 
vuis. O Phikte,juduas recte quare finxcriin istud. 



cum prins eanis dixisset, postea inferre Laconem jactat. Sed qnis crederet 
PhEedruni, qui fere bestias ornat epithetis,quibus maximeab aliisdignoseun- 
tnr, hie usiini designatione cauis ex origine aiit genere, qua nunquara usus fuit ? 
Sic cum' barbatnm' prohirco, t bidenteni'et ' lanigerum' pro ove, ' auritum' 
pro asino,etsimiliadedisset nobis, multo vero similius estkt)rt?ife»?i, quauiii:- 
conem dixisse. In Horatii loco alia res est; ibi de diversis generibus canum 
agitur,noii de nno ; ' Molossus, aut Lacon.' Alia attiilit Harius, quibus Laco7iem 
ilium exesit loco. Sed nee ille felicius niihi videtur obtrudere hirriens, quod 
nulli poeta- usitatum scio, et inter ilia vocabiila, quag rarissime in poetarum aut 
oratorum scriptis occunentia, apud Granimaticos fere solos nobis sunt reli- 
qua. Sed quia fastidiosi Critici nolunt in sedera quartam bisyllabam vocem 
admittere, nisi sit prima brevis, legamus : Canem objurgabat, latrans cui contra 
senex. Burni. [Quod quidem legit Anton.] Bentl. conjectura, ut judicat 
Both, est ' elegans, sed non necessaria.' — 8 Ita Mss. Pith. Rem. et Edit. 
Vet. Brot. Heins. legebat Non nos. Sed voculas duae, tres n habentes, of- 
fendunt ; qnare Hoog. ex P. Francii sententia, Non me, et ita Walch. et 
Bentl. Credo, parum interesse ; nam canis vires, non animus destituebat 
dominum, quod per ejus infirmitatem praeda caruerit : canem vero ipsum 
destitiiebant vires, quae abierant, non animus, qui manebat, sed inutilis. 
Ov. Ep. XV. 136. ' Tarn cito me somnos destitiiisse queror,' i. e. abiisse, re- 
liquisse. Et posset hue aliquo modo facere illud Ex Pont. iii. 9. 18. ' Ju- 
diciuu) vires destituuntque meum.' Vid. ad lib. i. 21. Burm. — 9 In Mss. 
Pith. Rem. legilur : Quod fuimus laudas, jam damnas quod sumus, claudicante 
versu ; sic tamen edidit Nev. At ego e Romulo et Anon. Nilantii reposui : 
Quod fuimus, laudasti ; jam damnas, quod sumus. Sic et olim cnnjecerat Burm. 
et recte recepit Hartman. sensu optimo. Komuius enini Ulm. quern male 
appellant Rimicium, habet, Fuimus aliquando fortes, laudasti quod fuimus, jani 
(Romul. Divion. »j«nc) damnas quod sumus ; sed Anon. Nilantii: laudasti quod 
fui, mihi jatn damnas quod sum. Pro lectione laudasti pugnat quoque jam, 
quEe sequitur, opponenda iis, quae olim fecerat venator. Accedit, quod hie 
in pra-senti canem non laudaverat, bene observante Leonb. At plurimi, 
etiani Bmm. in Edit, niajori et Bipont. legunt: Quod fuimus laudas, jam datn- 
nas, qitod non sumus ; rh non perperam intrusit Pith. Sed sic metrum displicet 
Criticis, disyllabie vocis spondeo in quartam sedem incurrente. Hinc varie 
locum emendare ausi sunt. Barth. Adv. xli*. . 6. Quod fuimus laudas? jam 
damnas quod sumus ; quani conjecturam gloriatnr et fulcire versuni, et poeta 
dignam esse, et sensui apti^^simam. Heins. Quod fuimus laudas, dum damnas, 
quod nunc sumus. Idem quoque conjiciebat : Quod fuimus lauda, non damna, 
quod jam sumus. Gud. et Bentl. quibus obsequuntur Maitt. et Schirach. 
Clav. P. 1. p. 305. [et Anton.] Quod fuimus lauda, si jam damnas, quod sumus ; 
Faber, Q. f. laudas, damnas, quod jam nos sumus ; Schetf. lectionem jam damnas 
quod non sumus retinet, sed hoc ordine vult eonstrui : damnas, quod jam non 
sumus, so. id quod fuimus ; De.sbill. Quod fuimus laudas, etiam dumnans, quod 
sumus. Equidem iu lectione nostra veteiis scripturae vestigia satis expressa 

NOT^ 

10 Hoc tur scripserim, tides'] Nempe dationcm ac damna sentio. 
quia senex sum, et annorum deprae- 

Delph. et Var. Clas. Plucdr. S 



274 rHiEDRI fab. iESOPIARUM lib. V FAB. 10. 

esse putavorim ; ctsi vernni sit, quod scribit Biirm. ' quocumque modo scrip- 
serit Pliivilriis, sensiis semper fere idem exit.' — 10 Philete. Ita scriptiim inve- 
nias in Cod. Rem. sed recentiore maim supeilitiim, Fill descripserim, teste 
Rif;all. Q»^ decent, qiiantopere libii scripti, cum Rem. tiiui maxime Pith, 
interpolati fueiiut a nianu secuiida, ut non uno loco in hoc opore intelleximus. 
Philete Kciiheudum esse, non Filete, ex inscriptionibus antiquis probat Giid. 
Occui lit tamen Filetus apud Gruter. p. cccxLVi. 2. Nev. Urs. al. cdidernnt 
Filite ; perperam ; est enim a Graeco (pi\7p-6s. In Ms. Pith, et Excerpt. 
Rigalt. inveniri Filde, testatur Heins. 



APPENDIX 

FABULARUM iESOPIARUM 



XXXIV. 

E MSS. DIViaNENSI, ANONYMO ET ROMULO NILANTII, 
ET ALUS. 



APPENDIX 



FABULARUM iESOPIARUM. 



FABULA I. 



MILVUS tEGROTANS. 



MuLTos cum menses aegrotasset Miluus, 
Nee jam videret esse vitae spem suae ; 



NOT^ 



Burmannus, si non omnes hujus 
Appendicis fabulas, maximam tamen 
partem, olim a Phaedro faisse versi- 
bus senariis conscriptas credit, in 
quo tamen alii aliter sentiiint. Paii- 
cas Nilantius etiam tentavit versibus 
exprimere, in uno, judicante Burni. 
peccans, quod sexto pede spondaeum 
posuerit, quod nee Phaedrum, nee 
alium poetam, in senariis fecisse, ei 
persuasissimum est. De ceteris re- 
bus observandum, Notas, quae sine 
auctoris nomine, in hac Appendice 
exhibeutiir, Burmannum habere auc- 
torem. Schwab, [qui monet in memo- 
riam revocanda esse quae in sua No- 
tit. Liter, de hac re notat. Ea hue 
in tuos. Lector, usus transtulimus. 
' Phaedri Pabular, libri v. cum nova 
tabularnm Appendice, ex Ms. Divio- 
nensi;Rimicio, Romulo,et aliis. Cura 



et studio Pet. Burmanni. Hagae> 
Comitum. apud Henr. Scheurleer. 
1719. 12. Haec editio, minor Bur- 
manni prima, textum, ab ipso recen- 
situra, exhibet sine notis, et habet 
appendiceni fabularum xxxiv. Pri- 
mum nempe Gudius fabulas quinqne, 
e Ms. Divionensi descriptas, in sena- 
rios redegerat. Quatuor ex his sub- 
jecit Burmannus editioni suae ann, 
1698. Reliquas xxix. idem e Rimi- 
cio, i. e. Romulo, Anonymo et Ro- 
mulo Nilantii numeris suis redditas, 
juris publici fecit in editione ann. 
1718. adjectis fabulis quinque, a Gu- 
dio in metrum redactis. Has igitur 
fabulas xxxiv. repetitas in hac edi- 
tione minori i. appellat novam ap- 
pendicem. Sed ipse in praefatione 
ad editionem ann. 1727. libens ag- 
noscit, lougius saepe se a Pbaedri ma- 



278 



APPENDIX FABULARUM iESOPIARUM. 



Matrem rogabat, sancta circumiret loca, 

Et pro salute vota fiiocret maxima. 

Faciam, inquit, fili ; scd, opem ne non impetrem, 

Vehementer vercor ; sed qui delubra omnia 

Vastando, ciincta polluisti altaria, 

Sacrificiis nullis parccns, nunc quid vis rogem ? 



NOT^ 



nu aberrasse, licet niultvr voces et 
locutiones sint servatee. Interpola- 
tores illi enim,quos secutus fiiit, ver- 
bosioresPliaedro, qui brevitatem sem- 
per jactat, extiteie. Lege qiiaj lianc 
in rem scribit in Prsef. Edit. aim. 
1718. Appendix ista Gndiana mul- 
toque niagis Hnrmanuiana vix ullara, 
fjuje Plia>dro digna sit, Desbillonio 
visa est fabulam continere, in Pra'f. 
Disp. III. p. XXVIII. Sed quinque e 
Cod. Divion. descriptai fabiilae liaiid 
Phaedro plane indignap videntur Bi- 
pontinis Editoribns, quorum vide 
Not. Liter, de Phaedro p. xxvii.'] 

Haec fabula ap. Rimicium 1. i. 19. 
legitur. Burnt. Apud Romuinm Di- 
vion. et Ulmens. est lib. i. fab. 18. 
Schwab. 

2 Esse vitcE spem suce'] Lege, esse 
vitce spent super. Virgil.' dumvitasu- 
persit.' Plautiis etiam eleganter per 
tmesin separat: ' si quid super illi 
fuerit.' Gud. 

3 Sancta circumiret local ^'^ Ms. 
Sancta loca npud Auctores noudum 
reperi. Forte soripsit sacra. Sic 
apud Cireronem, ' locus sacer :' op- 
positus profane Virgil. ' Incus sa- 
cer,' et ' arap sacra?.' Tanien Vir- 
gil, etiani ' flumtn sanctum,' et ' Nu- 
mina sancta.' Ovid. ' Di sancti.' 
Martial. ' Aula sanctior.' Lucret. 
' Saucta Deum delubra.' Recte ergo 



se habet locus. Gud. Et si augusta 
dioantur templa et alia loca, augusta 
vero idem notet, quod sancta, teste 
Ovid. Fast. i. 009. quidni liceret 
sancta loca dicere .-' 

Circutniret] Ut in periculis consti- 
tuti solebant etiam privatorum do- 
mos circumire. Tac. Annal. lib. ii. 
' Libo veste mutata cum primoribus 
foeniinis circumire domos, orare affi- 
nes, vocem adversus perieula pos- 
cere.' Gud. 

4 Et pro salute] Lege : Ejusque pro 
salute vota necteret. Lucret. ' Votis 
vota nectere.' Gud. 

7 Vastando, cuncta'] Lege : Vastasii 
culta polluens altaria. Sic Claudian. 
* Culta altaria,' forte Phandrum imi- 
tatus. Gud. 

8 Nunc qttid vis rogem'] Scilicet 
hoc ipsum vult mater dicere, quod 
Cato apud Nonium : ' Nullam pro- 
fccto accessi ad aram, quin Deos, 
suppliciis, sumtu, votis, donis, preci- 
bus, ploratu obsecrans nequicquam 
fatigarem.' Egregie Cato apud Sal- 
lust. Cat. c. 52. ' Non votis, neque 
suppliciis mnlierihus auxilia Deorum 
parantur ; vigilando, bene agendo, 
bene consulendo, prosperc omnia ce- 
diint : iibi socordia- tetc atque igna- 
viae tradideris, nequicquam Deos im- 
plores : irati infestique sunt.' Gud. 



FABULA II. 



27<> 



FABULA If. 
LEPORES VIT^ PERTiESI. 



Qui sustinere non potest suum malum. 
Alios inspiciat, et discat tolerantiam. 

Aliquando in sylvis strepitu magno conciti 
Lepores clamant, se propter assiduos metus 
Finire velle vitam. Sic quendam ad lacum 
Venerunt, miseri quo se praecipites darent. 
Adventu quorum postquam ranae territae 
Virides in algas misere fugientes ruunt : 
Heu, inquit unus, sunt et alii, quos timor 
Vexat malorum. Ferte vitam, ut ceteri. 



10 



NOTyE 



Fabula est apud Riiuic. ii. 8. et 
Roniul. Nil. 24. Burin. Apiid Ro- 
mul. Ulmens. et Divion. est lib. ii. 9. 
Schw. 

1 Sustinere'\ Phaedri plane est : lib. 
I. fab. 2. ' Hoc snstinete, majus ne 
veniat malum.' Gud. Malim, Ut sus- 
tinere quis possit suum malum, Aliorum 
mala respiciat, et discut pati. 

2 Alios inspiciati Terent. Adelph. 
' Vitas borainum inspicere.' Plin. 
jun. * inspicere hominem propius.' 
Gud. 

Discat tolerantiam] Forte totus 
versus ita constitiiendus : Aliorum 
exemplo tolerantcr discat pati. Sic 
Cicero : ' Toleranter dolores pati.' 
Reliqua ita forte melius constitui 
possunt : In sylva quondam strepitu 
magno conciti Lepores, assiduos velle se 
propter metus Finire vitam, clamitant : 
$ic proximum Venei'e ad stagnum, quo 



se prcEcipites darent. Advenlu quorum 
postquam rana territce Con/estim in imoi 
trepidantes fugiunt lacus : Heu, inquit 
unus, similis illarum est timor ; Sequa- 
mur et feramus vitam, ut ceteri. Gud. 

6 Prtecipites darent] Terent. Andr. 
III. 4. ' Utinam mihi esset aliquid hie, 
quo nunc me praecipitem darem.' 
Gud. 

9 Heu, inquit] Lib. i. fab. 31. ' Heu 
quanta nobis instat peruiries, ait.' 
Gud. Mallem hoc modo : In sylvis 
scepe tnotu lepores arborum Pavefacti 
consilium ceperunt, ut semel Perire vel- 
lent propter assiduos metus. Hinc fu- 
gientes ad ripani veniunt fiuminis, Ubi 
rancB multa, qua se prcecipites darent. 
At illcB, leporum numero et turbatee so- 
no. Profunda saltu fiuminis celeri pe- 
tunt. Lepus tunc unus : Alios ecce ter- 
ritos ; Sequamur vitam, ut ceteri, quam 
SOTS dedit. 



280 APPENDIX FABULARUM ^SOPIARUM. 

FABULA III. 
VULPIS ET JUPITER. 

Naturam turpem nulla fortuna obtegit. 

Huraanam in speciem cum vertisset Jupiter 
Vulpem, regali pellex ut sedit throno, 
Scarabeum vidit prorcpentem ex angulo, 
Notamque ad praedara celeri prosiluit gradu. 6 

Superi risere, magnus erubuit pater, 
Repudiatam turpemque pellicera expulit ; 
His prosecutus : Vive, quo digna es, modo. 
Quae nostris uti mentis digne non potes. 

NOTjE 

Hanc fabulam nusqnam reperi. tris moribus qua uti nequis. Nam, uti 

9 Qu(P ywstrifi] Forte : Decore nos- mentis, an recte dicatur, dubito. 



FABULA IV. 
LEO ET MUS. 



Ne quis minores laedat, fabula base monet. 
Leone in sylva dormiente, rustici 

NOT^E 

Haec fabula est ap. Rimic. r. 18. minor sit, ubi potest, reddat vieetn. Vcl, 

Anon. Nil. 18. Romnl. 16. Burm. Licet miselbis, vel pusillus. Gud. 

Ap. RoMi. Div. et Ulm. est lib. i. 17. 2 Rustici 7nures'] An ita dicti a 

Schwab. rure ? Sic musca formicara vocat 

1 Ne 9uw] Aliter est ; Qui casu ' rusticam ' apiid Phaedrum. Rusti' 

petsat, habeal veniam, si rogat : Lieet cus, Ciceroni idem, quod agrariut, vel 



FABULA IV. 



281 



Luxuriantes mures, unus ex iis ' 

Super cubantem casu quodam transiit ; 
Expergel'actiis miserura leo celeri impetu 
Arripuit ; ille veniara sibi dari rogat, 
Crimen supplex fatetur, peccatum imprudentiae. 
Hoc Rex ulcisci gloriosum non putans, 
Ignovit et dimisit. Post paucos dies 
Leo, dum vagatur noctu, in foveam decidit. 
Captum ut se agnovit laqueis, voce maxima 
Rugire coepit; cujus immanem ad sonum 
Mus subito accurrens, Non est, quod timeas, ait; 
Beneficio magno gratiam reddam parem. 
Mox omnes artus, artuum et ligamina. 



10 



15 



NOT^ 



agrestis: * rustic! et agrestis vitae.' 
Postea pro unus ex iis legi potest, 
adhuc rudis, i. e. parvulus, novitius, 
insciens. Gud. 

4 Cxibantem'] Vel leonem. Gud. 

Casu quodam] Ms. non voluntate, 
quod versus respnit. Scribe, non li- 
benter, quod Ciceronis est. Gud. Mal- 
lem Super cubantem, sponte non transit 
sua. Nam non voluntate habent om- 
nes, quod ex Livio recte Nilantius 
asserit, sed versui senario non a^que 
convenire suadebat Gud. Posset 
tamen ex Rimicio in versum aliuni 
admitti, hoc modo : Leo excitatus ce- 
leri corripit impetu Misellum murem, 
teniam qui sibi dari Rogabat, quia vo- 
luntate hand peccaverat. 

7 Fatetur] Ye\fatendo. Gud. 

Peccatum impi'udentiee] Cic. ad At- 
tic. * Peccatum stultitiae.' Gud. 

10 Dum vagatur noctu] Pervagando 
nemora. Gud. 

In foveam] Incasses. Gud. 

In foveam decidit] Sic lib. iii. fab. 
3. Vel, Leo, dum vagatur, cacam in 
foveam incidit. ' Fossee caecae ' apud 
Columellam. ' Plagas caecae ' apud 
Luciet, latentes, coopertae, quze non 



apparent. * Vada caeca,' ap. Virgil, 
et ' vestigia caeca.' Gud. 

11 Captum laqueis] Virgil. Geo. i. 
' Turn laqueis captare feras.' Gud. 

Voce maxima] Cicer. de Orat. i. 
' Hypseus maxima voce,' &c. Gud. 

12 Immanem ad sonum] Vel, cujus 
ad sonum mus advolans. Gud. 

13 Non est, quod timeas, ait] Sic 
plane nosier lib. ii. fab. 2. Gud. 

14 Beneficio magno] Ms. Beneficii 
nonimmemor. Gud. 

15 Mox omnes artus] Ms. Divion. 
Dixit et omnes artuum illius ligaturas 
lustrare coepit, cognovit loco rodendo, et 
sumsit laborem oris sui, et dentibus ner- 
vos ccejnt secure, et laxare artis illius in- 
genia. Ms. Pet. Dixit et omnes artis 
illius ligaturas lustrare ccepit . . . (erasa 
hie sesqui linea) .... nervos secando 
laxat artuum ingenia. Artus sunt nodi 
et juncturae, ut articuii, ooduli, par- 
vula2 juncturae. Cic. de Sen. * Arti- 
cuii sarmentorum.' Et PHn. H. N. 
' Articuii segetum,' pro, nodis ; et 
' articuii montium,' pro, suramitati- 
bus. Eleganter autem Phaedrus ner- 
vis conjunxit artus; quemadmodum 
enim in huoiani corporis fabrica iu- 



282 



APPENDIX FABULARUM iESOPIARUM. 



Lustrare coepit, cognitosque dcntibus 
Nervos rodendo laxat ingenia artuum. 
Sic captuni inus Iconcm sylvis reddidit. 



NOTiE 



cisis nervis laxantur aitiis ; (nam 
' artus nervis contineri ' Cicero ait) 
ita in laqueis, e ncrvo ferino contex- 
tis, artus sive nodi, qiilbns ferae niiri- 
fico quodam artificio constringimtur, 
laxantur, si nervos seces. Eleganter 
quoque et venuste dixit ingenia ar- 
tuum, pro artificioso et ingenioso ap- 
paratu nodornm currentium, quibus 
statim implicaUatur fera, atque in la- 
tentes illos gladios incidebat. Sic 
Plinius in Epist. dixit ' ingenium 
coena',' pro, artificioso apparatu con- 
vivii ; et 'ingenium soli.' Et Gel- 
lius : ' Ingenia lactis ct proprietates.' 
Ingeniosam banc inventionem ejus- 
modi capturae Gratius ipse vix satis 
landare posse sibi visus est ; dicit 
enini : * O felix tanlis quem prinium 
industria rebus Prodidit auctorem, 
Deus ille, an proxima Divos Mens 
fait i"' &c. Ipsam autem arteni pan- 
els, ilsque non satis perspicuis, ver- 
bis, indicat magis, quam docet : 
' Nam fuit ct laqueis aliquis curraci- 
bns usus ; Cervino jussere magis con- 
texere norvo; Fraus teget insidias, 
habitu nientita ferino. Quid qui ten- 
tatas iligno robore clausit Venator 
pedicas, cum dissiniulautibus arniis. 
Sape habet imprudens alicni lucra 
laboris.' Locus vero leviculo mundo 
laborat, nee satis coliaret ; an enini 
ea actate jam desierant esse in usu 
laquci ejusmodi, quo') curraces vocat? 
immo vero contrarium ex aliis patet. 
Ut ergo sensus versni constet, et se- 



qwens apte cohaereat, legendum cen- 
seo : Nam fuit ut laqueis aliquis curra^ 
cibus usus. Hoc est : nam postquam 
in aliquo usu laquci curraces esse cce- 
perunt, jussere artis liujus magistri, 
cervino nervo contexere. Gud. Plu- 
rima hie corrupta in Rimicio. Cog- 
novit loca rodenda, <\uod certe pro lora 
librarius supposuit, in reliquis Divio- 
nensi consentit. Komulus plura de 
suo intermiscet, et plures mures ad- 
vocasse fingit ; arlus autem pro nodis 
et junrturis dici non puto. Ego vero 
Anonymuni hie Nilantii sequendum 
judico, qui plerumque pressius reti- 
nuisse verba Phaedri videtur. Quare 
ita constituerem : Max ut lustravit 
om,nes nodos artuum, Laxare coepit dcn- 
tibus ligamina Artisque vafrcB ingenia 
inorsu solvere. Artuum nodos, pro no- 
dis, quibus artus Leoni erant illigati ; 
ingenia artis sunt machinaj, retia, la- 
(juei, quos ars venatoria excogitat, 
ut recte Gudius, nisi quod male ar- 
tuum ingenia capiat, uuUo sensu. 
Ovid. Met. viii. 155. ' Da;dalus in- 
genio fabra? celeberrimus artis.' Ter- 
tull. de Spect. x. ' artium ingenia.' 
Ita ' ingenium sceleruni fraudisque 
uefandae,' Stat. ii. 482. ' Ingenium 
necis,' in. 153. et ita, prajsertim in- 
feriore sa:culo, ingenia pro machinis 
posuerunt. Vide Barth. ad Guilielm. 
Briton. Philip, vu. 159. Salmas. ad 
TertuU. Pall. p. 131. Marcil. ad 
Martial. Spcctac. Ep, 10. Buchel, ad 
Bekae res Ultraj. p. 82. 



FABULA V. 



S83 



FABULA V. 

HOMO ET ARBORES. 

Pereunt, suis auxiliura qui dant hostibus. 
Facta bipenni quidam ab arboribus petit. 
Manubrium ut darent e lig^no, quod foret 
Firraum : jusserunt omnes oleastrum dari. 
Accepit munus, aptans et manubrium 
Coepit securi magna excidere robora. 
Dumque eligebat, quae vellet, sic Fraxino 



NOTyE 



1 Qui danf] Sic, ' consilia qui dant 
prava,' Phaednis. Et : * Qui fert 
nialis anxilium, post tempus dolet.' 
' Auxilium dare ' est Virgilii. Gud. 

2 Facta bipenni quidam] Melius 
forte : Facta securi quidam ab arbori- 
bus petit. Nam /lomo, quod in mem- 
branis est, videtur ex glossa esse, et 
relative quidem apud Phaedrum oc- 
currit, sed non simpliciter pro eo, 
quod Gallis U7i homme ; Germanis ein 
Mensch. Sed illud quidam proprium 
ill ejusmodi fabulis Phaedri est. Lib. 

II. fab. 2. ' Laceratus quidam morsu,' 
&c. Lib, III. fab. 4. ' Pendere apud 
lanium quidam vidit simium,' Lib. 

III. fab. 5. ' ^sopo quidam petulans 
lapidem impegerat.' Lib. iii. fab. 8. 

* nabebat quidam filiam.' Lib. iii. 
fab. 13. ' Pu^rorum in turba quidam.' 
Lib. IV. fab. 4. (5.) ' Quidam dece- 
dens tres reliquit filias.' ' Gelu ri- 
gentem quidam.' ' Quidam immo- 
lasset.' ' Facturus iudos quidam.' 
Homo tamen est lib. iv. ' necuit ho- 
minem protinus,' et eodem libro, 

* Homo perturbatus excitat Simoni- 
dem.' Et eodem libro fab. 3. ' Auxi- 



lium petiit hominis.' Gud, 

Petit] Est pro, petiit, utpen'f, pro, 
periit, apud Phaedrum lib. iv. ' Vos 
quod rapuistis, perit.' Atque hine 
apparet, postulat, quod in membranis 
est, a nionacho esse, qui non anim- 
advertit, petit praeteriti esse tempo- 
ris ; itaque interpretatus est postulat, 
cum debuisset postulavii. Gud. 

3 E ligno] Sic Plant. ' e ferro fa- 
bricatum est.' * Lorica ex aere,' Vir- 
gil. Vide tamen, an pro e ligno scri- 
bendum sit ilignum: nam ' iligna ma- 
nubria' laudat Plinius. Dicebant 
veteres ilignus et iligneus. Hor. Sat. 
II. 4. 40. Firmum proprie de ligno 
durissimo ad iinitationem Virgilii sui 
JEn. lib. II. < firnia cavavit Robora,' 
i. e. dura, quje Plinius vocat ' in- 
flexibilia.' Gud. 

5 Aptans] ' Aptare facta raanubria' 
est apud Col. lib. xi. Gud. 

6 Excidere roboia] Est apud Ovid. 
' securi caedere :' apud Virg. ' cae- 
dere arbores.' Cic. de Divin. * qui 
robur iiluc cecidit.' Id. in Divin. 
Gud. 



284 APPENDIX FABULARUM iESOPIARUM. 

Dixisse fertur Quercus : Merito csedimur. 

aOTJE 

6 Merito'] Dixisse fertur : Digne et simus. Ex quo apparet, recte h. I. 

bene patimur. Sic idem Ms. membra- nos restituisse, Merito ccedimur, at- 

naceiis Codex lib. i. fab. 31. in fin. que haec tanttim Phaedri esse, cum 

' merito plectimiir,' plane simillime cetera sint Glossatoris inepti. Gud. 

iueptissime circumscribit, digne et Vide ad Phsedri i. Prol. 6. Schwab, 
bene patimur, qui in as prcedoni commi- 



FABULA Vr. 
MUS ET RANA. 



Mus, quo transire posset flumen facilius, 
Auxilium ranee petit. Haec muris alligat 
Lino priorera crus ad posteriiis pedera. 
Amnera natantes vix medium devenerant. 
Cum rana, subito fundum fluminis petens, 5 

Se mergit, muri ut vitam eriperet perfide. 
Qui dum, ne mergeretur, tendit validius ; 
Praedam conspexit Miiuus propter volans, 
Muremque fluctuantem rapuit unguibus, 
Simulque ranam colligatam sustulit. 10 

Sic saepe intereunt, aliis meditantes necem. 

NOT^E 

Haec fabula est ap. Rimic. i. 3. Alii a rana. Sed illud magis e more 

Anon. IV. Romul. in. Burm. Ean- Phsedri, qui lib. iv. fab. 4. (5.) ' Au- 

dem fabulam narrant Romul. Div. et xilium petiit hominis,' Vid. et infra 

¥lm. lib. I. fab. 3. Schwab. fab. 25. Reliqua facilia et Phaedri 

2 RancB] Ita habet Anon. Nilant. stylo convenientissima. 



FABULA vir. 285 



FABULA VII. 



GALLI DUO ET ACCIPITER. 

Gallus, cum Gallo saepe pugnam conserens, 
Accipitrem victus judicem litis petit. 
Hie, ambo si venirent, mente concipit 
Spem devorandi, qui exhiberet se prior. 
Mox cum venisse, causam ut orarent suara, 5 

Vidit, prehendit ilium, qui primus forum 
Deduxit ad suum litem. lUe clamitans : 
Ne plectar ego, sed ille, qui fugam petit. 
Cui ales : Hodie ne te credas unguibus 
Posse eripi meis ; quos alteri dolos 10 

Tendebas, aequum te nunc est ipsum pati. 
Qui seepe tractat aliorum secum necem, 
Ignorat, triste quid sibi fatum paret. 

NOT^E 

Hanc fabnlam solus habet Anon. 8 Fugam petit'\ Latinissim^: vide 

Nil. n. VI, Davies. ad Jul. Caes. B. G. n. 24. ut 

2 Judicern] Vindicem Anon, sed jit- et fuga petere locum: v. Gronov. ad 

dicem prastulimus, quia postea ita vo- Liv. vii. 2. 
cat, et lis ad accipitrem deducta est. 12 Tractat] De hoc verbo egimus 

4 Exhiberef] Verbum juris pro,ju- ad Quint, xi. 1. et Schul. ad Decl. v. 

dicio sistere. Mille exempla dabit 2. Sic ' tractare sensu ' Stat. Theb. 

Brissonius, et alii. viii. 626. pro, cum aliis consilia ca- 

7 Deduxit] Phaedr. lib. iii. fab. 13. pere, obvium apud Sueton. Justin. 

• Lis ad forum deducta est.' Florum, et alios. 



286 APPENDIX FABULARUM iESOPlARUM. 

FABULA VIII. 
COCHLEA ET SIMIUS. 

Am ORE tacta speculi invcnti Cochlea 
Fulgentis orbem scandens, coepit lingere. 
Nil illi melius contulisse se putans, 
Quam si splendorem commacularet sordibus. 
Ut inquinatnra vidit speculum simius : 
Qui se calcari talibus permiserit, 
Meretur, inquit, tale dedecus pati. 

Haec illis est fabella scripta foeminis, 
Ineptis qua; se juiigunt et stultis viris. 

NOT^ 

Et banc Anon, habet n. viii. Nil. Anon, rescribendiini putamus. 

1 Speculi] Ita pro speculo, ut habet 



FABULA IX. 

MUS URBANUS ET RUSTICUS. 

HosPiTio quondam mus urbamis rustici 
Exceptus, vili glande coenat in cavo. 
Induxit precibus post, ut urbem rusticus 

NOT^ 

Haec fabula legitiir et apud Rimic. Romul. Susceptus Riinic. omnes beue. 

I. 12. et Anon. xiii. Romiil. x. et Vid, ad Ov. Ep. xii. 27. ubi pliiia di- 

Horat. Sat. ii. G. 80. cemns. 

2 Exceptus] Ita Anoo. Receptus 



FABULA X. 287 

Cellaraque intraret plenam rebus optimis. 

In qua dum variis perfruuntur reliquiis, 5 

Impulse venit ostio Cellarius. 

Quo mures difFugiunt strepitu perterriti, 

Et notis facile urbanus se condit cavis ; 

At miser, ignota trepidans rusticus domo, 

Timensque mortem, per parietes cursitat. 10 

Vt, quae volebat, sustulit Cellarius, 

Clausitque limen, iterum urbanus rusticum 

Hortatur: ille, perturbatis sensibus, 

Vix, inquit, possum capere prae metu cibum. 

Putasne, veniet ille ? Quid tantum times? 15 

Urbanus inquit ; age fruamur ferculis. 

Quae frnstra rure quaeras. Contra rusticus : 

Tu, qui timere nescis, fruere his omnibus ; 

At me securum pascat glans et liberum. 

In paupertate tutum praestat vivere, 20 

Quam divitiarum carpi solicitudine. 

NOT^ 

4 Rebus optimis] Vid. ad Phaedr. Cellarius'] Cellararius reperit Ni- 

1. rv. 23. lant. in suo Cod. et alia loca JCtorum 

6 Impulso] Repulsis otiis Anon, adducit, ui)i ita aberrarunt sciibx. 

'Ostium impiilsum' Petron. 19. Vid. Brisson. Lexicon. 
Vid. et ad cap. 16. 



FABULA X. 
ASINUS DOMINO BLANDIENS. 

Blandiri domino Asellus ut vidit suo 

NOTiE 

Occurrit apud Rimic. i. 17. Anon. 1 Blandiri domino] Dominum Anon. 

XVII. Romul. (Nil.) xv. Bwm. Apud quam infelicitatein vocat Nilant. At- 

Rom. Div. et Ulm. est lib. i. fab. 16. qui J. Gronov. talia pro notabilibus 

Schw. et commodis acciperet. Vid. adMin. 

v^ or THE '^ 



288 APPENDIX FABULARUM .ESOPIARUM. 

Canem, et de mensa saturari quotidie, 

Et frusta largiter jactari a familia ; 

Sic est locutus : Si canem immundissimum 

In tantuni dominus et familia diligit, 5 

Quid mc futurum, si par illi fecero 

Officium, multo qui sum mclior hoc cane, 

Rebusque pluribus iitilis et laudabilis? 

Alor qui sanctae fontibus puris aquae, 

Ciboque nunquam soleo pasci sordido. 10 

Sum sane catulo dignior vita frui 

Beatiore, honorem et summura consequi. 

Asellus haec dura secum, stabulum conspicit 

Tntrare dominum : quare accnrrens ocyus 

Rudensque prosilit, et humeris ambos pedes 15 

Imponit, osque lingua coepit lingere, 

Vestemque foedis scindens ungulis, gravi 

Herum fatigat, stulte blandus, pondere. 

Clamore domini concitatur familia ; 

Fustesque et saxa passim arripiens obvia, 20 

Rudentem mulcat ; et raox merabris debilem 

Fractisque coxis, domini lapsum a corpore, 

Semianimum tandem dejicit ad praisepia. 

Fabella, ineptus ne se invitis ingerat, 
Melioris aut aflfectet officium, docet. 25 

NOTiE 

Fel. 8. Credebant, puto, librarii, nhque semper cui mundus dari iiolet. 

perinde esse, an blandiri, an adtdari Nam wi«nd«w proprie panem dici,do- 

scriberent, lioc vero accnsativnm ad- cuit Salnias. ad Alexaiid. Sever, c. 42. 

luittere iiotnm est. Ininio et hie Icfji cui sordidus opponitiir, de quo praeter 

posset, Dominum adulari Asellus ut vi- alios Priccns ad Apiilei. Met. p. 314. 

dit suum. Quaedani hie simiiia fabulac 17 Gvavi fatigat] Phaed. lib. ii. 

Phaedr. 1. iii. 7. occnriunt. fab. 6. ' Gravi nequicqnana te lassabis 

10 Ciboque nnnqiiaiii] Posset et pro- pondere.' 
pins ad scriptiuam vulgatam legi Pa- 



FABIJLA 11. 2S9 

FABULA XL 

GRUS, CORNIX, ET DOMINUS. 

FoEDUS juratae Grus et Cornix junxerant, 

Cornicem Grus ab avibus ut defenderet ; 

Cornix futura, ut Grus caveret, diceret. 

Hinc cum frequenter ad cujusdam rustic! 

Agrum volarent, atque evellerent sata 5 

Radicitus ; agri Dominus vidit, et dolens, 

Saxum da, clamat, quo feriam Gruem, puer. 

Cornix ut audit, illico monet Gruera, 

Sibi quae cavit Alia dein die audiens 

Cornix petentem saxum, rursus commonet 10 

Gruem, ut vitaret sedulo periculum. 

Avem divinara suspicatus rusticus 

Audire jussa, puero. Si, inquit, dixero 

OfFam da, tu mihi clam lapidem porrige. 

Grus venit, ille puerum offam jubet dare; 15 

At ille lapidem, quo ferit Gruem, dedit ; 

Et crura fregit. Vulneratus Grus ait : 

Divina Cornix, ubi nunc auspicia tua ? 

Curnon monere socium, utjuraveras, 

Properasti, tale ne mihi veniret malum ? 20 

Respondit ilia : Non meretur ars mea 

HOT IE 

Haec fabula apud solum Anon. Nil. ret Anonymi. V. Heins. ad Ov. Ep. v. 

n. XIX. occuirit. 33. 

1 JuratcE] Conjuratione unita firma- 12 Avem dwinani] Ita vocatHorat. 

verunt, Anon, ubi itiita mallem. Sed Od. iii. 27. De voce divinus vid. ad 

coDJurationi hie nullus locus; ideo Petron. c. 7. 

juratce, i.e. cum jurassent, praetuli. 18 Ubi nunc] Vid. ad Ov. Ep. iv. 

Ita Plautus, Liv. Cic. Ovid, et alii 150. 

utuntur. 20 Veniret malum'] Vid. ad Ov. 

3 Diceret] Id aptius, quam narra- Ep. iv. 113. ad Pliaedrum i. 2. ult. 

Delph. et Var, Clas. Phcedr. T 



290 APPKNDIX FAHULARUM ^SOPIARUM. 

Culpari, scd dolosa sunt bilinguiiim 
Consilia, qui aliud dicunt, atque aliud agunt. 

Promissis ducunt qui imperitos subdolis, 
Mox liclis causis baud desistunt ludere. 25 

NOT^ 

22 Bilinguium] Vid. ad Phapdr. cere aptius. I'ropeit. lil). in. 13. 
11.4. 'Promissis diiceie ainantes.' Vid. 

24 Ducunt] Inducunt Anou. sed du- Broukhus. ad Tibnll. lib. i. 7. 1. 



FABULA XII. 
AVES ET HIRUNDO. 



AvES in unum cum devenisscnt locum, 

Viderunt hominem seminantem linum agro. 

Quod ut pro nihilo habere Hirundo intelligit. 

Sic convocatas allocuta traditur : 

Hinc nobis instat omnibus periculum, 5 

Si semen ad maturitatem venerit. 

Avcs risere. Gcrminavit ut vero seges, 

Hirundo rursus, Instat pernicies, ait ; 

Adeste, germen eruamus noxium : 

Ne, si mox crescat, inde fiant retia, 10 

Et nos possimus artibus humanis capi. 

Ridere pergunt verba Aves Hirundinis, 

Consilium et spernunt stulte prudentissimum. 

At ilia cauta ad hominem se mox contulit, 

aoTJE 

Haec fabiila occiin it ap. Kimic. i. nissent : miiii devenisscnt placet, ut 

Hit. Anon. fab. 20. Koniiil. 17. Phaed. lib. iv. 8. * Devenit hircus si- 

Burm. Apud Rom. Div. et Ulmens. tiens in eiindem locum.' 
est lib. I. fab. 19. Scliw. 3 Pronihilo'] Ciceroni usitata locu- 

1 Devenisscnt] Anon, cum csscni in t'lo, (\\\\ pro nihilo habere, imtarc,duc€re 

unum, pro, issent, vel, ut Nilant. ve- passim habet. 



FABULA 13. 291 

Ut tuta tignis nidum suspendat suum. 15 

Sed, qu£e salubrc monitum Aves dcspexcrant, 
De lino factis capta) percunt retibus. 



FABULA XIII. 
PERDIX ET VULPIS. 



Resedit alta quondam Perdix arbore: 

Advenit Vulpis. Deinde sic coepit loqui : 

O quanta vultus species est, Perdix, tui ! 

Coralla rostrum, crura vincunt purpuras 

Fulgorem : at si dormires, quanto pulchrior 5 

Esses ! Ut stulta clausit oculos, illico 

Rapit credentem Vulpis. Ilia fletibus 

Haec mixta gravibus verba supplex edidit: 

Per o tuarum, Vulpis, artium decus, 

Ut ante, quaeso, nomen proferas meum ; 10 

Sic devorabis. Vulpis, ubi voluit loqui, 

Aperuit os : at Perdix evasit necem. 

Decepta Vulpis : Quid opus erat loqui mihi ? 

Respondet Perdix : Et dormire quid mihi 

Erat necesse, somnus cui non venerat? 15 

Hoc illis, qui loquuntur, ubi nil est opus, 
Et qui, vigilare cum necesse, dormiunt. 

NOT^ 

Hac fabnia apiid solum Anon, celsa' Phaedro dicitiir. Licft vero 

n. XXX. legitur ; multa vero cum plerumque perdices propter liunnim 

Phaedro lib. i. fab. 13. babet commu- volitent, et raro in arboribus sedeant, 

Dia. Poetis haec fingere permittitur. Ita 

1 Arborel Loco eminentiori Anon. Ov. Met. viii. 237. ' Garriila ramosa 

sed nos arbore praptulimus, quae ' ex- prospexit ab ilice perdix.' 



292 APPENDIX FABULARUM iESOPIARUM. 

FABULA XIV. 
ASELLUS, BOS, ET VOLUCRES. 

AsELLUS et Bos, uno sociati jugo, 

Plaustrum trahebant : Bos, dum tcndit validius, 

Coufregit cornu. Ascllus nil Icvaminis 

Sentire jurat se a consorte debili. 

Laborem intendens, cornu rumpit alterum, 5 

Terraeque tandem Bos procunibit mortuus. 

Asinum bubulcus carne mox onerat Bovis, 

Qui plagas inter mille ruptus concidit, 

Et expiravit, media collapsus via. 

Ad praedam Volucres convolantes inquiunt : 10 

Si te precanti mitem exhibuisses Bovi, 

Non immaturo pasceres nos funere. 

NOTiE 

Et banc Anon, habet solus n. xxxiv. atm Anonymi, quod per compendium 
5 Rumpit ttUerum] Alterum latet in erat scriptum. 



FABULA XV. 
LEO ET PASTOR. 



Errans in sylva spinam calcavit Leo, 
Mox ad Pastorem cauda venit blandiens ; 

NOT;E 

Haec fabula narratur a Rimic. iii. uec. de Benef. ii. 19. et Gell. iii. 14. 
1. Anon. XXXV. Uomulo 25. et ad Buvm. Eademoccurrit ap. Rom.Uiv. 
verani hlstoilam refertur. Vid. Se- et Ulm. lib. in. fab. 1. 



FABULA 16. 293 

Ne pcrturberis, imploro supplcx opem, 

Non prasdam quaero. Ponit in gremio pedem 

Horao sublatum, et, eximens spinam, gravi 5 

Lcvat dolore. Redit hinc in sylvas Leo. 

Falso post tempus accusatus crimine 

Pastor damnatur, atque ludis proximis 

Jejunis projici jubetur bestiis. 

Emissae dum discursitant passim ferae, 10 

Agnovit hominem, qui medicinam fecerat, 

Leo, et sublatum rursus in gremio pedem 

Pastori ponit. Rex ut cognovit, statim 

Sylvis Leonem, et Pastorem reddit suis. 

NOT;E 

7 Post tempus] Post aliquantum tern- cile ferre possnmus. Ex caveis enim 

pus Rimic. et Romulus, sed post tern- suis emittebantur ferae in arenam, sed 

pus est a manu Phaedri lib. iv. fab. 17. Jejunis magis placuit, quo raajus esset 

et 18. miraculum, si etillae parcerent. Einis- 

9 Jejunis] Emissis Anon, quod fa- s« vero sequcnti versui dedimus. 



FABULA XVI. 
CULEX ET TAURUS. 



CuLEX cum Taurum provocasset viribus, 

Cuncti venerunt populi, ut pugnam cernerent. 

Culex turn : Satis est, quod venisti cominus : 

Nam parvus mihi, judicio sum magnus tuo. 

Hinc se per auras penna sustulit levi, 5 

NOT^ 

Haec est fabula ap. Anon, xxxvi. aut cursu, aut viribus contendebat.' 

1 Virilius] Recte. Ita in lucta et ' Certamina virium' Liv. vii. 33. et 

certaminibus, quae nudi corporis viri- xxxiii. 22. Virg. Mn. v. 67. * Qui 

bus agebantur, loquebantur. Justin, viribus audax.' 

XXXVII. 4. ' inter aequales aut equo, 



294 APPENDIX FABUI.ARUM /ESOPIARUM. 

Lusitque turbani, et Tauri destituit minas. 
Quod si fuisset validai cervicis memor, 
Et Taurus hostem contemsisset sordiduni, 
Fuisset vana inertis gloriatio. 

Amittit famam, qui sc indignis comparat. 10 



FABULA XVII. 
EQUUS ET ASINUS. 



AsELLO Sonipes phaleris occurrit lumens, 

Et lassus, multo tardius quod pondere 

Viam dedisset transeunti, Vix, ait. 

Me teneo, quiu te saevis calcibus exteram. 

Tacuit Asellus, gemitu testatus Decs. 5 

Equus, currendo ruptus parvo in tempore, 

Ad villam mittitur. Hunc onustum stercore 

Ut vidit Asinus, tali derisit joco : 

Quo, gloriose, phaleras has quondam tibi, 

Modo ad despectam qui redisti miseriam ? 10 

Felix ne spernat, dubiae sortis immemor, 
Humilera, cum quid futurus ipse nesciat. 

NOTiE 

Hapc fabula Icgitur ap. Rimic. et ipsi homines ' rupti,' x. 56. 

lib. III. fab. 3. Anon. fab. 37. Burm. Parvo in temjwre] Sic Anon, recte ; 

Ap. Rom. Div. et Ulm. est fabula ' in diebiis paiicis,' Ter. Andr. i. 1. 

lib. m. 3. Schw. 77. Suet. Aug. 9t. Tib. 60. Vid. ad 

4 Quin te scevis'] Potuissem facile, Ov. Met. xi. 39. 

quin te savis rumpam calcibus ; sed ar- 9 Quo tibi'] Quid tibi faleris Anon, 

ridebat illud fxferam ex Phaedr. lib. i. quod servavit Nilant. Kimic. addit, 

fab. 21. ubi vide. Quid tibiproderunt, pro proderant : sed 

6 Ruptus] Ita propiie de cquo, ni- lege Quo phaleras. Vid. Heins. ad Ov. 

mio cui su fatigato, et inutili facto. Ep. ii. 8. 

Plin. XXVIII. 20. 'rumpi equos, qui 10 Redisti] Dubito an non prastet 

vestigia iuporum sub equite sequun- recidisti. 
tur.' Ita ' rupta mula,' Mart. ix. 58. 



PABULA J 9. 295 

FABULA XVIir. 

VOLUCRES, QUADRUPEDES, ET VESPERTILIO. 

Bellum gerebant Volucres cum Quadrupedibus, 

Et vincebantur versa victores vice : 

At Vespertilio, dubios eventus tiraens. 

Ad illos semper, quos superasse viderat, 

Se conferebat. In pacem cum pristinam 5 

Redissent, fraus utrique generi apparuit. 

Damnatus ergo tarn pudendo crimine, 

Lucera refugiens, atris posthac condidit 

Se tenebris, sola noctibus semper volans. 

Qui se duabus venditabit partibus, 10 

Utrisque ingratus vitam deget turpiter. 

NOTiE 

Haec fabula est ap. Rimic. lib. iii. 10 Vendilabit] Tta piito scriben 
fab, 4. Anon. fab. 38, Romul, 27, dum : vindicari est in Anonymo : se 
Burm. Eadem occiirritap. Rom. Div, I'enditare Plauto, Justine, et aliis fa- 
ct Ulni, lib. III. fab. 4. Schw. miliare. 



FABULA XIX. 
LUSCTNIA, ACCIPITER, ET AUCEPS. 

Acci PITER in Luscinii nido dura sedet, 

NOT^ 

Haec fabula est ap. Rimic. lib. ni. Burm. Eandem habes apud Rom. 
fab. 5. Anon. fab. 39. et Rom. fab. 28. Div. et Ulni. lib. in. fab. 5. Schw. 



296 APPENDIX FABULARUM .ESOPIARUM. 

Aurito insidians, illic pullos iiivenit ; 

Mater, pcriclo mota prolis, advolat, 

Supplexqiic, pullis ut parcat siiis, rogat. 

Accipiter, Qnod vis, inqiiit, faciam, si bona 5 

Cantabis voce carmen modulatum mihi. 

At ilia, quamvis excideret animus, taraen 

Metu parebat, et coacta cantitat 

Liictuqne plena. Prasdam qui captaverat 

Accipiter, inquit : Non tu cantasti bene : 10 

Et unam ex pullis apprehendit unguibus ; 

Coepitque devorare. Ex diverso venit 

Auceps, et calamo clam crescente perfidam 

Visco contingit, atque in terram detrahit. 

Quicumque fraudes alii tendit subdolas, 15 

Timere debet, ne ipse capiatur dolo. 

NOTiE 

2 Aurito'] Anon, ut specutaretur auri- Amor. 348. 
turn; sed Ritnic. ct Rom. ut specula- 8 Metu parebaf] Pavebat Anon, 
retur auras: comipte. Auritus est U Clam crescente] Hoc ex ipso an- 

lepus, ut et Avieno dicitur. Pro asel- cupio reposuimus. Silenter, vel silen- 

lo vidimus ad Phaedr. lib. i. fab. 11. tio levato, Rimic. et Anon. Vid. ad 

Posset et legi, Auritum speculans. Petron. xl. ct quos ibi laudavi. 

7 Excideret awimMs] Animus Rimic. [ Perfidam] Sic Schwabius et Bnr- 

sc pracederet animo Anon, animo exce- niannus. Forsan emendandiim pe>;/f- 

deret Rom. Ego Rimicii sciipturam dum.] 

praetnli. Sic ' ingeniumexcidit,' Ov. I A Detrahit] Y el dejicit, uimmic. 

Trist. I. 1. Vid. Heins. ad Remed. et Anon. 



FABULA XX. 
LUPUS, VULPIS, ET PASTOR. 

Lupus per tempus maximam congesserat 

NOT.E 

Haec fabiila est ap. Rimic. lib. iii. fab. 6. Schw. 
fab. 6. Anon. fab. 40. liurm. Legi- 1 Per tempus] Recte hie Nilant. 
tur ap. Rom. Div. et Ulm. lib. in. Dictum est eodem modo, ut ' post 



FABULA 20. 297 

Praedam in cubile, haberet ut cibaria, 
Queis plures posset menses otio frui. 
Vulpes ut novit, ad cubile abit Lupi, 

Et voce tremula : An recte, frater, omnia ? 5 

Quod te non vidi sylvis venantem tuis, 
Tristem per omnes exegi vitam dies. 
Lupus, livorem postquam agnovit aemulae : 
Non tu solicita hue causa venisti mea, 
Sed partem ut captes. Fraude quid petas, scio. 10 

Irata Vulpis ad ovium Pastorem adit : 
Agesne, Pastor, inquit, gratias raihi, 
Inimicum si tradidero hodie gregis tui, 
Ut nunquam sis solicitus ? Pastor, Serviam 
Tibi, inquit, tribuam et, quicquid volueris, lubens. 15 

Cubile monstrat ilia Pastori Lupi ; 
Qui clausum protinus peremit lancea, 
Et gaudens de alieno saturavit aemulam. 
Ut vero Vulpis in venantes incidit 

Deprensa, canibus et laniata, sic ait : 20 

Dedi vix alteri malum, et jam punior. 
Timere debet, quisquis alii sustinet 
Nocere, pejus ipsi ne eveniat malum. 

NOTiE 

tempus' fab. 14, ne omnia? dicenti Recte, Mortuus 

3 Otio frui] Ut Phaed. lib. i. fab. 25. est ? inquit,' Similis est satisne salve, 

* larabe otio,' ubi vide Gud. vel salve, ad quam alludit scriptura 

5 An recte omnia'] Ex antiqua for- Rimicii salve, frater. 

nulla. Ter. Andr,iv. 5. 9. ' Quid vos, 11 Ad ovium Pastorem. adit] Ita lo- 

quo pacto hie ? satin' recte ?' Quint, cuti Nepos et alii; licet Donatus ini- 

Inst, VI. 3. ' Cicero cum Ovinium mico et expostulatorio animo adire 

libertumVatiniiinterrogasset, Recte- explicet ad Andr. m. 3. etiv. 1. 



298 AI'PKNDIX FABULAKUM ,i:S()PIARUM. 



FABULA XXI. 



OVES ET LUPI. 



OvKS Lupique cum certassent praslio, 

Illae vicerunt, tutae praesidio canura. 

Liipi legates mittunt, et justam petunt 

Hac lege pacem, ut dederent Oves canes, 

Et obsides Luporum catulos reciperent. 5 

Oves, aeternam sic sperantes gratiam 

Iniri, faciunt, quod poposcerunt Lupi. 

Post paulo cum coepissent ululare catuli, 

Lupi, necari causantes natos suos, 

Pacemque ruptam ab Ovibus, undique impetu 10 

Invadunt facto nudas defensoribus ; 

Fidem quae stultaj quod habuerant hostibus. 

Consilium sera damnat pcenitentia. 

Praesidiura, quo quis olim tutus vixerat. 
Si prodat aliis, frustra post desiderat. 



NOTiE 

Haec fabula legitur ap. Riniic. et Ulni. lib. m. fab. 13. Schtv. 

lib. III. fab. 13. Anon. fab. 43. et Ro- 6 /Eternam gratiam] Ex Terent. 

mul. fab. 32. et DemosUienes hac vel Eun. v. 2. 33. 

simili narrata fabula obtinuit, ne ora- 12 Fidem] Ita ex Anonymi corriip- 

tores dederentur Alexandre. Vid. tis verbis, consilium quod dudum habu- 

Plutarch. Alexandr. et alios. Burm. erant accusabant, pro, consilium quofi- 

Occurrit haec fabula ap. Roni. Div. dem h. a. feci. 



FA HULA 23. 299 

FABULA XXII. 
SIMIUS ET VULPIS. 

RoGABAT Vulpem Simius, caudaj suae 

De magnitudine aliquid ut sibi daret, 

Nates velare quo posset turpissimas. 

Quid enim, inquit, Cauda tantae longitudinis 

Prodest? quo tantura pondus per terrain trahis? 5 

Cui Vulpis : Esset quamvis ilia longior, 

Majorque multo, mallem per terrain et lutum 

Spinasque trahere, quam partem tibi dare, 

Meo ne tegmine videaris pulchrior. 

Avare, te fabella haec, et locuples, monet, 10 

Qui, quamvis superest^, nil tamen das pauperi. 

mOTM 

Est ap. Rimic. lib. in. fab. 17. Vulpem rogabat partem caudce simia, 
Anon, fab. 46. et Rom. fab. 36. Burm. Contegere honcste posset ut midas nates. 
Legitur ap, Rom.Div. etUlm. lib. III. Cui sic maligna: Longior fiat licet, 
fab, 17. Hanc fabulam, a Perotto Tamen illam citius per lutum et spinas 
concinnatani, et sine dubio Phaedri traham, Quam tibi impartiar parvum 
verbis convenientiorem, dedit Burm. quamvis. ...Vhi in titulo ex mente Bur- 
in Praef. ad Edit, ann. 1727. coll. nianni legendum, sibi superest, et in 
Przef, Edit. Mitav, p. 42. Avarum ultimo forte versu, Quam tibi impar- 
etiam quod ei superest non libenter dare, tiar parvum quamvis pilum. Schw. 



FABULA XXIII. 
LUPUS, PASTOR, ET VENATOR. 

Cum Venatorem fugeret instantem Lupus, 

NOTiE 
Habet hanc Rimic. lib. iv, fab, 3, Legitur apud Rom. Ulm. et Div. 
Anon, fab, 50. Rom, fab, 38. Burm. lib. iv. fab. 3. Schw. 



300 APPENDIX FABULARUM iESOPIARUM. 

Et a Pastore visus, qua parte fugeret, 

Et quo se conderet loco, plenus metu : 

Omnes per, oro te, Bubulce, spes tuas, 

Ne prodas innocentem, cui nihil mali 5 

Fecisse me, per magnos adjuro Deos. 

Noli timere, Pastor inquit, alteram 

Monstrabo partem. Mox Venator advolat : 

Non hue venire. Pastor, vidisti Lupum ? 

Qua parte fugit ? Cui Pastor ; Venit quidem, 10 

Sed laeva fugit, voce dixit maxima ; 

At oculis clam designat partem dexteram. 

Non intellexit ille, et festinans abit. 

Lupo tunc Pastor : Quas habebis gratias. 

Quod te celarim ? Maximas linguae tuae, 15 

Lupus, ago, dixit ; at oculis fallacibus 

^ternae caecitatem noctis imprecor. 

Qui, verbis blandus, fraudem celat pectore. 
Hoc argumento se'describi intelligat. 



FABULA XXIV. 

HOMINES DUO, FALLAX, VERAX, ET SIMII. 

Agentes Mendax et simul Verax iter. 

In Simiorum forte terram venerant ; 

E turba ut vidit uniis, qui se fecerat 

Regem, teneri jussit illos, sciret ut 

De se quid homines dicerent: simul jubet 5 

NOTjE 

Haec fabula occurrit ap. Rimic. Ovidiana phrasis A. A. ii. 84. et Met. 

lib. IV. fab. 8. Anon. fab. 51. Rom. viii. 225. 

fab. 41. Burm. Lcgitur ap. Rom. 3 E turbo] Ita pro E multitudine, 

Div. et Ulm. lib. iv. fab. 8. Schiv. quia Phaedri magis mori convenit, 

1 Agentcx iter] Ita Rimic. et Anon, qui ita lib. iii. fab. 19. 



FABULA 25. 301 

Omnes astare Simios longo ordine 

Dextra laevaqiie ; sed sibi poni thronum, 

Ut hominura reges quondam facere viderat. 

Mox jiissos homines in medium adduci rogat : 

Qualisnam vobis esse videor, hospites ? 10 

Respondit Mendax : Rex videris maximus. 

Quid hi, quos apparere nunc vides mihi? 

Hi comites, hi legati, et militum duces. 

Mendacio laudatus cum turba sua 

Adulatori munus imperat dari. 15 

Hie secum Verax, Tanta si mendacio 

Sit merces, quanto non ego, dixit, munere 

Donabor, verum si pro more dixero ? 

Hinc ad Veracem Simius. Et qualis tibi 

Videor, et illi, quos stare ante me vides ? 20 

Respondit ille : Verus es tu Simius, 

Et Simii omnes illi, qui similes tui. 

Iratus ilium dentibus Rex imperat 

Lacerari et unguibus, quod vera dixerat. 

Blandum laudatur a malis mendacium ; 25 

Bonis honesta fert exitium Veritas. 



FABULA XXV. 
HOMO ET LEO. 



Homo certabat cum Leone, fortior 

Quis esset, litisque hujus testimonium 

Dum quaerunt, ad sepulcrum tandem venerunt, 

NOTiE 

Habet hauc fabulam Rimic. lib. iv. 3 Venerunf\ Possit legi venerant ; 

fab. 15. Anon. fab. 52. et Rom. sed et Phaedrum corripuisse similia, 

fab. 44. Burm. Ap. Rom. Div. et saepe notatum a Commentatoribus. 
Ulm. est lib. iv. fab. 17. Schw. 



302 APPENDIX FABULARUM iESOPIARUM. 

Elisis in quo ab homine pictum faucibus 

Leonem ostendit, argumentum virium. 5 

Leo respondit: Humana hoc pictum manu. 

Videres hominem dejectum, si pingere 

Leones scirent. Sed ego testimonium 

Dabo virtutis ccrtius. Ad spectaculum 

Induxit Hominem, monstrans ubi bona fide 10 

Enectos a leonibus homines, ait : 

Non est colorum testimoniis opus ; 

Hie exhibetur vera virtus actibus. 

Colore frustra mendaces uti docet 
Fabella, certa cum datur probatio. J 5 

NOTiE 

7 Dejectuni] Suffocatum habeiit fa- 10 Induxit'] Induxit ad amphithea- 
bulatores, sed mihi placet dejectum ex trum, Rimic. et Anon. Mallem Duxit, 
Plijedr. lib. n. fab. 1. sed nolui mutare. 



FABULA XXVI. 

CICONIA, ANSER, ET ACCIPITER. 

Venisset notum ad stagnum cum Ciconia, 

Mergentem invenit se frequenter Anscrem 

Sub undis ; quaerit cur hoc faceret. Ille ait : 

Haec nobis consuetudo est, et in luto 

Rcperimus escam, et Accipitris simul impetum 5 

Venientis ad nos tuti sic evadimus. 

NOTiE 

Apnd solum Anon. fab. 53. reperi- neie Anser bis terve inducitur. Vid. 

tur haec fabula. Nilant. et Scheffer. ad Pha>dr. lib. ii. 

I Notum'] Solilum Anon, sed alte- fab. 4. 

rum Phaedro gratius. Vid. lib. i. C Venientis ad nos] Ipsa Phjrdri 

fab. 11. lib. II. fab. 5. et alibi. phiasis. Lib. i. fab. 21. 'Apcrfulmi- 

3 Ille ait] Ap. Anon.famiuino go- neis ad euni venit denlibus.' 



FABULA 27. 303 

Sum multo Accipitre fortior, Ciconia 

Inquit ; amicitiam si vis mecum jungere, 

Illi insultare victor poteris credulus. 

Et protinus auxilium petens Anser, simul 10 

In agnim prodit ; illico supervenit 

Accipiter, et comprensum saevis unguibus 

Fugiente devorat Anserem Ciconia. 

Cui Anser : Qui patrono se tarn debili 

Credit, pejore finiri debet nece. 15 

NOTiE 

9 Insultare victor] Victor addidi, ' victorque Sinon inccndiaiuiscet In* 
quia insultare proprie victoris est, et sultans.' 
Virgilii ilia imitari voliiit JEa. ii. 329. 



FABULA XXVII. 
OVIS ET CORNIX. 



In tergo Cornix otiosa considens 

Ovis, tundebat illud rostro : cum diu 

Fecisset, inquit patiens Ovis injuriae : 

Hanc si fecisses contumeliam cani. 

Ejus latratum baud ferres. At Cornix Ovi : 5 

Collo tarn forti nunquam sedeo, nam scio 

Quos debeam lacessere, annis callida ; 

Acribus arnica, at importuna inermibus. 

Sic me creatum Di voluerunt vivere. 

NOTiE 

Haec fabula legitur ap. Rimic. alios, Vel etiam ut supra fab. 20. 

lib. IV. fab. 19. et Anon. fab. 55. * otic fnii,' conimodo siio. Terent. 

Burm. Est ap. Rom. Div. et Ulm. Andr. ii. 3. ' alia otiosus qiiaeret.' 
lib. IV. fab. 21. Schw. 6 Collo tain fortil Haec coirupta. 

1 Otiosa'] Hie est, sine nllo metii, Riniic. Collibus equidem fortibus sedeo. 

seciira, ut saepe apiid Terentium et Ego negationem addendam censiii. 



304 APPENDIX FABULARUM ^ESOPIARUM. 

His, qui lacessunt innocentes infimi, 10 

Vexare fortes metuunt, scripta est fabula. 



FABULA XXVIII. 

FORMICA ET CICADA. 

Hyemis Formica grana tempore e cavo 

Trahens siccabat, quae prudens collegerat 

-i3*^state. Esuriens banc, ut aliquid sibi daret, 

Rogat Cicada. Cui Formica, iEstate quid 

Agebas ? inquit. Ilia : Non erat otium, 5 

Ut de futuro cogitarem tempore : 

Errabam cantans per sepes ct pascua. 

Ridens Formica, et grana rcferens, sic ait : 

Estate quae cantasti, age, salta frigore. 

Piger laboret certo semper tempore, 10 

Ne, cum nil habeat, poscens accipiat nihil. 

NOTiE 

Hanc fabulam leperies ap. Rimic. 44. Burnt. Ap. Rom. Div. et Ulm. 
lib. IV. fab. 17. Anon. fab. 56. Rom. lib. iv. fab. 19. Schw. 



FABULA XXIX. 
EQUUS ET ASINUS. 

Equum rogabat Asinus paululura hordei. 
Libenter, ait ; et, si superesset, largiter 

NOT^ 

Solus Anon, banc liabet fabniam n. lviii. 



FABULA 30. 305 



Pro dignitate nostra tribuerem tibi : 
Simul sed nostra vespere ad praesepia 
Venero, mox plenum farre sacculum dabo. 
Asellus inquit : Nunc qui rem parvam negas. 
Quid in majore te facturura existimem? 

Qui, magna cum promittunt, parva denegant. 
In dando se tenaciores indicant. 



FABULA XXX. 



LEO SENEX ET VULPIS. 

Defectus annis, languorem finxitLeo. 
JEgrotum ad regem visitandum bestiae 
Plures venerunt ; devorat quas protinus. 
Sed cauta Vulpis ante speluncam procul 
Stabat salutans regem. Quam rogat Leo, 5 

Cur non intraret. Video quod vestigia 
Intrantium multa, at nulla exeuntium. 
Prodesse cautis pericula aliorum solent. 

mOTJE 

Legitnr ap. Rimic. lib. iv. fab. 12. Schw. 
Anon. fab. 59. Rom. 43. Burm. Ap. 1 Languoron] Morbuni, ut Ovid. 
Rom. Div. et Ulm. est lib. iv. fab. 12. et alii szepe. 



Del ph. et Var, Clas. Phcedr. U 



30C APPENDIX FABULARUM TLSOPiARUM. 

FABULA XXXI. 
PULEX ET CAMELUS. 

PULEX Cameli dorso forte considens, 

Gravatus multis qui incedebat sarcinis, 

Sibi placebat, longe visus altior. 

Iter cum longura facerent ; vespera simul 

Ad stabulum venerunt, Pulex leviter statim 5 

Ad terrain saliens, Ecce, dixit, ocyus 

Descendo, attritum ne gravem diutius. 

At ille, Gratum est, inquit ; sed nee pondere, 

Te imposito, me gravari sentire potui. 

Nee, te dejecto, habere quid levaminis. 10 

Qui se sublimi, nuUo cum sit ordine, 
Jactat, notatus in dcspectum devenit. 

NOTyE 

Legitur fabella ap. Rimic. lib. iv. Div. et Ulm. lib. iv. fab. 18. Schw. 

fab. IG. et Anon. fab. 60. qui pro pu- 3 Sibi placebat] Potuisset et Sihi 

lice Ci/^icew habet, in menioria habeas plaudebat, ut Riniicius, et loquitur 

alteram de Culicc et Tauio fabulani Horalius. Sed priEtuli altcnim, quia 

supra 15. Burm. Occurrit ap. Rom. magis culici couveniret alis pluudere. 



FABULA XXXII. 
H.EDUS ET LUPUS. 



Capklla, fcetum ut custodiret, exicns 

NOT^ 
Est fabula ap. Rimic. lib. ii. fab. 9. Div. et Ulm. lib. ii. fab. 10. Schw. 
et Anon. fab. 61. Burm. Ap. Rom. 



FABULA 33. 307 

Pastum, imprudentem monuit Haedum, nc ostium 
Aperiret, multas quod sciret stabula feras 
Circumire pecorum. Ut abiit, advenit Lupus, 
Assimulans vocem matris, et jubet fores 5 

Sibi reseiari : ut Haedus audivit, Lupo 
Per rimam spectans inquit : Audio sonum 
Matris, sed fallax atque inimicus es mihi ; 
Sub voce matris nostrum quaeris sanguinem 
Potare, et nostra carne satiari. Vale. 10 

Laus magna natis, obsequi parentibus. 

NOTvE 

2 Imprudentem] Ignarum alii. Sed Ita Justin, lib. v. 7. ' impvudentia.' 
imprudentes rerum aetate teneri sunt. 



FABULA XXXIII. 

PAUPER ET SERPENS. 

Serpens in sedibus cujusdam Pauperis 

Venire semper ad mensam consueverat, 

Et inde micis pascebatur largiter. 

Dives post paulo factus, irasci incipit 

Serpenti, et vulnerat secure : tempore 5 

Ad p istinam interposito egestatem redit. 

Pro sorte varia Serpentis postquam videt 

Fortunam mutari suam, blande petit, 

Ignoscat ut peccanti ; cui Serpens ait : 

Te pcenitebit sceleris, usque dum mea 10 

Cicatrix, clausa fuerit ; at tamen optima 

Fide me posthac noli amicum credere. 

NOTiE 
Habet fabulani Riniic. lib. iii. fab. 10. et Anon. fab. 6S. 



308 APPENDIX FAH. iUSOPIARUM. FAB. 34. 

Redire tamen hac lege in gratiam volo, 
Securis nunquam perfidae si meminerim. 

Suspectus esse debet, qui locsit semel, 15 

Et caute semper integranda gratia. 



FABULA XXXIV. 

AQUILA ET MILVUS. 

In raino tristis sederat cum Miluo 

Aquila. Quid vultu te tarn moesto Miluiis 

Conspicio ? Quajro, dixit ilia, conjugem 

Parera, nee invenire possum. Me accipe, 

Te multo qui sum fortior. Quid ? an potes 5 

Ex rap to victum quaerere ? Unguibus meis 

Struthiocamelum rapui prensum saepius. 

Inducta verbis Aquila conjugem capit. 

Parvo post nuptias transact© tempore 

Aquila : Abi, et praedam promissam mihi rape. 10 

Volans in altum, soricem immundissimum 

Et longo Miluiis affert putridum situ. 

Haecne est polliciti, Aquila dixit, fides tui ? 

Cui Miluiis : Ego, ut pervenirem nuptias 

Ad regias, nihil non posse me fidem 15 

Dcdissem, quamvis me nequire noverim. 

Qui se majores cupidi quaerunt conjuges, 
Dolent decepti se post junctos vilibus. 

NOTiE 

Solus Anon. n. 67. Iiabet banc fabellam. 



309 
REPERTORIUM 

AD FABULAS 

ROMULI DIVIONENSIS, PH^EDRI, ROMULI MLANTI, ET 
ANONYMI NILANTI. 

AUCTORE 

GOTTH. EPHRAIM LESSING. 



Romulus pi,5pHrii« Romulus Anonymus 

Divionensis. i-iicpanis. Nilanti. Nilanti. 

Liber I. 1 HI. 12— — i___ __ 

— — 2 I. i__ 2 — — — — 

— — 3 App. Bnrm. 6 3 — — — — 

— — 5 I. 4__ 5-___ __ 

— — 6 I. 5— _ 6 — — — — 

— — 7 I. 6— — 7 — — — — 

— — 8 I. 8— — 8 — ■— __ 

— — 9 I. i9-___ 9__._ ___ 

— — 10 IV. 18 — — _ _ _ 11 — 

— — 11 I. 29 — — _ -_ _ 12 — 

— — 12 App. Burm. 9 10 — — - — — 

— — 13 II. 6 — — 12 — — — __ 

— — 14 I. 13 __ _ 13 _ _ _ _ 

— — 15 J. 21 — — 14 _ _. __ _ 

— — 16 App. Biirm. 10 15 — — — — 

— — 17 App. Burm. 4 16 — — — — 

— — 18 App. Burm. 1 — — — — — 

— — 19 App. Burm. 12 17 — — — — 
Liber II. 1 i. 2 — — is — ~ — — 

— — 2 I, 3i__ 19 __ __ 

— — 3 I, 23— — 20 — — __ 
_— 4 ____ 21— — __ 

— — 5 IV. 22 — — 22 — — — — 

— — 6 III. 15 — — 23 — — — — 

— — 7 V. 10 — — _ _ -_ 62 — 

— — 8 I. 28— — 11 _— — _ 

— — 9 App. Burm. 2 24 — — — — 

— — 10 Api). Burm. 32 — — — 61 — 

— — 11 App. Burm. 33 — — — 65 ~ 

— — 12 I. 10- — ___ _-_ 

— — 13 V, 3— — ____ 66 — 

— _ 14 I. 26 — — _ _ _ 63 — 

— — 15 I. 7— — _-__ — _ 

— — 16 I. 3— — ____ 26 — 

— — 17 in. 6— — __— _ — 

_ _ 18 IV. 23 — — __ _ _ 27 — 

— — 19 I. 10 — — _ _ — 28 — 

— — 20 I. 22 — — _ _ — 29 ~ 

— — 21 I. 24 — — — -_ _ 33 — 



310 RKl'ERTORIUM AD FABULAS, &C. 

Ronuiliis T), , Roimiliis Anonymns 

Divionensis. 1 haeurus. Nilanti. Nilanti. 

Liber III. 1 App. Bnrm. 15 25 — — — — 

— — 3 App. Riirm. 17 _ _ _ 37 _ 

— — 4 App. Hium. 18 27 — — _ _ 

— — 5 Ap|.. Rinin. I'J 28 — — — — 

— — G App. Biirni. 20 — — — 40 — 

— — 7 1. 12— — 29 — — — — 

_-_ll ______ _____ __ 

— — 12 IV. 7 (8) — _ _ _ 42 — 

— — 13 App. Biiim. 21 32 — — — — 
~ — 14 App. Burm. 5 33 — — _ _ 

— — 15 III. 7— — 34 — — __ 
_ — IG _____ 35 — — — — 

— — 17 App. Burm. 22 36 — — — — 

— — 19 II. 8 — — _ _ _ 48 — 

— — 20 IV. 12 (13) — 37 — — — _ 
Libtr IV. 1 IV. 2 (3) — _ _ _ _ __ 

— — 2 IV. 1 (2) — — _ _ _ _ 

— — 3 App. Burm. 23 38 — — _ _ 

— — 4 III. 18 — — 39 — — _ — 

— — 5 III. 2— — ___ __ 
__G _____ 40 __ — — 

— — 8 App. Burm. 21 41 — — — — 

— — 9 IV. 3 (-1) — _ _ _ _ _ 

— — 10 I. 11 — — 42 — — — — 

— — 12 App. Burm. 30 43 — — — — 
__13 ____ ___ __ 

_ _ 15 _____ _ _ _ _ _ 

— — 17 App. Burm. 25 44 — — _ _ 

— — 18 App. Bnrm. 31 — _ _ 60 — 

— — 19 App. Burm. 28 45 — — — _ 

— — 21 App. Burm. 27 _ _ _ 55 — 



NOT^ VARIORUM 



IN 



PHiEDRI AUGUSTI LIBERTI 
FABULAS ^SOPIAS. 



MONITUM. 



Fabclarum ordinem paulo mutavit Schwabius. Tabulani, igitur, illius 
et veteriim editorum rationcin indicantein, subjicimus, ne citationes in 
seqnentibus Notis faiss videantur. 

Vett. Edd. Ed. ScLw. 

III. 20. = IV. 1. 

IV. 2, 3 12. = IV. 3, 4 IS. 

IV, 13, 14. = IV. 14. 

IV. 25. = III. Epilog. 

V. Prolog, vv. 1—20. = IV. Prolog. 
V. 5. vv. 39—47. = IV. Epilog. 



N01\E VARIORUM 



IN 



PH.EDRI AUGUSTI LIBERTl 
FABULAS iESOPIAS. 



Ex Editione Petri Burmanni, 
8vo. Amstel. 1718. 



LIBER I. 



Aug. Liberti] Tiberium intelligen- 
dum aiunt. Lipsius expresse in notis 
ad Senec. Cons. Polyb. c. 27. ' Phae- 
drus Tiberii libertus.' And. Schottus 
lib. II. Obser. Hum. c. 19. ' Adjicio, 
alios pereruditos extitisse libertos, 
scriptis etiain claros. Augusti quidem 
Hyginum, Tiberii Piiaedrum.' Jaco- 
bus Bidennannus Utopiae 1. 1. ' Phae- 
druni legi, Tiberii principis libertum.' 
Olaus Borrichius in De Icxic. Lat. 
jejunitate : ' Phaedrum cum Augusti 
liberluni fuisse constet, non Octavii 
putandum, quo vir quidam clarissinii 
nominis inclinat, sed Tiberii, id quod 
Sejani nomen et artes, quas leviter 
tangit Pbtedrus, facile persuaserint.' 
Similiter Demsterus. At Pithoeus 
dubitat. Sic euim praefat, ad Frau- 
ciscum fratrem : ' Reddo fabellas im- 
peratorii liberti, et, quantum quidem 
conjicio, Tiberii, atque adeo post Se- 
janum damnatum.' Ut hoc sic cou- 



jiceret Pithoeus, factum censeri pos- 
sit per ea, quae legiintur fine libri 
quarti. At ibi pnemii, cujuscunque 
denique, fit mentio, non libertatis. 
Et jam ante iibro iii. conquestus 
Phaedrus erat de injuria Sejani, accu- 
santis eum, atque condemnantis. Quis 
vero credat accusatum a Sejano, tan- 
to viro, mancipium ? Ergo saltern 
illud falsum, quod libertum factum 
post Sejanum damnatum tradidit Pi- 
thoeus. Sed nee quare a Tiberio tan- 
dem liber fieri debuerit, causa reddi 
potest. Quin potius, cum expresse 
Augusti mbertus dicatur, de Octa- 
vio id intellexerim, cum propter cau- 
sas alias, de quibus egimus in vita 
Phaedri, tum quia is sic vulgo simpli- 
citer appellabatur. Schefferus, 

j^^sopiarutri] Recte. Sic cnim nomi- 
nabantur communiter, illas etiam, 
quae alios, quam ^sopum, haberent 
auctoves. Adeo non audiendus Ta- 



314 



-SOTJE VARIORUM IN 



naquillus Fabcr est, quaiido ait in 
cditioiie Pinnlri ultima p. 229, ' Ut 
ilLsopius et ytsopciis pioniiscue usiir- 
pantur, iion idem dixeris de /Esopi- 
ciis ; (juod enim TEsopi est, id JEso- 
pium dicere debemus, quod autem 
more modoque sen stylo ^sopi con- 
ditnm fuit, id iEsopicum diceiidum 
fuit.' Failit bomis Faber ; adeo a 
me, quod putat ipse, dicta istb«c non 
oportuit. Si enim iEsopicum, quod 
stylo tantum iEsopi, cur Phredrus 
ipse fabulashasce maluit iEsopias vo- 
care? Verba claia sunt lib. v. c. 1. 
iibi de his suis fabulis : ' Quas jEso- 
pias, non i^sopi, nomino. Quasi 
paucas ostenderit; ego plures disse- 
ro, Usus vetusto genere, sed rebus 
Novis.' Hie aperte facit alias /Esopi 
fabulas, alias jEsopias, contra quani 
diccndum Faber arbitrabatur, et lE- 
sopias appellat eas quoque, quas pra;- 
ter paucas, ab /Esopo ostensas, ipse 
disseruit, et confinxit novas. Sane 
partem maximam has Phadri, non 
yEsopi esse, ipsa res testatur. Ergo 
optirae doctissimus Menagius ad La- 
ertium p. 98. ' Fabulator dictus est 
^sopus, non quod primus, sed quia 
pragcipue hoc scribendi genus secta- 
tus est, unde et fabulae ^sopiiE si- 
miles fabulze dicuntur.' Sed et Pris- 
cianus aliter, ac Faber : nam ^so- 
pias appellat non eas solum, quas JE- 
sopi sunt, sed quascunqne. Prisci- 
ani verba sunt clarissima, desunipta 
ex Hermogene, (qno cum et Aphtho- 
nius consentit :) ' Nominantur autem 



ab inventoribus fabulanim alia? iEso- 
piae, aliic Cyprijr, aliai; Libycae, alia; 
Sybariticae. Omnes autem comniu- 
niter /Esopia;, quoniam in conventi- 
bus frequenter solebat fabulis uti.' 
Habes siinul causam in his verbis, ob 
quam, quisquis deinde fuit imitatus 
^sopum, fabula utendo, etiam a se 
ac proprio ingenio conficta, /Esopiam 
rcferre diceretur. Atque isto sensu 
jEsopiJE, hffi quoque. Cajterum /E- 
sopias num noster scripserit, an JE- 
sopeas, dubiumesse potest, cum prae- 
sertim in pra:fatione dicta libri quin- 
ti posteriore niodo hoc vocabulum 
ediderit Rigaltius, priore Pithceus 
aliique : ;Esopias vocavit Priscianus 
quoque, sic, ut vidimus, et Ausonius 
ep. IG. et Macrobius Som. lib. i. c. 2. 
iEsopias vero Seneca Cons, ad Polyb. 
c. 27. ut codicem Kigaltii, de quo 
ante dixi, omittam. Atque licet haec 
sint eadem, propter diphthongum 
Graica; vocis Alffdlnrfios, quam Latini 
nunc per e, nunc per i, reddere con- 
sueverunt, alterutro tamen modo 
scripsisse Phajdrum necesse est. De 
quo cum nihil habeamus certi, mira- 
mur equidem, quod mirari sese dicat 
Faber, hac de re dubitationem nos 
movere. Quod verolsidorus, et ple- 
rique ex recentioribus iEsopicas ap- 
pellant, nescio, an bene faciant, cum 
alterutrum ex prasdictis requirere 
vox Graeca, qua plerique utuntur ex 
antiquioribus et mclioribus, videatur. 
Scheff. ' iEsopi' tamen ' fabulas' dixit 
Quinctiiianus lib. i. c. 9. 



PROLOGUS. 



1 JEsopus Auctoi-] Phryx fabulator 
/Esopus caeteris in hoc genere scri- 
bendi materiani pra^buit, vel quod ex 
priniis studium id tractavit, vel quod 
creditur &pi(na. 7rai'Taii'(ut ait Aphtho- 
uius) avyypa^ai rovs (j.v9ovs. Avienus 
sane cum Phaedro materia: ducem 



sibi ^sopum fatetur praeposuisse, 
Prwfatione ad Theodosium Impera- 
torem. Nevelelus. 

j¥:sopus auctor^ Hoc tamen in du- 
bium vocat Fabius lib. v. * lUaj quo- 
que tabulae, quae, etiamsi ab ^sopo 
originem non acceperunt, (nam vide- 



PHiEDRI FAB. yESOPIARUM LIB. I. PROL. 



315 



tur eariim primus auctor Hesiodns,) 
nomine tamen iEsopi maxime celc- 
brantiir, diiceie animos soient.' Tlie- 
on quoque Sophista Homeriim et 
Hesiodum, atqueetiam Archilochum, 
jEsopo vetustiores, operibiis siiis Fa- 
bulas inseruisse observat. Verum id 
fiiissealiudfabularum genus, ac longe 
diveisum ab ^sopeis fabulis, nemo 
non videt; atque ut recte observat 
Pliilostratus in Imag. ^oirZffiv ol (uj- 
6oi irapa rhv Alcruirov, ayairuPTes aiirhi/, 
2ti aiirwv iTtifj-eKurai' ifx4\7i(Te fj.ii> yap 
Kol 'Ofj.T]p(p ixvQov Kol 'HcrtdScii, en 5e Kal 
'Apx^^ixv ""P^^ AvKd/xfiyiv, o\A' Alffcii- 
v<f> iravTa to. twv avQpdnroiu iKfiejiv- 
dayrat. Rigaltius. 

Materiam} Materia est res ipsa, ex 
qua aliquid fit, aut politur : ea qui- 
dem a nemine efiicitur, sed in natu- 
rae operibus rcperitur. Materiam 
constrnendi Fabularura operis repe- 
rit iEsopus, ab ;Esopo repertam poli- 
vit Phaedrus : quo utroque quid ve- 
rins est? Barthius Adv. XLvii. e. 
10. qui ibi pluribus de hoc loco 
agit. 

Repperit] Usitatum verbum de pri- 
mis rerum inventoribus, pro, excogi- 
tavit ingenio, diligenti meditatione 
adinvenit. Pliniuslib. vii. c. 55. 'li- 
teras alii apud Syros repertas volnnt.' 
Virgilins quoque, quern frequenter 
imitari Phaedrus consueverit, quod 
statim ab initio notatum, observari 
debebit etiam in sequentibus, ^n. 
VI. 'Ipse repertorem medicinae talis 
et artis.' Scheff. 

2 Versibus senariis] Quos Phaedrus 
senarios scripsit, ii medio quodam 
temperamento sunt inter accuratam 
veteriim Graecorum (nam recentiores 
minus religiosi fuerunt) et solutam 
comicorum Latinorum negligentiam. 
nil enim, quod nemini paulum modo 
humaniori ignotum est, studiosissime 
scriptitabant, hi pleraque omnia in- 
ertissime; (de metro loquor.) Ita- 
que adeo nee dubitayit alicubi di- 
cere TuUius, ' Comicorum senarios 



propter similitudinem sermonis' (ita 
dictum ut ab Horatio, ' Sermoni pro- 
piora') ' sic plernmque esse abjectos, 
ut nonnunquam in iis aut numerus 
ant versus vix possit intelligi.' In 
eo numero sunt Plautus, Terentius, 
et alii, quorum hodieque fragmenta 
passim et ffirapdyfiaTa apud veteres 
scholiastas reperiuntur. At Phaedrus 
noster illis castigatior est et adstric- 
tior, sed ita tamen, ut honesta qua- 
dam interdum libertate utatur. Quod 
a nobis ea gratia dicitur, ne quis om- 
nia ejus carmina ad molestam illam 
purioris lambici diligentiam postu- 
letrevocari. Nam, quod suspicatur 
Schoppius, ignorasse Phaedrum leges 
metricas, cui, queeso, persuaserit ? 
".adem opera P. Syrum ; eadem ope- 
ra Plautum, Terentium, veteresque 
alios accuset, et Virgilium ipsum, si 
Diis placet : o Pudor, irov ere thai <pu ; 
Sed solens suo more tacit Schoppius ; 
qui Scaligeros ausus est, et Casaubo- 
nos insectari, KoKoths wphs aer6v. I'a- 
ber. 

3 Duplex libelli mos'\ Dion Petavius 
Pracf. Ration, temp, hunc in modum 
citat : Duplex libelli dos. ' Qua; lectio 
ex iis est,' (ita vir magnus in litteris 
ad me datis,) ' qu* prima specie 
blandiuntur : nescio anteni an excus- 
sa satis se probet eruditis. Duplex 
tnos libelli, duplex lex est : satis ele- 
ganter, ut puto.' Et ita legit Cod. 
Pith, teste Neveleto : qui tamen, 
Rigaltiura sequutus, edidit, Duplex 
libellis OS est. Nihil durius. Praschi' 
us. Est et alia lectio, Duplex libelli 
tnos est, quam explicat Schoppius ; 
Quia, inquit, morem, id est, ^6os, et 
ingenium rebus inaniniatis tribuunt 
veteres. Quod vere a Schoppio dic- 
tum, eaque res est apud scriptores 
Latinos tralatitia. Sed hoc loco nil 
tale opus est. Nam quin dos quoque 
dicatur 4v kviKQ pro utilitate, fructn, 
ornamento, &c. nemo dubitabit, qui 
ap. Ovid. Met. v. 562. legerit * do- 
teni oris' pro eioquentia. In edi- 



Shi 



NOTyE VARIORUM IN 



tione Rigaltii, quae anno m.uc. pro- 
(liit, legitiir, Duplex libcllis os est. 
Hodieinani lectioneni c codicp, ut 
opinor, Reincnsi protulit postea idem 
Rigaltius, aut, ncquc enini satis com- 
nicmini, clarissimnm illud literarum 
decus Sirniondns. Sed unions T. Li- 
vii restaurator Gronovius, scriptis ad 
me nuper epistolis, nionebat, videri 
sibi legenduni, Duplex fuhellis os est. 
Faber. Ita ex Reniensi cod. in pos- 
teriori editione scripsit- Rigaltius. 
Editiones priores Pithrei, Rittershu- 
sii, et aliorum habncre mos est. Quod 
non paucis placuit, et nuper adnio- 
dum Ludovico Praschio in eleganti- 
bus ad bunc auctorein notis, viroque 
nna docto, quem in eis laudat. Quan- 
quani forte rectius fecerit, qui voce?p 
maris non pro lege, sicut ille, verum 
indole, conditione, qnalitate qnapiam 
acceperit. Quo niodo Virgilius nsur- 
pavit Georg. i. que>n ignoro, utrum 
noster non respexerit, cum hoc scri- 
bcret, ceu in plerisque aliis consiie- 
vit. Versus est 51. ' Ventos et va- 
riuni cneli prasdiscere morem.' ' De- 
bes,' inquit Servius ad bunc locum, 
' etiam cceli qualitatem nosse, utrum 
pluviis gaudeat, an tepore, vel t'ri- 
gore.' Sicut ' morem cceli' dixit Vir- 
gilius pluere, vel tepere, vel fri- 
gere, ita Phaedrns morem libelli mo- 
vere risum, monere vitam, potuit 
dixisse. At vero Tan. Faber id am- 
plectitur, quod in cod. Rem. reperi- 
tur. Fecit idem prius et ampl. 
Freinsbemius, qni non importune buc 
adduxit versnm Martialis ex Epigr. 
XIII. 10. * Nee poteris simiias dotes 
numerare, iiec usus.' Dicit tamen 
Faber, unicnm ilium Livii restaurato- 
rem Gronovium, ex editione prima 
Rigaltii, in qua fuit. Duplex libellis 
OS est, velle, Duplex fabellis osest, scri- 
bere. Atque ita ipse optimus Gro- 
novius in suis ad me Uteris, e quibus 
ecce tibi ipsa viri doctissimi verba : 
' Lego : Duplex fabellis os est. Fabula?,' 
inquit, ' duplicem babent faciem sive 



personam ; alteram, (|uae ridicula ap- 
paret; alteram, qua; sapere docet. 
Ncc libellis bene dicitur, pro, buic 
libello, nee, si de quibnsvis libris su- 
mas, verum est.' Haec Gronovius. 
At cum Rem. cod. facit nunc et N. 
Heinsius (nam aliter censuerat in 
not. ad Ovid. Met. xii. 430.) quem- 
admodum per litcras me docuit. Nee 
fortasse peccat, qui ab auctoritate 
tarn vetusti libri tcmere non recedit. 
Schcf. Th mos tuetur Gebbard. Cre- 
pund. II. 6. 

Duplex libelli dos csQ Sic habet Re- 
mensis bibliotbecae Cod. Antea edi- 
deram ex Pithoeano, Duplex libellis os, 
ut esset ditplex os, quasi duplex per- 
sona : quae scilicet risum moveret, et 
quae consilio vitam moneret. Sic 
enim Max. Tyrius, Or. xxx. (iratvu, 
inquit, rhv ixvdov ttjj x''-P"°^ '^"■^ ''"''* 
irphs rh a.\t)6U fiSoO. Atque hie de- 
mum est Horatii mos, ut misceat utile 
dulci. Sed nunc magis mihi placet 
ilia Rem. lectio. Big. 

Duplex libelli dos est] Ita recte a Ri- 
galtio restitutnm ex vetustissinio Co- 
dice Remensi. Duplex dos vetercm 
illam verborum vernilitatem sapit : 
queniadmodum enim in puellis elo- 
candis duplex dos commendatur, un- 
de Comicorum venustissimus Teren- 
tius in Adelpbis de paupere corrupta 
dicit, ' Primuin indotata est ; tum 
prseterea, quae secunda dos ei erat, 
Periit ; pro virgine nuptum dari non 
potest.' Sic Pbaedrus, fcetum suum 
elocaturus, eleganter libellum bunc a 
duplici dote commendat ; cum enim 
iEsopi materiam aridam ct incomp- 
tam videret, duplici dote, jocoruni 
scilicet suavissimorum et consiliorum 
prudentium, eam locupletasse et or- 
nasse dicit. Scilicet haec ilia est dos 
duplex, quam adeo in ejusmodi libel- 
lis desiderat Horatius iuter artis suae 
prff cepta, ' Lectoreni delectando pa- 
riterque monendo.' Quem locum 
Phaidrus statim subjicit paulum mu- 
tatis verbis, et ad libellum suum egre- 



PHiEDRI FAB. yESOPIARUM LIB. I. PROL. 



317 



gie transtiilit. Dos vero lioc loco, ut 
passim, significatione latins patet, 
qiiam vulgo creditiir. Notat enini 
decus et onianientiim. Ausonius in- 
ter dicta Biantis, ♦ Quee dos Matronae 
pulcherrinia ? vita pudica.' Et inter 
gnomas veteres Etliico-Politicas Gru- 
teri versus senarius, ' Piidica vita dos 
matrona; gemmeacst.' Plin. 1. xxxvir. 
5. ' Dos smaragdi,' pro decore et or- 
namento iis proprio. Sic apud Vo- 
piscum in Aurel. ' Aureliano demen- 
tia, Imperatorum dos prima, defuit.' 
Eodem modo, ut ante apud Teren- 
tium, illibata virginitas, rj irapdevia, 
dos, id est, decus et ornamentum vir- 
ginale, dos secunda appellatur. Ne- 
que aliter illnd Ciceronis de Orat. i. 
accipiendum est, 'cnjus arteni, cum 
indotatam atque incomtam videres, 
verborum earn dote locupletasti et 
ornasti :' queni locum Nonius in voce 
dotatum citat ; sed,ut solet, nugatorie 
explicat : quae Ciceronis verba totius 
hujus loci irapacppaffTiicri explicatio est. 
Et Ovid. Metau). v. ' 'I'antaque dos 
oris linguae deperderet usum,' Dos 
proprie id, quod cuique datum est, 
sive id decus atque ornamentum, sive 
lucrum atque emolumentum. ' Virgo 
laudatissima dote formae,' Ovid. 
Hinc ex veterum usu forma et pul- 
chritudo puellarum dos tertia dici 
potest, quia pulcbritudo semper inter 
dotes puellarum uumeratur. Unde 
elegans formarum ille spectator de 
Chione ita canit Metam. xi. 301. 
' Quae dotatissiraa forma Mille pro- 
cos habuit.' Afranius apud Nonium, 
' Formosa virgo est, dotls dimidium 
vocant isti, qui dotes negligunt uxo- 
rias.' Martial, xiii. 10. ' Nee pote- 
ris similffi dotes numerare nee usus.' 
Valer. Max. v. 7. in pr. ' Det nunc 
.vela pii et placidi aftectus parentum 
erga liberos indulgentia, salubrique 
aura provecta gratam suavitatis se- 
cum doteni afferat.' Hoc est emolu- 
mentum et lucrum, ut solent navi- 
gaiites, a quibus Valerius phrasini 



nimis affectatam petit more suo puti- 
diuscule Templorum dos, Ovid. Met. 
lib. X. ' Templisque accedere dotem 
Hanc jiissere meis.' Atque ita dos 
est emolumentum et commodum 11- 
lud, quod sponsus cum nova nupta 
lucratur, et quod sponsa rei familiar! 
affert. Solent autem poetae de libel- 
lis suis loqui, tanquam comptis poli- 
tisque puellis et viro maturis : et eo- 
rum dotes, id est, decora, oruamenta, 
commoda, et emolumenta, lectoribus 
enumerare. Catull. ' Quoi dono le- 
piduni novum libellum, Arida modo 
pumice expolitum.' SicVirgilius ip- 
so statim initio Georgicorum enunie- 
rat commoda, quae est traditurus. 
Martial. Ep. ii. 1. ' At nunc succincti 
quae sint bona disce libelli.' Et Epig. 
m. 2. ' Cujus vis fieri, libelie, munus, 
&c. Faustini fugis in sinum ? sapisti. 
Cedro nunc licet ambules perunctus, 
Et frontis gemino decens honore, 
Pictis luxurieris umbilicis, Et te pur- 
pura delicata velet, Et cocco rubeat 
superbus index.' Et Epig. i. 4. ' lE- 
thereas, lascive, cupis volitare per 
auras; I, fuge, sed poteras tutior 
esse domi.' Sic libellum suum vernam 
et vernulam vocat Ep. lib. iii. 1. ' Do- 
mina qui natus in urbe est : Debet 
enim Galium vincere verna liber.' Et 
Ep. lib. V. IS. ' Praeter libellos Ver- 
nulas nihil niisi.' Gudius. 

Libelli] Posset videri scribendum 
lihellis, cum ipse Phaedrus init. lib. 
III. dicat : ' Phaedri libellos legere si 
desideras.' Et Avienus lios ' quin- 
que libellos' vocet. Sed Phaedrus 
lib. IV. de hoc suo opusculo scribit, 
' Parvuni libellum sustine patien- 
tia.' Hinc videtur nihil mutandum, 
ad exempium Catulli, ' Cui dono 
lepidum novimi libellum.' Idem, 

Risum 7novet] Id est, voluptatem, 
quae remittat utique, non quae solvat. 
Neque enim proprium fabularum est 
yf\<DT<yiroie7v, sed x«p'ei'Tif eirOoj. Trans- 
fer hue, quae dixi ad fab. 7. Explicat 
ipse se in Prol. libri secundi, nbi id 



318 



NOT^ VARIORUM IN 



qujpreie se profitetiir, ut ' capiaiit 
auiem' argmnenta ejus. Ita mox 
* jocari ' se, et infra ' calanio lutlere,' 
pracdicat. Quo etiam patet, caute 
accipicndani esse distinctionem Aug. 
Politiani in Panepistemone : ' Histo- 
lia vel fabularis, vel ad tideni. Fabu- 
laris aut voluptatis, ut in argumentis 
coniicorum, aut adlioitationis gratia. 
Hacc aut argumentuni liabet ex ficto, 
ut in iEsopeis fabulis ; aut ex veri 
soliditate, quae aut per turpia con- 
texitur, ut in quibusdam poeticis fig- 
lucntis; aut pio tcgitur velamine, 
quod solum genus philosophi veteres 
admiserunt.' Similia habet Isidorus 
Orig. I. 39. Praschius. Voiuptatem, 
quaj reniittat, non quae solvat, ut 
bene locum hunc expouit Praschius. 
Pnto rursum in aninio habuisse Vir- 
gilium suum. Nam et ipse hoc sensu 
JEa. IV. 120. * Annuit, atque dolis 
lisit Cytherea repertis.' Schcff. 

Risuin moveQ Avieuus Theodosio : 
' Habcs ergo opus ; quo animum ob- 
lectes, ingenium exerceas, solicitudi- 
nem leves ; totumque vivendi ordi- 
nem cautus agnoscas.' Geilius lib. 
II. 29. 'iEsopus ille e Phrygia fabii- 
lator baud inimerito sapiens existinia- 
tus est, quum, quae iitilia iiionitu 
suasuque erant, non severe, non im- 
periose pra;cepit et censuit, ut Phi- 
losophis nios est: sed, festivos de- 
lectabiiesque apologos comnientus, 
res, salubriter ac prospicieuter ani- 
madversas, in mentes animosque ho- 
niinum cum audiendi quadam illece- 
bra induxit.' Ri§, 

3Jovet..,.vionet} 'AvTavdK\a<ns. Sic 
lib. IV. fab. 3. ' Impune potius laidi, 
quam dedi alteri.' Et lib. i. fab. 4. 
' Et quern teuebat. Nee quern pete- 
bat.' Gud. 

Movet....7notiet'] 'AvravaKXaais ele- 
gans. Ritt. 

4 Prudcntis] Prudenti V. C. et pro 
monet forte legeiidum/oic^ Heinsius. 
Pfudenti etiam recto tuelur Gebhard. 
Crepimd. ii. G. qua; cuim supcrbia 



Phaedri foret, si prudcntem morere si- 
bi sumeret i Durior autem locutio visa 
Heinsio, vitam monere, qxufovet vole- 
bat ; sed a>que insolens mibi apparet 
fovere vitam consilio : qiiare hie vitam 
capio, pro ipsis hominibus, qui cum 
maximc vivunt: quo sensu centies 
apud Plinium occurrit: ut lib. Tin. 
IG. ' vita non dccrevcrit.' lib. xv. 1. 
' cultuni agroruni docenda vita:' ubi 
docenda vita, ut hie riwnenda: quod 
imitatus Orientius videtur Commo- 
nit. lib. I. 16. ' Vita docenda milii 
est.' Idem Plinius lib. xxxiv. ' et 
vita ipsa non desiit honorem niitio- 
rem ferro habere.' vide Gronov, ad 
praei'at. lib. xix. ita et Lucan. vi. 
910. ' Nee sancto caruisset vita Ca- 
tone.' Martial, viii. 3. Agnoscat mo- 
res vita legatque suos :' et ita hoc et 
sequenti seculo alii ; unde jam Phae- 
dri aetate ccepisse banc vocem ita 
capi colligo, cum Ciceronem, et ejus 
yequales, ita vix usurpasse putem. 
Manilius lamen, qui a;vo optimo 
proximus fuit, eodem modo usus lib. 
I. vs. CO. ' Nam rudis ante illos, nuUo 
discrimine, vita In speriem conversa, 
operum ratione carebat.' Burmannus. 
Cauti, Avien. 8. Rig. 

Monet] Commode ait, monet. ' Sig- 
nificat enim ahos' (loquor cum Me- 
lanchthone ad Hesiod. p. 74.) ' ser- 
inonem tecte aliquid monentem de 
moribus : unde et ai)ologos atvovs 
dixerunt;' scilicet awhrov alv€7v,'fjyovv 
■Kapaiuuv, ut amplius explicat CI. Die- 
tericus in Hesiodca, quas sub praelo 
jam est, Lexilogia, voce ahos. Prasch. 
Ut degat quisque ex praescripto ho- 
nesti. Id enim est monere, fitque 
proprie consilio. Donatus ad Terent. 
Hec. Act. V. 1. ' Monemus consilio, 
hortamur inipulsu.' Schcff. 

6 Arbores] Miror, quare haec ex- 
cuse! noster, cum tamen arbores lo- 
qui nusquam faciat hoc libro, ac ne 
in ctEteris quideni. An vitium est in 
scriptura ? Nobilissimus Nicolaus 
Heinsius non putat, niaxime, cutu 



PHjEDRI FAH. iESOPIARUM LIB. I. PROL. 



319 



simile quid in praefatione Avieni ex- 
tet. Phapdri autem pluscnlaexistimat 
intercidisse, relicta distinctione li- 
brorum, deletisque obscoenioribus ac 
lascivis, ut castera ipsiiis tutius pra;- 
legi possent pueris. Qiiam senten- 
tiain lubentissiine amplector. Idem 
suspicatus fiiit etiam Rigaltiiis in ed. 
post. Scheff. 

Arbores loquantur^ In C. Epidii 
commentariis arbores locntas notavit 
Plinius lib. xvii. 25. Sed hoc etiam 
inter ostenta prodigiosum. In hac 
vero fabularum Philosopliia non uti- 
que est absurdum. Avienns : ' Loqui 
vero arbores, feras cum hominibus 
gemere, verbis certare volucres, ani- 
nialia ridere fecimus,' &c. Isidorus : 
' jEsopiae tabulae sunt, quum animalia 
muta inter se sermocinasse finguntur, 
vel qu£e auimani uon habent, ut ur- 
bes, arbores, niontes,petrae,flumina.' 
Certe in Avieni fabulis Quercus et 
Arundo loquuntur, et apud Camera- 
rium quoque nonnuUae arbores quasi 
sermones miscent : at heic apiid 
Phaedrum non item. Dicendum igi- 
tur, arborum fabulas intercidisse. lis 
autem in Philosophia sua usumfuisse 
iEsopum,docetMax. Tyr. Or.xxxiii. 
Alffwircf) rf #piryl Tretroirivrai XSyui Sih 
Twv 6T]pictiV T^s ^wovcrias, AiaXi-yerai Be 
avrcf Kol TO, depdpa, koI ol Ix^ves, &Wo 
liW(f>, Koi avdpwxois ava/xi^. Est et in 
libro Judicum cap. ix. arborum inter 
se disceptantiura super eligendo Rege 
parabola, et Paralip. ii. c. 25. Car- 
duus filiae Cedri nuptias filio sue ex- 
petit. Rig, 

Arbores loqua7itur'\ Ubi vero in his 
quinque libris arbores loquuntur? 
Certe hinc discimus, plures Pheedri 
fabulas desiderari ; inter alias autem, 
quae interciderunt, etiam reperi in 
veteri Ms. banc fabulam Phaedri, a 
Rlonacho mirum in modum interpola- 
tam et deformatani, in qua arbores 
loquuntur. De Securi et Manubrio : 
' Aliquanto dantes auxilium hostibus 
suis pereunt. Homo secure facta ab 



arboribus postulat, manubrium ut da- 
rent de ligno, quod esset firnium : 
omnes Oleastrumjusserunt dare. Ac- 
cepit homo manubrium, apta secure 
robora coepit decidere, magna trun- 
cabat et eligebat. Sic quercus fraxi- 
no dixisse fertiir : Digne et bene pa- 
timur, quia mannbria dedimus.' Ex 
Phaedri lambis banc fabulam inter- 
polatam esse mihi dubium non est, 
eamque sic numeris suis restituen- 
dam puto. Auxilia qui dat hostibus suis, 
perit. Secure facta ab arboribus homo 
postulat, Manubrium ut darent de ligno, 
quod foret Firmum : jusserunt omnes 
Oleastrum dari. Accepit ilk; oblatum 
et manubrium Aptans securi magna ca- 
dit robora, Et eligebat arbores. Tunc 
Fraxino Dixisse fertur Quercus : Me- 
ritoferreas Patimur bipennes: quia de- 
dimus manubi'ia. Aliter et melius ad 
vestigia veteris libri ; Pereunt suis 
auxiliuin dantes hostibus. Facta bipenni 
ab arboribus homo petit, Manubrium ut 
darent e ligno, quod foret Firmum. 
Jusserunt omnes oleastrum dari, Acce- 
pit ille munus, et tnanubrium Aptans 
securi magna cadit robora: Dumque 
eligebat, qua vellet, sic Fraxino Dixisse 
ferttir Quercus: Merito malejicas Pati- 
tnur bipennes, quibus adjumento sumus. 
Aliter adhuc; Pereunt, suis auxilium 
qui dant hostibus. Facta bipenni quidam 
ab arboribus petit, Darent manubrium e 
ligno, quod firmum foret. Subito jusse- 
runt omnes oleastrum dari, Accepit mu- 
nus, factumque aptans manubrium Coepit 
securi magna excidere robora. Hie dum 
truncanda eligeret, Fraxino Dixisse fer- 
tur Quercus: Merito ccedimur, [V. ad 
Append, fab. 5.] Gud. 

Non tantum ferai] Satyrici nomina 
scriptis suis convenieutia procudunt; 
puta si in luxuriosas mulieres iuve- 
huntur, nomina inseruni Migales, Me- 
dullina?, Tryphaense, Quartillae, Quin- 
tillac, Lyciscae, Phiales, Tibia;, Flo- 
TEE ; si in molies, seniiviros,Trypheri, 
Tiimalcionis, Hedymeles, et sic dein- 
ceps. Fabulatores quoque morjbus 



330 



NOT^ VARIORUM IN 



liomiuum notandis hestiaiuni perso- 
nas producunt, quia iis quoqiie insunt 
vitia et viitntes qiia'dam. Sic homi- 
nem rapacem liipum vocant : siinplL- 
cem, oveni aut coUmil)am ; astutmn, 
viilpem ; violentum aut generosiim, 
Leoncni, &c. Pliilostratus Imagini- 
bus : Pda<i)iT(f irama to. twv av&pdntuv 
(Kfj-efxiidanat, Kol \6yov ro7s 6riplois fiera- 
SeSwKe \6yov fveKa. XlMovt^lav re yap 
iiriKSnTfi, Koi vfipiv ikavfei Koi oirciTTji/' 
Kal ravra Kiaiv tis ouT<f inroKpiveTai KOi 
dXciTrr)! koX Yttitos vi) Aia, Kol ovSe t) 
XeAc^J'Tj &(puvos. 

Adamantius lib. ii. ^vtrtoyvwtJiovi' 
kSjv. 'EKaffTa yap fidrj rSiv 6r]pia!V tKacrrov 
KUTa<l)avrj (ffri rols f^Secriv, i^Oeai ro7s 
^(ceiVois fKaara 4oiK6ra. Oiov Ktovros 
^dos 6vp.tKhv Kal &\KiiJ.ov, Kal rb elSos 
ToiovToV TrapSaAeeoj Se afiphv Kal opyi- 
\uv, Ka\ Xoxv^iKhv, Ka\ iiri^ovXov, 8ei- 
\bv dfxa Kal 0pa<Tv, Kal t] fiopcji^ tovtols 
^oiKev' dpKTOs Se wfx6<ppwy, doK(a, (TKata. 
Kal Tols &\\ois 5e ^dois Kara ra avra 
fTTKpatveTai jh oIkuou Kepdos' avi aypi<f> 
opyi] airpov6r]Tos' fiot ffefji.v6rr}S, aKUKia' 
'iinr(fi fxeyaKavxia, (pi\vTifj.ia' aXdiireKt rh 
doXiphv, Kal iiti^uv\ov' irifli^/ccf) rh fic»ixo- 
Koxi'Khvy x"-^ flpooviKdv' ■wpoPdr<j> rh iih]- 
Oes" Tpdycp rh fidpyov' vt rh niaphv Kal 
yaarpijiapyov' Kal ra>i> &W<i)V dfnolus 
ipTteroiv T6 KoX Tnrnvwv ra. iiSy) rdls 

Nemesius lib. de natiua honanis 
cap. 2. 'Elir6vros yap llxdrui/os ras (ily 
BvfjLiKas Kal bpyi\ovs Kal apnaKriKas »|/i/- 
X^s \vKCi)u Kal Movroiv adifxara (j.iraix- 
(pUvvvffOai, ras Se trepl aKoKaatav t)<JX°- 
\7lfiivas tivwv Kol rSiv roiovroov ava\ap,- 
fidveiv ffcijxara, ot ixev Kvpius ^Kovffav 
rovs Xfovras Kai rovs Xvkovs Kal robs 
ovovs, 01 Se rpoTriKws aiirhv fip7]Kivat 
Steyvccffav ra ijdr) Sia rSiv '^woov Trapefi- 
tpaivovra. Pisides Koaixovpyia. Kal tttij- 
va fxiv Se'iKvvffi rhs Kovipas (ppevas, ffvas 
St irSpvovs, Kal \vKovs rovs apirayas, 
(TcprJKas Se irXr)Kras, QvfiiKOvs S« iropSo- 
A.€ts. noie? Se rovs elpwvas aQhiovs Kvfas, 
'iaiuuv SoKovvras, Kal SaKveiv rjirtiynf- 
povs. "Otptts Se TTiKpovs iKTfKft rovs 



^affKavovs Thv Ihv iv&tls rij HUKy irept- 
ir\acret. Sic fjLvdoXoyiKws intcUigenda, 
quae de Circe, item quae de metem- 
psychosi et metensomatosi prisca- 
rum religionum confinxit superstitio. 
' Nam etsi quidam homiues bestiis 
adaequantur pro qualitatibus morum, 
et ingeniorum, et adfectuum, quia et 
Deus, Adsimulatus est, inquit, homo 
irralionalibus jumentis : non ideo 
milvi ex rapacibus fient, et canes ex 
spurcis, et pantlierae ex acerbis, aut 
oves ex probis, et hirundines ex gar- 
rulis, et columbae ex pudicis, quasi 
eadcm substantia animze ubique natu- 
ram suam in animaliuni proprietati- 
bus repetat.' Tertullianus lib. de 
Anima c. 12. Quod hie semel ad 
sequentes omnes fabulas notasse suf- 
ficiat. vEsopei Philosopbi nioribus 
hominura notandis feraruni quasi per- 
sonas inducunt, quibus a natura in- 
dita suut vitia et virtutes quaedani. 
Deque hoc philosophandi modo ele- 
ganter Artemidorus lib. iv. Oneirocr. 
Xph Se' ye, inquit, Kal Tck ijdr] rwv ^diuu 
avr ITT apa^dWe If to(S ijdeiji ro7s avdptt)- 
irivots. Festive autem et lepide Phi- 
lostratus prcecipuas partes in /Esopia 
scena tribui Vulpeculse ait, quemad- 
niodum in Conioedia Davo : Kopv(pa'M 
Se rov xopov tj rXcottjjI yiyparrrai, xpij^oi 
yhp avrfj 6 AfcrwTros 5iaK6vcf> rwv irKtiaruv 
VTCoOeo'eatv, Sifficep tj KUfxaiSia rtfi Adcfi. 

7 Fictisfabulis] Epithetum, ut ap. 
Cic. pro Mil. cap. 3. et alibi, irap4\Kit. 
Ita h. 1. vim habet confutandi Me- 
mos ex ipsius natura rei, cujus velut 
viToypa(p'hy continet. Infra, ' fictos jo- 
cos,' et rursum, ' arte fictas fabulas ' 
nominat. cnaocpKTfj.ii'ovs fivOovs Grtcce 
dixeris, verbo S. Petri Ep. 2. 16. 
Prasch. Quid opus addere Jidis? 
dixerit aliquis ; nam rh fabulis suffe- 
cerat. Sed nialuit proprie loqui Phae- 
drus, ut Cicero in Milouiana. Fabula 
enini ex carum vocuni numero est, 
quas vulgo fi4(xas vocamus, ut gratia, 
ut dolus, Sec. verunique et falsum sig- 
nificaf, unde infra Icgitiir, ' vera fa- 



PHiEDRI FAK. iESOPIARUM LIB. I. 1. 



321 



bella.' Qiiare proverbiuni illiid, quod 
apud Terentiiun his verbis concep- 
tum est, ' Lupus in fabula,' apud 
Plautum sic concipitur, ' Lupus in 
sermone.' Ita apud Graecos ixvdos 
est fabula, seu narratio falsa ; sed et 
aliquando vera narratio est ; quin 
etiam apud gravissinium scriptorem, 
et quern tanti faciebat Plato, Isocra- 
teni dico, fivdoi pro sermonibus aut 
libris religiosis et mysticis sumuntur ; 
et apud Homeruni nee non Callinia- 
chum fivBos pro sermone vero sunii- 
tur ; ita etiam apud Plutarchum in 
vita Agidis et Cleomenis P. dccccvi. 
edit. Paris. fxv6o\oyeu', pro 5irrye7a-dai 
seu narrare, in re vera ponitur. Satis 
est locum ipsum indicasse. Faber. 
Proprie, quia fabula, a fando dicta, 
est narratio rei oujuscunque, etiam 
verae : adeo hoc non abundat, ut non 
nemo putat. Sic Terentius Hecyr. 
Act. IV. 3. ' Jam nos fabulae sumus, 
Pampiiile.' h. e. sumus ii, de quibus 
loqui joco consueverunt, quos sermo- 
nibus suis exagitare. Sic enim intel- 
lexit et Guietus, dixitque, significa- 
tionem ludibrii habere, sicut apud 
Tibullum, < ue turbis fabula fiam. 
Cum mea ridebunt vana magistcria.' 
Cicero etiam aliciibi : * fabula Tro- 
jse,' pro historia, et rebus gestis eo 
loco. Similiter Suetonius in Domit. 
c. 16. ' Evenit, ut id ei ccenanti inter 
caeteras diei fabulas referrelur.' Fa- 
buUe diet, sunt narrationes rerum va- 
riarum, qiiaa de die acciderunt. Ha- 



bet similem locutionem cap. 70. Vitm 
Augusti. Sulpitia: ' Fabellam per- 
mitte milii detexere paucis.' Histo- 
riam innuit, de pravo statu reip. sub 
Domitiano. Vopiscus : ' Nou inepta, 
neque inelcgans fabula est, scire 
quemadmodiun imperium Probus 
sumserit.' Adde Sidon. ep. lib. vii. 
2. ibique Savaroncm. Cum ergo fa- 
bula sit rei etiam vera;, ad illius diffe- 
rentiam recte Jicta dicitur. Cicero de 
Fin. lib. v. * Quid? cum fictas fabu- 
las, e quibus ntliitas nulla duci potest, 
cum voluptate legimus.' Schef. 

Fictis fahulis] Sic lib. ii. fab. 9. 
'Arte fictas fabulas' dicit. Isidor. 
lib. I. 39. * Fabulas Poetae a fando 
nominaverunt, quia non sunt res 
factfE, sed tantum fando fictap, qua; 
ideo sunt inducta;, ut ficto nuitorum 
animalium inter se colloquio imago 
quafdam vitae hominum nosceretur.* 
Gud. 

Fictis fabulis] Sic etiam loquitur 
lib. 11. fab. 9. et lib. in. Prol. ' fictis 
jocis :' exemplo Ciceronis, qui et Ue 
Offic. et alibi ' fictas et commentitias 
fabulas' dixit. Ritt. 

Jocari] ' Jocos Phaedri ' dixit Mar- 
tialis. Ipse Piijedrus lib. iii, ' Calum- 
niamque fictis elusit jocis.' Lib. iv. 
' Et hoc jocorum legere fastidis ge- 
nus.' C. Mellissus Grammaticus li- 
bellos inscripsit Ineptiarum, Jocorum. 
Tranquill. cap. 21. de iUust. Gram. 
Rig. 



FABULA I. 



Lupus et Agnus] Fabula haec ^phs 
Tovs aSews (pavepSis aStKovvras narratur 
a Babrio, 17. et Camerario, 263. Ve- 
tus liber fabularuin Ms. in Biblio- 
theca Victoriana Paris. * Est lupus, 
est Agnus ; sitit hie, sitit ille ; fluen- 
tum Limite non uno quaerit uterque 



sibi. In summo bibit amne Lupus, 
bibit Agnus in imo. Hunc tiraor im- 
pugnat, verba movente Lupo : Ru- 
pisti potumque mihi rivoque deco- 
rem. Agnus utrumque negat, se ra- 
tione tuens : Nee tibi nee rivo nocui, 
nam prona supinum Nescit iter, nee 



Delph, et Var. Clas. 



PhcPdr. 



322 



NOT^ VARIORUM IN 



adhuc inula nitoic caret. Sic iteruin 
tonat ore liipns : Mihi damna mina- 
ris? Non minor, agnus ait; cui Lu- 
pus : Inio facis : Fecit itleni tuns ante 
pater sex niensibus actis : Cum bene 
patrisses, criniine patris obi. Agnus 
ad liifc : Tanto non vixi tempore ; 
priedo Sic tonat : An loqueris, furci- 
fer ? hnncque vorat. Sic nocet inno- 
cuo nocuus, causamque nocendi In- 
venit : hei regnant qualibct arte Lu- 
pi !' Horn. II. X. OvS^ \vkoi rt koI 
Upves 6^<ppova Ovfxbv exo""'"'} 'AAAa KaKa 
^poviovffi Sid/xirfpfs aWriXoiffiv. Horat, 
Epod. IV. * Lupis et agnis,' &c. Rig. 

2 Superior] Livius XXI. 27. ' Ad- 
versi fluminis impetum parte supe- 
riore transmittens, tranquillitatem 
infra trajicientibus lintribus dabat.' 
Ibid. c. 47. ' superiora Padi vada.' 
Hehis. 

3 Face improha] Quid si voce t/«- 
proba? Lupus latro incitatus improba 
voce canssam jurgii quaesivit. Nisi 
pro Latro, Icgendiun sit, Lucro, ut 
prnpda? speni intelligat. Scioppius. Id 
est, desiderio iniprobo. Utuntur kac 
translatione scriptorum probatissinii. 
Retincndaest igitur, non /arne lege n- 
dum. Siti potius urgebatur lupus. In 
agnum aiitem forte quum incidisset, 
ex repentino adspcctu natum est rc- 
pcntinuui potiiindi dcsideriuni: quod 
a fame plurimum distat. Taceo, quod 
nee Gabrias fab. .33. nee jlisopus 
fab. 233. nee Fabuiator Anonymus 
fab. 2. faniis memiiiit. Prasck. Rit- 
tcrshusius suspicatur legcndum fame, 
improha; Schoppius, voce improha, 
jungendumque cum iis, qu;c seqiniu- 
tur, jurgii causam intulit. Rigaltius 
olim legit face improha, per facem 
iraiu intelligens, quod minime om- 
nium probem. Faber. Fauce impro- 
ha] Sic Faber et Kigalt. cdidere ex 
Keni. cod. Pithorus caeteriqtie ha- 
bent face, quod cur respuant tant- 
opere, non video. Sane causam inferre 
fauce, num dicatur apud Latinos, ig- 
noro, neque incitare fauce reperio. 



At /ace incitari, sicut ' incitari ira' 
apud Ciceron. Off. i. ' incitari studio' 
apud Caesarem Civ. Bell. lib. iii. 
Nam et fax hie nihil aliud significat, 
quam stimulum cupiditatis. Quoniodo 
Quintilianus, vel quicunque denique 
opusculi de causis eloq. corruptae 
auctor, cap. 40. * Quantum ardorem 
ingeniis, quas oratoribus faces ad- 
niovebant?' Addc Barthium Adv. lib. 
xLVii. 10. Quanquam, ne quid hie 
dissimulem, in animo habuisse Nog- 
ter videatur locum Virgilii, qui est 
^n. II. vs. 355. et seq. ubi * impro- 
bam ventris rabiem,' et ' fauces sic- 
cas' Poeta in lupis commemorat. 
Quod si verum est, per /a«ce>n impro- 
bam famis magnitudinem, et studium 
devorandi, hoc in loco intelligere de- 
bemus. Et hue quidem inclinat cura 
Freinsheraio Gebhardus Crepund. lib. 
II. 6. Quanquam vero valde verisi- 
mile sit, ita scripsisse Phiedrum, vel 
propter allatum locum Virgilii, quern 
in suis amat sequi, tamen stat pro 
lectione altera Pithoei codex. Cujus 
cum ne ipsius quidem sensus aut lo- 
qiiendi formula sit inepta, caussauti- 
que non potest dari certa, cur pro- 
bari tandem, quod vult Tan. Faber, 
altera, repudiata ista, debeat. Dicit 
quidem Faber : ' nam per faucem im- 
probam intcUigit ferocitatem, sen 
acrem lupi famem :' quod illud ip- 
sum est, quod jam olim etiam nos 
indicavinius. At quis hinc conclu- 
dat, ergo lectio hac vera est infalii- 
biliter? Nemo de interpretatione du- 
bitat; de voce ipsa fauce, nnm sit 
Pha^dri, nccduni constat. Sane in- 
citari fauce licet non repudiem, sine 
cxemplo tamen dici credam eo us- 
que, donee aliquod a Fabro fnerit 
allatum. Schef. Fauce ex V. C. recte 
legitur. Male alii/«tT, cum quibus et 
Barth. Adv. xxiv. 10. et 1. xlvii. 10. 
facit. Hciiis. Vide Cuper. observ. 
II. 20. Qui /ace defendere volet, pos- 
set capere pro rabie ventris, qua? $ov- 
\ifj.(a Graecis dicitur, de qua plurima 



PHiEDRI FAB. iESOPIARUM L[B. I. 1. 



323 



Illustris Spanhemius ad Callim, Hym. 
in Cerer. 68. Claverius ad Persii Sa- 
tyr, iir. in fine, de Furiis capit, qnod 
an huic loco conveniat nescio. De 
siti Senec. Thyest. 171. ' Qua cum 
percaluit sanguis et igneis Exarsit 
facibus.' Ego tameo fauce iinproba, id 
est, iusatiabili, praetuli. Ita enim de 
Lupo Virgilius, et Statins, qnorum 
loca adduxit Gudius, quibus adde 
Lucan. vi. 653. ' Morsusque luporum 
Exspectat siccis raptura e faucibus 
artus.' Et de siti Lucret. iv. 1018. 
' Flumen item sitiens, ant fontera 
propter amoenum Adsidet, et totum 
propc faucibus occupat aninem.' 
Burm. 

Face improbd] Nolim qnicquam mu- 
tari. Camerar. ' Torvo vultu et mina- 
cibus verbis,' Face improba, ira im- 
proba. Pers. Sat. iii. * Nunc face 
supposita fervescit sanguis, et ira 
Scintillant oculi.' Lucretius iii. ' Nee 
niniis ira'i fax unquam subdita percit 
Fumida.' Idem : 'Est etiam calor iile 
animo, quem sumit in ira ; Cum fer- 
viscit, et ex oculis niicat acribus ar- 
dor,' &c. Hinc irati, incensi et aecensi. 
Phffidrus lib. iii. * Incensus iile falso 
uxoris crimine.' Idem : ' Rursus ad- 
mota prece Accensa niagis est.' Se- 
neca de Ira, i. signa irascentium no- 
tat. ' Flagrant et niicant ocnli, multus 
ore toto rubor, exaestuante ab imis 
praecordiis sanguine.' Arnobius Adv. 
G. I. * Et quid ergo sequitur necessa- 
rio, nisi ut ex eorum luminibus scin- 
tillae emicent, flammae aestuent, an- 
helum pectus spiritum jaciat ex ore, 
et ex verbis ardentibus labiorura sic- 
citas inalbescat?' Virgil. JF.n. xii. 
' Totoque ardentis ab ore Scintillae 
absistuntj oculis niicat acribus ignis.' 
Kecte autem Phaedrus lupum iratum 
fiugit, quo scelestiorem indicet. Lu- 
pus enim iratus niagis Lupus est. 
Seneca : ' Nullum est animal tarn 
horrendum, tamque perniciosum na- 
tura, ut non appareat in illo, si ira 
invasit, novEt feritaiis accessio.' Quo 



pertinet 'Virgilianum illud : ' et se 
suscitat ira.' Verior tamen mihi vi- 
detur scriptura Reniensis : fauce im- 
proba. Rig. 

Fauce improba^ Varie hunc locum 
tentarunt Viri eruditi. Salmuriensis 
Magister, postquani Rittershusii et 
Scioppii infelices conjecturas anno- 
tasset, tandem addit: ' Rigaltiusolim 
legit/ace improba, per facem iram in- 
lelligens, quod minime omnium pro- 
bem.' "Vide hominis judicium; mini- 
me omnium probat, quod certe prae 
his aliis conjecturis maxinie omnium 
nierebatur: quid enim Latinius did 
potest? Sic plane Valerius iile Maxi- 
mus, lib. VIII. 14. Phaedro avyxpovos : 

* Animum ejus Marathon et Salamis 
tacitis facibus incitabant.' Et lib. v. 
c. 7. ' Novercae Stratoniees infinite 
amore correptus memor quam im- 
probis facibus arderet.' Pers. Sat. iii. 
' Nunc face,' &r. Zeno Veronensis, 
' Praedonum corda face furiali suc- 
censa.' Palladius Julio Tit. iv. ' Ut 
facem libidinis augeat dilatio volup- 
tatis.' Lucret. ' fax irai.' Valer. Flac. 
lib. III. ' fax odli.' Claud. Stiiicii. li. 

* facibus pudoris.' Fax igitur est ac- 
cipienda pro ardore, fervore, et pro 
eo, quod ignis instar accendit atque 
urit. Tale est in alfectibus animi cu- 
piditas gloriae, ira, amor, furor, et in 
corporis sustentatione magna fames, 
quae ignea dicitur. Quintil. Decla- 
mat. XII. ' Postquam omnem patien- 
tiam vicerat ignea fames.' Talem 
famem apposite facem dixisset. ne- 
que etiam, in quo Faber fallitur, haec 
Rigaltii conjectura, sed lectio libri 
Pithojani. Sed quanqnam haec Pi- 
thcei lectio et valde Latina est, et 
Ms. ejus niti videatur, mihi tamen 
placet illud ex Rem. cod. a Rigaltio 
vulgatum, /a?(ce improba. Nam, prae- 
terquam quod sensus nativus et sanus 
est, non dubiuni mihi est, quin Phse- 
drus haec scribens in mente habuerit 
Virgilii sui ilium locum ex i^n.ix. 
' Raptores atra in nebula, quos ini- 



324 



NOT.E VARIORUM IN 



proba ventris Excgit ca>cos rabies, 
catiiliqiic relicti Faucibiis expectant 
siccis.' Qucm Virgilius Haptorem, 
bunc I*ha>clnis Latronem, (Sic Mani- 
lius eadem facie Leonem pradatorem 
appcllat) et cpiod ille Ventris rubiem 
improbam, lioc uoster faucein improbain 
dixit. Sic alibi Virgil. jEii. ix. dixit, 
fauces sanguine siccas. ' Ac veliiti ple- 
110 lupus insidiatur ovili, Cum frcmit 
ad canias, ventos perpessus et im- 
bres. Nocte super media, tuti sub 
iiiatribns agni Balatum exercent : 
ille, asper et improbus ira, Solvit in 
absentes, collecta fatigat edendi Ex 
loiigo rabies et sicca; sanguine fau- 
ces.' Respicit fortasse et hunc locum 
Pliiedrus, nam siti conipulsum eo vc- 
nisse lupum dixerat ; poterat tamen 
sitim ex rivo extinguere, necpie etiam 
propter sitim agno insidiabatur ; ita- 
([ixe melius est explicare de rabie 
ventris et magna fame, quje * maxi- 
nie bestias acccndit,' inquit Livins 
lib. XXV. Hincque proprie Phaedrus 
incitdtus, i. e. accensus, dixit. Hinc 
Ovid. Metam. 1. viii. fin. * Dira fa- 
mes implacata^que vigebat Flamma 
gulie.' Plant. Curcul. Act. ii. Sc. 3. 
dixit * Lupiunt fauces fame,' i. e. imi- 
tantur lupos. Locum Virgilii imita- 
tus est Silius Ilalicus in fin. lib. ii. 
quanqiiam ad Leonem transtulit : 
' Ceu stimulantc fame, cum victor 
ovilia tandem Fancii)us invadit siccis 
Leo.' Id est, fancibus sangiiincm 
sitientibus. Ue lupis Stat. 'I'hebaid. 
lib. X. ' Sub noctcm coiere lupi, quos 
omnibus agris Nil non ausa fumes 
longo tenuavit liiatu, Jam stabula 
ipsa premunt, torquet spes irrita 
fauces, Balatusque tremens, piugues- 
que ab ovilibus agnae.' Improba, i. e. 
insatiabili, ut Servius ad Georg. i. 
' Improbus, ingluvicm :' ubi et Pbi- 
larg. ' Improbus, hie, avidus.' Ovid. 
Epist. X. ' Qui laniant avido viscera 
dente lupi.' Fauce, i. e. gula. Sic 
alibi, ' Os dcvuratum fauce quum 
haereret lupi.' Quaoi postea gulam 



ibi vocat. Avienus fab. ult. vs. ult. 
' Quam rapidi fauces exsaturare 
lupi.' Gud. 

4 Latro^ Scioppius Lucro. Non 
placet. Ut hie latronem Inpuni, sic 
posterius raptorem mil vium, ca/u/nwia- 
torein canem vocat. Prasch. Leo- 
nem, qui pueros duos arenam reno- 
vantes peremerat, prcedonem vocat 
eodem sensu MarCialis Ep. ii. 75. 
' Exclamare libet : Crudelis, perfide 
praado, A nostra pueris parcere disce 
lupa.' Nev. Lalrones (juoque lupos 
vocat antiquus Scholiastes Statii lib. 
V. 167. ubi vide Barth. Eadem ra- 
tione vcnatorem LairoHem dixit Virgil. 
/En. XII. 7. Burin. 

Lutro incitatus] Lupum latronem VO' 
cat, ut infra de eodem Lnpo : ' Ra- 
pere atque abire semper adsuevit 
Lupus.' Homines rapaces, crudeles, 
et immodestas usuras exigentes Lupi 
nomine significantur. Martialis xi. 
Ep. ult. Et Apuleius lib. i. Lupi 
cujusdam meminit negotiatoris mag- 
narii. Deque templo Jovis Lyca?i 
sive Lupini in Arcadia Plato lib. viii. 
de Republ. ubi homini, qui huniana 
viscera degustaverit, necesse est esse 
Lupo. De Lycaone Ovid. I7icitatus'\ 
Virgil. ' Se suscitat ira.' * Irasci, 
incitari, impingi :' Seneca i. de 
Ira c. 3. Sic * proritaverit, Incita- 
verit,' Anian. ad tit. xvii. lib. i, 
Pauli sentent. Riff. 

Jurgii causajnintulit'] Inferre caussam 
dixit, sicnt elegans scriptor, Corne- 
lius Nepos, pro, aliquid canssari. 
Schiop. Civsar de Bello Gall. i. 39. 
* Alia caussa illata;' etsi Fr. Guietus 
in nolis adimc avfKS6Tois malit ullata, 
Dictys Cretensis de Bello Trojano 
lib. I. ' Hiec atque alia hujusmodi 
inferens.' Et scriptor ad Herennium 
4. 35. ' inferre crimina' dixit. Putsch. 
Optime et Latinissime, de eo, qui non 
accipit, sed facit. Hirtius de bell. 
Hisp. c. 1. ' Propter pecnnia; niag- 
nitudineui aliqua ei inferebatur causa, 
ut, eo de medio sublato, ex ejus pe- 



PHyEDRI FAB. ^SOPIARUM LIB. I. 1. 



325 



cunia latronumlargitio fieret.' Schef. 
Vide Gronovium Uiatrib. Stat. c. 45. 
Jul. Caes. de Bell. Gal. i. 39. ' Alius 
alia caussa illata, quam sibi ad pro- 
ficiscendum necessariam esse diceret, 
petebat :' quod recte D. Vossius vin- 
dicat contra illos, qui allata male- 
bant. Sic * inferre sermonem ' Cicer. 
de Orat. i. 8. et de Off. i. 40. ut ita 
Lucas ila<pipeiv utitur Act. xvii. 20. 
nbi vide Pricaeum. Burm. 

Jurgii causam intulit~\ Id est, rixam 
affectavit. Sicut ' sermonem,' vel 
' mentionem inferre ' Cicero et Livius 
dixerunt. Ritt. 

Jurgii causairi] Pro jurgio : ut * res 
cibi,' infra pro cibo. Caussa pro ie 
apud Jurisconsultoset alios. Sic ' res 
voluptatum' apud Plautum pro vo- 
luptatibus. Inferre jurgium, ut * in- 
ferre litem ' apud Ciceronem. Gud. 

6 Istam bibenti] Totus locus ita con- 
stituendus : Cur, inquit, turbulentam 
fecistimihi, Age hanc, bibenti. Sic seepe 
Noster. Infra fab. 25. * age crede, 
pota leniter.' Sic enim legendum. 
Lib. III. fab. 7. 26. ' Age ire quo f^rt 
animus.' Heins. Nescio quas turbas 
excitent viri, quasi non satis intel- 
]igatur, aquam innui, quam StiKTiKws 
lupus indicat : ut millies solet fieri, 
et bene indicavit Hoogstratanus nos- 
ter. Vid. ad Petron. rxii. Burm. 

Laniger'] Ita pro ariete etiam Ov. 
Met. VII. 313. et in Catalectis PitlicEi 
p. 168. codices habent ' Laniger 
astrorum dnctor.' Vulgo Corniger. 
Burm. 

Laniger^ ' Lanigeras greges,' Ovid, 
lib. VI. et VII. ' foetus laniger,' ' laui- 
geris gregibus.' Gud. 

8 A te decurrif] Recurrit Rimicius, 
sedraale ; decurrunt tlumina a superi- 
ore parte fontis ad mare. Pomp. 
Mela I. 18. ' Caicus decurrens:' et 
ita passim Poeta?. Ov. Met. iii. 568. 
Stat. Theb. vi. 409. vii. 405. et Silv. 
I. 2. 127. et alii. Burm. 

9 Repulsus'\ De hoc verbo pluribus 
adOv. Met. i. 759. agenius. Burm. 



Repulsus veritatis viribus] 'Iffxvpii- 
Tarov yhp irdvTwv aX'fideia. Vincit 
super omnia veruin. Vide Polyb. 
Eclog. lib. XIV. yEscbinera contra 
Timarchum, et Ciceronem pro M. 
Coelio. Prudentius: ' Vox veritatis 
testis extingul neqnit.' Sed fortasse 
gratiam a lectoribus inibo, si et illo- 
rum verba adscripsero. Sic igitur ait 
graviss. auctor Polybius Eclogis lib. 
XIV. Kal fxoi SoKel ^^■yi<n7]V @ihv rois 
^yOpdoTTOLS 7) (pvais airoSu^at tV a\-l)Oeiav, 
Kal fiey'KTrrjv avrrj irpucrdeTvai Swafiiy. 
■jrdvTcoy yovv (forte yap) avrriv Karayw- 
vi^OjXiVuv, euioTf Kol Traawv rwv iridavo- 
ritTuv fxer^ tov \p€v5ovs rarTOnevaiv, 
ovK oiS" birais outtj 5i outtjs els ras <pv\as 
elaSverat tSiv avdpwirwi'. Kal ttotc 5e 
iro\vv xp^vov iinJKOTKTQilcra nXos avrrj 
Si avrfjs f-KiKpaTit Koi /caraycovif €Toi rh 
^evdos. Hoc est : Videtur mihi Natura 
7naximiim Deum hominibiis ostendisse 
veritatem, maximumque ei attribuisse 
robur. Nam uttit earn omnia oppug- 
nent, interdum etiam omnes probabiles 
rationes earn inter mendacium cullocent ; 
tamen nescio quo pacta ipsa per se unimos 
hominum subit ; uc interdum quidem 
statim demonstrat, quantum vim habeat ; 
nonnunquam vero din tenebris involuta, 
tandem ipsa sua vi obtinet, ac mendacium 
superat. jEschines autemita: Ovrus 
laxvp6v ia-TiV ri a\-l}6eia, SxTre iravTwv 
fitiKparetv rwv avOpta-n-lfuv Xoyiap.uv. 
Quem locum ante oculos habuisse 
videtur M. TuUius, cum pro Coelio 
ista diceret : ' O magna vis veritatis, 
quas contra hominum ingenia, callidi- 
tatem, solertiam, contraque fictas 
omnium insidias facile se per se ipsam 
defendat!' Ritt. 

10 Hos\ Latinissima et elegantis- 
sima particula, vim habens monstra- 
tivam, innuensque tempus proxime 
praecedens. Ad eundem modum Te- 
rentius Eun. ii. Sc. 3. ' his niensibus 
Sex septem prorsum. non vidisse.* 
Plautus ab initio Pers2e. ' Continue 
tibi reponam in hoc triduo, aut 
quatriduo.' Schcf. Livius xxvii. 11. 



326 



SOTM VARIORUM IN 



' Decretiim, nt C. Hostilius Praetor 
Ludos Apollinares, siciit his annis 
voti factiqiic eraut, voveret faceret- 
qne,' Qiiinct. vi. 3. ' dies Iii longiores 
sunt.* Vide ad Petron. c. 38. Bur- 
mann. 

Has] Eleganter apud Latinos trap- 
4\Kfi proiiomen hos. Designat anteni 
proximc praecedens tenipus. Ritt. 

At maledixisti viilti] Convitiis in- 
jiiriam fecisti. Terent. Eun. ' Cave 
sis, nescis cui nialedicas nunc viro.' 
Cseteruni egrcgii viri,, cujiisque eru- 
ditio singularis pridem indicio nob. 
N. Heinsii niihi cognita, Rlarquardi 
Gudii lectionem a CI. Petro Axenio 
laudatam, non possum non aniplecti, 
qui sic scribit: Ante hos sex metises 
male, ait, dixisti mihi. Schef. Mar- 
cilius ad Horat. Epist. i. 3. delet ait. 
At est in V. C. Rigalt. Heins, Grande 
piaoulum et morte piandnm, quod 
Gudius, et qui magna conspiratione 
ejus transpositionera laudarunt, com- 
luiseruDt ; sed quod egregie vindica- 
vit doctus Hoogstratanus, qui viden- 
dus : saepe vero animadvert!, quos- 
dam Mssctorum religionem ad invi- 
diam crepare, ubi alius quis con- 
jectura probabili et non molesta me- 
dicinam aflfecto loco facit ; sed nulla 
veneratione antiquorum codicum mo- 
veri, ubi ridiculas etineptas lectiones 
ipsi effingunt : sed cur ipse censor 
fab. 3. 7. secutus transpositionem 
Gudii? Biirm. 

At maledixisti mihi] Mss. Rem. et 
Pith, ait, quod cum versus respueret, 
editores iude fecerunt at : perperam 
sine dubio : levi quippe transposi- 
tione scribcndum censeo, male, ait, 
dixisti mihi. Tmesis elcgantissima ad 
imitationem CatuUi. Epigram, xciii. 
* Lesbia mi dicit semper male, nee 
tacet nnquam De me.' Qnemadmo- 
dum et benedicere modo conjunctim, 
modo divisim. Plaut. * bene quaeso 
inter cos dicite,et mi absenti tamen.' 
Similiter cnntradicere eleganter sepa- 
lutur apud Ciceronem de Orhtor. 



' Si contra te dixeris, mihi male es 
dictiirus,' ut ex fide Mss. legendum 
est. Nee male dicere magis una vox 
est, quara male loqui, quod est apud 
Plautum quatuor locis. Tmesis haic 
frequentissima est apud Poetas. Tc- 
rent. Andr. i. Sc. 1. ' cum quibus 
erat cunque una.' Sic saepissime apud 
Plautum, ' per mihi gratum.' Et 
Truculent. 2. Seen. 7. vs. 39. ' Quem 
per nam novi horainem nihil!,' ubi ex 
sententia Tanbmanni et Gronovii 
duplex Tmesis est, pro quemnam per- 
novi. Crebro etiam Virgilius Tmesi 
utitur. SicyEn. lib. I. 'Aridacircum 
Nutrimenta dedit.' Qnem locum in 
animo habuit Gratius princ. Cyneg. 
' Altaque circum Firmamenta dedit,' 
quod diligentissimum Vlitium fngit. 
Idem /En. ii. * Jamque adeo super 
unus eram.' Et Eel. vi. ' Namque 
super tibi erunt.' Sic etiam in prosa 
oratione saepe Tmesin deprehendas. 
Tacit. Hist. i. ' lUis vix decimae super 
portiones erant.' Imprimis autem 
Phzcdrus videtur imitatus Catulli lo- 
cum, quern ante adduximus, quern, ut 
meretur, in deliciis habuit, unde et 
ilia, quag proxime antecedunt, mere 
sunt Catulliani saporis, ' Qui possum 
quzeso facere, quod quereris, Lupe,' 
quae respiciunt ilia Catulli carm. 68. 
' Sed facere, ut qnivis sentiat et vide- 
at, Qui possum ?' Delectatur etiam 
Phaedrus sappe Tmesi. Sic lib. i. fab. 
28. ' quem stans Volturius super,' 
pro, cui superstans. ' Galli Cybeles 
circum in quaastus diicere,' sic enim 
ibi legendum. Gtid. 

11 Equidcm vatus non erami Lego, 
ne quidem natus turn eram. Heins. 
Hoc argnmentum inter probationcs 
incxpugnabilcs refertQuinctil. Instit. 
V. 10. 

12 Pater'] Ita solent peccata pa- 
rentum, quae saepius nulla sunt, filiis 
imputari. ' At nihil iniqiiius est, 
quam aliquem hacredem paterni odii 
fieri,' ait Seneca lib. ii. de Ira. Nev. 

I'ater hercle tuns'] Anon, meus leg. 



PH^EDRI FAB. iESOPIARUM LIB. I. 2. 



327 



Pater tuus mquit herde maUdixit mihi. 
Gud. 

Herde tuus inquit] Barth. Adv. 
XLVii. 10. Hercule. Heins. 

13 Injustanece} Sunt haec judiciosa 
scriptoris verba, idcirco distinguenda 
a praecedentibus. Non enim lacerare 
nece dicitur. Sensus : Lacerat earn, 
ut sequeretur nex seu mors, atqne 
ilia injusta. Schef. 

15 Quijictis causis innocentes oppri' 
munf] Respicit statim initio opusculi 
ad suos advcrsarios : de quibus infra 
plenius. Similis Apologus de Fele 
et Gallonarratur. Vide Faern. xun. 
Ubi lioc ponit ivifivdiov : ' Vim qui 
inferre parat, cnpidus certusque no- 
cendi, Frustra ilium rations premas, 
aut jure refeilas.' Ritf, 



Quifidis, ^c] Satyiica ha'c sunt 
et Tiberium respiciunt, de quo e 
Suetonio et Seneca notum, eum fictis 
criminibus sub nomine justitiae, quos 
vellet, peremisse. Causm autem hie 
sunt crimina, ut Graecis ahia. Gloss. 
* Alria, caussa, materia, querela, 
culpa, noxa.' Gud, 

Fidis causis] Supra dixit * illatis.' 
Est ellips. de. Porro, fictis de causis, 
pro, fictas ob causas, ut saepissime. 
Schtf. 

Opprimunt] Lupini hujusce facino- 
ris sexcenta exempla occurrere olini, 
occurruntque etiamnum hodie : adeo 
Ht ' Hi regnent qualibet urbe Inpi,' 
ut bene Tabulator noster Anonymus 
fabula 2. 2Vet;. 



FABULA. II. 



Ranm Regempetentesi Hanc fabulam 
retulit etiam Camerarius, tit. De 
Ranis et Jove : et consimilem de Asi- 
no et Olitore. Vid. Artemidor. lib. 
II. c. 15. Liber Ms. Biblioth. Victor. 
' Dum nihil auderet ludentes laedere 
ranas, Supplicuere Jovl, ne sineRege 
forent. Jupiter huicvoto risumdedit; 
ansa secundas Rana preces, subitum 
sensit in amne sonum. Nam Jove 
dante trabem, trabis ictu flumine 
moto, Demersit subitus guttura rauca 
timor. Placato rediere metu, videre 
tigillum: Stando procnl Regem per- 
timuere suum. Ut videre trabem per 
se non posse moveri. Pro Duce fece- 
runt tertia vota Jovi. Ira Jovem 
movit, Regem dedit, intulit hydrum. 
Hydras hiante gula coepit obire lacum. 
Clamitat ecce lacus : Morimur, pie 
Jupiter, audi ; Jupiter cxandi, Jupiter 
adfer opem : Nos sepelit venter, 
nostri sumus esca tyranni : Aufer 
ca?dis opus, redde quietis opes. Ille 
refert: Einptum longa prece ferte 



magistrum: Vindicet aetcrnus otia 
upreta metus. Omne boni pretium 
nimio vilescit in usu, Fitque mali 
gustii dulcius omne bonum. Si quis 
habet, quod habere decet, sit laetus 
habendo. Alterius non sit, qui suus 
esse potest.' Rig. 

1 Athenie] Nota; Democraticalicen- 
tia desinit ac niigrat in tyrannidem. 
Rationes ex Politicis petendae. Ele- 
ganter Cicero de Divinat. 2. ' Id 
enim ipsum a Platone Philosophiaque 
didiceram, naturales esse conver- 
siones quasdam reruni publicarum, ut 
eae turn a principibus tenerentur, 
tum a populis, aliquando a singulis.' 
Sic easdem Atlienas Demetrius quo- 
que Phalereus alias etiam occupavit 
imperio improbo : utPhaednts noster 
ait infra lib. v, De Pisistrato autem, 
qua arte Athenarum acropolin bis 
occuparit, vide Herodotum lib. i. 
Justinum lib. ii. Plutarchum ac La- 
ertium in Solone. Ejus posteri quo- 

que, Pisistratidre dicti, Athenis per 



328 



NOTiE VARIORUM IN 



XXXVI. annos itnpcritarunt, ejecti 
tandem a Lacednpinoniis, dnce Clco- 
menc : de quo vide eiindem Herodo- 
tiim Terpsichore, Ritt. 

Athena cum florercnt aquis legibus] 
Gravis descriptio democratiae: sicut 
sequentes duo versus ochlocratiae 
facieni exhibent. Commentarii vicem 
his pra'stabitDisscrtatioCi. Brecleri, 
prajceptoris patroniqne snmme vene- 
randi, de Notitia Reipubl. Prasch. 
Non simpliciter, ut opponantur ini- 
quis, sed iu respectu ad cives, qiios 
et faciebant stquales, et anqnali jure 
continebant, Cicero de Offic. i. ap- 
pellat ' aequalitatem juris,' quod jam 
Faber observavit. Senecaj est ' ae- 
q uum jus,' Diogeni Laertio laonoAiTda, 
quod eruditissiniCjUt omnia, ad ipsum 
observavit CI. Menagius recentis- 
^imapeditionis suae pag. 25. obi plura 
legas. Schef. A Solone recens natis. 
Vide Plutarchum Sol. c. 49. et seqq. 
cujus comparatio totum hunc locum 
illustrabit egregie. Freinshcmius. 'Iffo- 
vofila, id est, juris aequalitate, Cic. 
Offic. lib. I. Faber. ' jEquatae leges ' 
sunt Livio passim, ut in republica. 
Hinc 'AOrjvai. Mvo/xoi, in Alcaei frag- 
ment© de Harmodio et Aristogitone, 
quod citat Vorst. ad Valer. Max. lib. 
II. c. 10. ext. 1. Heins. Vid. Gronov. 
Diatr. Stat. c. 11. 

JEquis Icgibus] Ut scilicet in De- 
mocratia assolet: quam juris acqua- 
bilitatem esse rem oppido bonam 
putat Herodotus lib. v. contra tamen 
disputante Megabyzo et Dario apud 
eundem lib. iii. Ritt. 

2 Procax'^ Hoc est, petax. Sic 
enim Scrvius ad HLn, i. ' Procax, 
proprie petax est. Nam procure est, 
petere.' Elegantcr ergo, procax 
libertas, quae, suo ac prjesenti hand 
contenta, semper plura expelit et 
aliena, nee unquam saliatur. Ca;te- 
rum hie totus locus grandis est, ob 
argumcnti dignitatem. Schef. 

Procax libertas civitatem miscuit] 
Quintil. de Orator, cap. 4. * Apud 



Athenienses omnia populus, omnia 
imperiti, omnia, ut sic dixcrim, omnes 
potcrant. Nostra quoque civitas, 
donee erravit, donee .se partibus et 
discursionibus et discordiis confecit, 
donee nulla fuit in foro pax, nulla in 
senatu concordia, nulla in judiciis 
modcratio, nulla superiorum reve- 
rentia, nulhis magistratuum modus, 
tulitsine dubio valentiorem eloquen- 
tiam.' Et idem cap. 3C. ' Tamen 
ista perturbatione ac licentia plura 
sibi assequi videbantur, cum, mixtis 
omnibus et moderatore uno carenti- 
bus, tautum quisque orator saperet, 
quantum erranti populo persuader! 
poterat. Hinc leges assiduae, popu- 
lare nomen, hinc conciones, hinc pro- 
cerum factiones, et assidua Senatus 
adversus plebem certaniina. Quae 
singula etsi distrahebant rempubli- 
cam, exercebant tamen illorum tem- 
porum eloquentiani.' Gtid. 

Miscuit] Miscuit civitatem dixit, pro, 
turbavit; sicut contra dicunt veteres, 
turbare, pro, miscere. Schiop. Pro, 
cives miscuit, grandius. Miscere porro 
recte usurpatur de mixtura partium 
inconvenienti per turbas et sediti- 
ones. Cic. Orat. cont. Rull. i. ' Ho- 
mines non inerant in urbe, qui malis 
concionibus, turbulentis senatus con- 
sultis, iniquis imperils renipublicam 
miscerent.' Schef. 

3 Licentia] Lege licenti<E, Heins. 
Non est primus casus, verum ultimus, 
quem caussae noniinant; vult enim 
ostendere, quid mixturam illam Athe- 
nis pcpercrit, videlicet licentia, per 
quam immodicum intelligit libcrtatis 
usum, ad imprmitatem eorum etiam, 
quae iniqua sunt et inlionesta. Schef. 

4 Hinc] Leg. Hie ex Ms. Remensi, 
quod pro, tunc eleganter dicitur. v. 
Scheffer. ad fab. 15. Cud. 

Conspiratis factionum partibus] Ac- 
tive, pro, conspirantibus, quasi dice- 
ret, intcrea dum illm conspirant ; 
quod jam alii obscrvarunt. Sic Ma- 
rrob. Sat. pra?f. i. ' Multarum in hoc 



THJEDRl FAB. ^SOPIARUM LID. I. 2. 



329 



libro aetatum exempla sunt; sed in 
unun: conspirata.' ConspirattB autem 
partes, non de conjunctis, sed divisis 
sunt intelligendae, nee enim conspira- 
bant inter se, sed adversus se mutuo, 
per factiones. Sensus : Dum nna- 
qiiacqiie factio partes sibi adsociat, 
et iirmare sua adversus alteram parat, 
Pisistratus id egit. Mallet tamen 
eruditissimus Gronovius, Hinc con- 
spiratcB factionis parlibus, legere,nt per 
literas significavit. Scheff. Justinus 
III. c. 5. ' eo conspiratius ad arma 
currunt.' Qui locus male variis modis 
tentatur. Suet. Caes. 82. ' Assiden- 
teni conspirati specie officii circum- 
stetere.' Dictys Cretensis, lib. vi. 

* Itaque conspirati inter se cum 
magna manu Mycenas veniunt.' Sic 
v. C. non conspirato. Heins. Claudia- 
nus Bell. Gil. 313. ut in Mss. legitur, 

* Vos conspiratis opibus junctosque 
tulissent.' Amm. Marcel, xv. 4. 

* omnes suos conspiratis mentibus 
ciebant ad pugnam.' xxi. 5. ' in 
crebritate bellorum contra conspira- 
tas gentium copias consideratus et 
cautus.' Tertul. de Spectac. cap. 10. 
' duo ista Deemonia conspirata et 
conjurata inter se sunt, ebrietatis et 
libidinis.' tturm. 

Conspiratis factionum partibus] Con- 
spiralis, active accipe, pro, cum con- 
spirassent partes. Sic ventus, pro eo 
qui venit : successa, id est, quae suc- 
cesserunt ; discessm, qui discessit ; 
antecessus, pro eo qui antecessit, &c. 
Vide Verisimil. G. Schoppii lib. ii. 2. 
Kitt. 

Conspiratis factionum partibus} Viri 
docti explicant hie conspirati qui con- 
spiraverant: quod etsi Latinitas ferat, 
et aliis in locis concedam, hie non 
habet locum. Conspirare in prima 
notione significat, ut ejus simplex 
spirare, flare, conflare, et est verbum 
activum. Sic apud Virg. JEn. vii. 
' ^reaque assensu conspirant cornua 
rauco.' Ubi Servius notat, * nam et 
tubffi simul inflabautur,' ita ut ex 



mente Servii conspirare cornua est, 
tubas simul inflare. Ita Cic. pro 
Ligar. ' Quis est, qui horuni consen- 
sum conspirantem et pene conflatum 
hac prope aequalitate fraterna non 
noverit ?' Deinde si activum est spiro, 
ut apud Virgil. ' Divinum vertice 
odoremSpiravere :' Horat. Carm.iii. 
' Quod spiro et placeo, tuum est :' 
Apul. Metam. 5. * Deam spirat 
mulier :' Propert. * Qui nunc mag- 
num spiramus amantes ;' sic caetera 
ejus composita activa sunt, ut exspiro: 
Arnob. lib. i. * Suas animas exspira- 
vere venti:' inspiro: Virgil. * Oc- 
cultum inspires ignem ;' Statins, 
' Tacitum inspirat amorem :' nnde 
' inspirantur,' apud Columeilam, 
' granaria aquilonibus :' et Auson. 
Epist. 22. * Inspirata dehinc vento 
cantavit arundo:' adspiro : Quintil. 
' Adspirat Deus mentem ant ingenium 
hominibus :' Virg. ' Adspirat prirao 
fortuna labori,' subaudi se : respiro: 
Cicero de Nat. Deor. ' Aspera arteria 
excipit animam meam, eandemque a 
pulmonibus respirat ac reddit :' Stat. 
* Palus respirat spatiosum aera :' 
suspiro: Tibull. ' Alios suspirat 
amores :' Lucan. ' Suspirare nebu- 
las ;' quidni ergo ctiam conspirare, ut 
ex Virgilio et Cicerone docuimus. 
Sunt vero haec verba, ut Graecorum 
fifffa, quod cum Latini non habeant, 
ubique tamen exprimere sategerunt. 
Unde copulor, mnlctor, objtirgor, juror, 
prorumpor, et sexcenta alia promiscue, 
nunc ivepyririKws, nunc ■najdr^riKciis usur- 
pavere, eadem ratione, qua Graecis 
desinentia in ofiat agendi et patiendi 
tV Tcf nfccfi habent significationem. 
Indidem sunt participia ista, de qui- 
bus nunc agimHS,quae, licet passivam 
habeant terminationem, activa tamen 
sunt, ut Graeci in participiis mediis 
perfectnm et plusquamperfectum et 
Aoristuni 1. et 2. adhibent. Sic 
Valer. Max. iv. c. 1. §. 7. ' Utraque 
parte perorata,' id est, cum utraque 
pars perorasset. Gellius lib- xvn. 



330 



NOT.E VARIORUM IN 



c. 2. ex Claudii Aniial. lib. i. ' Sole 
occaso.' Horat. Sat. ii. 4. ' Perna 
magis ac niagis liillis Flagitat im- 
morsiis rcfici,' qiiocl Lambimis non 
intelligens depravavit. Immorsus, in 
Gloss, est jejunus, qui nonduin mo- 
mordit. Persius Sat. vr. ' Qui prior 
es cur rue indeciirsuni lampada pos- 
cis ;' nam ita in Mss. legi testatur 
Casaubonus. Ergo indecursus, qui 
nondum decucurrit. Sic in iisdcni 
doctissiniis Glossis hnpeccattis pro, ir- 
reprehensibilis. Plant. Ampli. i. 1. 
vs. 2. ' Nam injurato scio plnscredet 
mihi quam jurato tibi.' Vetus poeta 
apud Ciceron. ' Usurpata duplex 
cubile.' Lucret. lib. ii. ' Intervallis 
magnis consulta resultant.' Nam ita 
in Ms. haberi Gipbanins docet, qui 
ingenue earn loquendi ratiouem saepe 
repertam testatur. Neniesianus E- 
clog. H. ' tosto sub sole canebant.' 
Ita Mss. quod rectissime. tostus, qui 
totum diem calore homines torruit. 
Sic * sol assus' Ciceroni. Sic infra 

* defectns,' qui deficit. Hinc ergo 
patet, recte dici posse conspiratos de 
iis, qui conspiraverant : sed hoc loco 
melius passive sumitur, et interpreta- 
t«r de iis, qui in nnum coUecti et 
conflati sunt ; nam conspirare proprie 
est, in spiram coUigere, metaphora 
ducta a serpentibus, qui in spiram et 
circulum seconcludunt, etinde ' con- 
spirare' apud Plin, juniorem dicitur. 
Hinc intelligendus Macrobius, in 
praefat. Saturn, qui expressit locum 
Senecae Ep. 84. ubi, ad Musicum 
concentum respiciens, dicit, ' Multa- 
rum xtatum exempla, sed in unum 
conspirata,' ubi male Scliefferus ex- 
pon'il conspirantia : nam conspirata e.o 
loco esse videtur coUecta, conglobata. 
Glossse veteres Divionenses, toties 
laudatac Salmasio in niembranis ve- 
tustis, * conspirati: collecti, con- 
densati.' Hinc emendandus atque ex- 
plicandiis (^ajsar Bell. Civ. in. c. 46, 

* Milites Icgionis nonae subito con- 
■tipati pila conjecerunt.' Scribe ex 



Ms. Petavii et Cujacii conspirati, id 
est, veluti in spiram et globum col- 
lecti et condensati: constipati est a 
Glossatore, idque Scaliger male in 
textum recepit. Priores editiones 
habent conspicati, quod propius ad 
veram lectionem accedit, et eodem 
niodo apud Sueton. Jul. Caes. cap. 28. 
corrupte qua;dam editiones habent 
conspicati pro conspirati, ut recte 
Casaubonus edidit : * Assidentem 
conspirati specie officii circumstitere.' 
Ubi conspirati simt qui conspiravere, 
conspirantes, nisi mavis intelligere 
de condensatis, et quasi in spiram 
collectis, ut nemo posset perrunipere. 
Eodem ergo modohic apud Phaedrum 
debet exponi, conspiratis factionum 
partihus, de factionibus in unum con- 
flatis, collectis : nam quid est illud 
conspirmitilms factionum partibm, si 
vulgarem explicationem sequaris? 
nam partibus et factionibus semper 
inest tacita conspiratio et consensus, 
sive in bonum sive in malum : post- 
quam vero factiones conspirarunt, an 
partes, an factiones adhuc dantnr, 
quae non conspirant? Partes sive 
factiones conspirant, idem ac aeque 
otiosum est dicere, ac si quis dicere 
vellet, discidia, sive discordiae dis- 
sentiunt. Id si Phaedrus volnisset, 
dixisset potius, hinc factiones, hinc 
partes, ut Quintil. loco citato c. SC. 
' Tali perturbatione ac licentia, mix- 
tis omnibus, atque uno moderatore 
carentibus, &c. Hinc procerum fac- 
tiones.' Tacit. Ann. xvi. c. 22. ' Thra- 
seae objectabatur triennio curiam non 
introiisse, privatis clientium negotiis 
vacavisse, secessioneni jam id et 
partes.' Idem lib. iv. 17. 'incusabat 
Sejanus diductam civitatem ut civili 
bello ; esse qui se partium Agrippina; 
vocent:' et Hist. iv. c. 17. 'nunc 
easdeni omnium partes :' et ita Ann. 
IV. 40. et 44. Si vero conspirare est 
idem quod conflate, quidni simpliciter 
Latine dici potest conspirare factiones, 
a\H factionum partes? qnemadmodum 



PHiEDRI FAB. ^ESOPIARUM LIB. I. 2. 



331 



Cicero dixit de Aiusp. * Sceleium 
pactiones, societates conflare,' imnio 
vero ut Cic. pro Cluent. dicit, ' sedi- 
tionem esse conflatam.' Sic eodem 
sensu Pliaedrus, Hie conspiratis /actio- 
num partibus, dixit, pro tali tempore 
condatis, simul inflatis et accensis, 
collisis et invicem excitatis partibus 
f'actionum; conspirata partes, ■jraBrjri- 
Ka>s, Tit ' inspirata veuto arundo' 
apud Auson. Deinde conspirare per 
metaphorara pro, consentire dicitur, 
unde apud Ciceronem conspiratio, 
consensus et Concordia conjunguntur : 
' Magnas utilitates adipiscimur con- 
spiratione liominum et consensu.' 
deinde in malam partem deflexa ; 
idem : * ilia conspiratio conflata re- 
stricta est :' ubi notandum est 1. 
tonspirationem pro conjuratione dici, 
et 2. dici conspirationem confiatam, 
quasi dixisset conspirationem con- 
spirare. Est enim idem conspirare et 
conflare. Gud. 

Factionum partibus'] Partes hie sedi- 
tiones, Sixoffrcuriai. Aliam occupatae 
a Pisistrato tyrannidis viam explicat 
Herodoti Musa prima. Dux autem 
illarum partium fuisse videtur Solon. 
Sic enim Laertius : 7}|oj yap S^Awr eis 
riva. itacX-riffiav nerh OdpaKos /col affirtSoi 
irpofiirev avTo7s rijv i-rrW&Tiy rod TliKTi- 
ffrpdrov. Rig. 

5 Arcetn] Dominationem arx h. 1. 
signat nerecvvfUKo)!. Ausonius : ' Pri- 
mus regalem patefecit Julius aulam 
Casar, et Augusto nomen transcripsit 
et ^rcera.' Clapmar. Arc. rer. i. 9. 
jus imperii arci comparat; arcana 
vero imperii muris ac propugnaculis, 
quae banc arcem a factiosorum inju- 
riis defendnnt. Prasch. Revera, et 
ex fide liistoriae. Docet Meursius in 
Pisist, c. 3. Quanquara simul occxipare 
arcetn sit, slatuere ac firmare sibi do- 
minationem in civitate libera. Valer. 
Maxim, vi. c. 1. ' Quo interfecto 
aliquanto tetrior arcem occupavit.' 
Schff. Justin, xxr. 2, 'Exulaio. 



crensibus exceptus, velut jure reg- 
naret, arcem occupat.' Heins. 

Arcem] Non tantum aKp6vo\iv, ut 
hie vir doctus adscripserat, sed rem- 
publicam invadebat. Valer. Max. de 
Siciliae Tyrannis lib. vi.2. * Certaest 
ratio propositi mei. puella enim, cum 
gravem tyrannum haberemus, carere 
eo cupiebam. quo interfecto aliquanto 
tetrior arcem occupavit.' Scilicet 
quod, qui rempublicam tyranuus in- 
vadebat, ante omnia arcem occu- 
paret, hinc factum est, \\t arcem occu- 
pare pro, rempublicam invadere dixe- 
rint. Habes sexcenta exempla in 
Senecae et Quintiliani Scholasticis de- 
clamationibus et apud Calpurnium 
Flaccum Declam. vi. 'Sceleratis in- 
geniis et plus quam ci vilia cupicntibus 
non dominari instar servitutis est ; 
jam pridem arci nostras tua fortuna 
minatur.' Gud. 

Arcem tyrannus occupat] Arx pro- 
prie tyranni sedes, ut monet Asconius 
in Divin. et observare est passim apud 
Rhetores. Juvenalis Sat. x. ' NuUus 
ephebum Deformem saeva castravit 
in arce tyrannus.' Rig. 

6 Tristem servitutem] Fab. 3. Ipse 
Phasdrus : ' Repulsus tristem susti- 
nuitnotam.' lib. ii. fab. 6. ' occidit 
tristi nece.' lib. ii. 20. * non vitam 
modo tristem decurrit.' lib. iv. fab. 5. 
' Populum tristis eventus premit.' 
lib. V. fab. 1. ' gementes tristem for- 
tunae vicem.' Idem. 

7 Non quia crudelis ille] Hinc nata 
Ciceroni distinctio infer Pisistratis- 
mum et Phalarismum. Prasch. 

No7i quia crudelis ille] Miltiadem 
vEuiilius Probus * tyrannum ' appelia- 
tum fuisse ait, sed ' justum.' Rig. 

8 Sed quoniam grave omnino insuetis 
onus] Quam graviter et iniquo animo 
servirent Athenienses, indicat Epi- 
menidis epistola ad Solonem apud 
Laertium : Mffuvafiffoi, inquit, rus 
2(5A.cowj ixavvcrios aKytovri ira75a alffxi/' 
yas, ov5e ave^ovrai Tvpavvoifj.(voi,. Rig, 



332 



NOTit; VARIORUM IN 



Omninoinsuetis] Lege Omne insuetis, 
lit insuiiis, sit qtiadrisyllabum. Sic 
fab. 11. insueta voce. Et prolog, libri 
tertii, Ut adsu'etam fortiter prccstes vi- 
cem. Et fab. 05. Omne adsxitviferrum 
qutc corroderc. Heins. Haec non pla- 
cent J. Gronovio, qui Poiitica aPoetis 
captaii jiibet ; sed mihi necessaria 
videtnremendatio: nain,qnid Omnino 
Iiic notct, non video : non enim erat re 
vera grave onus Tyrannis Pisistrati, 
sed leve per ejus clementiam et hunia- 
nitatem : sed libertati adsuelis omne 
onus, ctiam leve, erat grave. Burm. 

Cwpisscnt queri] Quest! essent. Sic 
ipse loquitur infra : ' Corripere ccepit 
singulas.' Item : * Redire nia:rens 
coepit ad proprium genus.' Et passim 
deinceps. Petron. Satyr. ' Ccepit 
me prrpcedere,' ' crepi fugere,' ' coepit 
rogare.' Vid. Collectanea. Catull. 
* Nenione in tanto potuit populo 
esse, Juventi, Bellus homo, quern 
tu diligere inciperes ?' Rig. 

9 Msopus taleni] Nisi ita in nnmeris 
dissolutns foret Ph^drus, nihil ut 
l)ensi habeat, et hie et aliis multis in 
locis dicere possemus, rbs more vete- 
rum elidi. Sed ncque Phaedrum ego 
hoc spectasse puto, et ilia, qua ipse 
scripsit, tempestate jam desierant 
hanc elisionem. Riit. 

10 RancE vagmites'] Hanc Phajdri 
fabulam Icgisse videtur, qui haec ad- 
notavit ad illud Virgilii ; < Et veterem 
in limo ranae cecinere querelam :' 
' i^sopus sequendus est, qui dicit hoc : 
Quum Jupiter omnibus aninialibus 
Regesdaret: ct ranis, ni fallor, co- 
Icndum brevissimum tignum dedisset, 
ilia; q ties tie et aspernatae sunt eum : 
ct tunc eis hydrum iratus dedit, qui 
vescitur ranis.' Quae tamen Serviana 
esse vix puto. Ceterum huic consi- 
miles apologos narrat Aristoteles 
Rhet. II. Rig. 

Libcrif paludihus'] Omissa praeposi- 
lione ; exempio Virgilii, qui JEn. v. 
' totaquc vagatur Urbe furens.' Schrf. 



Scitc <]ictum : ut liberae civitates 
sunt ab impcrio regio immunes. 
'Avapxias voce utitur iEsopus fab. 170. 
Prusch, 

11 Petierunt a Jove'\ Puto scriben- 
dum, petierunt Jovem. Sed video 
scriptorem hunc leges metricas minus 
calluisse, vel certe insuper habuisse. 
Sic statim 'diutius' trisyllabon fecit. 
Schiop. Al. pctieruntf sed ita male 
habet versus. Schop{rius legit: peti- 
erunt Jovem, sed hoc non Latinum 
videtur doctis. Legerem igitur, 2>c/i<?rc 
a Jove. Imo nihil mutandum. Forte 
in secunda regione anapiestus est, 
magna prima correpta. Sic agnus, 
cygnus et talia, de quibus vide Andr. 
Schott. Observat. ii. 37. Buchncrus. 
Sed hoc videtur parum probabile, 
sequutus igitur hie sum editioneni 
Rigaltii. Freinsh. Nos petiere a Jove 
prajtulimns ; quia, licet duplex ac- 
cusativus posset admitti, hie dubiam 
sententiam faceret, quasi ipsum Jo- 
vem sibi regcm voluissent habere, 
vid. ad Ovid. Met. vii. 290. Burm. 

12 Ut compesceref] Cod. Pith, habet 
li compescerct, quod retinendum vide- 
tur. Neque avulsum arbitror suo loco 
hunc versum, ut visum est viro doctis- 
simo : sic enim Rimicius quidam, qui 
Phapdri fabnlas soluta oratione red- 
didit, servatis nt plurimum verbis, 
hac eademde re loquens ait, Rana; 
vagantes in libcris paludibus et stagnis, 
clamore mngno ad Jovem facto petierunt 
sibi rectorem, qui errantes corrigerel. 
Rimicii htijus exemplar mihi e Pala- 
tina Bibliotheca suppeditavit V. A. 
Janus Gruterus, Ulma' olim imprcs- 
sum. Fabulas ^sopi, Avieni et Ano- 
nymi nostri fabulatoris Latina Ger- 
manicaque oratione exposuit. Id 
monendum hoc loco duxi, quod ali- 
quoties hujus Rimicii facturus sum 
mentioncm. Nei\ Recte vi; non, 
quod alii leg. ut. Nempe fine suo ex- 
terno caret jus, nisi vires ministras 
habeat : sicut Solon res confecit maxi< 



PH^DRI FAB. /ESOPIARUM LIB. I. 2. 



333 



mas, ut ipse prsedicabat, i/xov jS/tjj' rt 
Kal S(Kr]v avvapix6<ras. Grot, de J. B. et 
P. Proleg. ex Plutarchi Solone. 
Prasch. Bono sensu, pro potestate 
ac imperio. Ita Cicero de Reg. 3. 
' Magistratus haec est vis, x\t praesit, 
prasscribatque recta.' Vlitius scri- 
bit ut iu not. ad Gratiuni, ex Pith, 
cod. aitqiie eleganter abundare. Vide 
ipsum p. 196. Schef. Recte vi ex- 
plicat Schefferus : ita passim etiam 
JCti vim pro potestate, auctoritate, 
et imperio ponunt. V. Alciat. Parerg. 
I. 28. et Jan. a Costa ad Instit. de 
Tutel. $. 1. Ita ' vis imperii summi,' 
Cicer. Verr. ii. 5. est, auctoritas : et 
cap. 10. * Qiife vis erat in Volcatio 
tanta :' et millies. Librarios vero 
saepe banc vocem permutasse cum ut, 
docet Giidius ad fab. 1). et ipse 
centies deprehendi. Ita apud Ovid. 
Epist. XVII. 186. et Met. vi. 690. pro 
vi quidam codices babent ut. Apud 
Stat. Achil. ii. 361. pro * aspernatus- 
que tonantem est Ut generum,' Barth. 
et alii legunt Vi generum: et hoc 
fraudi fuit Vlitio hoc loco idem ten- 
tanti. Vid. etiam ad Quinctil. x. 1. 
Burm. 

13 Risit] Martial. Ep. i. 104. ' Ri- 
serunt faciles, et tribuere Dei.' Gud. 

14 Parvum tigillum] Sic ipse lib. iv. 
' Parvum libellum.' Hinc vero contra 
viros bouos Nouium et Lambinum 
firmanda velerum librorum scriptura 
apud Plant. Anl. ii. 4. * De suo 
tigillo fumus si qua exit foras.' Sic 
GrtECi /jUKpa avOpuiTrdpia. Rig. 

Parvum tigil.lum] Hirtius de bello 
Afric. cap. 54. ' Parvulam niodo 
casulam nactus Caesar :' et Caesar 
alibi : ' parvulam naviculara conscen- 
dit.' Sic Cic. Verriu. ' litterulas mi- 
nutas.' Et i. de Legibns, ' perpau- 
culis passibus.' Valer. Max. 8. ' par- 
vuli fiiioli:' et idem lib. i. 5. §. 3. 
dixit non tantum ' parvulam filiolam,' 
sed ' admodum parvulam filiolam 
osculatus est.' Tertull. lib. i. 20, ad 



Nationes : ' Patet jam hinc vobis, 
(quantum aperire potuerim) e pau- 
culis istis libellulis.' Sic diserte 
vetustissimus ille Codex Ms. Ago- 
bardi, sed Gothofredus perperam 
edidit paucis; perperam; ut ex ad- 
ductis potest patere. Gud. 

Tigillumi A tigno, quod a tcgendo 
dictum putat J. C. Leg. i. §.,1. D. de 
tigno juncto. Aliud Aldhelmo est 
tigiilum, cujus ratio ex hac ipsa ety- 
niologia pcndet. Vide CI. Gronov. 
Observ. in script, eccl. cap. 20. p. 222, 
Prasch. Poterat Phaedrus non ad- 
dere parvum. Ita Terentius in Andria 
* minutos pisciculos;' sed Aristo- 
phanes, ille Graecarum Venerum pa- 
rens, rem ipsani impendio minorem 
cffecit, cum in Vespis scripsit Si/cacr- 
TTjplSiov (T/MKphv irivv. Satis enim esse 
poterat per sese rh 5iKa(TTr]p[Siov, addi- 
dit tamen ille fffxiKpSv. Neque id satis 
liabuit, sed, ut rem minima minorem 
faceret, subjecit irdvu. Itaque adeo 
paene factum est, ut ex dicasterio 
fieret nihil. Fab. Romulus valde 
magnum truncum dedisse scribit ; sed 
Anonymus Nielantii tigiilum quoque 
habet; Rimicius lignum magnuvi tigii- 
lum. Servius ad Virg. Georg. i. 178. 
ubi banc fabulam laudat, ' brevissi- 
mum lignum' exhibet: ubi ettignum 
posset legi, nisi noster etiam niox 
lignum vocaret. Burm. 

Missum'\ Scribit Rittershusius, tm* 
missum. Causa nulla, quia simplex 
hie, ut saepe alias, vim habet com- 
positi. Pariter et Statius, mittere 
corpus sepultures dixit. Imo missum 
hie est demissum,nor\ imtnisstan, prop- 
ter id, quod sequitur. Schef. Male 
immissum Rittershusius ; sic infra fab, 
34, legeudum Tinctum cruore panem 
misit malefico. Et fab. 57. vocem mise- 
rit. Dixi ad Propertium. Heins. 
Missum hie dictum, ut inf. lib. v. 7. 
missum aulaum. et ut Juppiter fulmen 
mittere e coelo etiam dicitur; vid. 
Ovid. Met. ii. 312. et passim: ita 



334 



yiO'TJE VARIORUM IN 



idem Ovidins Met. v. 12. absolute 
tnittere pro, hastani jaccre dixit. Vid. 
et fab. 22. liurm. 

Missum] F. iininissitm. Sic erratum 
puto et apud Celsiun lib. in. 12. * In 
his autcm cum veteraverunt, ntilis 
fames non est.' Videtur enim Icgen- 
dum, cum inveteraverunt : ut mox c. 
seq. ' Si res inveteraverit:' et c. 21. 
eod. lib. ' At si malum inveteraverit, 
non sine magna molcstia discutitur.' 
Sic et in lib. lii. ^. si quis ex sociis. 
D. pro socio : ' sumptus qui in earn 
pensi sunt :' videtur legendum, im- 
pensi. Taceo alia ex codem fonte. 
Ritt. 

Missutn] Fuge mutare. Non sper- 
nenda cod. Rem. scriptura : mission 
quodsubito vadi Motu sonoque. Rig. 

Missum quod subito vadis~\ Rittersh. 
immissum, frustra. nam lege subilo 
vadi Motu sonoque, ex Rem. Cod. quam 
Icctionem confirmat vetus Anonymus, 
cujus fabulas nonnullas, ex Phaedro 
expressas, Rigaltius notis prioris edi- 
tionis Inseruit : * Juppiter huic voto 
risum dedit, ansa secundas Rana 
preces, subitum sensit in amne sonum.' 
Ita ibi legendum. Perperam Rigal- 
tius ediderat ; leg. inane, Sensus 
Phaedri est : Parvum tigillum cum a 
Jove Ranis mitteretur, subito vadi 
niotu sonoque terruit pavidum ge- 
nus, sive, ut elegantissimis Statii ver- 
bis haec cxponam, ad subitum vadi 
inotnm sonumque ' Fugit omnis in 
imos Turba lacus, viridesque nietu 
stipantur in algas.' Gud. 

Quod subito vadis Motu sonoque~\ 
Meursius Totumsonore. Prius a Phae- 
dro esse reor : sive is motu visum, 
sono auditum vult exterritum, sive 
caussam et effectum junctim poiiit. 
Habet ctiam utrumque Anonym, fab. 
21. Prascli. Joannes Meursius V. CL. 
* Rescripserim,' inquit, ' Totum so- 
nore terruit pavidum genus :' sed 
nihil necesse est. Fab, Rem. cod. 
hal)ct vadij optime : vult enim, cum 



daretur coelitus, delapsura commovis- 
se aquas, et in iis edidisse sonum, at- 
que ita terruisse motu vadi. Pro Motu 
sonoque frustra Gebhardus et Meur- 
sius, Totum sonore, quod jam Faber 
quoque monuit. Buchnerus quoque 
circa mentem auctoris : ' Motu sono- 
que dixit, pro, sono motus. Ita dolor 
et mens pro, dolore mentis usurpatur 
Horatio.' Freinshemius: ' Simplicius 
acciperem territas decidentis, deinde 
iluctuantis, motu tanquam viventis 
tigilli esse ranas, sed et sono, quern 
excitaverit illisum aquis.' Optime 
Praschius: 'Motu visum, sono audi- 
tum vult exterritum.' Schef. Gebhar- 
dus Crepund. iii. 10. non legit cum 
Meursio Totum sonore, sed Motus so- 
nore ; sed vitio operarum cditum ibi 
sonoret, Johannes Clericus Biblioth. 
select, tom. xxiii. p. 445. ut libidiui 
maledicendi satisfaceret, et Hoog- 
stratani nostri laudibus obstreperet, 
et omnes livore et maligni tate Criticos 
detrectaret, hunc quoque locum teti- 
git; sed nihil noviaffereus,Remensis 
tantum codicis scripturam probat. 
Heinsii conjecturam quod rejiciat, 
facile ignosco, quia vitio operarum 
oiim editum, quasi legeret Motosonore, 
cum scribendum esset Moti sonore; 
ut nunc emendavi. Recte vero Gudius 
subito conjunxit cum Motu sonoque: 
ita enim et Ov. Fast. ii. 501. licet in 
alia re, ' Cum subito motu nubes 
crepuere sinistraa.' Quomodo et legi 
posset eodem libro, 439. ' Cum su- 
bito motu tremuere cacumina silvae.' 
Richterus quoque in specimine Ani- 
madv. Criticar. p. 63. legit jnissum 
quodsubito levi Motu sonoque: sed an 
leviter mittere solet Jupiter ex cceIo ? 
vel an, levis si motus fuisset, opus ad- 
dere sono, quo terreret pavidum 
genus ? nos scriptis propius hie in- 
hxrendum putamus, unde nihil ab* 
surdi sensus oriri potest. Barm, 

10 Mersum limo] Vadi scilicet. 
Porro mersum pro, demersum, sicut 



PH>EDRI FAB. iESOPIARUM LIB. I. 2. 



335 



supra 'niissum.' Schef. 

17 Proferl e stagno capuf] Dixeris, 
haec luxata, et in sedem siiam ita 
danda : Hoc mersum stagno quumjace- 
ret diutii(S, Forte una tacite profert e 
limo caput. Stagnum quid sit proprie, 
docet Ulpian. Leg. un. §. 4. D. Ut 
in flum. publ. nav. lie. et ibi Gothof. 
Vrasch. 

Profert e stagno caput} Ovid. Met. 
VI. de Lyciorum in ranas transforma- 
tione, ' Nunc proferre caput.' Gud. 

18 Explorato Rege} Ligneo scilicet. 
Alio sensu ' Lignariuni regem' dixit 
Tertullian. lib. advers. Juclaeos. Rig. 

Evocaf] Advocat legit Rimiccius. 
Nev. Ita et Anonymus Nilant. Male. 
Sic fab. II. * Asinura evocat.' 

20 Lignumquel Prorsus eleganter, 
non tigillum, ut ante, vel tignum, ap- 
pellat, voce viliori, ut ostendat, quam 
contemptus fueiit rex ille a ranis. 
Schef. Subest documentuni, divinae 
contraire sanction!, qui veneratio- 
nem Regibus detrahit. Elegans hac 
de re emblema suggerit Melanchthon 
Phys. I. p. m. 127. Prasch. 

Lignumque supra] Quod supra tigil- 
lum, nunc lignum. Glossae Philoxeni ; 
* Tignum ; avKov, ^ok6s.' Rig. 

21 Quod cum inquinassent omni con- 
tumelia'] Can. Apost. lxxxiv. Punitur, 
quisquis Regem vel Principem con- 
tuinelia afficit: Hffris vfipi^a rhv$affi\4a 
ij &pxovTa trapa rh SCKaiov. Matthaeus 
Blastaras cap. Srt Pa<n\4a iPpl^^iy ov 
Set. ^. Ki(j>. f . riopa rh SIkuiop 8e 
irpoffdels, Koi yitp avrhv aneTafiXrirws 
Thv Ifphy f^eOeiXTiv KavSva, ttjj/ p.iV aireoi- 
Kv7av vPpiv avfi\ov, ov fiivroi koX rhy 
vrrip Tov ^iKatov ^\iy\ov, 8t€ tovtwv 
KaOdiTToiTd ris, ws Ttj'a wapa rh vpoariKov 
Spa'vrwv, Khv tls v^piv avroh ol x6yoi 
fKeyxoif^oyi^wvTai. Photius Nomocan. 
tit. IX. c. 36. Optat. Milevitan. ii. 
advers. Parmen. Rig. 

Omni] Omnis generis. Cic, in Ver. 
II. c. 17. * omnibus insidiis.' Contu- 
melia non vcrborum modo, sed rerum. 
Hucenim maxime spectat verbo in- 



quinantes, quasi diceret, conspuisse in 
id, ac concacasse. Atque ita voce 
hac utuntur optimi scriptores. Vide 
Plautum in Asin. Terent. in Eunuch, 
et alios. Seneca de Ira, in. c. 38. 

* Contumeliam tibifecitaliquis. Num- 
quid niJijorem, quara Diogeni, Philo- 
sophoStoico? cui de ira cum maxime 
disserenti adolescens protervus in- 
spnit.' Inspuere, hie contumeliam ap- 
pellat, et sic apud nostrum ponitur. 
Sehef. 

22 Misere] Proprie de legatis et 
oratoribus. Vult enim ablegasse ali- 
quas, quae hanc petitionem earum de- 
ferrent ad Jovem. Curtius lib. v. c. 3. 

* Suppliciorum metu perculsl, ad Sisy- 
gambim Darii niatrem occulto itinere 
iguotoque hostibns mittunt, qui pete- 
rent, ut ipsa regem mitigaret.' Schef. 
Suet. Aug. 44. * Cum quosdam etiam 
libertini generis mitti deprehendis- 
set.' Corn. Nepos Themist. II. * Mi- 
serunt Delphos consultum.' Vide 
Manut. ad Cicer. ad Fam. v. 20. 
Gronov. ad Liv. viii. 23. Burm. 

24 Turn misit illis hydrum] Notat 
Phacdrus ferum Caligulre ingenium. 
Sueton. Quod sagacissimus senex ita 
prorsus perspexerat, ut aliquoties prce- 
dicaret, exitio sua omniumque Caium 
vivere: et se natricem (serpentis id 
genus) populo Ro. Pha'ethontem orbi 
terrarum educare. Hydrus, natrix, 
XfpiTvdpos. Vetus Gloss. * "TSpo r o<pis, 
aquatilis.' Nee translative Jupiter 
ranis petulantioribus hydrum Regem 
misit. Est enim ranis maxinio ter- 
rori. jElianus Trepl fw«c, xii. 15. 
BdrpaxosiiSpoy fii<rf7 Kol SidoiKev IcrxvpHs. 
Rig. 

Hydrum} Caligulam innuere putat 
Rigaltius. Ego vixisse nostrum ad 
Caligulae tempora non opinor. Saltern 
quomodo convenire prior fabulaj pars 
possit, non invenio, cum Tiberius 
speciem tigilli, quale nostro memo- 
ratur, minime retulit. Etiam Freins- 
hemio Rigaltii suspicionem displicu- 
isse nunc cognosce. Ipsum vide. 



330 



NOT/E VARIORUM IN 



Schef. Eursiis <pi\offo(ptKus. Audicn- 
dus Augnstinus de Civ. Dei iv. 33. et 
V. 19. Adde ISIel. lib. in. in Pol. 
Arist. Prasch. Caligulam quoque 
innui, immo Plixdnmi post CaliguliE 
iiiiperiuiii sciipsisse, censel Tristan, 
comment, toni. ii. p. 303. 

Dente asprri}] Serrate, Kapx^pf 
SijyfMTi. /Eiian. XVI. 8. Plinins xix. 
* In orbe terrarum,' inquit, ' pulcher- 
riinnni anguiuni genus est, quod in 
aqua vivit : hydri vocantur, nnllls 
serpentiuni inferiores veneno.' Rig. 

25 Corripcre] Proprie de Serpenti- 
bus. Propert. Eleg. lib, ni. 8. ' Ille 
sibi admotas a virgine corripit escas.' 
Ovid. Metam. xii. init. ' Matrem 
circuin suadamnarotauteni Corripuit 
serpens, avidaque recondidit alvo.' 
Valer. Max.lib. I. c. 8. fin. deingenti 
scrpente Atilii Reguli. ' Multisque 
niilitibus ingenti ore correptis, com- 
pluribus caudae voluminibus ellsis.' 
Gud. 

Corripere ccepit] Sic Terent. Andr. 
Act. HI. so. 2. ' Itaue tandem idoneus 
Tibi videor esse, quem tarn aperte 
fallere incipias ?' Noster niox c. 4. 
vs. 10. ' redire mcerens crepit.' Schef. 

Corripere singulas] Ad hunc locum 
annotat Rittershusius, ut est circa 
Latinitatem diligentissinius, ea quae 
sequuntur : ' Singulas pro, omnes. 
Sic infra aliquoties. Videndum igi- 
tur,' pergit idem Rittershusius, ' ne 
Muretus injuria sugillaverit Perioni- 
um, qui ' singulis diebus ' vel ' auuis ' 
dixerit, pro quotdiebus, quotannis.' 
Hajc ille : At, mea quideni sententia, 
fallitur. Prinuuu enim hoc ipso loco, 
quo de nunc agitur, singulas non sig- 
nificat omnes, sed quod Gallice dicinuis 
Ics unes aprds les autrcs, id est, Liviano 
more ' alias post alias.' Sed fortasse, 
quoil est in Proverbio, SeuTipuf d/x€t- 
y6vaiv : itaque hunc alteram locum 
affert, quo sententiam suam probet: 
' Magno dolore victus ccepit singidas 
Inlicerc pretio.' Verum sibi plane 
adversatur. Quid porro tcrtius ? ' Qui 



regnuni adeptus coepit vesci singulas :' 
Tantundem profecto agit. Quid 
quartus denique ? * Duni scrutatur 
singula, Cervi quoque,' &c. Ibi quo- 
que Trdw eprjdtKws x''"''''"''''*) nam rb 
singula itidem,ut in locis ante allatis, 
converti et intelligi debet plane con- 
tra ipsius sententiam. Fab. Non 
omnes, ut exponit Rittershusius, sed 
unnm post alteram, ut dicit Faber. 
Virgilius Geor. iii. ' Sed fugit interea, 
fugit irreparabile tempus, Singula 
dum capti circumvertantur aniore.' 
Schef. Ita Vegetius art. Veterinar. i. 
c. 26. * Hujusmodi autem cura nura- 
quani nisi singulis pedibus adhiberi 
debet.' Justinus ii. 2. ' majorelabore 
ei singulas conscctandas.' Horat. iir. 
Od. 11. * Quae, velut nactae vitulos 
leaenae, Singulos eheu ! lacerant.' 
Vid. inf. ad fab. 31. Dictum vero 
hoc velut illud Flori, i. 9. ' proximis 
quibusque correptis.' Burm. 

26 Fugitant inertes'] Inermes mallet 
Gudius, sed rectius hie inertes dici 
puto, quia ignaviam eorum tangit, ut 
ita passim inertia pecora dicuntur. 
Vide Phllarg. ad Virgil. Georg. iv. 
25. et Serv. ad TEn. iv. 158. Inertes 
ergo, qui non audent resistere regi, 
qui se non movent, ut ita fortibus op- 
poni docuit Muret. ad Cicer. in Catil. 
I. 2. Saepe vero inertes et inermes a 
librariis confundi patet ex Hcinsii 
notis ad Ovid. Met. v. 175. Burm. 

Vocem pracludit metus'] Ex Sophoclc 
Antig. 511. Ej p.^ y\warffav iyKXucroi 
<p6fius. Senec. QLd. 736. * Continct 
vocem timor.' Burm, 

Vocem prcBcludit metus] Eleganter, 
atque ex iis, quae in terrore fieri as- 
solent, hoc dicit. Sic Virgilius /En. 2. 
' Vox faucibus haesit.' Guntherus 
lib. III. ' Vix fauces in verba solutae 
Vocis iter pra;stare valent.' Ritt. 

Vocem priccludit metus'] Ita Terent. 
Eunuch. ' Lingua haeretnietu.' Achil. 
Tat. lib. II. (pSPos yhp yXdrrris icnl 
Seffnhs, eleganter ; Metus est vinculum 
linguae. Gud. 



PH/EDRI FAB. ^ESOPIARUM LIB. I. 2. 



:J37 



27 Furtim] Vid. Valer. Max. lib. vi. 
c. 3. ^. 9. ubi locus corruptus a 
Pighio, qa'ifustim substitiiit. Sic apud 
Lucan. lib, iv. ' Rapit agniina fiirtim.' 
Gud. 

29 Noltiislis vestruyn ferre bonum] 
Rex bonus : Evepyerris. Evepye(rta, 
regins character. Gizeci Theologi : 
Te\os 0a(n\e7 rh eiiepyeTe^f 5it> koI evep- 
yerris \eyeTai, Kal tjuIko, ttjs evepyeaias 
iqarop-fjcrei, ooKe? KiPdriXeveif Kara tovs 
TToA.oioi'S rbv liaaiKiKhv xapafT^P". Rig> 

Vestrum ferre bonuni] Virg. Geoig. i. 
' Sua si bonanoiint.' Cicer. ad Q. Fr. 
III. ' Ut bona nostra norimus.' Gud. 

Ferre, inquit, bniiuin] Th bonum 
ponitur neutraliter et absolute, pro 
re bona, de qua elegantissime usur- 
patur WWA ferre, in res{)ectu ad curani, 
studium, laborem, quae requiruntur, 
ut secundis et utilibus recte utamur. 
Curtius III. 12. ' Orienteni fortunam 
moderate et prudenter tulit.' Et 
Cicero Off. i. * Immoderate res se- 
cundas ferre levitatis est.' Schef. 

30 Malum perferte'] Mahan, id est, 
SvaKoXov, et trucnlentum, inquit N. 
Rigaltins ; sed fugit eum ratio. Ne- 
que enim rh malum ad principem sen 
regem avafopav suam liabet, sed aw- 
\us significat tci kokw, sen rh kukSis 
ex^iu. Ita Terentius dixit, ' ferre 
.suum malum.' Videlicet non existi- 
mabat Rigaltius, dici posse Latine, 
Ferre bonum suum, de quo tamen du- 
bitare desiisset, si locus hie Plauti ei 
in mentem venisset, ex quo apparet 
tani eleganter dici posse, bonum suum 
pati, ac, pali malum. ' Hem, ista vir- 
tus est, quando usu'st qui malum fert 
fortiter ; Fortiter malum qui patitur, 
idem post patitur bonum.' Nempe, 
pati, ut ferre, tarn ad laeta quam iu- 
jucunda pertinet: nam quod quidam 
in illo Plauti loco legenduni existi- 
niarunt potitur, melius profecto, me- 
lius, si Harpocrati et Angeron* li- 



tassont. Meminisse derebat, Arislo- 
phanem, Theognin, ceterosque bonos 
scriptores, usurpare rh Tratrxf"' non 
solum KaKMv irepi, aWa Ka\ twv ayaduv. 
Ceteruni ad liistoriam quod attinet, 
huic addi possit, quod apud Gracos 
anicula ilia de Dionysio Siciliae tj-- 
ranno dicebat : res nota est. Fab. 
Malum opponitur pra^cedenti bonum. 
Perferre, non solum est ferre, susti- 
iiere, sed cum jequabilitate animi ac 
constantia ferre : quasi diccret : Nen 
potuistis animum vestrum sic com- 
ponere, ut posset ferre bona et se- 
cunda ; facite nunc, ut melius sciatis 
ferre mala. Terentius Hecyr. Act. 
III. sc. 1, ' Tum uxori obnoxius sum, 
ita olim siio me ingenio pertulit.' Ali- 
ter, et priori sensu, idem in Phorm. 
Act. II. sc. 1. * Non causam dico ; 
quin, quod nieritus sit, ferat.' Schef. 
Senec. Thyest. v. 307. ' Leve est nii- 
serias ferre, perferre grave.' 

31 Hnc suslinete, majus ne venial ma' 
lam'] ' Syracusana quaedam sola quo- 
tidie tempore matutino votis expec- 
tantibus a Diis salutcm gravissimi et 
importabilis tyranni Diouysii devo- 
tissime exorabat. Quod ut is cogno- 
vit, non debitam sibi admiratus be- 
nevolentiam, ad se vocatam, cur, aut 
quo suo meiito id faceret, interroga- 
vit. Tum ilia: Certa est ratio, inquit, 
propositi mei. Puella eniui, cum 
graven! tyrannum haberemus, carere 
eo cupiebam. Quo interfccto, ali- 
quanto tetrior arceni occupavit; ejus 
quoque tiniri dominationem magni 
arstimabam. Tertium te superioiibus 
iniportuniorem coepimus habere rec- 
torem. Timcns itaque, ne, si et tu 
absumptus fueris, etiam tibi succedat 
deterior, caput meum pro salute tua 
devoveo.' Jo. Sarisberiensis Policrat. 
VII. cap. 25. ex Valerio Maximo lib. 
VI. 2. Uia. 



Delph. el Var. Clas, 



Phadr. 



Y 



338 



NOTvE VARIORUM IN 



FABULA III. 



(wTrtculus] Theophylactus Siniocat- 
tiis Kpist. TlicTiiist. ai\ Clirysip. hiinc 
(Iriirnliim ad sensuni perelcganteni 
transtulif, fiiiem vide, et Achill. Ta- 
liiiin quoquc lib. ii. Gud. 

Graculus siiperhus] Simile quid de 
Corniciila fabulantur Horatius ct Ba- 
inius, Aphtiionius fab. 31. TEsopiis, 
Tiieon Sopiiista fab. 3. et Cameiar. 
<ie Monediila et Columba. De Gra- 
ciilo vcro expressiiii Theo))liylactus 
Siiuocata in Epist. 'O KuXoihs t^V ol- 
Kfiav SeSiiis afiopcpiav, rr)v tt}s (pvcreus Sri- 
/.uovpyiav ii>66fv(Tev, aWorpiip K6(Tfi(}i rr}v 
iavTov KaWcoTTi^cov evnpeTTfiav. 'A\A' 
^A67|f riiv ufiopcplav i; y\av^, Kol Thv eVi- 
ir\a(Trov Kia^ov iSt'iKwe' rh yap olKi7ov 
i-niyvovaa -rrrephv, cbs i'Sioj' a.<pil\(ro, koX 
To7s &Wois opveots iSlSov rra.pdSetyfj.a, 
tKaarov 6.(paipf7<T6ai rhtStov, Kol yiyovev 
aZQis 5 KoXoths Ko\oi6s. Diveisum dein- 
cops a Pinrdri mcnte, sed tamen ele- 
j;ans subiiectit iinfiudwv. Vid. Ter- 
tni. lib. adveis. Valentin, c. 12. Rig. 

I Ne g-loriari] Simile quid monuit 
Aristippus, qui AvxovyT6s rivos ivl rip 
KoXun^^y, oiiK alaxvi'Ti, eiirfv, inl Sf\(p7- 
yoT epyois aXa^ouevdixevos. Nev. 

Gloriari alietiis bonis] Senec. Epist. 
41. ' Nemo gloriari nisi sue debet.' 
Gud. 

Libeat] Absolute ; pro, nc quis .^it, 
mi lubitnm sit, qui vclit hoc facerc. 
Virsril. /'En. ix. ' Cum tamen omncs 
Ferrc libet subter densa tcstudine 
casus,' Scht'f. 

4 Tumens] Hinc natum proverbiiun 
notiss. ' Alienis plnniis se exornarc:' 
de vanitate et aKa^oveia, qua quis 
alienis bonis sesejactateteffert. Rill. 

Grnculits] Hanc fabulani Niceplio- 
rus Basilaccs liabet num. 3. ab Alla- 
tia in Exccrplis Variis Sophistarum 
fditus, sed qui ambitionc diictum 



Graculnm, ut regnum obtineret in 
Aves, se exornasse fingit, et, cum 
creatus esset rex, dcmum fuisse spo- 
liatum. Burm. 

Superbia] Spe regni : si explicare 
fas est ex jEsopi fab. 191. vel victo- 
riaR iu h.yuivi koAAous ex Apbthonii fab. 
31. etGabr. fab.'26. Prasch. 

6 Seque exornavit'] His sese exornat : 
vc\ Sique hisornavit. Heins. Anony- 
nius habet seque exinde oryiavit ; undo 
forte conjici posset, Phwdrum scrip- 
sisse Seque hide ornnvil: uotum enini 
est, ilia adverbia hinc, inde, pro pro- 
nominibus poni. Ita inde apud Ovid. 
IMet. VI. 650. VII. 515. et alios. Burm. 

7 Lnmiscuit se pavonuni] Metrum 
vult, ut legamus, pavAni ; pavus et 
pavo, notum. Schiopp. Statuenda est 
(Twf^riats in voce immiscuit, quae hoc 
loco TpicrvWa^os est; ita Virgilius ri 
' miscuerunt' trium syllabarum fecit. 
Tta et hie noster lib. ii. fab. 6. ' prae- 
bnerunt,' iu trium syllabarum nio- 
dum coegit: ' Felisque catulis lar- 
gam praebuerunt dapeni.' Neque 
vero haec scriberem, nisi Schoppium, 
qui sibi argntissimus est, vidissera 
legere, puv&m pro pavonum (nam et 
pavus et jJrtfo dicitur) ut versui, qiiein 
laborare existimat, remedium aliquod 
affcrat. Fab. Buchnerus post immis- 
cuit toUcndum putat se, ut ex glossa 
natum, nee cum Schoppio pavAm le- 
gendum. At vero tribus syllabis, 
conjunctis duobus postremis vocali- 
bus, eff'erendum esse, Faber contra 
Schoppii emendationem nionet ; jam- 
que ante Bartbius Adv. xi.vii. 10. id 
fecerat. Verum rectius nob. Hein- 
sius statuit, trajiciendas esse voces, 
isto modo: Se immiscuit pavonum for- 
moso grcgi: cum illud miscuerunt, ex 
Virgilio quod alltgat Faber, sit dac- 



PHiEDRI FAB. iESOPlARUM LIB. I. 3. 



339 



tyhis; prabuerunt vero ex Nostro, 
anapaestus ; veteresqiie talia tam cor- 
repta, quam proilucta, tei tia syllaba 
eniinciaverint. Schcf, Marcil. ad 
Horat. Epist. i. 3, legit : immiscet se. 
Buchnerus immiscttit retinet, sed rh 
se delendnm censet ; nos Giidii lec- 
tionem recepimus. Posset tamen le- 
gi, Se miscidt pavonum formoso gregi : 
nam Anonynins habet, Miscuit se p. 
f.g. Biirni. 

Immiscuit se pavonum formoso gregi] 
Oniisso se legenduni : Immisc. pavo- 
num for. gr. Alias redundat Versus. 
T5 se airh koivov ex siiperioribus repe- 
tendum, non autem hue infarciendura 
fueiat. Ritl. 

Immiscuit se formoso pavonum gregi] 
Prorsus nihil agnnt, qui metri caussa 
pavUm substituuiit, pro pavonum, ne- 
qne etiam audiendi sunt, qui immis- 
cuit trisyllabuin hie esse contendunt, 
et ita Virgilium ' miscuerunt,' Phas- 
drum * pr^buerunt' in trium sylla- 
barum modum coegisse pronuntiant; 
sed ut versus constet, oninino scri- 
bendum est, Form, se pavonum imm. 
gr. Sic Humerus non tantum consta- 
bit, sed auribus etiam rotunda qua- 
darn suavitate gratior erit. Vulgata 
dispositio est descriptoris monachi, 
qui artis poetica; imperitns, et syn- 
taxeos regulas sequens, mutationem 
banc ineptam instituit, ut substantive 
qtiam proximum ad latus essetadjec- 
tivuni Epitheton, quod Tyrones so- 
lent facere in explicandis versibus. 
Pavomim gregi] ' Graves Pavonum 
greges,' Varro apud Non. Gud. 

8 Illi] Scilicet pavones. Aliter 
accepit vir doctus, tanquam referre- 
tur ad gracuhun, essetque singularis 
numeri dativus. Nee enim aliud co- 
gitare potuit in fine versus, pro avi 
rescribens aves. Freinsh. 

Eripiunt] Rimicius habebat vi eri- 
piunt. 

9 Fugayiique] Suspicatur Heinsius, 
Figuntquc 7'ostris, quia id proprium 
bac in re verbuin. Ovid. Met, xiv. 



de pico Martio, * dure fera robora 
rostro Figit.' Schef. 

Malemullatus] Male. Blukalus Cod. 
Rem. Blulcare elegans et antiquum 
verbuni est. Terent. Eun. ' Male 
mulcabo ipsam.' et Adelph. Suetonio 
id restituitTorrentius; alii aliis auc- 
toribus, ut Victorius Ciceroni non 
uno loco, Tacito Beroaldus junior. 
Gloss. Isidor. ' Mulcat: percutit.' Ri- 
galt. in secunda editione inter errata 
monuit, ' scribe mulcatus.' Gud. 

BJulttttus] Leg. mulcatus. Heinsius. 
Vide de hoc verbo Gronov. ad Li v. 
XXVIII, 30. et Grasv. ad Sueton, Ca<s. 
17. Reddendum id etiam Valeric 
Max, 1. 4. 6. ubi de Aquila; ' ea, 
quae a parte Bruti fuerat, male nnil- 
cata fiigit,' Burm. 

10 Redire ccepit] Anon. fab. 35. 
latuisse prae pudore fingit, et fugis»e 
socios, Prasch. 

Ad proprium genus] * Ordinem' dix- 
it Plautus simili in fictione Aul. Act. 
II. sc, 2. 51. quem locum prolixura 
nimis vide, Nev. 

11 A quo repulsus] Repulsa legit 
Jacob, Tollius ad Auson, pag. 337. 
cui non possunius non adsentiri, prae- 
cipue cum non refragentur ductus 
literarum : repulses enim facile abire 
potuit in repulsus; quod si retineatur, 
nihil opus est addi tristem notam; sig- 
nificantius multo noia repulsa: id 
quod etiam contirmatur versu ulti- 
mo, ubi eadem vox, Hoogstratanus. 

Sustiimit] Sustulit, pati coactus 
fuit, Quomodo Plautus in Milite, 
' sustinere suspicionem' dixit, Vult 
autem Graculos reliquos hunc variis 
et acerbis contumeliis proscidisse. 
Schef. 

Sustinuit riotam] V, C. Notitiam. 
Theon : iyvfxvovTo rov koXoiov rh eldos. 
Theophylact, km •yi-^oviv oLQis 6 KoXotos 
Ko\oi6s. Rig. 

13 Sedibus] Rimicius habet, .si has 
vestes amasses, Inde Nevelclns con- 
jectabat,'trs</6Hs [no sedibus hie legen- 
duni. Verum ego nihil muto. Nam 



340 



NOT^C VARIORUM IN 



lespexit verbis hisce, quod i\e gra- 
culo |iicrc('tlit, Immiscuit se gregi pa- 
vonum. Quod anteni vestes attinet, 
id inmiitur verbis scqueiitibus, si co- 
luisses puti, qtiod nulura dakrat. Nem- 
pe reprciicndit duo, ct quod pluniis 
alienis sese exornarit, ct quod, dcser- 
lis suis, coutulerit se ad alios. Schef. 
Lege ccetilnis vel dotibus. Heius. Ni- 
hil niutanduin. Sic Senec. Here. CEt. 
1G32. ' Sedibus pulsae suis \'olurres 
pereriaiit iicnioie .succiso diem Qua;- 
runtque lassis garrula; pinuis domes:' 
ita cnini recte constituerunt viri 
docti lios versus. Sic et de piscibus 
Ovid. Halieut. 92. ' Descripsit sedes 
vaiie natuia profundi.' Et Virgilius, 
iniitatus Lucretium, eadcni ratione 
dixit secundo Gcorgicoruni, ' Aiiti- 
quas douios aviuui.' Sic pro iiido 
' donium' posuit Valer. Flac. iv. 48. 
Stat. Tlieb. ix. 3(50. et eodeni modo 
Gra-ci, iit Lycopiiron Sw/j.a <T<pr}Kii>v : 
Vesparum doinus: et Honurus Iliad, 
n. 2G1. Vespis oIkIu tribnit: et in 
Antliolog. I. 20. rami arborum o'(Kta 
TiTTiytev dicuntur. Vide Pricajuin ad 
Lueae Evan. xiii. 19. et Ampliss. Cu- 
per. Obscr. iii. 18. Burin. 



Scdihus] Nevelet. ex Rimicii ster- 
quilinio gemmulam, ut putat, emit, 
vestibjts. Sed potius vetustissiniornm 
codicum lectionem retinebinius, qufc 
sana est et elegans. Natura enim 
nnicui(jue aninialium generi sedes et 
receptacula sua dedit. Virg. ' Prin- 
cipio sedes Apibus statioqne.' Idem, 
* Statio tutissima mergis.' In Ms. 
nostro Rimicii est sedibus, nt et in 
Rem. et Pith. Gud. 

14 P«<i] Plane eleganter, pati, 
quod nalura dat, sicut Plautus dixit 
' pati bonum.' Est autem admodura 
accommodatum huic loco, propter 
coniparationem niunerum, qua; natu- 
ra habent alii majora, alii minora. 
Nam istboc respcctu qui minora ac- 
ceperunt, optinie dicuntur ea pati, 
cum lis sunt content!, et majora non 
aft'ectant. Alexander apud Curtium 
lib. :v. 1. ' Libet scire, inopiam q»ja 
patientia tuleris?' Respondet Abdo- 
lonymus : ' Utinam eodem animo reg- 
num pati possim.' Schef. "Vide ad 
labulam pra;cedentem. 

J'ati] Id est, contentus esse ; Se- 
neca in Thyeste. Gud. 



FABULA IV. 



2 Cunis per flumen] Eadeni fabnla 
apud Babriiun, Aphtboninm, Tlicon. 
Sopli. et Simeonem Settuu) lib. de 
Regiii gubernatione Animaiiiim ex- 
emplo, qui fj-vOoXoyiav ad ambitiosos 
liumananim gloriarum sectatores 
transtulit. Hig. 

Per Jiumeu] Ita et yEsop. fab. 213. 
et Anon. fab. 5. Pro quo Cubr. fab. 
32. et Aplith. fab. 3;). prnptcr Jlumen. 
Prascb. 

Pvr fliimen] Babrius, nora/iiov ttAtj- 
ffiuy. Aplillionius, trap' aur)/*- Si-pet r)iv 
uX6r)V rivus iroTa.jxuv. Rig. 



Diim ferret] Nescio num non esset 
melius, eum ferret. Nisi mali?, dutn 
fert, et nutans. Schef. Vid. ad lib. 
111. fab. 9. 

3 Lympharum in specido] Sicut infra 
cervus fab. 22. Corydon apud Virg. 
Eel. II. qui sumsit a Tlieocrito, Huco- 
liastis. Idem speculiun Narcissuni 
forniif, Actaoncm dcformitatis ad- 
nionet, apud Ovid. Met. in. 0. et 2. 
Scite nonnemo, nihil aqua commodius 
esse, dixit, qua^ et moustret sordes, 
et tollat. Ejus rei (puato\oy(av exlii- 
bet /Max. Aphrod. queni Pselius de 



PHyEDRI FAB. iESOPIARUM LIB. I. 4. 



341 



Lapid. ad omnia, etiani naturae, enu- 
cleanda promptissimum vocat, probl. 
134. Prasch. Nympharum Anonym, 
vid. Heins. ad Ovid. Epist. v. 31. 
Sahnacis similiter apnd Ovid. Met. 
IV. 312. ' Et quid se deceat specta- 
tas coiisidet nndas.' Burin, 

Lymphtirum in speculo'\ Naturalia 
specula stmt in nndarum aequore et 
saxoruni Iffvore. Seneca Natur. 
Qucest. I. c. 17. ' Rernm natura fa- 
cultatem nobis dedit nosmetipsos vi- 
dendi. Fons cuique perlucidns aut 
laeve saxum imaginem reddit. Nuper 
me in iittore vidi. Cum placidum ven- 
tis staret mare.' Pentadius de Nar- 
cisso : * Se puer ipse videt, patrem 
dum quaerit, in amne : Perspicuoque 
lacu se puer ipse videt.' Lucretius 
lib. IV. ' Postremo in speculis, in 
aqua, splendoreque in omni Quae- 
cunque apparent nobis simulacra,' 
&c. Vid. xn. Scholastic. Poetarura 
Imaginem in undaiv. Epigram, vett. 
et Apul. Apol. Nee ausim ineptiae 
continuo damnare, Virgilium, Theo- 
crituni, Senecam. EtenimServianee 
in Eclogam ii. inquisitioni pertinacius 
favere mihi videtur Jo. Meursius doc- 
tissimus adolescens, quem sspe mi- 
ror. Et certe supra suos annos litte- 
raruni dote ditescit : BXctCTTj/xa KaWl- 
irpcepoi/, aif5p6nats aviip. Vid. Aristotel. 
Problem. Sect, xxiii. 8. et 38. Rig. 
Lymphurum in specula] Nemesian. 
Eclog. I. ' Quin etiani speculo fontis 
me mane notavi.' Macrob. Saturn. 
VII. c. 14. ' Grandescit imago ejus, 
tanquam in aquae speculo visatur.' 
Isidor. lib. xn. cap. 1. de ovibus 
Jacob. ' Umbras arietum desuper as- 
ceudentium in aquarum speculis con- 
templabantur.' Scholiast. Theocr. ad 
Idyl. 2. els tV OdKdcraav ifKpaft^eiv 
Kol SxTtrep iv KaTSirTpCjj SeiKuvfiv. Gud, 

Vidit simulacrum] Seneca Nat. 
Quaest. i. ' Quid sibi rernm natura 
voluit, qnod, cum vera corpora edi- 
disset, etiam simulacra eorum aspici 
voluisset f' Caeteruni illud TrAeo^e^/'ay 



exemplum dabit Demetrius, qui, 
' dum aliena affectat, ut assolet fieri, 
propria per defectionem Syriie ami- 
sit.' Justin, lib. xxxix. cap. 1. Nev. 
4 Aliamquc prerdam] Elementum M 
in fine rod prcedam extritum non est, 
more veterum. Ita Lucretius, divi- 
nus vir atque incomparabilis, (Scali- 
geri Patiis testimonium est comment, 
in hist. Anim. Aristotelis) ' Expressit 
multa vaporis Semina, seque simul 
cum eo commisenit ignis.' Adi, si 
tanti est, Gifanii indicem, cui addes 
locum Lucilii, qui apud Isidorum, 
' Muitorum magnis tuditantium icti- 
bu' tundit.' Legendus qnoque Pau- 
lus Merula ad Annates Ennii pag. 
Dxvn. Fab. Elementum nltimum hie 
non eliditur, ut olim recte contra 
emendationem Meursii notavit Bar- 
thius. Adv. 47. 10. et in suis Faber 
repetiit. Schef. Lege, Aliamque pra- 
dam ah alio se ferri putans ; id est, ab 
alio ac diverso cane, ac ipse erat. 
Sic Horat. Od. iv. 10. ' Quoties te 
speculo videris alterum :' Si cui haec 
lectio vero dura videatur, potest le- 
gere, ab alio ac se. Ita Terentius 
Phorm. IV. 4. ' Aliud mihi respondes 
ac rogo.' Saepe autem auctores ele- 
ganter alius bis eadem periodo repe- 
tunt. Sic Virgil. Georg. i. ' Ipsa dies 
alios, alio dedit ordine luna.' Salius- 
tius, ' Aliud alii iter natura ostendit.' 
Et ita Cicero passim. Heins. Marcil. 
ad Horat. d. 1. legit ferri deputans. 
Danetus secutus editionem Meursia- 
nam exhibet, Aliamque prcedam ab alio 
perferri putans ; et tamen 3J non elidi 
notat : quare meritoinsignem rei nie- 
tricae peritiam in eo miratur Hoog- 
stratanus. Burm. 

Aliamque prcedam ab alio ferri putans] 
Ut versus constet, hie m non elidi de- 
bet, ut in pluribus apud Phaedrnm 
locis. Sic lib. i. fab. 11. ' Qui post- 
quam caede fessus, Asinum evocat. ' 
Sic V. C. Ad fulciendum versum in- 
truserunt est. Eod. lib. fab. 12. 
' Tunc moritns vocem banc dedisse 




342 



NOT.li VARIORUM IN 



(iicitur.' Sic Cod. P. Daniel. Sed 
Rem. edidisse: voccmdaie, tit ' vocein 
niittere,' tab. 10. lib. iv. Prol. lib. 
III. ' Et laudc invicta in banc vitani 
incubiierini.' Ibid. fab. 0. in Ms. 
est, ' Nam ubi strijijandiim ct iibi 
ciincndiun est scio.' Lib. iv. fab. nit. 
ex Ms. Rem. ' Primiim esse tibi no 
videar molestior.' Ibid. fab. 8. ex 
Ms. Rem. ' Reperiie efl'iigium alte- 
rius qnierit nialo.' Ibid. fab. 5. ex 
eodcm Ms. * Historia qiioium in ta- 
bernis tingitnr.' Lib. v. prol. ' Quiim 
destinasscm operis habere terminum.' 
Gild. 

5 Eripere vohiif^ Scilicet illi alii. 
Ellipsis notanda, quia casus alius sub- 
audiendus, quam qui praecedit. Ita 
supra, ' Illi impudenti pennas eri- 
pinnt avi, Fugantque rostris :' scil. 
avem, non avi, quod prjecessit. Schef. 

6 Et quern. ..Nee quemi Eleganter 
jungitur affirmativa cum negativa 
particula: ut apud Ciceronem saepis- 
sime. 

Demisif] Ita habuerunt veteres. 
Rigaltius in suis edidit, dimisit ; cau- 
sam nullam video. Demisit ore idem 
est ac, misit de ore. Sic plane Vir- 
gilius, quem nescio utrum non re- 
spexerit noster, lib. vi. ' Demisit la- 
crymas, dulcique affatus amore est.' 
Et Georg. iv. ' et sacrum jugulis de- 
mitte cruorem.' Schef. 

7 Nee quem petebat adeo"] Vel isthjec 
una vocula adeo tarn concinne, tarn 
eleganter, usurpata, et loco tam suo 
posita, satis ostenderit, qnam vera; 
fuerit genuinaeque Latinitatis sciens 
Pbaedrus. Gallice verteres et avec 
tout cela il ne pHt, ifc. Scio aliter in- 



terpretatum esse doctissimum ilium 
et politissimum virum, qui hunc scrip- 
torcm Gallice nuper convertit: nc- 
que tamen sententiam meam mvita- 
tam vclim. Servius ipse ad lib. vii. 
vers. 427. iEncidos non est assecu- 
tus vim hujus particulac, quae ibi qui- 
dem paulo diversa est, sed non sig- 
n'ificcLt valde, uti ille existimavit. Eiin- 
dem errorem erravit ad versinn 629. 
ejusdem libri. Fab. Particula est 
elegantissima, et ex media Latinitate 
sumpta, jnngendaque non verbo pe- 
tebat, sed particiiIuB Nee. Vis ejus 
plane singularis. Hoc vult, etiamsi 
jactiiram fecerit prioris cibi, non po- 
tuisse tamen id sufficere ad pra?sens 
infortunium, sed praeterea etiam illo, 
quem appetebat, cibo carere coac- 
tum. Habet Noster ex Virgilio, qui 
passim sic usurpat. Ut jEn. iv. ' Nee 
me adeo fallit.' Schef. Heinsius mar- 
gin! conjecturam adscripserat e vado, 
sed postea, ut videtur, meliora doc- 
tus, nihil mutandum subjecerat. Ele- 
gantissimus hie usus est particulae 
adeo, quae significat, Canem non tan- 
tum cibum, quem tenebat ore, non 
obtinnisse, sed et multo minus aliam 
praedam potuisse adtingere. Sic apud 
Tacit. Anna), iii. 34. ' Pauca femi- 
narum necessitatibus concedi, quae 
ne conjugum quidem penates, adeo 
socios non onerent ;' id est, multo 
minus socios. Et lib. vi. 15. ' ne 
tecta quidem urbis, adeo publicum 
consilium numquam adiit.' Burm. 

Nee quem petebat adeo] In 5. scde 
hujus versus debet esse Gud. 

Nee potuit altivgerel Nee enim cor- 
pus erat, sed simulacrum. Rig. 



PH.EDRI FAB. ^':S()P1ARUM MB I. 5. 



313 



FABULA V. 



Vacca et Capella] JEsopwa. Babrius. 
Omniiuii optime ad Phaedri ineiiteni 
Camerariiis 173. Liber Ms. Biblioth. 
Victor, Ut ratione pari fortuncE mune- 
ra sumunt, Sumunt fcedus Ovis, Capia, 
Juvenca, Leo. Cervus adest : Cervum 
rapuit Leo : sic ait : Heres Prima: par- 
tis era, 7>am est milii primus honor : Et 
mihi defendit partem vis prima secicndam ; 
Et mihi dat major terlia vota labor : Et 
pars quarta tneum, ni sit mea, rumpet 
ttmorem. Publica solus habet fortior, 
ima prcmens. Ne/ortem societ fragilis 
vult pagina prasens : Nam fragili fidus 
nesciet esse patens. Rig. 

1. Nunquumestjidelis^ Avienus xi. 
Pauperior caveat sese sociare potent i ; 
Namque fides illi cum parili melior. 
Porro hancfabulam anctor glossaruni 
in Institution, i. ' Nam et ita coiri,' 
De societate, Avieno tribuit. Joan. 
Faber ad eiim Instit. locum, quis fiie- 
lit Avienus, nesciiese fatetur. Nee 
sane in Avieno hjec fabula legitur, ade- 
oque nee in tribus manuscriptis. Rig. 

Cum potente societas] Euciio pru- 
denter apud Plautum Auhil. iii. 4. 
' Dii immortales, facinus audax in- 
cipit, Qui cum opulento pauper lio- 
mine coepit leni iiabeie autnegotium.' 
iVcr. 

Cum potente societas] Ea ex liac ipsa 
fabula appellata est a Cassio J. C. 
' Leonina societas,' 1. 29. ' si non fu- 
erint.' §. Aristo. D. pro socio. Hue 
pertinet fabula altera de olla aenea et 
fictili, quam hoc iiriixveicfi Faernus 
clausit : ' Potentiorum semper est 
vicinitas Vitanda tenuioribus.' Et 
Scaliger ad eandem allusit Epidor- 
pid. lib. I. tit. 'Par societas:' ' JE- 
tate opibusque atque auimo para so- 
dalem. JEreae ^coniitatu crcpuit fic- 
tilis olla.' Rit. 



2 Propositum meum] Propositio- 
neni, sententiara pra?missam intelli- 
git. Vide Quinctil. lib. vii. c. 1. et 
quae nos in Gymnasio Styli pag. 121. 
prodidinms. Sckef. Qecriv vel effatum, 
dictum. Quo sensu proponendi ver- 
bum familiarissimum est Cornelio 
Celso. Ut ecce, initio statim : * quos 
tamen Homerus vulneribus tanttim- 
modo ferro et medicamentis mederl 
solitos esse proposuit.' Prasch, Sco- 
pus. Glossse : ' Propositum, irpoffKei- 
fjKvoy.' Axenius. Ovidio familiaris quo- 
que vox, ut Fast. in. 544. ' Fabula 
proposito nulla tacenda meo.' Ea 
expulsa promissum restituit Heinsius 
lib. I. 296: nescio an bene : nam sae- 
plus Naso ea utitur. Vide Heins. 
ad Metam. ii. 104. Burm. 

Propositum'] Id est, propositionem : 
ut cnunciatio etcnunciatum idem va- 
lent. Rit. 

3 Vacca et capdla] Easdem perso- 
nas introduxit Anonymus fab. 6. di- 
versas Babr. fab. 9. iEsopus fabula 
229. Adde fab. 38. Prasch. 

Patiens injuria] Dictys Cret. ii. 
' Ad omnia, quae dicebantur, tanquam 
iujuriae ejus patientes, anuuere.' Ita 
V. C. mens, non participes. Heins. 

4 Socii fuere] Leg. Sociati, vel So- 
ciatim iere, vel ivere. Heins. Nob. 
Heinsius iSociatiiere. Quod si admit- 
timus, sequens in saltibus ad cepissent 
referendum fuerit. Schef. Ego in sal- 
tibus cum fuere conjungendum puto. 
Rimicius cum in saltibus silvis ve7iissent 
habet ; esse autem pro venire elegan- 
ter dicitur : ita ' obvius esse' passim 
occurrit ; ' in couspectum fuisse ' Sue- 
tonio in Aug. xvi. restituit Casau- 
bonus et Modius Curtio vi. 5. qui 'in 
Ciliciam fore' pro venturum dixit 
m. 15. Ordo vero est: Vacca, &c. 



344 



NOIVE VARIORUM IN 



cum Leone fuere in saltibiis. Socie- 
tas vero haec fict.i .id morcin venato- 
riim : ita Claiulian. Stilic. i. 'it. 'Si 
quando sociis tecum vonatibiisibant:' 
et hos esse, qui in\ \eiav olx^fxeuoi in 
1. 4. ff. de colleg. et coiporib. dicnii- 
tur, bona ciim venia vironmi doctissi- 
monini, qiios ha>c lex excrciiit, pnto. 
Burm. 

Saltibus] Locis, vcnationi aptis. 
Plin. pag. 81. ' Quae remissio tibi,nisi 
lusfrare saltiis, exciitcre cubilibus t'e- 
ras ?' Schef. 

6 Partibus fadis] Diet. Cret. lib. i. 
lino verbo extiilit ' qnadripertire.' 
Prasch. Alliidit ad partes in eonvi- 
viis. Sic infra fab. 32. ' Pncdator 
intervenit partem postnlans.' Heins. 

Partibus fnctis'] Portionibus divisis. 
Ciboriim KXaafx-wra, fj.epiS(s, partes dici 
notum est ex ii. et x. Asini Aurei. 
Petron. Saiyric. de Ovo : ' Ego qui- 
dam pene projeci partem meam, nam 
videbatiir mihi jam in pullnm eoisse.' 
Non mediocriter fallitur H. Stepha- 
nas cap. 1. Expost. de Latin, siisp. 
cum autumat Peniculum parasitum 
de se et uxore sua loqui in Mena:ch- 
mis, Act. 3. Sc. 2. ' Satiir nunc loqui- 
tur de me et de parte niea.' Pars, 
prandii portio, qua carere Peniculus 
oogebatur, quia nee opportune sub- 
latis mensis advenerat. Sic ' parti- 
cipare opsonio,' 'prandio,'&c. Plant. 
Apul. Rig. 

Partibm] Lib. ii. fab. 7. 11. V. 
Gronov, Diatr. Statian. c. 13. Gud. 

Nominor quia leo] Produci ultimam 
syllabam, contra vulgarem consuctu- 
dinem, opportune hie notavit Pra- 
schius. At vero vir clarissimus Mar- 
quardus Gudius postHowinor inseren- 
dum putat rex, ut hoc observat litte- 
ratissimus Axenius in Addendis p. 13. 
Schef. In quia nltimam producit, 
quam mox corripit. Jamprideni ob- 
scrvattim eruditis, multa (Grosippus 
niavult, pleraque) ancipitia esse, qnaj 
vulgo brcvia aut longa tantnm cre- 
dantur. Vide Mariang. a Fano Bc- 



ned. Auct. Gramm. Gros. p. 73. Pra- 
schitts. Speciosa sunt, qux Gudius 
profert pro Icctione sua, twtninor quia 
Creon, sed vix pcrsuadet : si eniiii 
i'reun sit idem quod rex, pariter lan- 
guet oratio, sive dicas nominor quia 
Leo, sive Creon: si vero proprii vicem 
nominis fungatur, insolens certe, no- 
men hominis tribuere animali, ideo, 
quia, ut Creon sic diclus fuerit abso- 
lute post regnum, licet antea aliud 
habuerit nomen, ita quoque Leones, 
(non hunc vol ilium, sed in eo omne 
genus Leonum) Creontes vocare. Cu- 
jus rei an exemplum alibi exstet, ve- 
hementer dubito. Praeterea eadem 
difficultas in ultiniiE syllabae vocis 
quia modo nianet, nisi illam produci 
propter sequentes literas CV dica- 
mus ; quod a'que procedere, atque 
ante Leo, puto. Contrahi in unam 
syllabam quia apud Terent. Maur. 
notavit Barthius Adv. xv. 2. Sed nee 
hoc juvat : quare, quia et Anonymus 
liabet quia nominor Leo, et tres ills 
causae, quas Leo adducit, cur praefe- 
ratnr, sint imaginariac, et possent ad 
unam referri, ideoque Pliaedrus ex 
Leonis persona ravroXoyu, ego vulga- 
tam hactenus retineo ; nam quia sum 
Leo, quia sum fortis, quia phis valeOf 
unum idennjue argumentum, nou a ju- 
re, sed a vi et potentia desunitum, 
efficiunt; ut autem versui consulatnr, 
ex Anonymo una modo litera mutata 
posset legi. Ego primam tollo partem, 
quia dominor Leo : et ita componi oui- 
nes fluctus, quos nimis longc petito 
acumine cxcitavit Gudius. Nam 
mcdicina, quam faeit Richterus in 
Specim. Animad. nominor quoniam 
Leo, talis est, ut simili omnia afiecta 
loca possimus sanare. Dominor vero 
lucemcapit ex lib. iv. fab. 12. Burm. 
Nominor quia Leo] Ultimam in quia, 
natura sua brevem, hie produci vo- 
lunt propter sequentem liquidam, 
quod non est admittendum, cum li- 
quidarum vis et natura alia plane sit 
apud Latinos, ac apud Gnccos, nee 



PHiEDRl FAB. iESOPIARUM LIB. 1. 5. 



345 



earn licentiam in liquidis Latini sibi 
airogent : alibi certe earn Phaedrns 
coiripit, etiam sequente liquida. Fab. 
22. Ijiijiis libii. ' Nunc quia laboras 
ut fruaris reliquiis.' Deinde in aprico 
est, sententiam ipsam jaceie, et om- 
ni sale destittii, quae enim h*c jeju- 
na ratio, Primain tollo, quia Leo no- 
niinor ? trigidiusculum id quidem est, 
quid si capella leplicasset, Prinianj 
capio, quia nominor capella? inio <pv- 
ff(t erat Leo. Sed in fabulis Leo ple- 
rumque rex ferarum noniinatur, unde 
Phaedrus ipse libro iv. Quum se fe- 
rarum regevi fecisset Leo. Quare ut 
sua Phaidro constet gratia, meo judi- 
cio et sensum efficies vividiorem, et 
numero pristinuni deciis restitues, si 
duabus literulis restitutis sciipseris, 
nominor Rex quia Leo. Ita certe vi- 
detur legisse Anonymns, qui Phzedri 
fabulas versibus aliis transcripsit ; 
' Leo sic ait : Haeres Primae partis ero, 
nam mihi primus honos.' Primus 
honos est rh PamKiKhv, t] t<ju^ 0cun\iK-{i. 
Qua autem ratione Phacdro nionosyl- 
]abum illud Rcrperiit, statim anini- 
advertent, qui sequioriim temponim 
compendiosam scribendi rationem 
non ignorant. Scriptum enim fait 
NOMINOREX, quomodo saepe eti- 
am in Pandectis scriptum videas. 
Id Monachi exscriptores animadver- 
tentes, et ignorantes simplex illud 
R gerainandum esse legentibus, quod 
supererat rb EX veluti iraptAKov et 
otiosum ejecere. An potius legen- 
dum est nominor quia Basilejts, ut ali- 
bi sophus? ^(uriXivs potuit facile cor- 
rumpi, nam secundo tertioque post 
natum Christnm seculo scribebant 
Vasileus, atque illud Vasi absorptum 
videtiir ab altera voce quia. Sed om- 
nium verosimillimum esse puto, quod, 
etiam invitis illis, quas hodie habe- 
inus, membranis, scribendum puto, 
nominor quia Creon. Graecis Creon 
simpliciter Rex dicitur, ut Creusa 
Kegina. Hinc apud Homcrum ali- 
quoties Kptwv 'kyaixifxvwv, Rex Aga- 



memnon, dicitur : Etymolog. magn. 
KpecDv 6 Pa(Ti\fvs, Kpiovaa ^ fiaff'iKiaaa. 
Hoc nomen origine sua fuit appella- 
tivum, nam nioris erat vetustissimis 
populis et etiam hodiernis plerisque 
faniiliaris, ut regem suum anXws abs- 
que nomine proprio appellarent ; 
hinc uxor Jasonis proprio nomine 
dicta fuit Glauce, quae tamen etiam 
Creusa appeilatur. v. Hygin. fab. 25. 
Unde illud illiteratis illis temporibus 
plane extinctum esse video : neque 
enim dubium est, quin primus Athe- 
niensium Rex, antequam inipcrium 
capesseret, aliud nomen proprium 
liabuerit, sed adepto regno simplici- 
ter Rex sive Creon dictus fuit, quo 
nomine postea inuotuit, proprio ve- 
tustate et incuria temporum oblite- 
rato : hoc igitur nomen regium, pue- 
ris etiam Komae ea significatione no- 
tum, in tragcediis et vetrrum fabulis 
adeo celebre, ut Phaedrus, qui dili- 
genter tragoedias veteres legerat, iu- 
de in ferarum fabulis suis eleganter 
transtulerit. Sic Creon Rex Corin- 
thiorum dicitur apud Euripidem in 
Medea, qui in ea fabula praecipuas 
partes agit. Sic Creusa Regina, uxor 
Xanti Regis Atheniensis, qui cnni 
uxore regnum acceperat, apud Eu- 
ripid. in Ion. Praecipne vero hue re- 
ferri debet Creon tyrannus Thebano- 
rum, de quo Euripides in Phceniss. et 
Statins in Tliebaid.qui regnum CEdipi 
invasit, etmutuo beilo consumptisso- 
roris filiis Eteocle et Polynice, se 
regem Thebanorum fecit. Pluribus 
locis ex Statio posset violentura ejus 
et tyrannicnm ingenium ostendi ; ut 
hue respexisse Phaedrus credi posset ; 
sed praecipue ubi Statins Creontem 
eleganter Leoni comparat. Sic lib. 
XII. non aliter de Creonte loquitur, 
ac de inimani Leone, aut certe de 
crudeli homine in Leonem converse; 
vix aliter illnm qnam 'saevum, dirum, 
immansuetumque Leonem' appellans. 
Sic fin. lib. xi. ubi Antigone sic Cre- 
ontem alloquitur, ' Nee longa preca- 



346 



not.t: variorum in 



mur Dona, Cicoii : niiscrpre scnis 
(Oidii)!) nia'sliquo parentis.' Paulo 
post addit, sine dubio ad locum Phx- 
dri lib. i. fab. 22. respiciens, ' Qualis 
Leo lupe sub alta, Queni viridem 
quondam silva; niontcsqueiVemcbant, 
Krii^itur, meniinltiiue sui, vircsque 
sohitas Ingemit,' dvc. Et lib. xii. 
inducit Cicontem ex homiiic Leonem 
factum, ct nova quadam transfornia- 
tione in liomineni esse transmutan- 
duni canit. Sic enim ait, vs. ICG. 
' Bello cogendus et armis In mores 
hominemque Creon.' Hinc ergo ele- 
ganter Phaedrus personam et nomen 
in fabulas suas transtulit, nam Creon 
hie esse scribendum multis rationi- 
bus asseri potest. Ac primo, quod 
jam ante annotavimus, languct oratio, 
si vulgata servatur, nominor quia Leo ; 
quia in eo Leo nihil singulare prae 
caeteris animantibushabet, neque de- 
buisset dicere nominor, sed sum quia 
Leo ; nam cum nominor dixit, respicit 
certe ad nomen aliquod, quo in fabu- 
iis caeteris praestantiores, atque adeo 
leges, appellabantur, quale est illud 
Creon, quo nullum aptius Leoni po- 
test dari, utpote ferarum regi, ut 
ipsi Phaedro etiam diciturlib. iv. fab. 
12. Deinde, inexcusabilis ravroKoyia 
esset, quod brevissimo spatio in pan- 
els versiculis ter nomen Leonis repe- 
tiisset, et duos se proximo sequentes 
versus eadem voce, Leo, clauderet ; 
qua; non tantum vitiosa et anribus 
ingrata, sedniaximefabulatori nostro 
fastidita est. Hinc lupus illi niox 
'latro' et ' praedator.' Rana niox 
' stagni inrola.' Ovis mox * bidens,' 
lib. I. fab. 16. quem locum cliam su- 
periorum temporum barbaries cor- 
rupit. Hircus mox ' barbatus,' lib. 
IV. fab. 8. Equus mox ' sonipes,' lib. 
IV. AselluR niox ' Auritulus.' Cico- 
nia mox ' peregrina volucris,' lib. i. 
fab. 27. Agnus mox ' Laniger,' lib. i. 
fab. 1. Aper mox *sus nemoricultrix,' 
lib. II. fab. 5. Mittaui alia. Ha'c cer- 
te ratio post diligcntem disquisitiun- 



culain indtcio mihi atque argiimento 

fuit, laborantis huju» versus vitiuni 

latere in voce Leo. Tertio, hinc e- 

mendationis nostriv ratio dcmonstra- 

tur, quod in vulgata mctrum non con- 

stet, quia ultima in quia semper bre- 

vis sit; (juare, cum primum ad locum 

hunc emendandum accedercm, sylla- 

bam quandam excidisse existimabam ; 

sed reperta tandem vera lectione, 

qua ovtI rod Leo subsfituitur Creon, 

veritatis vis ex omni parte se ostcn- 

dit, et sponte natum est simul reme- 

dium versui laboranti ; nam ultima in 

quia, quae alias, ut dixi, brevis est, fit 

longa propter duas consonas vocis 

Creon, atque ita metrum sibi constans 

pulchre procedit. Quarto, vulgatam 

lectionem manifestje corruptelae ar- 

guunt alii, qui eandem fabnlam, sive 

ante, sive post Phacdrum, Uteris con- 

signarunt. Sic Camcrarius,qui fabulas 

ex optimis auctoribus collegit, ut in 

carum praefatione fatetur Philippus 

Melanclithon, eas ex Msstis antiquis 

desumpsit, et plerasque iisdem verbi* 

ornavit, certe eo ordine eas exhibuit, 

quo in membranis Divionensibiis le- 

guntur. Hujus igitur fabulfe locum 

ita reddidit : ' Prima, ait, mea erit: 

debetur enim haec przeslantiae meae.' 

Quibus verbis videtur respexisse ad 

dignitatem regiam ; sive quod ita in 

codicibus snis reperisset, sive quod 

certe ipsi non placeret nimis frigida 

ilia ratio, nominor quia Leo. Idem 

supra in Anonymo, quem Rigaltius 

notis inseruit, vidimus, qui dicit, 

' Nam mihi primus honor.' Quinto, 

accedit quod descriptores Monachi, 

egregie rudes et linguae Grascae im- 

periti, ut illaferebant tempoia, igno- 

rantes quid sibi vellet nomen Creon, 

ex antecedentibus statim arripuerunt 

ex ipsa fabula notiorem vocem, et 

propter affinitatem literarum et soni 

vicinitatem Leo scribendum putave- 

runt; idque vcrissimuni esse sentiet, 

qui in niemoriam revocabit, scriptum 

fuisse in membranis, ut solet, Cret, 



PFI.EDRl FAB. /ESOPIARUM LIU. I. 5. 



347 



iineola ita adjecta n denotante ; qua 
lincola neglecla, sive annorum lapsu 
delcta, cum quid sibi vcllet Creo non 
intelligeret sciiba libiarius, quid ali- 
ud pro captu suo comniinisci potuit, 
quam scribendum esse Leo ? Ultimo, 
quod Piiaedrus Creon scripserit, sive 
ad significationeni nominis, sive ap- 
peliativi, sive propiii, in Giaecornm 
fabuiis lespiciens, cum utroque mode 
Rex denotetur, etiam hinc confirmari 
potest, quod Phaedrus Grjecis voca- 
bulis, literatee quippe Gra?ciae propi- 
or, delectetur. Libenter autem usur- 
paie Poetas peregrina verba, et ea 
etiam ratione fabulas suas solere or- 
nare, quis nescit ? Sic Catuil. in car- 
mine de Aty, ' Ait liaec niinax Cybele, 
religatque juga manu ; Ferns se ipse 
adiiortatus rapidum incitat aniniuni.' 
Non solum autem Ms. sed nonnulli 
etiam formis excusi libri primis illis 
annis, quibus haec ratio scribendi li- 
bros inventa est, habent, Ferus sese 
adhortatus lis rapidum i7icitat animum. 
Quae vera et germana lectio, quam 
vidit Victorius in Castig. ad Epist. 
Cic. lib. XII. epist. 18. et probat 
Francisc. Robortellus de arte Critica, 
et ignoratione vetusti verbi corrup- 
tam fuisse ait. Lis autem Poetis 
Graecis est Leo; \7s idem quod \eW 
Homero, Hesiodo, Theocrito ; qnod 
qui ignorant, paruni in lectione Gras- 
corum Poetaruni versati sunt. The- 
ocritus in Idyllio, quod appellavit 
Hylani, ter ipsa usus est. Achilles 
Statius notat, in Ms. omnibus idem 
vitium insidere Adortalis; sed noa vi- 
dit, quid sibi velit. Imo etiam in 
MSto meo est Adorta lis. Sic sive 
appellative positum est Graecum vo- 
cabulum Creon, regem significans : 
similiter apud nostrum ' sophus,' pro 
sapiente vel sapientiae doctore, est 
lib. HI. tab. 15. et lib. iv. tab. 16. et 
* pyctes,' Gra'cis iri^KTrjr, pro pugile 
coronato, lib. iv. fab. 24. ; sive Creon 
hoc Pheedri loco proprii nominis in- 
star pro rage, ut in Graeconim fabu- 



iis ; sic alibi ' Cato ' pro moroso cen- 
sore lib. iv. fab. G, ' quid possum fa- 
cere tibi, lector Cato?' uti in Mss. 
nostris. Simile peccatum ex Mona- 
choruni schola, quod primus recte 
correxit optimus Pithoeus. Deinde 
Graecis vocibus abundat Phaedrus. 
Sic lib. III. Prol. 'Mnemosyne' pro 
Dea memoriae ; et lib. iv. fab. 14. 
' Tribas,' quam Latini subagitatricem 
vocant, quae misere a Monachis cor- 
rupta, et ad Latinas voces detorta. 
Sic pro Mnemosyne illi 7iemo sine, tri- 
radas pro tribadas. Sic et lib. iii. 
fab. 19. ' nielos,' Latinis carmen, et 
' Dens Pelagius,' TTe\dyws, Latinis ce- 
quoreus ; lib. v. fab. 7. 'pegma;' et 
lib. II. fab. 5. ' xystus.' Neque tan- 
tum verba a Graecis est mutuatus Phee- 
drus, sed et ex fabulosa vetustate, et 
veteribus praesertim tragicis, drama- 
ta sive fabulas in exemplum citat. 
Sic lib. HI. fab. 11. ' Hippolytus obiit, 
quianovercae creditum est. Cassan- 
drae quia non creditum, ruit Ilium.' 
Lib. III. Prol. ' Sedhoc quodcunque 
fuerit, ut dixit Sinon.' Sed valde 
inemorabilis est locus lib, iv. fab. 6. 
ex Euripidis Medea expressus. At- 
qui, ut jam diximus, in ilia fabula 
Creon Rex Corinthiorum praecipuas 
partes agit. Gud, 

8 Quia sum fortis] Forlis hoc loco 
non avSpfiav <TaiixaTiK)]v, sed i^i'X'k^'' no- 
tat, ut Platonic! nostri optirae distin- 
gunut. Marinus in vita Procli pag. 
418. et hie est animosus et acriter 
morti se offerens, ut apud Horat. 
'animosus atque Fortis appare,' et 
Cic. pro Milone : ' vir fortis et ani- 
mosus.' Atque ita non ravroXoy^l 
Phccdrus : sequitur enim tum, quia 
■plus valeo ; quod ad corpus debet 
trausferri. Hcec nonintellexit Galli- 
ciis Phaedri interpres. Gud. 

9 Plus fa/eo] Valentior sum. Sic 
' valentissima bestia,' Cic. Epist. ' Le- 
ones ferarum generosissimi,' Plin. lib. 
X. cap. 21. Rig. 

Mc sequetvr lertia^ Mea erit. Cat-- 



348 



MOIVE VARIORUM IN 



tins lib. V. c. 1. ' Omnia soqui ainia- 
tos.' Schef. Ita sicpe Quinctilianns. 
Lib. IV. f). ' rcfeit autem in quantum 
diclus trojius auctoiem sequatiir ;' et 
alibi. Vid. ad lib. u. 14. et latius 
de hoc lo(iucndi gcnere Baitbii Ad- 
veis. I.U. 16. 

10 Mulo adficictur] Gudii conjec- 
tiirani nffligetur recepit in te.vtum 
Hoogstratanus: noUem factum : vin- 
dicavitcnim egregie Gronov. ad Se- 
iiec. dp Ira lib. i. cap. 10. et quid 
magis obviuniapud Ciceronem, quam 
affici culamitate, morte,ignominia, exilio, 
l(c. quorum exempla Nizolius suppc- 
ditabit? Terent. Phor. ii. 4. 'quan- 
ta me cnra atqne solicitudine adficit 
gnatus.' ' Difficultatibus adfectus at- 
que adflictus,' Cicer. pro Quinct. 2. 
'Afflictuni male' dicit Fabius Inst. 
VI. protem. sed longe alio sensu, at- 
que hie. Bunn. 

Afficieturl Legendnm adfligetur, ut 
fab. 11. ' Leonis adfliguntur liorrcn- 
do impetu;* ita oninino legendum ex 
schedis Danielis, nt monuerunt viri 
docti. Adjici ynalo vix repcrias ; sed 
adjiigi malo est Quintiliani. Gud. 

11 Prada7n] Proprie de eo, quod 
venatione capitur. Vide Vlitiuni ad 
Neuies. vs. 50. Noster infra lib. ii. 



cap. 8. 'Cervum convocata jubet oc- 
cidi familia, Prsdamque toUit.' Schef. 
Vid. infr. ad lib. n. fab. 1. 

Sola improbitas'] Grandius, et ut 
sententia esset apertior, sic loquitur, 
nee hie uUo modo Meursius est audi- 
cndus. Noster supra fab. 5. • verum 
dccepta aviditas,' et sic sa'pissime. 
Improbitas porro est, nimietas, ut sic 
dicam, ac insatiabilitas cupiditatis. 
Neque Barthium hie sequor, qui 
crudelitatem explicat, quando non 
est sermo de crudcli hoc in loco, 
sed de eo, qui, fiducia potentiae, 
avarus est, et cupi<lus, raptorque 
alieni. Virg. Georg. i. ' Hie pisci- 
bus atram Improbus ingluviem ranis- 
que loquacibus explet.' Servius ad 
ha;c verba : ' Improbus ; insatiabilis :' 
et Philarg. ' Improbus ; hie avidus.' 
Schef. Nil vidi melius, tamen audi 
Meursium: ' Malebam,' iuquit, 'so- 
lus improbiter abstulit ;' sed quis ver- 
sni quiritanti subveniet? neque enim 
erit versus trimeter, si ita legas : id- 
que irao-Tjj (xovaiKris &yfv(TTOi sentient. 
Fab. Nihil mutandum esse docet 
imitatio Auctoris Queroli p. 26. ' om- 
nes fructus paucorum improbitas ca- 
pit.' Bunn. 



FABULA VI. 



RancE ad Solcm] Babrius. Camera- 
rius. Liber Ms. Biblioth. Victor, de 
femina et fure. ' Fcemina dum nubit 
furi, vicinia gaudet. Vir bonus et 
prudens talia verba movet : Sol pe- 
pigit sponsam ; Jovis aures terra 
querelis Perciilit, et causam, cur fo- 
ret aegra, dedit : Sole necor solo ; 
quid erit, si creverit alter ? Quid 
patiar? quid aget tanta caloris hiems? 
Hie prohibet scrmo cfutum pr-.ebcre 



favorem His male qui faciunf, vel 
mala facta parant.' Rig. 

1 Vicini] Illud Vicini dicitur in 
respectu ad JEsupum, cujus erat vi- 
cinus, et ob furta infamis. Schef. 

3 Uxorem quondam sol cum vcllet du- 
cere] Ita V. C. Festive in banc Phae- 
dri sententiam de Lunic quoque nup- 
tiisfabulatur Camerarius 205. Rig. 

Solemvelle] Correxeramde conjee- 
tura : sol cum v^Uet duccre ; cum ecce 



PH.EDRI FAB. ^CSOPIARUM LIB. I. G. 



349 



video id jam ante me fecisse ex vete- 
I'c libro eniditlssinium Rigaltiuni. 
Meurs. 

4 Clamorem] Mox 'conviciiim' ot 
'querelam' dixit. Sic 'clamorem' 
et 'convicium' conjunxit Plauttis : 
* Vis tibi diicentos niimmos jam pro- 
mittier, ut ne clamorem hie facias 
neve convicium.' Gud. 

5 Co7ivicio] Vid. CI. Boecl. Clires- 
tom. Terent. voc. Convicium. Prascli. 
ProprieloqniturPliasdriis : Convicium 
enim iion a vitiis, iit aliciibi dubitat 
Festiis, dictum est: ncque porro a 
concitatione, x\t ridicule censebat La- 
beo I. C. sed a conlatione vocum, ut 
optime alii Themidos lepo^di'Tcu, quasi 
convocium, iinde et syllaba secunda 
longa est, iieqne hoc loco maledictum 
aut contumeliam significat. Faber, 
CoUatione, conjunctione vocum, pro- 
prie. Et sic exponit Labeo apud 
Ulpianum 1. xv. §. 4. ff. ' de Injur.' 
quem, nescio, quare Valla, et post 
eum Faber, ridicule hie dicant cen- 
sere. Verba Labeonis hsec sunt : 
' Convitium dicitur a concitatione, 
vel a conventu, hoc est, collatione 
vocimi. Cum enim in unum plures 
voces conferuntur, convitium appel- 
latur, quasi convocium.' Nihil me- 
lius, nee quidquam aliud liic afFert 
Faber. Quod autem illud concitati- 
one sugiliat, in eo, nescio, an perce- 
pcrit Labeonis mentem. Nam conci- 
tnre, et citare, est a ciere, vel cire, 
quod saepe apud veteres reperitur 
pro, vocare. Virg. /En. iv. * Noctur- 
nosque ciet manes.' Tacit. Histor. 
III. c. 10. ' Ut quemque notum, et 
aliquo militari decore insignem as- 
pexerat, ad ferendam opem nomine 
ciens.' Atque hinc concire, ac conci- 
tare, i. e. convocare, quod Labeoni vo- 
ces jungere. Ait quidem Faber in 
editione Phsedri ultima, ' Labeonem 
persuadere nobis cupere, conviciutn 
dici a concitatione vocum:' ego vero 
nihil tale apud Labeonem video. Hoc 
ait potius, < conuiiju/n appellari, quasi 



convocium, cum in unum voces plures 
conferuntur.' Quid his Faber me- 
lius ? ' convicium non a 'vitiis, neque 
porro a concitatione, sed a conlatione 
vocum, quasi convocium.' Dicas, ex- 
scripsisse Labeonem, et eum nihilo- 
minus ridere. Sed scripsit tamen 
ridicule Labeo, * convitium dicitur a 
concitatione vocum.' Quasi vero La- 
beo ab hoc vocabulo concitatione de- 
rivaverit vocabulimi convicium. Aliud 
sequentia, quae superius attulimus, 
ostendunt. Hoc voluit, quia in hoc 
est citalio quaedam juncta collataque, 
quam appellat concitationem, quia vo- 
cum veluti conventus aliquis, ideo re- 
spectu ejus concitationis dictum esse 
convicium: est enim convicium con- 
vocium, quod significat idem, atque 
concitationem, sive coUationem et 
conventum vocum. Facit ergo Fa- 
ber longe aliud ex verbis hisce, quam 
quod Labeo intendebat. Ideo et con^ 
citationem i-oc«»i junxit, cum concitati- 
onem ille posuerit simpliciter. Et 
hoc erat, quod volebam. B. August, 
in Gram. ' A cio, cito, qnod significat, 
frequenter vocito. Unde nunc ali- 
qwos voce pra;co7iis citatos dicimus, id 
est, frequenter vocatos.' Capterum 
hoc sensu vocem convicii usurpasse 
veteres, ostendit quoque Ovidius, 
quando et ipse de ranis Met, lib. vr. 
378. ' dilatant patulos convicia ric- 
tus.' Item Columella quando lib. x. 
V. 12. * Perpetitur querulae semper 
convicia ranze.' Adde inf. lib. iii. 
cap. 16. Schef. 

Convicio'] Clamore, coaxatione, col- 
latione vocum, et quasi convocio, La- 
beo lib. xv. §. Convicium. D. ' de In- 
jur.' Vetus Gloss. ^KaraPSriffts, Con- 
vicium. Kara^oSi, Convicior.' Rig. 

6 Querela'] Anon. fab. 7. querelam 
banc terras tribuit, non ranis : quas 
non questas, sed laetatas scribit Ga- 
brias fab. 20. Prasch. 

Stagni incola] Cicero Tuscul. v. 
' Namque alias bestias nantes aqua- 
rum incolas esse voluit.' Volit, nolit 



350 



SOTJE VARIORUM IN 



Gramniaticoi'um iiatio, confiteatnr 
necesse est, incolam etiam freminini 
generis esse, cujusdem ' advenam' 
dixit Martian. Capclla in libro iii. de 
Analogia p. 71. edit. Grot. Grotius 
quidcm in notis piitat esse vitiosain 
Icctioneni ; sed inveni earn in tribus 
ov TTOvripov Kvufiaros cliirograpliis codi- 
cibiis, qiios Roniae vidi. Potest ta- 
men rh quadam referri ad Ranani, ut 
Rana dicatur incola, siciiti Aquila 
Rex. Axen. 

Stngni incola] Ex Cicerone desump- 
tum, enjus est Tuscul. v. ' BestiEe 
nantes, aqnaruin incol.c' Sic idem 
in Arateis dixit, ' Aquai diilcis alum- 
na?, Cum clamore paratis inanes fun- 
dere voces, Absurdoque sono fontes 
et stagna cictis.' Miiretus pntat es- 
se ex Arato de Ranis in Dioseni. vs. 
214. AeiAal yeviol, vSpuicriv ovtiap, Av- 
ToQiv *| i/5aTos Trarep^s Po6w<n yvplvwv. 
Id est : Infelix natio, aquaticis serpen- 
tibus lucrum, Illinc ex aquis patres cla- 
ynant ranunculomm. Ubi nota illud 
ZSpuiffw uvfiap, hydris lucrum, ad earn 
fabulam, quze est de ranis et hydro 
Inijus libri secunda, Aratum prae- 
ivisse. Gud. 

7 Omnes unus] Catullus : ' Omni- 
bus una omnes surripuit veneres.' 

liiS- 

Unus] Solus, etsi plures non ex- 
tent : refertur ad solem. Virgilius 
^n. XII. ' spes nunc una senectae.* 
Schef. Terent. Eun. i. 2. ' Ego cum 
illo, quo cum turn uno rem habebam 
hospite, Abii hue' Liv. i. 18. 'Quo 
prxsidio unus per tot gentes perve- 
nisset.' 

Exurit] Iterum in animo Virgilium 
habuit, qui Georg. iii. ' Postquam ex- 
U5ta palus, terraeque ardore dchis- 
cunt.' Scio, alios exhausta legcre ; 
sed frustra sunt, quando pro hac 
lectione pugnant codices antiquissimi, 
Imo ipse Poeta, quoniam ita Geor. i. 
* Et cum exustus ager morientibus 
Kstuat herbis.' Nam et hie exustus 
est,exsiccatus,absuuipto per calorcm 



humore omni. Quomodo et Coln- 
niella vi. c. 8. ' Caseus aridus prove- 
nit, si sole exustus est.' Schff. Kora- 
Xpri(niKws. Lacus dcfinitur L. un. §. 
3. D. ' ut in flum. pub. nav. lie' ' He- 
brjtis lacus appellatur mare, ut mare 
Cinnereth.' Prasch. Eadem varietas, 
quam Schefferus in loco Virgilii no- 
tat, est apud Stat. Theb. in. 259. 
' tacent exhausti solibus amnes :' nbi 
IVlss. alii exusti. Burm. 

8 Cogitque miseras arida sede emori] 
Ablativus causa?, propter aridam se- 
dem, sen quia sedes est arida : sedem 
vocat paludem, quasi locum commo- 
rationis, ubi degunt. Quomodu supra 
cap. 3. ' Contentus nostris si tuisses 
sedibus,' et Curtius 1. iii. c, 2. ' ex- 
citam sedibus suis niolem ' dixit. 
Schef. 

Emori] Sic, ut nulla reliqua mane- 
zt,auszsterben. SedmalleniMJori. Nam 
plus est, saltern intentione dicentis, 
quod mox metuit. At si emori, eo 
qnidem sensu, sicut dixi, legamus, 
majus nihil esse potest. Schef. 

Mori] Legendum est emori, ut est 
in Mss. Similiter apud Publium Sy- 
rum, ' Bis enim raori est alterius ar- 
bitrio mori.' Lege, Bis emori est al- 
terius arbitrio jnori, Gud. 

9 Quidnam futurum est, si crearit li- 
beros] Babrius : Et yhp ix6vov rpefioifxty 
0117015 Tj\iov, Tis, et ye reKvucreie, Tovrov 
/Sao-Too-et ; Querolus : Vicinusmihima- 
lus est, Lar. Ecce rem vera malum. 
Tamen, Querolc, de. uno isto, quantum 
etiam hie pro'Slilcrim, vide. Vicinum 
malum pateris unum tantum; quidfaci- 
unt illi, qui plures habentl Quer. Con- 
serva istum quceso, Lar famiUaris, ex vo- 
to meo. Tuere quern prccslitisti, ne for- 
te nascantur duo. Nimirum ex doctri- 
na praestantissinii Hippocratis lib. 
■jrepl eirran'fivov, similia in similibus 
lougissimo tempore similiter perstant: 
(ifjLoia eV Tcf 6fx.oi(j) o^oiSv ecrri. Sic, qute 
frnctuum quaMendorum caussa sepo- 
nuutur a rusticis, optima et pulcher- 
riuia eligi debent. Bassus Geoponi- 



PHiEDRl FAB. vESOPIARUM LIB. I. 7. 



351 



ci5 : To KoAa (nrtpjuoTa 'dfioia to, (^ av- 
Twv (a6fjL(va TTOi-f)(Tu. Etenim sicut mali 
corvi malum ovum, ita tuv irovrjpwv 
aTrfpfidruiv &^ia to yeciipyia, Nicepb. 
Gregoras 22. Eademque ratione Pro- 
clus Archimedi apud Tlieopliylactum 
Simocatam scribit : "E^tts naTpiKrjs Ka- 
Kias (lK6vas a.\r)dus Kal IvSaK/xara' oi/rco 
yap KOI TO T^j €x(5vr]s KiAiiiaTa fxiyrpiK^v 
avoffidnjTa StoSe'xeToi, riju Kvo<p6pov Koi 
Tidritn^yyaiTTepa Siappryyvvovra' Maxime 
Tero ad banc Ranarum fabulam alhi- 
sissc videtur osor ille mulierum in 
Lihani Declam. Koto ywaiKhs \a\ias. 
Aoyi^ofj.at yap t(s ^crrai r^v yAcDtto;', 
*7r/T€| yevofjiivi), rls oiSiVoytro, ris reKov- 
aa ; Ei Se koX iroWd fxoi reVoi, Kal rav- 
ra avTTJ irapaTrKricna, SetKvvyra tjs eVri, 
vus fiiuKrofxai, jx^cros il\r)fip.ivos tolovtov 
Xop^'v; Hue pertiuet, quod ait Juve- 
iialis de Julia, quaj abortivis foecun- 
dam solvebat vulvam, atque offas 
patruo similes futuras effundebat : 
Sat. 2. Rig. 

Crearif] Optime. Livius lib. i. cap. 
3. 'IsyEneam Sylvium cieat.' Vir- 
gilius ^n. X. ' Sulmone creates Qua- 
tuor hie juvenes rapit.' Schef, Vid. 
inf. fab. 54. De feminis quoque hoc 
verbnm usurpatur. Flor. i. 6. ' ma- 
tre serva creatum.' In lapide apud 
Gruter. dcclxix. 9. et Catal. Pithcei 
pag. 121. de Claudia : ' Gnatos duos 
creavit.' V. Munker. ad Hygin. fab. 
3. Burm. 

Cvearit\liberos'] Nee fabulose quo- 
que. Sol create liberos dicitur. Et so- 



lus multoruni pater audit. Nemo sci- 
licet homo patrem suum, nisi matris 
testimonio fidem adhibeat, agnoscere 
potest : tatetur Telemachus '05v<r. A'. 
MvjTTjp fxtv r' ijx4 (prjai tov tfxfjLfvoi av- 
rap fyur/f OiiK olS\ oii yap irw rts ihp y6- 
vov avjus aviyvcti. Quos autem Venus 
volgivaga et toj/Stj/uos varie procrea- 
vit, iis nee mater ipsa certum patrem 
adsignare potest. Sed evenit etiam, 
ut quis aliquando nee patrem noscat ; 
Solem unicum certo sibi sciat paren- 
tem. Hominem enim a Sole et ho- 
niine generari, Pbysici adfirmant. 
Estque elegans in banc rem Plautinus 
jocus Epidico Act. iv. seen. 3. ' Abi 
modo intro, atque banc adserva Cir- 
cam Solis filiam.' Lambini et Don- 
zee editiones Circam Solis filiam inter- 
pretantur, veneficam, nee vere, nee 
apte. Quin potius more suo fecit 
Comicus, lusit in nomine Circes, quae 
Solis filia perhibetur : ideoque fidi- 
cinam Circam Solis filiam nuncnpavit, 
quia, ut Circe a Poetis Sole prognata 
fingitur, ita baec fidicina, quam et 
pater et mater (ut paret ex ejusdem 
scenae superioribus versibus) nosse 
negabant, Solem sibi tantummodo 
parentem poterat nominare, ex illo 
vulgari Pbilosophorum pronunciato. 
Sic eleganter et acute Circam Solis 
filiam Plautus indigitavit. Rig. 

Crearif] Etiam de brutis animanti- 
bus ; sic lib. in. fab. 16. ' quura crea- 
rer masculus.' Gud. 



FABULA VII. 



Vulpis] Ita legendum, non Vidpes, 
et sic saepe auctores. Sic Avienus e 
Mss. fabula 40. ' Pardus et vulpis.' 
Sic Bongarsius in variis lectionibus 
ad Justinum lib. xii. notat, in Mss. 
Justini iuveniri cadis, Alcibiadis, indo- 
lis, subolis, cladis, Ita et apud Pro- 



pert, torqxtis pro, torques : * Torquis 
ab incisa decidit unca gula.' Contra 
canes pro, canis reperitur. Vide Vos- 
sium de Analogia lib. i. cap. 15. Pie- 
rium ad Virgil. JEn. v. 198. et uos ad 
Petron. lviii. Burm. 

1 Personam tragicam} Rccensethoc 



:J52 



NOTyE VARIORUM IN 



de capite et liipo Anon. fab. 24. 
Pritsch. 

Personam <;v(^icam] Persona sceiii- 
conim artificuin, a jirrsonando ; qiio- 
iiiani iiulumcntuni illud oris clai cscere 
et resonarc voceni tacit. Ut aiitcni 
persona, sic in Glossario vet. ' 'Hxai, 
Kosona.' Personnre, claros ct cano- 
los sonitns edere. Satyricus: ' avo- 
itnn niaiTiia senates Nomina.' Et ita 
sa^pe apiid Martial. Alias personare, 
XapaxTTipi^eiv. Vetns Glossarium : 
^AiaxapciKTTipi^ei, personat.' 'XapaicTT?- 
p(^a), nolo, persono.' ' Xapaicrrip, viil- 
tiis, tituliis, figiira, luminamentani.' 
Lege : Uneamentum. Notandnin ve- 
ro, personam minus recte dici arofjuxTi' 
ov vel oscilliini : etenim caput et os 
cooperimento Personze undique tec- 
tum. Persona, caput. Et in ^Esopi 
fablilis, K((pa\i] iJ.opfj.o\vKilov, KecpaKi] % 
iyKe(pix\ov ovk txei. Videatur Gelliiis 
lib. V. cap. 7. Persona in scenicoruni 
artificinn siipellectile non esse (tto- 
fiirtoy vel oscillum, scd totins oris et 
capitis cooperimentuni, ex Fabio Bas- 
so probavit GtUins lib. v. 7. Rig. 

2 O quanta species, ifc.'\ In respectu 
ad externam niajestatem. Nam au- 
gustani et venerabileni intelligit spe- 
cieni, quani ut rebus allis, sic ore 
vultuque exprimebant in tragoediis, 
lit in quibus reges aliique viri magni 
ab actoribiis inducebantur. Neve- 
letus mallet ex Rimicio : O quanta 
species, ait, et cerebrum von habet ! 
Quid .'' si scripsit : O quanta species, 
et cerebrum non habes! ut illud inquit 
vel ait, sit a glossis. Ea solet fere 
noster omittere. Schef. Gra^ca dul- 
cius : Si oFa Ke^aK^, Kol eyKi<pa\ov ovk 
exei, iLsop. tab. 11. Prasch. Horat. 
Od. I. 18. vocat ' vacuum verti- 
cem.' 

O quanta species cerebrum non habet] 
Sic Homerus Odyss. Q.OuveKdoi Ka\i] 
6vya.T7]p, arap ovk ex^^^l^o^- I^ 6*t : 
Filia pukhra ipsi fuerat, sed mentis 
egena. Vcnustissime exposiiit etiani 
Gabr. Fai-rnns i.xvi. ct hoc Fabeliani 



banc Epimythio clausit : 'Sordet ho- 
nes fbrmap, nisi cui sapientia juncta 
est.' Rilt. 

3 mis'] Supra fab. 1. 'propter illos,' 
id est, in illornni usum. Schef. Bene 
Syrus : ' Fortuna nimium quern fovef, 
stultum facit.' Juvenalis itidem Sat. 
viii. ' Haec satis ad juvenem, quern 
nobis fama snperbum 'J'radit et infla- 
tum, plenunqiie Nerone propinquo : 
Karus eiiim ferme sensus communis 
in ilia Fortuna.' ' Communem sen- 
sum' prKterea dixit Horat. Serm. i. 
3. 06. Nev. 

Quibus, ^-c] Res secundae animos 
hominum plerumque fatigant et infa- 
tuant, fitque tunc illud, quod Psalmus 
ait 49. ' Homo, cum in honorc esset, 
non intellexit. Comparatus est ju- 
nientis quas intereunt.' Et quod 
Publius Syrus in Mimis: 'Fortuna 
nimium qucm fovet, stultum facit.' 
Ritt. 

Sensum cornmunem] Intellectum, 
qualem coniniuniter de rebus homi- 
nes habere solent, quo qui destitufi 
sunt, stupidi vocantur. Sic vocavit 
ante Phaedrum etiam Lucretius, et 
Horat. Serm. i. 3. Hinc Fabius i. cap. 
3. ' Sensum ipsum, qui dicitur com- 
munis, ubi discct, quum se a congres- 
su, qui non hominibus solum, sed mu- 
tis quoque animalibus, naturalis est, 
segregavit.'' (St/K"/. Juvenalis : 'Ra- 
rus enim ferme sensus communis in 
ilia Fortuna.' Fortasse ex Phaedro, 
quem scimus ilia tempestate Icctitari 
solitum, Martialis testimonio. Fab. 
Vide Budasum ad 1. i. d'. ' de Instit. 
et Jur.' 

Sensum cotnmuncjyi] 'Eirolrjcre Kara, riiv 
ipvxv" o.?^oy(<'"^o^s. TertuUianus de Re- 
sur. c. 3. ' Et quidem et de commu- 
nibus scnsibus sapere in Dei rebus,' 
&c. Item c. 5. * Igitur quoniam et 
rudes quique de communibus adlmc 
scnsibus sapiunt, et dubii et simplices 
per eosdem denuo iiiquietantiir,' &C. 
Idem 'sensum publicum' dixit de 
Aninia cap. 11. 'sed et natnra pie- 



PHiEDRI FAB. 2ES0PIARUM LIB. 1. 8. 



353 



raque suggeruntur quasi de publico 
sensu, quo Deus animani dotare dig- 
natus est.' Et ita 'communem De- 
um' dixit Auson. in Gratiarum act. 
'Mens ista aurea, quani de communi 
Deo plus quam ullus hausisti.' ' Pub- 
licara venani' Juven. Sat. vii. D. 
Hilarius Fragmentis ex op. hist. 



* conscientiam publicam ' vocat syni^ 
bolum, quod populus Dei conscire et 
consciscere debet. ' Communes et 
publicas liteias' Tertullian. de Tes- 
tim. an. c. 1. HoratiusSerm. i. ' Com- 
muni sensu plane caret.' Juv. Sat. 
VIII. 73. Rin. 



FABULA VIII. 



Lupus et Grids] Habes banc fabu- 
1am apud jEsopum, Apbtbonium fab. 
25. Babrium et Camerarium. Rig. 

Lupus et Gruis] Ita allegat hoc lem- 
ma Salmas. ad Histor. Aug. p. 413. 
et recte : dicitur euim gruis et grus. 
Sic sepes et seps, neces et nex, plebis et 
plebs, suis et sus. Apud Ciceron. Dis- 
putat. Tuscul. V. ad fin. * grunnitum 
cum jugulatur suis :' sic recte Codex 
Regius omnium optimus et vetustis- 
simus, itetnque alter Pitheeanus ; per- 
peram hactenus cum jugulantur sues. 
Gruis etiam est scriptum in vetustis- 
simo Mss. inter ^nigmata Symposii 
titulo XXVI. Glossae ; * Yepwby, gruis, 
grus.' Sic etiam dicitur faucis et 
faux. Gloss. Philox. * ^apiry^, faucis.' 
Item lentis et lens. Eaedem ; 6 (paKhs, 
lentis : ^ ^okt;, lens.' Glossae nostrae 
Graecolatinee ; ' A1/7I, lyncis.' Eae- 
dem ; \o|, calcis.' Gud. 

Grids'] Ita legendum est. Sic in 
Notis Tyronis pag. 179. Gruis legitur. 
Vide de similibus his nominativis 
Muncker. ad Hygin. fab. 139. et Rit- 
tershusium ad banc fabulam. Burtn. 
Gruis] Antique pro, Grus : ut in- 
fra 'plebes' pro, plebs. Et ' vulpis' 
pro, vulpes, 1. 1. f. 10. et 27.1. iv. f. 19. 
Sic alicubi legi ' turturis,' pro, tur- 
tur. Sic ' mentis' pro, mens, et ' pe- 
dis' pro, pes apud veteres reperio 
posJtum. Ennius Epicharmo, citante 
Prisciano : 'Terra corpus est; at 
mentis ignis est.' Naevius apud No- 



nium: 'Est pedis unns Ingens in 
naso.' Vidend. Giphan. Index Lu- 
cretianus in voce, Sanguinis. Ritt. 

Pretium meriti] Absolute meritum 
probenemerito,idest,beneficio. Virg. 
lEn. I. ' Turn pietate gravem, ac me- 
ntis.' Schef. 'EvepyeT-fifiaros. Inde 
pro, beneficium collocare, dictum 
alicubi memini, 'meritum collocare:' 
et, nisi fallor, apud Ciceronem est, 
' meritum dare :' quod ut ad vulgi 
palatum non facit, ita Latinis auribus 
placebit. Fab. Pretium meritihic est 
merces beneficii et operae alicui prae- 
stitae. Multis exemplis hujus vocis 
pretii usum illustrat Illustrissimus 
Nic. Heinsius ad Ovid. Epist. vi. 
146. et Metam. ii. 701. Meritum au- 
tem hie beneficium et gratam operam 
denotat ; plus autem quam, officium 
valet, ut ostendit Manut. ad Cicer. 
Famil. Epist. i. 1. aliquando eliam 
promunere apud auctores sumi docet 
Donatus ad Terent. Eunuch, iii. 2. 
Burm. 

2 Bis peccat] Malefacit, sive in re- 
spectu ad id, quod estjustum hones- 
tumque, sive in respectu ad id, quod 
conducibile : quo qui peccat, impru- 
denter potius, quam inique, agit com- 
mittitque, quod appellat Cicero in Ep. 
ad Att. ' stultitiae peccatum.' Plau- 
tus in Epidico Act. in. sc. 4. loquens 
de argento ; ' stulte datum Reor, at- 
que peccatum largiter.' Schef. 

Indipios] Quod qui facit, vitia sce- 



Delph, et Var. Clas. 



Plicedr. 



Z 



354 



NOTiE VARIORUM IN 



leraque lllorum hactenus promovet. 
Quo intuitu et Eniiius apiid Cicer. 
de Offic. II. • Benefacta male locata, 
inalefacta arbitror.' Pro malefactis 
ao&Xer peccata dixisset. Sclief. 

3 Impunel Sine detiiinento, nocu- 
meuto. Virgil. ./Lii. xi. ' Per sylvas 
Teiicri,niisti(iiie inipime Latiiii Eira- 
vere jngis.' Scrvius ad Ininc lociini : 
* Impune, hoc loco, sine periciilo.' 
Inio sine iioxa, sine damno, nt in cae- 
teris poiitaD locis. Vidt, nentnini lae- 
sisse alternm propter inducias, licet 
cssent liostes. Cnrtius v. c. 3. * Na- 
tantiuni nianus stipitibns saxisque la- 
cerabant, donee debilitati impune 
navigiis excipi possent.' Eleganter 
autemhoc vocabuluni usurpat noster, 
quia peccati illius sui banc velnt poe« 
nam subire coguntur, qui hoc faciunt. 
Vide infra cap. 21. Schef. 

Impune abire deinde quia jam no7i po' 
test] Non video quo modo, Phaedre ; 
nam prius ut tibi concedam, certe 
posterius non possum. Impune enim 
abirc non posse, peccatum non est, 
sed potius infelicitas e peccato nata. 
Itaque te fugit ratio. Meurs. Re- 
sponderet Phcedrus, .sibi rationem 
constare. Peccatum esset adjuvare 
improbum, etiamsi fieri sine periculo 
posset. Alternm igitur peccatum 
est, sua culpa in periculum venire. 
Freinsh. Hoc alterum est peccatum. 
Efficit, inquit, qui pretium meriti ab 
improbo desiderat, ut non possit ab- 
ire impune. Quid ita ? quia improbi 
pro gratia damnum referunt. Isocr. 
ad Daemon. ' Improbi non minus eos, 
qui bene de ipsis merentur, quam qui 
eis noccnt, lasdunt.' Pono, facere, 
nt, qui meruit gratiam, reportet dam- 
num, id baud dubie est peccare. 
Meursius liic frustra nostrum sugilla- 
vit. Schef. Supple : quod tamen pro- 
videri poterat ac debebat. Primum 
ergo peccatum, improbitas; alterum 
impnidentia. Hanc Ppaxv\oyiav as- 
sequiitusnon videtur Meursius. rras- 
chius. Barthius vero Advcrs. XLVii. 



10. putat, vocem peccati hie ambiguae 
significationis esse, et priore loco 
culpam, posteriore errorem designa- 
re. Errorem autem in eo consistere, 
quod, deinde in societatem mali ve- 
niens et liber demissus, non videt, se 
satis magnum beneficium accepisse, 
(juod a perfidi lioniinis consortio in- 
teger et inviolatus redire potuerit. 
Hoc ex Lupi ad Gruem verbis in fine 
hujus fabiilai recte effici putat ; sed 
nt ea sententia his verbis affingatnr, 
legendum monet,ja7n nunc potest ; vel 
concinnius, jam tunc ; quod tamen 
nemini hue usque persnadere potuit. 
Heinsins margini adscripserat, legen- 
dum : quianam non potest. Gebhard. 
Crepund. m. 10. legit, Impune abire 
deinde inanis non potest : sed nee ille 
facile lectores in suam sententiara 
tralict. Non animadverterunt viri 
docti vim particularum jom non: qua; 
notant : Jam non potest abire impune, 
ut ante quam se improbo venditave- 
rat. Vide quae ad Quinctil. lib. vi. 
praef. notavimus, et ad Ovid. Art. ii, 
93. Bttrm. 

Jam] Lectissima iterum particula, 
et ex intimis recessibus Latinitatis 
deprompta. Vim habet singularem, 
quasi dixisset : Statim inde in peri- 
culum hujusniodi talis incidit, nee 
malum etfugere uUa posthac ratione 
potest. Varro de R. R. ii. cap. 4. 
' Quum porci depulsi sunt a mamma, 
a quibusdam delici appellantur : De- 
que jam luctantes dicuntiir.' Male 
Barthius sollicitat hunc locum Adv. 
XLVII. cap. 10. Schef. 

4 Os devoratum] Simile quidpiam 
de Crocodilo narrat Apuleius Apolog. 
' Bcllua immanis Crocodilus illc, qui 
in Nilo gignitur ; ea quoque, uti com- 
perior, purgandos sibi dentes innoxio 
hiatii praebet. Nam quod est ore 
amplo, sed clingui, plerumque in 
aqua recluso multae hirundincs den- 
tibus implectuntur : eas illi, cum 
cgrcssus in praeripia fluminis hiavit, 
una ex avibus fluvialibus arnica avis, 



PHiEDRI FAB. iESOPIARUM LIB. I. 8. 



355 



injeclo rostro, sine noxoe periculo ex- 
scalpit.' Vid. Herodot. Euterpe. 
Riff. 

Os devoratutn fauce quum harcret lu- 
pi] Longe gratioris aninii excmplum 
suggerit Leo ille, de qno Plinius lib. 
VIII. cap. 21. ' Os morsu avidiore in- 
liafscrat dentibus, cruciabatque in- 
edia, turn pa-iie in ipsis ejus telis, sus- 
pectantem, ac vclut mutis precibus 
orantem: duni fortuitu fidens non est 
contra ferani, multo diutius miraculo, 
quam nietu cessatum est. Degressus 
taudeni evcilit pracbenti et quam max- 
inie opus esset accomHiodanti. Tra- 
duntque, qiianidiu navis ea in littore 
steterit, retulisse gratiam venatus 
aggerendo.' Rig. 

Fauce lupi] Sic supra ex Cod. Rem. 
' tunc fauce iuiproba Latro incitatus.' 

Rig. 

8 Ta7idem persuasa est juryurando 
Gruis] Hiatum h. 1. qua?rit Meursius, 
qui forsan baud lespexit perpetuam 
Pbaidri brevitatem, aut praeceptum 
Fabii lib. iv. cap. 2. ' Quoties exitus 
rei satis ostendit priora, debemushoc 
esse content!, quo reliqua intelligun- 
tur.' Agit ibi de narratione: cujus 
sub ditione fabula; sunt. Prasch. 

Persuasa est jurejurandol Galatea 
Thetidi apud Theophil. Simoc. Tlphs 
airdTTjv SpKos <ro(pi(Trris idTiv ai,i6xp^0'S. 

Rig. ' 

Credens] Eleganter in respectu ad 
antecedens lupi jusjuranduni, et rei 
periculnm, pro, conimittens et imniit- 
tens. Virgilius jEn. xi. ' rex nostra 
reliquit Hospitia, et Tumi potius se 
credidit armis.' Schef. 

Colli longitudijiem] Longum collum ; 
ut infra, ' corvi stupor,' pro corvo 
stupido, Fab. xiii. Ibi congesta ex- 
enipla leges, non injucunda cognitu. 
Fab. Pro, collum longum. Utitur 
autem hoc locutionis genere, quoni- 
ani in coUo maxime attendebatur ad 
ejus longitudinem, ut idoneam faci- 
endiE medicine. Quomodoet Cicero 
alicubi in Verrera, ' noctis longitudi- 



nem consumebat stupris.' Atqne ita 
fit et in aliis huic similibus locis, quod 
est semel observandum. Schef. His 
videtur reclaraare primus versus : 
Os devoratum fauce quum hcereret lupi : 
utique cum ciconiai rostrum non sit 
adeo breve. Esse autem fabulas de- 
bere iriOavas, dictum ad digress, post 
fab. 64. Cautius egerunt Aplilhon. 
Fab. 25. JEso[). Fab. 144. Anon. Fab. 
8. Prasch. 

Colli lungiludinem] Pro, longum col- 
lum ; ita vice versa supra fab. 1. dixit 
' fauce improba' pro, insatiabilitate 
et improbitate faucis. Gud. 

9 Periculosatri] Quomodo ? num re- 
spectu gruis, collum inscrentis lupi 
faucibus? num respectu lupi, versan- 
tis mortis in periculo, et ossis male 
devorati? Potest utrumque intelligi ; 
verum prius puto magis nostrum re- 
spexisse. Praecedit namque, persua- 
sa, item credens. Schef. 

Periculosam fecit medicitiam'] Peri- 
culosamedicina, cujus erat TreTpa (r<j)o- 
\ep^. Hippocrat. Aphorism. Simile 
quidpiam de Crocodilo et Trochilo 
narrant Plinius lib. viii. Solin. cap. 
30. Apuleius in Apol. Rig. 

Fecit medicinam] Sic Latinos loqui, 
docuit ex Cicerone Rittershusius, cui 
ego nunc et Plautum antiquiorem 
addo, qui sic Cistell. A. i. sc. 1. ' Si 
medicus veniat, qui huic morbo face- 
re medicinani potest.' Schef. Eodem 
sensu Cicero pro Quinct. ' Medici- 
nas faciendaB locus'non erit.' ' Face- 
re medelam' dixit Gellius lib. xii. 
cap. 6. Prasch. 

Fecit tnedicinam'] Sic infra Fab. 14. 
Cicero adTerentiam : ' Ita sum leva- 
tus, ut Deus mihi aliquis medicinam 
fecisse videatur :' Ep. 1. xiv. 7. Sic 
aliquoties etSymmachus noster. Ritt. 

Pro quo cum facto] Recepimus cer- 
tissimam Gudii emendationem: Pro 
quo cum pactum fiagilaret pramium. 
Et ita Faernus hauc fabulam expres- 
sit: 'Ea pacta pretium.' Confirmat 
quoque Anonymus a Nielautio edilus. 



35G 



NOTiE VARIORUM IN 



Sappe hanc vocem a Hbraiiis in fac- 
tum m\\i'aX2ixn, docebunt notai Heinsii 
ad Ovid. Her. iii. vs. 115. et Graevii 
ad Flor. i. 15. Minime etiam neces- 
sarium est cum quibusdam legere A 
quo : nam pro medicina petit pracmi- 
um, et satis intelligitur a Lupo pe- 
tiisse. Burm. 

Pro quo cum facto flagitaret pr ami- 
urn'] INIs. Hem. factum : scribe ;)a(;<um. 
Dixerat enim Phjednis, lupum singu- 
los illexisse pretio, et tandem conve- 
nisse cum Grue : praemium ergoerat 
■pactum. Atque ita apud Piiaedrum 
fuisse confirmat Anonymus fabulator ; 
' Grus promissa petit, de faucibus 
osse revulso.' Immo etiam vetus ille 
glossator, sive metapluastes fabula- 
rum Phaedri, quern rectius Phaedrum 
barbare glossatum dixeris, Romulius, 
sanus cum esset lupus, rogabat Gruis 
reddi sibi promissa prcemia. Sic ille 
iu Ms. Divionensi. Quod isti petere 
promissa prcemia, id elegantius dixit 
Phaednis pactum premium fiagitare ; 
plane ut apud Valerium Maximum 
lib. IV. c. 3. ' Pactumque victoriae 
premium flagitantibus :' et Cicer. 
Ep. ad Q. fratr. in. 3. • Propter sus- 
picionem pactorum praamiorum.' Sic 
alibi noster lib. in. fab. 14. ' Si pac- 
tam fuci non recusassent fidem.' Pac- 
tum pramium Noster lib. i. fab. 14. 
dixit ' positum praemium,' et 1. v. 
'propositum praemium.' Gud. 

11 Ore quce nostro] Pro ex, vel abs 
ore ; cui scilicet immiseras. Praepo- 
sitionem omittit ob verbnm subse- 
quens, abstuleris, cui vis ejus inest. 
Schef. 

Ore qua 7iostro caput incolume abstu- 
leris] Ita etiam Crocodilus benefici- 
nm et mercedem Trochilo se dedisse 



putat, cum illi permisit incolume ca^ 
put referre. ^lian. in. cap. 11. Tif 

jUTjSei^ aSiKrjtrai rbv Tp6x'-^ov, Xo-yi^era.'. 
fii(T66v. Pliiles : Kai rifv ye Kf<pa\r]v 
avTt niaduv Xafxfidvei, MTjSei' KaKhu -koBov- 
aav (K Tov 6rjpiov. Tale ' latronum be- 
neficium, iis se dedisse vitam, quibus 
non ademerint:' M. Tul. Phil. ii. 

Rig. 

Quce nostro'] Quid ? si scribatur 
quum nostro, propter subsequcns, abs- 
tuleris? Schcf. 

Ca])M<] Supra 'collum' dixit. Nem- 
pc hie respectus fit ad vitam et salu- 
tem, quae vnlgari consuetudine lo- 
quendi posita est in capite. Unde 
ilia ; ' capite suo dimicare,' ' defen- 
dere caput alteriiis,' et similia. Alias 
ntrumque junctum intelligit, et ca- 
put, et collum. Neque video, quo- 
modo repugnet fidei, quod nonnemo 
hie putavit. Nam nee fauces sunt 
tam breves in quadrupedibus, ncc 
rostrum gruis (de grue sermo est, non 
ciconia) tam procerum. Et quid ? si 
dicamus os hapsisse iu imis faucibus ? 
Denique yEsopus ipse ideo scribit 
gruem esse potuisse luposaluti hoc in 
negotio, quod haberet longum collum. 
Adeo non major est in ipso caulio, 
quam auctore nostro, si incautus Nos- 
ter fuit, de quo nihil adhuc, qui sus- 
picabatur, idonee probavit. Schef. 

12 Postulas] Ego nihil muto : nam, 
conjunctionem, et, non rh abstuleris, 
sed Ingrata es, cum verbo jwstulaa 
connectere, existinio. Sensus est : 
Tu pro hoc meo beneficio non ingrata 
solum es, non laudando videlicet ra- 
ram hanc et singularem meam cle- 
mentiam, sed insuper et mercedem 
postulas, quasi non satis sit mercedis, 
quod vitam tibi concesserim. Schef. 



PHiEDRI FAB. iESOPIARUM LIB. I. 9. 



357 



FABULA IX. 



Consiliator] Sic lib. ii. G. * Si vero 
accessit consiliator maleficus.' Avie- 
nus fab. xxvi. ' Nam quamvis rectis 
constet sententia verbis, Suspectam 
lianc rabidus consiliator habet.' Pli- 
nius Epist. lib. iv. 17. ' Hie in incho- 
andis deductor et comes, ille geren- 
dis consiliator et rector.' Vetus In- 
terpres Juven. Sat. iii. 46. consiliari- 
bus dixit pro, consiliatoribus. Con- 
siliator, consiliarius, fiov\-)j<p6pos. Cu- 
jac. Paratit. i. Cod. De Adsessorib. 
domestic. <&:c. et ad Novel, cxix. 
Rig. 

1 Sibi nan caverel Cavere alicui pro- 
prie de Jiirisconsulto dicitur, cum 
amiciim vel consultorera instruit mo- 
nitis et consilio, ne suam conditio- 
nem faciat deteriorem, sed potius 
raeliorem. Hinc Cicero in praefat. 
Topicorum ad Trebatium JC. ' Cum 
tu mihi meisque seepe multa cavisses.' 
Eundem tamen suggillat in Epistolis: 
' Melius ei cavere volo, quam ipse 
aliis solet.' Sic De Ofl&c. ' In jure 
cavere et consilio jiivare.' Sed de 
hoc ut et de caeteris duobus JCti 
niuneribus vide Fr. Hotomanni libel- 
lum, quem'Jurisconsultum'inscripsit. 
Notum est antem illud Euripideum, 
quo et Cicero utitur : Mjo-w ffocpiar^v, 
8(rTij ovK avT<f ffo<p6s' Odi sapientem 
qui sibi ipsi nan sapit. Ovidius quo- 
que in Jurisconsnltum amore captum 
ita ludit : ' Illo saepe loco capitur 
consultus amore. Quique aliis cavit, 
nee cavet ipse sibi.' Ritt. 

Sibi non cavere, ^c] Imitatur Te- 
rentium Heaut. act. v. sc. 1. ' Nonne 
id flagitium est, te aliis consilium 
dare, Foris sapere, tibi non posse 
auxiliarier ?' Gud. 

3 Oppressum ab aquila] Proxime hue 
accedit Absteni. Fab. 141. Prasch, 



Fletus] Omissa conjunctione, pro, 
et fletus. Varro Myster. ' Una pes- 
tilentia, hostica acies puncto tempo- 
ris immanes acervos facit.' Curt. v. 
1. ' Euntibus a parte laeva Arabia, 
odorum fertilitate nobilis regio, cam- 
pestre iter est.* Schef. 

Fletus edentetn graves'] Sic Noster 
infra: 'Tunc moriens vocem banc 
edidisse dicitur ;' quem locum male 
soUicitant viri docti. Sic Cicero Tus- 
cul. Quaest. ii. ' Videmus rudem il- 
ium ct inexercitatuni, quamvis levi 
ictu, ploratus turpissimos edere.' Et 
pauUo ante Sophoclis verba vertens : 
' Heu virginalem me ploratum e- 
dere !' 

4 Ubi pernicitasi Elegantissimus in 
exprobrationibus et irrisionibus est 
usus particulae ubi. Exempla pluri- 
ma congcssit Heins. ad Ovid. Epist. 
IV. vs. 150. et Freinshem. ad Tacit. 
Annal. ii. 2. Sic et Tacit. Ann. xv. 
62. ' Ubi prcecepta sapientiae? ubi 
tot per annos meditata ratio adver- 
sum imminentia ?' 

5 Quid ita] Locutio elliptica, pro, 
Ob quid ita, hoc est, Ob quam cau- 
sam ita cessarunt ? Sicut in illo Te- 
rentii Andr. act. ii. sc. 2. ' Laetus 
est, nescio quid.' Ubi Donatus 
* Deest, propter ; ut sit, propter ne- 
scio quid.' Et Adelph. act. iii. sc. 
3. ' S. atque iratum adraodura. D. 
quid autem ?' Ubi idem Donatus ; 
' Quid pro, quare, vel, ob quam cau- 
sam.' Et sic optimi scriptores. Ci- 
cero pro Roscio : * Accusatis Sextum 
Roscium ; quid ita ? quia de manibus 
vestris efFugit.' Schef. Id est, pigri 
et tardi facti sunt. Fab. Cessare noa 
tantum significat hie, quid pigri et 
tardi facti sunt f sed cur officiiim 
suum, strenue currendo, et te exitio 



358 



NOTiE VARIORUM IN 



eripiendo, non fecenint ? nam cessare 
ctiam significat, languLdc et negli- 
genter aliquid facere, lit notavit doc- 
tissimiis Vavassor de vi et usu quo- 
riindain vcrborum, Ita apvid Viigi- 
liui7i ^n. VI. ' cessas in vota preces- 
que, Tros, ait, vEnea ?' id est, Ian- 
guide agis? Sic Horat. Epist. i. 2. 
versu penult, opponit ' cessare' et 
* stienuuin anteire.' V. Calp. ad Ter. 
Heaut. in. 1. Burm. 

6 Nee opinuin] Nee hoc loco, Non 
est. Utapud Ciceronem de Leg. HI. 
' Senatori, qui nee aderit, aut causa, 
aut culpa esto.' Adde Asinium Ca- 
pitonem apud Festuni. Opinum di- 
citur, ut supinum; significat auteni 
id, quod opinatur. Nam ut a divino 
est ditlnus, qui exercet divinationes; 
a festino, festinus, qui festinat ; sic 
plane ab antique opino, quod exPlau- 
to, Caecilio, aliisque citat Nonius, 
est opinus, qui opinatur. Ita inopimts 
Icgitur apud Ovid. Met. vi, 465. in 
Mss. teste Nobiliss. Heinslo ; item- 
que Pacatum nostrum c. 2. ubi plura 
secundis curis. Schef. Sic nee opi- 
nans Cicer. ad Famil. xiii. 18. ubi 
Manut. Vid. inf. v. 7. Burm. 

Necopinum] Vetus Gloss. ' Necopi- 
nanter; aTrpoffSoK-nrus.' Rig. 

8 Semianimus'] Pro, Semianimis, 
imitatione Ennii, qui sic apud Cicer. 
Divin. I. de aquila: ' uuguibus an- 
guem Semianimura, et varia graviter 
cervice micantem,' &c. Schef. 

Mortis in solatio'] Mendum liic la- 
tere puto ; quod quale sit, quaera- 
mus. Sciopp. Scripserim mortis in 
solatium. Sed niliilotninus haec hiul- 
ca sunt, et exciderit versus : H<xc 
conspicalus, infit: O bone, Qui modo 
securus, Sfc. Certe talis aliquis: nam 
non liaec verba solatium mortis lepori 
afferebant, sed aspectus similis for- 
tuna2, in quam passer incidebat. 
Meurs. Fortasse legenduni in sola- 
tium ; id est, ut solaretur; Publ. Mi- 
nnis ; ' Didiccre Acre treminae in 
nicndacium.' Buclin. Facilis emcn- 



datio. Videlicet scripsit Phaedrus, 
mortis in solatiom, more veterum, cu- 
jus hodieque apud Plautum, Teren- 
tium, Lucretium et CatuUum vesti- 
gia supersunt, et in omnibus fere 
Mss. Codd. sed sciolus aliquis, aut 
negligens exscriptor, solatio scripsit. 
Sensus est : Turn lepus nioriens, quo 
tristem atque acerbum ultimae neces- 
sitatis casuin solaretur, dixit : Qui, 
&c. Fab. Recte Meursius, in sola- 
tium. Sed liiulci nihil video. Abunde 
solatii est, amaris dictis araara vin- 
dicare. Prasch. Id solatio, quod sus- 
pectum habet Schoppius, mutat Geb- 
hardus et INIeursius in solatiu7n, ut sit 
dictum, sicuti * in spera,' ' in contu- 
meliam ;' hoc est, ad vel propter tale 
quid. Posset propius a scriptura 
veteri solatia hie poni, sensu parili. 
Quod autem Meursius hie putat ali- 
quid deesse, in eo frustra est hand 
dubie. Nam solent crebro sic omit- 
tere verbum, inquit (vid. Amplis. Cu- 
per. Observ. ii. 20.), quod et hie fit. 
Virgil. Mn. v. ' Turn pius /Eneas : 
Equidem sic poscere ventos Jam du- 
dum, et frustra cerno te tendere con- 
tra.' Hasc notaveram, cum incom- 
parabilis Gronovius in Uteris ad me 
suis : ' Non patior heec corrigi. Est 
enim : Lepus accepto in media morte 
solatio mortis, vel quum ei adhuc se- 
mivivo hoc solatium et levamentum 
sui mali offerretur, (nempe, quod dc- 
risoreni suum videbat ante oculos in- 
terfici) dixit nempe, quae sequuntur.' 
Atque ita et in politissimis observa- 
tionum libris nuper editis. Vide lib. 
1X1. 8. Sed et Freinshemius vulga- 
tam putat posse ferri, nee hiulcam 
esse orationem. At vero Tan. Faber, 
cujus postea eruditissimas in Phae- 
drum notas Argentorato ad me misit 
juvenis elegantissimus doctissimus- 
que, Dn. Ericus Lindemaunus Ostro- 
gothus, emendationem INIeursii reti- 
net, nisi quod pro solatiwn, solatiom 
antique scripsisse Nostrum putet. 
Praschius quoque IMeursium sequi- 



PHiEDRI FAB. iESOPIARUM LIB. I. 10. 



359 



tiir. Heinsius sic locum totum scri- 
bit : Lepus semianimiis : 3Jortis en so- 
latia/ lit sint verba lepoiis. Inge- 
niosissiine, ut solet. Schcf, Lege 
mortis en solatia: Livius xxv. 16. 
' Qui earn victimam prac se ad infe- 
ros misisset, euni decus eximiiim 
egregiunique solatium suaj morti in- 
venturum.' Vel mortis i solatia. Vid. 
ad Metam. iv. 603. Heins. Vide 
Barth. Adv. xlvii. 10. et Periz. ad 
Sanct. Minei'. iv. 4. 27. qui in solatia 
viudicat. Sic ' ultionis solatium,' et 
similia, de quibus vide Pricaeum ad 
Apul. Miles, lib. ii. et quas hue af- 
fert A. Axenius. Quibus adde lo- 
cum Ovid. Metam. i\. 191. ' Magna 
feres tacitas solatia mortis ad um- 
bras :' et Lucan. viir. 315. ' Sed 
magna feram solatia mortis.' Quis 
vero ferat Gebh. Crepund. iii. 17. 
attentantem Phsedrum, et legentera 
mortis cit (vel init) solatium? Burm. 

Mortis in solatioj In solatium, Meur- 
sius et alii : et ita Salmasius conjecit 
ad marginem libri : sic Panegyrlcus 
incertus Constantino dictus cap. xvi. 
' ad solatium suae mortis voluit se- 
cum trahere quam plurimos.' Tol- 
lendum est et Glossema e Valerio 
Maximo lib. iii. 2. ' Poenus enim in 
victoria obuoxius morienti, Romanus 
in ipso fine vitae vindex sni exstitit:' 
deletis ex Ms. vocibus solatia fuit, 
quae glossemata sunt. Gud. 

Mortis in solatio^ Quale illud est 
solatium? Nempehoc: irapa/jivOlav ykp 
<p4pei rh Koivwvoiis thai ruf ffvfX(popui> : 



ut ait D. Clirysostonius Horn. 10. 
Epist. ad Tim. i. Et vulgo qnoque 
sententia nota est : Solatium esse 
miseris, habere calamitatum socios. 
Hinc illud in Consolationibus ruv e|i» 
frequentissimum : * Non tu solus : 
Non tu primus, neque ultimus es, cui 
haec accidant.' Quae tamen revera 
misera et frigida consolatio est. Sym- 
niachus Ep. lib. viii. 27. ' Adversa, 
quae cum pluribus perferimus, more 
ingenii humani habent aliquod de so- 
cietate solatium : quas vero speciatim 
alicui casus diirus adjecit, altius im« 
primi solent.' Ritt. 

Mortis in solatio^ Seneca Natur. 
Quaest. vi. ' Nullum est majus sola- 
tium mortis, quam ipsa mortalitas.' 
Idem paulo post : ' Non quia fas est 
optare publicam cladem, sed quia in- 
gens mortis solatium est, terram 
quandoque videre mortalem.' Liba- 
n Jus Sophista, Kara ywatK. \a\, E« 7ra?s 
^v fxoi reOveais, ■^f hv e'/c roij/ ra avra Tre- 
ttovOStui' 7] irapafivdia, koI Ta7s iiriyiyvo- 
fievcus Tep^peffiv vwiX'^povv Uv al Kvirau 
rb Kcuihv 5e tovto irpSnov /xtv fi6vep fioi 
ffvfxfii^riKev, Kol ovk ivi irphs irapdSuyfJ.a 
0\e\pai'Ti Kafie7i/ irapofiiOtSv ri ttjs \f/v- 
Xvs- Job. Tzetzes Hist. Chil. x. Tuv 
a.vi(t}VTOiv ri iraBfli' Tiva fxSvov, f) irpSiroVf 
'OSvvrjv &yei weptTTTiv. rb Se crvy &WoiSf 
npaov, &c. MeTo; rciv &?0\.uv Kol avras 
<p(pe fxerpioorepais. Vide fab. iEsopi, 
cui epigraphe, 'ExOpoi, Rig. 

10 Deplorasl Barthius ad Claud, p. 
220. et Advers. XLvii. c. 10. legen- 
dum putat deplores. Sed male. Heins. 



FABULA X. 



Lupus et Vulpis, ^c] Extat ap. Ca- 
merar. p. 178. Rig. 

Barth. Advers. xlvii. 10. * Fabella 
haec longe elegantissime concepta est 
a Phaedro; ncc puto rectius eum 



quicquara ant faventioribus Musis 
concinnasse.' Gud. 

1 Turpi fraude'] Ablativus causae, 
pro, propter turpem fraudem : turpi 
sententiose, ut fere solet in talibus. 



3G0 



NOTiE VARIORUM IN 



Schef, Simitem apud Csesarem de 
Bel. Gal. i. 28. ' quod egregia vir- 
tute erant cogniti,' locum illustrat 
hoc loco Daviesius, et ex altero Phae- 
dii lib. V. fab. 5. * scurra notus urba- 
ne sale.' Burm. 

2 Eliamsi verum dicit, amittit fideni] 
Hoc Aristoteles quoque aicbat, lucri- 
facere mendacem, ut ne vera quidem 
dicenti quisquara credat. Ritt. 

Amittit Jidcm] Vide Horatium de 
piano eras fregisse fingenti. Freinsh. 

4 Furti'l V. C. Pithoei,/oj/i. Heins. 
Mss. forte. Gud. 

Crimine^ Tta Cicero in Ver. ' Non 
modo te hoc crimine arguo.' Adde 
Cornel. Nep. Pausan. c. 3. Schef. 

5 CulpcB Tproximain\ Pro, cidpae 
propinquani, i. e. ream. Cicero sic 
' affinem culpa;' posuit, ut bene Rit- 
tershusius notavit. Proximum pro 
propinquo habes saepe alias. Ut 
apud Apuleinm Apolog. 1. ' Respon- 
deat mihi iEmilianus, quo proximo 
signo ad accusandum niagia; sit in- 
dnctiis.' Hie proximum signum, nia- 
nifeste propinquum est. Porro pro- 
pinquum ret, quod ejusdem est cum ea 
indolis. Sic ' propinqua pars amici- 
tiae' apud Terentium in Heaut. i. 
se. 1. * vel virtus tua, me, vel vicini- 
tas, Quod ego in propinqua parte 
amicitiae puto, facit.' Mallet tamen 
Heinsius, culpcB obnoxiam, de quo 
vide politissimas ejus notas ad Ovi- 
dium A. A. i. 395. Schef. Communis 
tamen lectio defendi potest ex Cice- 
rone, qui saepe ' adfinis culpae ' dixit, 
et Valer. Max. iii. 7. 8. cui similis 
est locutio apud eundem lib. i. 1. 10. 
* Propior publicae religioni, quam pri- 
vatae charitati.' Auctor Declamatio- 
nis, quae nomine Sallustii in Cicero- 
nem circumfertur, is ' erat calumniae 
proximus.' An non ita Sophocles in 
Trachiniis v. 259. dixit iLyxKrrTJpa 
ToDSe rod Traflouj? pro auctore hujus 
calamitatis. Vide Heins. ad Val. 
Flac. III. 391, Burm. 

Culpa proximam'] In Mss. est culpa: 



recentior manus correxit culpee: m&\- 
lem obnoociam. Apud Tertuli. tamen 
de Pall. c. 4. princip. est, ' Cnlpae 
prope est habitum transferre ;' ubi 
v. Salmas. p. 277. Pindarus : "£7- 
ji(Tra rrjs /xavlas valet. Gud. 

Culpa proximam^ Arnobius iv. ' Ne- 
quis posthac hominum id, quod csset 
turpitudini proximum, loqueretur :' 
et vii. ' Atqui ego contumeliae proxi- 
mum, quiuimo esse plenam contume- 
Ham, judico.' Apul. Apolog. ' Cu- 
jus magnitude vel minimam repre- 
hensionem proximam crimini asper- 
natur.' Marius Victorinus in Rhetor. 
Cic. II. 131. * Quoniam innocentem 
probare non possumus, ab hoc tan- 
tum facinore, qnod in judicio est, re- 
motum esse doceamus.' Rig. 

6 Judex inter illos sedit'] Sedere 
proprium judicum est : ut alias plu- 
ribus docui. Nunc unicum Lactantii 
locum adduce e lib. vi. IS. ' Sedet 
enim maximus et aequissimus judex, 
speculator ac testis omnium.' Ritt. 

Inter illos] Ut apud Ciceron. de 
Div. I. ' Judicavit inter Deas tres/ 
Schef. 

Sedit] Hoc sermonis genere notio, 
quam vocant, signatur. Quod vero 
sedent judices, prima caussa est in 
majestate : alteram expedit Lil. Gy- 
rald. ad ilhid Pythagoricum, ' Ado- 
raturi sedeant.' Putsch. Proprie de 
judice, ut observat Rittershusius. 
Innnit auteni niajestatem, et quieti 
animi ac perturbationis nuUis ob- 
noxii tranquillitatera, quod non In- 
commode Praschius monuit. Schef. 
Propert. Eleg. iv. ult. ' Ant si quis 
posita judex serlet iEacus urna.' 

7 Causam perorassent suam] Hoc 
quoque Ciceronianum est, ut totiu* 
libelli elegantissima est. Ritt, 

Perorassent] Orationem deduxis- 
sent ad finem, ac, quantum nccesse 
videbatur, proposuissent. Ita saepe 
optimi auctores. Proprie. Schef. 
Propert. Eleg. iv. ult. ' Caussa per- 
orata est.' Scinp, 



PH.EDRI FAB. /ESOPIARUM LIB. 1. 11. 



361 



Dixisse^ Etiam hoc propiie ac so- 
lenniter. Brissonium consule. Schef. 

9 Tu nonvideris perdidisse'\ Simili- 
ter respondet Diogenes apud Laiir- 
tiuni lib. VI. n, 54. Svo7v irore vo^koIv 
aKoiaas, toxjs Zvo KarfKpivev, fiVdif, rhv 

Cum duos aliquando audisset legis peri- 
tos, ambos dumnavit, dicens alterum qui- 
dem furatum esse, alterum vero 7ion per- 
didisse. Gud. 

Tu non videris, S;c. Te credo] Ulpia- 
nus ad Olynth. i. Tb NOMIzn, koI rh 
AOKEIN, KOI Toi Toiavra, ov irdinus iirl 
afupt^6\ov Tarrovcnv ol TraXaiolj oAAck 
TToWaKis Ka\ iirl tov a\7]Qiii€iv, o'lirus 
ovv Koi rh vo/xi^u etnavda avrl rod Kpivw, 
Koi ni2TETn. Persimilis exstat Dio- 
genis sententia apud Laertium. Ri- 
galt. 

Non videris perdidisse] Vidtri, vel 
non videri, erat formula in sententiis 
judicnm : de qua Cicero in Academ. 
4. Brisson. Select. Antiquitat. ii. 1. 
et lib. V. de Formulis ; et ante hunc 
Budaeus in Annotat. posteriorib. ad 



Pand. Item Cujacius Observ. iii. 
26. Ritt. 

Videris] Est et hoc solenne verbuni 
judicuni, sententiam dicentium, ut 
Rittershusius notavit. Puto auteni 
usurpare modestiae causa consuevisse. 
Schef. Immo quia saepe etiam falH 
judices sclent, et in rebus humanis 
incerta plurima esse solent, quae pro 
certis tanien haberi debent. Plin. 
Hist. XIV. 13. ' Cn. Domitius judex 
pronuntiavit, mulierem videri plus 
bibisse, quam valetudinis caussa.' 
Burm. 

Videris] Sic apud Cicer. Verr. V, 
statim initio, de judice sententiam 
dicente : ' fecisse videri pronuntia- 
vit.' Gud. 

10 Surripuisse] Heinsius malebat 
sui-puisse, CatuUi, Horatii, et aliorum 
exemplo, ut sit mitior numerus. 
Schef. In diversum abit Anon. Fab. 
39. Prasch. 

Pulchre] Speciose, callide, scite. 
Sic apud Ciceronem alicubi in Epist. 
' Is pulchre asseverat,' &c. Schef, 



FABULA XI. 



Asinus et Leo] Similes fabulae apud 
^sopum, Avienum, Babrium, et Ca- 
merarium. "Vide Proverb. ' Asinus 
apud Cumanos.' Rig. 

1 Virtutis expers] Virtus pro forti- 
tudine, viribus, et robore : ut infra 
fab. 13. ' Virtute et semper praevalet 
sapientia.' Quomodo et Theognis 
ap€TTJj verbo utitur in versu valde si- 
niilis sententiae : Kpucrcrdv toi <To<p(r\ 
Kol fj.eyd\ijs aperrjs. Sic lib. III. fab. 6. 
• Qui sine virtute vanas exercet mi- 
nas :' id est, sine viribus. Sic lib. v. 
fab. 2. Sic usurpat Statins Papinius, 
qua usum ait CapaneumThebaid. lib. 
III. in ilia impia sententia ; ' Virtus 



mihi numen, et ensis, Quem teneo.* 
Ritt. 

Verbis jactans gloriam] Pro, jactans 
gloriosa verba, ut Virgilius, ^n. x. 
' Voces jactare inertes' dixit. Schtf. 
Gloriam pro gloriatione poni nota- 
runt jam Taubman. ad Plant. Milit. 
Glor. 1. 1. 22. et Gebhard. ad Nepot. 
Agesil. 5. 

2 Ignotus fallit, notis est derisui] 
Veteres habuerunt Ignoios. Quod si 
Rigaltius ex codice antique immuta- 
vit, bene est. Sin minus, puto illud 
Ignotos posse retineri. Monet enim 
recte Vlitius ad Cyneg. p. 395. Ig- 
notos hie active accipi, de iis, qui non 



362 



NOTiE VARIORUM IN 



noscunt, quomodo et in aliis est fac- 
tum. Avion. Fab. 5. ' Foisitan ig- 
notos imitato murmure fallas.' Etiam 
ante Cicero sic ' prodiicere ad igno- 
tos' usurpavit in Verrina v. 29. quod 
in indicc Freiusliemii notatum est. 
Et profecto ipse Noster supra ' con- 
spiratos ' ita posuit. Quod autem 
Bartliius (Ablegm. Critic, ii. 5. et 
Adv. XXX. .5. et XLVii. 10.) existimat, 
IgnotitsfaUit, notus est derisui; co mi- 
nus placet, quia notis est in omnibus 
codicibus. Schef. Ignotos, id est, qui- 
bus crat ignotus. Sic infra fab. 14. 
• Ignoto loco :' et fab. 54. ' Onus ig- 
notum.' Ovid. Epist. ix. 155. * Exu- 
lat ignotis Tydeus germanus in oris.' 
Et Epist. vu. 117. ' Applicor igno- 
tis.' Vid. Manut. ad Cicer. Famil. 
Epist. V. 12. et nos ad Petron. cxii. 
Burm, 

Ignaros fallit} Ita quidcm ntraque 
Salmuriensis editio, quae magna aut 
oscitantia, aut inscitia, editoris est ; 
quid enim necesse veterera facilem- 
que, imo id loci valde concinnara, 
Icctionem corrumpere ? Omnes meni- 
branaB et editiones alias, Ignotos; 
quod et Avienus confirmat. Ignoti 
hie sunt, non qui tibi sunt ignoti, sed 
quibus tu es ignotus, qui te non nos- 
cunt. Cicero in Verr. V. * producere 
ad ignotos :' quern locum in indice 
notavit Freinshemius. Cic. Famil. 
V. 12. * Corporis simulacra ignotis 
nota faciebant,'&c. Plant. Menaech. 
I. 2. ' Qui niilii molestus homini ig- 
noto.' V. ^mil. Port. Lex. Pindar. 
Gud. 

5 Ul insuela voce terreret /eras, Fu- 
gicntes ipse ut excipcret] Mss. Rem, 
id ipse exciperet. Pithcei Codex si- 
militer, ipse ut exciperet. Scribe Fu- 
gientes vi ipse exciperet, Dispartitis 
operis, ut solet in venationis socie- 
tate, monebat Asellum, ut insuetae 
vocis inerti nequitia ipse Leo vi et 
virtute rem ageret. Scilicet ut Phac- 
drus lib. ii. fab. 7. ait : ' Vis et ne- 
quitia quicquid oppuguant, ruit.' Vis 



autem, ut notum est, propric de leo- 
nibus dicitur. Lucretius : * Impri- 
mis vis est violenta Leonum.' ' Fraus 
quasi Vulpeculae, vis Leonis videtur,' 
Cic. de Offic. i. Itaque vi exciperet 
respicit ilia, quae statim sequuntur, 
' Leonis adfliguntur horrendo impe- 
tu.' Ita enim scribeudura ex vetus- 
tissimis P. Danielis schcdis supra 
ostendimus. Et probat Gronov. Obs. 
IV. 8. et Guyetus, et Salmasius ad 
marginem libri. Deinde fugientes vi 
excipere valde concinne et propric de 
venatione ; quemadmoduni ' insidiis 
caprum excipere,' ex Virgil. Eel. ii. 
notavit Scbefferus : ' venabulo aprum 
excipere/ Quintiliano: et ' fugientes 
excipere,' Ciceroni in Catilin. et pro 
Rose. Sic ' bestiam vi conficere,' 
est Valerii Maximi ; sed locus est 
corruptus : lib. vi. cap. 3. §. 6. ' In- 
terrogatumque qua vi eam bestiam 
confecisset :' sic lego cum antiquis- 
simis membranis optimi et omni lau- 
dum genere eminentissimi Cardinalis 
Francisci Barberini. Vulgo qui eam, 
quod ferri quidem potest, sed nobis 
magis arridet lectio vetustissimi libri. 
Sane multis auctorum iocis excidit 
aut corrupta est vocula ilia vis. Si- 
militer erratum est fab. 2. hujus libri : 
' Qui dissolutos mores ut compesce- 
ret.' Sic Rem. et Pith, ubi recte a 
Vlitio restitutum vi. Sic Torrentius 
cam ex uno Ms. recte restituit Sue- 
tonio Aug. cap. 10. ' Confestim ut 
Apollonia rediit, Brutum Cassiumque 
et vi nee opinantes aggredi statuit,' 
&c. Reddamus eandem, quia bella 
est occasio, aliis auctoribus. Justin, 
lib. I. c. 6. ' Ingens post necessita- 
tem pugnandi animus exercitui ejus 
accessit.' Vetus Codex Bongarsii 
optime, exercitui et vis accessit. Quae 
sane vera ct elegans lectio est: de- 
bent enim pugnanti exercitui et ani- 
mus et vis adesse. Salustius Catil. 
init. ' Diu magnum inter mortales 
certamen fuit, vine corporis, an vir- 
tute animi, res militari.s magis proce- 



PHiEDRI FAB. iESOPIARUM LIB. I. 11. 



363 



deiet.' Cic. pro Milonc : * Magna 
in hoc certe vis, et inciedijjilis ani- 
mus, et non unius viri vires judican- 
tur.' Valerio Maximo iteruni eadem 
vocula excidit, 1. i. c. 8. §. 8, * Non 
occideras tii quidem Caesarera, neque 
eniin exstingui ulia divinitas potest.' 
Sic hacteims omnes editiones ; sed 
Mss. Codices omnes, quos vidimus, 
atque inter eos tres Remenses, neque 
enim exstingui ulla vi divinitas potest : 
quomodo Valerium scripsisse non du- 
bitamus. Perilt in multis libris vo- 
cula ilia vis, absorpta a proxime an- 
tecedentibus Uteris, qulppe earn qui- 
dam ita transposuerant : neque enim 
extingVI vi divinitas potest. Vis au- 
tem, ut in bello, ita maxime ad vena- 
tionem, necessaria. Sic Roniae in ta- 
bula marmorea duabus statuis sub- 
scriptum vidimus ; alteri, 

DIXJiJE SACRUM IMPER. 

alteri, 

viRiBus sacrum: 
et ibidem marmor quadratum, in cu- 
jus nno latere canis cervam persequi- 
tur; in altero ilia est inscriptiun- 
cula, 

VIRIBUS SACRUM : 

apud Gruter. p. txxxix. 9. Sic et 
in alia inscriptione apad Gruter. p. 
Mxi. 1. conjungitur 

DIANiE. ET. VIRIBUS. 

Hinc etiam apud Phaedrum lib. v. 
fab. ult. senex ille canis venaticus 
objurganti venatori respondet : * Non 
te destituit animus, sed vires meae.' 
Gud. 

Terreret'\ AUusit Artemid. it. 12. 
ubi de asinis : Kal irphs roiis <p6fiovs 5e 
ayadol Sia tV -Ktpl aiirobs IffTopiav, Kol 
rhv iv (TwriOiia XAyov. Prasch. 

Feras'] iEsopus Fab. 230. elSos ex- 
primit, silvestres capras. Prasch. 

Ut exciperefl Verbum proprium 
venatorum. Videtur autem imitatus 
esse id Virgilii, quod extat Eel. ii. 
' Non ego te vidi Damonis, pessime, 
caprum Excipere insidiis, multum 
latrante Lycisca?' Servius hoc loco : 



* Excipere, Dolo capere : ut, Excipit 
incautura insidiis.' Intelligitur hinc, 
quam posuerit accommodate. Schef. 
Vide, quae nos ad Quinct. ii. c. 12. 
notamus : sed nihil hie esse novan- 
dum, ut Gudius voluit, censeo : prop- 
ter locum Ciceronis Catil. iii. 4. 
' Praesto esset ille, qui et fugientes 
exciperet,' i&c. Certe Virgilii locum, 
quem adduxit Schefferus, non respex- 
isse Phaedrus ex Gudii sententla po- 
test : cum diversa sint vi excipere, et 
insidiis. Burni. 

6 Hie] Eleganter. Vide, quae mox 
scribo, fab. xv. vs. 5. Schef. 

Hie auriculas Clatnorcsubitol Veteres 
Membranae : hie auriculas Clamorem 
sub. Sfc. Chartula Danielis : hie aU' 
riculus Clamorem sitbitum tollit, ife. 
An leg. auritulu^? Sic ' asellus auri- 
tus' Ovidio Amor, ii, Eleg. 7. * Aspi- 
ce, ut auritus miserandae sortis asel- 
lus,' &c. Aristoteiis Physiognom. 
C. 6. OJ rh S)Ta fjLiKph exovres, ■jtiSijkc^- 
Setr. 01 5e /ue'yaAtt, ovaiSus. Phaedrus 
* Auritulum' pro Asino dixit, ' Lani* 
geruni' pro Agno, ' Barbatum' pro 
Capro, < Latrantem' pro Cane. Non 
displicebit, si quis ope veterum ex- 
emplarium scribere malit : heic awri- 
tulus Clamorem subitum tollit talis viri- 
bus. Festus : ' Auritus : a magnis au- 
ribus, ut sunt Asinorum.' Rig. 

Auriculas'] Th u in penult, syllaba 
scandendo cvanescit, quasi scriptum 
foret auriclas. Ritt. 

Auriculas Clamore subito tollif] Ms. 
Rem. Clamorem. Optima. Unde mi- 
nus dubium, qnin Rigaltius, ductu 
veterum schedarum Petavianarum, 
recte restituit : hie Auritulus Clamo- 
rem subito tollit. Auritidus pro asello 
illo, eleganter ; ut ' barbatus' pro 
hirco, lib. iv. fab. 8. ' sonipes' pro 
equo, lib. iv. fab. 3. ' bidens,' ex 
egregia emendatione Heinsiana, pro 
ove, lib. I. fab. 17. * laniger' pro ag- 
no, lib. I, fab. 1. communi Poetarura 
exemplo, qui animalia ab ea parte 
corporis, qua m»xime cognoscuntur, 



364 



NOT^ VARIORUM IN 



denominare solent. * Auritus : ab au- 
ribus, qnales sunt asinonim :' Festus. 

V. Torrent, ad Horat. Od. i. 12. at- 
que ita Afranius apud Macrob. lib. 

VI. c. 5. ' Nam quod vulgo praedi- 
cant aurito me parente natuni, non 
ita est.' Asinus itaquc kot" ^|oxV 
tiuritus dicitur. Si qui sunt alii auri- 
bus longiusculis, auriti quidem dici 
possunt, sed addito suo nomine. Sic 
apud Virgil. Georg. i. < Auritosque 
sequi lepores.' Gud. 

Auriculas Clamore, 8fc.'] Scripserim, 
hie auriculans Clamorem suhiio toUit. 
Asinus auriculajis erit dlctus Phaedro, 
sicuti ' luna cornicnlans' Ammiano 
Marceliino. Mews. Bis in bac scrip- 
tura peccatum est ; nam auricula se- 
cundam syllabam brevem habet; dein 
illepide videtur dictum, tollit auricu- 
las clamore summo totis viribus, Itaque 
necessario revocanda est veterum li- 
brorum lectio, quae talis fuit : Cla- 
morem subitum tollit totis viribus. Ut 
lubet, inquies; sed quid fietr^J auri- 
culas? Nil facilius. Nam iidem ve- 
teres libri babent, non auriculas, sed 
auriculus: quod quid sit aliud, quam 
aurituliis? neque enim dubium est, 
quin Phaedrus praegrandes aselli au- 
res, quasi lepidum aliquod X"P^^'<"' 
aBvpixdriov, velit inroKopi^eirdai. Itaque 
eadem forma effectum faerit auritulus, 
(id est, auritus) qua ' barbatulus,' 
' eruditulus/ ' limatulus,' ' politulus,' 
et sexcenta alia apud Ciceronem, 
CatuUum, alios. Meursius quidem 
V. C. existimavit legendum esse au- 
riculans, quemadmodum dicitur corni- 
eulans. Sed criticam non recte ad- 
vocavit Doctor ille quondam Histo- 
riae Graecae. Ejus enim conjecturam 
81 admittamus, turn certum exitium 
versui. Fab. Meursius emendat, hie 
auriculans, quasi qui motaret aures. 
Longe melius Rigaltius in editione 
ultima, auritulus, quasi per jocum, ut 
' nasutiilus,' ' barbatulus.' Et legi- 
tur in schedis Sereniss. Christinje 
awrlQulus, quod ab auritulus abest 



proxime. Vide Heinsium ad Ovid. 
Amor. It. El. 2. vs. 15. Idem, sive 
inventum apud Rigaltium, sive ase 
excogitatum (nam non indicat), Faber 
quoque probat. Quod si auriculas ex 
lectione veteri essetretinendum, (ne- 
que enim officii, quod vulgo habeat 
secundam brevem, cum hie, ut in ca- 
nicula et sirnilibus possit produci, ut 
jam alii notarunt,) et mox legeretur 
Clamores, oniissa foret conjunctio, 
plane nt in capite decinio prajceden- 
te, nee non congruerent omnia. Ad- 
de quoque infra fab. xv. solet quippe 
Noster hoc modo. Schef. Egregie 
Hoogstratanus noster vindicavit ve- 
ram lectionem contra eos, qui vim 
faciunt rei metricae. Sic auritos Asel- 
los dixit et Ovid. Fast. vi. 469. et e^ip 
oha.r6iis Asinus dicitur in Epigram- 
mate Anth. GraccEe, lib. ii.40. p. 236. 
Burtn. 

7 Clamore subito'] Meursius Clamo- 
rem subito legit. Faber Clamorem 
subitum. Mihi placet inhaerere prox- 
ime scripturae veteri, ac legere Cla- 
jnores subito. Nil frequentius in li- 
bris IMss. hoc errore, ex similitudine 
literarum. Hoc scripseram, cum nob. 
Heinsius per literas mihi indicat, in 
praedictis reginae schedis legi : Cla- 
morem subitutn totis tollit viribus : quod 
probo. Schef. 

Clamorem subito] Clamorem subito 
mallem cum Remensi, quam Clamo- 
rem subitum cum Petav. Subito, id 
est, improviso, quod et Terentii est. 
Plautus dixit alicubi, ' de subito.' 
Cicero ' de repente.' Ea significa- 
tione subito ntitur passim Phaedrus. 
Sic ' Venantum subito vocibus con- 
territus :' et lib. iv. fab. 6. ' ^sopu» 
media subito in turba astitit.' Et lib. 
IV. fab. 17. ' Canes confusi subito 
quod fuerat fragor.' Et lib. i. fab. 2. 
' Missum quod subito.' Lib. iv. fab. 
24. * Ruina camera? subito oppressit 
caeteros.' Lib. ii. fab. 7. ' Subito la- 
trones ex insidiis advolant.' Vcnan- 
tium autem esse clamorem ejusmodij 



fHiEDRI FAB. .SSOPIAllUM LIB. I. 11. 



365 



hemo ignorat. Senec. Hippol. Act. i. 
' Tu praecipitPs clamore feras sub- 
sessor ages.' De subsessore vid. Ar- 
nob. p. 162. Virg. dixit bis, * pie- 
mere clamore feras :' ' Ingenti cla- 
more premes ad retia cervura.' Idem : 
' Aut spnmantis apri riirsus clamore 
prementem.' Sic et ad liostes terren- 
dos clamor subito toUitur. Phadr. 
lib. I. fab. 16. ' Hostium clamore su- 
bito territus.' Gud. 

8 Novoque turbat] Avien. * Mitibus 
ille feris commiinia pabula calcans, 
Turbabat placidos per sua rura bo- 
ves,' Novo tniractilo'] Avien. Ne de- 
tracta gravem faciant miraada risum. 
Miraculum erat reliquis feris Asinus, 
quiavelatus alieno et incongruo teg- 
mine : ideoque illis ignotus. Mirari 
veteres dicebant nescire. Ignoran- 
tia enini admirationis mater. Dona- 
tus in Andr. Act. v. Sc. 4. Carfilis : 
'ETTTjpcoTTjcrej/ tI Teparoodfcrrepov SoKei eivai 
ruy Sripiwv ; 'O Sk ^-mUy % ouSelj eViVra- 
rai. Rig. 

Turbati Exterret. Ita sa?pe Vir- 
gilius. Unde et turbidus apud eum, 
pro terribili, ut Servius interpreta- 
tur. Tac. Ann. xii. 16. ' Ductaeque 
altius turres, facibus atque hastis tur- 
babant obsessos.' Schef. 

9 Exitus notes] Vias elabendi. Sic 
et Cicero usurpavit. Cornel. Nep. 
vita Hannib. c. 12. ' Cum omnes 
exitus occupatos ostendisset.' Velut 
de fera loquitur ; quod notandum. 
Schef, Editio Amstelodamensis ha- 
bet novos ; quod sphalma typogra- 
phicum puto. Axen. Certe : nam 
nihil frequentius apud Poetas et ali- 
os, quam res notas vocare, quibus quo- 
tidie utimur, quas videmus, audimus, 
&c. frequenter : inf. ii. fab. 5. ' Noti 
flexus.' Horat. Od. i. 2. ' Nota quae 
sedes fnerat columbis.' Ovid. Met. i. 
360. ' Adeunt pariter Cephisidas un- 
das, Ut nondum liquidas, sic jam va- 
da nota secantes.' vii. 576. * Notis 
Semianimes errare viis.' Manil. iv. 
415. ' Et notis fugientia flumina ri- 



pis :' ut et Petron. * Flumina per 
notas ibant morientia ripas.' Exitus 
vero eleganter vocantur angusti tra- 
mites et loca, per quas et in bello mi- 
lites, et in venatu ferae, elabi solent. 
Vide Gronov. ad Livii lib. ix. 15. 
editionis prioris. Burnt. 

10 Adjiciuntur'] Putabam olim ad- 
fici impetu sic dici pro, impeti, sicut 
' adfici poena' pro, puniri ; ' adfici 
honore' pro, honorari, * adfici terro- 
re' pro, terreri. Et retinebat Bar- 
thius (Adv. III. 9.) quanquam per, 
vexare explicaret. Verum suadet 
aliud codex Petri Danielis, et Sere- 
niss. Christinas, qui post ad manus 
Vossii pervenit, in quo adfliguntur 
legitur. Vide Heins. ad Ovid. Amor. 
II. El. 7. 16. (et ad Met. xii. 139.) 
Faber quoque, licet alteram lectio- 
nem non omnino lejiciat, magis ta- 
men banc sibi ait arridere. Quod 
facit et Freinshemius, allato pro vul- 
gata lectione Flori loco ex lib. ii. 
20. ubi auctor: ' Numantia Roma- 
num exercitum pudeudis foedcribus 
adfeeit.' Incompatabiiis Gronovius 
in observationum optimarum lib. iv. 
c. 8. ' Apud Pliaedrum legebatur de 
bestiis : Leonis adjiciuntur horrendo 
impetu, cum vera lectio esset in Mss. 
adfliguntur.' Caeterum adfligi hor- 
rendo impetu sic dicitur, ut ' prime 
impetu pelli,' vel ' oppiinii.' Adfligi 
enim est, allidi terrae ; sicut optime 
Gronovius praedicto loco monstrat. 
Schef. Genuina lectio" est in Ms. ad- 
fliguntur, teste Gronovio Obs. iv. 8. 
ubi fines regit, sive diiferentiam tra- 
dit, inter adfligi,adflgi, adfici. Prasch. 
Adficiuntur horrendo i7np.'] Verier 
niihi videtur lectio in exemplari Da- 
nielis : adfliguntur horrendo impetu. 
Rig. 

11 Fessus est] In Ms. deest est. 
Igitur m in asinumnon est elidendum, 
ut constct versus. V. supr. ad fab. iv. 
Vel legi potest defessus, absorpta syl- 
laba de a praacedenti voce ccede. Evo- 
cat] Scilicet, e fruticibus. Gud, 



366 



NOTiE VARIORUM IN 



12 Jubetque vocem premere] An Ju- 
hetque voce cervum premere Hie inso- 
lens? Ut apiul Virgilium, ciijus locos 
supr<i adduxinuis, * clamore premere 
cervum.' Gud. 

Prcmerel Comprinicre, id est, ta- 
cere; qiiomodo apiid Virgil. jEu. lib. 
IX. do Mnesteo : ' Sic nieniorat, vo- 
ceniquc premit.' Pulchre antem ac 
convenieiiter leo ita, tanqnam supe- 
rior, ct pro auctoritate sua et impe- 
rio. Nam premit, qui hoc facit, quo- 
quo niodo coactus. Schef. 

Tunc ille insolens'] In hoc versu vi- 
tium est. A Ms. abest Tunc, quod 
primus editor Pithceus excogitavit 
ad fulcieiidum versum, inio ipsam 
orationem : scd audacter nimis, ut 
puto ; nam eadem licentia posset alius 
aliam cjusdem sensus particulam ob- 
trudere. Itaque, librorum veterum 
vestigiis iuliaerentes, ex compendiosa 
Ecribendi ratione, non dubitamus, 
quin propter tres ultimas literulas 
verbi premere exciderit et revocan- 
dura sit EA RE, Sic euim pulchre 
habebit se versus, Jubetque vocem 
premERE: EA RE ille insolens. Ele- 
gans et vetustus, sed prope oblitera- 
tus, usus iilarum vocularum, ea re, 
pro, ideo, ea de causa. Veterum ele- 
gantiarum amantibus lectionis nos- 
trae veritatem facile probabo. Cur- 
tius lib. V. c. 9. ' Ea re paruit Arta- 
bazo.' Mutant hoc, sed absque ra- 
tione. Corn. Nep. Miltiad. c. 4. ' Vi- 
dit hostes eadem re fore tardiores.' 
Idem Datam. c. 2. ,' Qua ex re niajo- 
ribus copiis prseesse coeperat,' Quos 
locos adduxit Schefferus ad lib. iv. 
fab. 9. Sic Plant. ' earn rem,' pro, ob 
eam rem. A. Gellius Noct. Att. iv. 
1. * Etsi ignore, an hordeum sit ex 
penu, aut quibus verbis penus defini- 
atur, non ea re literas quoque alias 
ncscio.' Petrus Lambccius in juveni- 
libus suis Lucubrationibus Gellianis, 
quid voces istac, ea re, sibi vclint, se 
r.on videre, inquit, et ideo legendum 
credit j)ro])<crfa ; sed faliitur. Ulitur 



prster citatos auctores ea ssepissime 
Ammianus lib. xvi, xvii, xxiii. &c. 
Nihil igitur rautandum. Aliter etiam 
posset in Phacdro legi, Ille exin inso' 
lens: nam ejusmodi particulis fre- 
quenter noster utitur in suis narrati- 
luiculis ; sic ' dein' et ' dehinc,' &c. 
et interpretari, asinum post praesti- 
tani opcram insolcntem et paulo su- 
perbiorem factum ; alioqui baud dici 
potest insolens abjcctnm et vile natu- 
rae dedecus, ignavus sanguis. Gud. 

13 Qualis videtur tibi opera hccc vocis 
mete'] In Mss. abest vocula hcec ; le- 
gendum itaque, Qualis videtur opera 
tibi vocis mecel Ita ex Danielis char- 
tulis ad marginem libri sui Salma- 
sius. Gud. 

Opera luec vocis"] Propter quam tu- 
bicen creatur in prcelio quadrupe- 
dum, apud Laur. Absteni. fab. 95. 
Prasch. Lahore et auxilio, quomodo 
Cornel, de Alcibiade c. 4. * Ejusdem 
opera loniam a societate averterunt 
Atheniensium.' Schef. 

14 Nisi nossemtuum Animum'] Avien. 
' Forsitan ignotos imitato murmure 
fallas : Ast niihi, qui quondam, sem- 
per asellus eris.' Rig. 

15 Geriusque'] Sic hie usurpat, ut 
Virgilius Georg. ii. ' Genus acre vi- 
rum,' de Marsis Sabellisque, ubi pari- 
ter qualitatem notat. Schef. 

Fuissemi Vet. Cod. Petr. Dan. fu- 
gissem ; idque, et ad marginem libri, 
probat Salmasius. Gud. 

Fuissem in metu'] Metri ratio pos- 
tulat, ut legas, simili fuvissem in metu. 
At, inquics, ad Carmcntam nos et 
Evandrum rcmittis: ' Sed pax sit re- 
bus,' ait Ille; ita enim Plautus in 
Pcenulo dixit ' fuverim :' * Quo gc- 
nere gnata, qui parentes fuverint.' 
Est iambicus trimeter. Ita ct Luci- 
lius apud I. Rufniianum dixit ex 
emendationc Douzae: ' Vellem in 
concilio vestro, quod dicitis, olim, 
Coelicolae, vellem, inquam, adfuvisse- 
mu' priore.' Idque a verbo/uo, (|nod 
ncc Virgilius ipse in /En. refugit: 



PHiEDRl FAB. iESOPIARUM LIB. I. 12. 



367 



* Tros Rutuliisve fuat, nullo discri- 
mine,' &c. Format autem ex sese 
fuvi ad eundem plane modum, quo 
dicebatur ' pliio, pluvi.' Plautus 
alicubi in Menaechniis : ' Nam rus ut 
ibat forte, ut multum pluverat.' Ita 
ex adnuo ' aduavi' apud Ennium Me- 
rulaj p. 10. Et, quod scio magis mi- 
rum visum iri quibusdam,ex geno ve- 
teres faciebaut ' genuvi.' Apud eun- 
dem p. 3. et 9. Ceterum P. Danie- 
lis exemplar habebat, simili fugissem 
metu. Quod in prima editione mo- 
nuerat Rigaltius V. Clar. Possis et 
alio confugere, ut primum dicas t^ 
fuissem esse disyllabum, per awi^i)(Tiv 
scil. dcin t^ M extritum non esse a 



Phasdro. Fab. Metri causa scrlbit 
Faber fuvissem, sicut Plautus ' fuve- 
rim,' et Lucilius ' adfuvissemus,' ab 
antique /uo extulere. Nescio tamen, 
annon praeferendura sit, quod habet 
codex Danielis teste Rigaltio : simili 
fugissem metu. Nam praecedit, * Fu- 
gientes ipse exciperet.' Item : ' Ex- 
itus notos petunt.' Probant sane 
Neveletus, Freinshemius, et Ursiniis. 
Schef. Hanc lectionem etiam pro- 
bat Heinsius, qui eam in Mss. Vossii 
exstare ad marginem notavit: et ita 
fuit et fugit in Mss, confusa esse ap- 
paret et notis HcinsiiadOvid. Epist. 
XVII. 192. Burm, 



FABULA XII. 



Cercus ad fontem'] Aphthonius fab. 
18. Babrius : Tlepi SopKaS. riiu rwv iro- 
cuv XeTTT^ijTtt nffj.<pofj.fvr}S. Rig. 

1 Laudatis utiliora, SfC.'] Locus ob- 
scurior, propter ellipsin. Totus sic 
se habet: Narratio haec exerit, in- 
veniri seepe, utiliora esse ea, quae 
contemseris, laudatis, hoc est, quam 
ea, quae laudantur. Laudala hie, quae 
opponuntur contemtis, sunt, aestima- 
ta, roagni facta. Caeterum hi ver- 
sus aliter se habent in laudatis Sere- 
niss. Christinae schedis, uti comperi 
a nob. Heinsio ; sic nempe : Scspe 
esse utiliora quce contemseris, Ejusce ret 
testis hcEC narratio est, Faber in edi- 
tione nupera sic notat ad hasc verba : 
* Sed hoc didicerim libens, quod hoc 
novum trimetrorum genus fuerit.' 
Item : ' An hie quoque versus lambi- 
cws, Scepe esse utiliora, qucB conteynseris : 
vos dicite, Musae.' Scilicet hoc nobis 
fuit propositum, ut versus illi crede- 
rentur lamhicl, omnibusque numeris 
absoluti. Quo autem vcrbo hoc tra- 
didiiuus ? Ergo hoc baud sane bene. 



Licebat interim, opinor, afferre lec- 
tionem veterem, si quis ingeuiosior 
exculpere ex ea posset, quod huic 
loco conduceret. Schef. Forte legi 
melius posset : Scepe esse factu utilia, 
qua contemseris : Ejusce reji testis heec 
narratio est : producta prima in reji, 
ut saepe apud Lucretium. Vid. Gi- 
phan. Indie, in nji. Vel melius forte 
ad vestigia libri Vossiani : Scepe esse 
utilia, more quce contemseris : Ejusce 
reji testis hcec narratio est. More, id 
est, de more, ut apud Plant. Trinum. 
I. 4. * More habent licentiam.' Et 
ibid. ' More fit.' Cicer. ad Fam. ii. 
29. ' Tu, mi Oppi, conservabis amo- 
rem tuum,etsi more magis hoc quidem 
scribo, quam quo te admonenduni 
putem.' Virgil. Mn. 7. ' Hoc Priami 
gestamen erat, dum jura vocatis More 
daret populis.' Vel move hie posi- 
tum, ut alibi saepe Noster, stulte. 
Sic prffif'at. libri tertii : 'Stulte nu- 
dabit animi conscientiam :' et saepe 
alibi. Heins. Ingeniosa quidem Hein- 
sii conjectura, et ita more suniitur 



368 



NOT.E VARIORUM IN 



apod Quinct. xi. 3. ' Culttis non est 
proprius Oratoiis aliqiiis, sed magis 
more conspicitur/ ut legendum ibi 
esse ostendimus. Sed pro stulte poni 
a nostro non credimus, inimo vulga- 
tam retinendam censemus. Laudata 
vero snnt, pnlchra, quae vulgo laudari 
sclent. Vid. Hcins. ad Ovid. Met. 
V. 59. et nos ad Quinct. Declam. v. 
et ita idem ha;c verba volunt, quod 
de alia re Florus dixit, in. 12. * Ut 
non in usinn, ita ad speciem :' et Jus- 
tin. XIV. G. ' Speciosus magis quam 
ntilis grex.' Burm. 

2 Inveniri] Eleganter, in respectu 
ad inopinatum eventum. Qnomodo 
Germani inei : Ich befinde. disz ayiders. 
Et Galli : Je trouve cela lien autrement. 
Sic Terent. Eunuch. Act. v. Sc. 8. 
' Scis Pamphilam mcam inventam 
civem ?' Donatus hie : ' Inventam, 
cognitam.' Schef, 

H<EC exerit nurratio] Mss. Rem. hcec 
erit narratio. Pithoeus exerit edidit. 
Sic Seneca : ' mentis secreta ore ex- 
erit.' Si quis tamen scripti Hbri lec- 
tionem tueri malit, ne in metro quid 
desidcret, praestabit aspirationis ra- 
tio. Senec. in Octavia : 'TristesPhi- 
lippi, hausit et Siculum mare.' Idem 
in Agameni. ' Hinc scelere Lemnon 
nobilem, hinc Chalcida.' Gttd. 

Exerit] Prodit, aperit, notnm facit: 
de eo, quod latebat, ignorabatur. Sic 
Ovid, ad Pison. ' Tu, Piso, latentem 
Exere.' Et apud Senecam in Here, 
Qit. ' Mentis secreta exerere' in- 
venias. Heinsius legit asserit, vei 
dissei'it. Schef. 

3 Ceri'us] Ha^c etiam fabula inter